I SA/Wr 327/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-03-04	
Data wpływu	2024-04-25	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu	
Sędziowie	Dagmara Stankiewicz-Rajchman
Jarosław Horobiowski /przewodniczący sprawozdawca/
Łukasz Cieślak	
Symbol z opisem	6118 Egzekucja świadczeń pieniężnych, zabezpieczenie zobowiązań podatkowych	
Hasła tematyczne	Egzekucyjne postępowanie	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	*Uchylono zaskarżone postanowienie w części	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 479;  art. 17 par. 1,  art. 18,  art. 33 par. 2 pkt 1,2,4,5; Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji - t.j.
Dz.U. 2022 nr 0 poz 2000;  art. 6,7,7b, 8 par. 1,  art. 9, 10, 11, 15,  art. 77 par. 1,  art. 136,  art. 138 par. 2; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2024 nr 0 poz 935;  art. 54 par. 2,  art. 133 par. 1,  art. 145 par. 1 pkt 1 lit. c; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 nr 0 poz 2651;  art. 62 par. 4, art. 62 par.  4a pkt 2,  art. 62b par. 1 pkt 1,  art. 62b par. 2, 3,  art. 70 par. 1; Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r.  Ordynacja podatkowa (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483;  art. 2,  art. 7;  Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: , Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Horobiowski (sprawozdawca), Sędziowie: Sędzia WSA Dagmara Stankiewicz-Rajchman, Asesor WSA Łukasz Cieślak, , po rozpoznaniu w Wydziale I, na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 4 marca 2025 r., sprawy ze skargi A. M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 19 stycznia 2024 r. nr SKO 4810.51.2023 w przedmiocie oddalenia zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym: uchyla zaskarżone postanowienie w części utrzymującej w mocy poprzedzające je postanowienie Prezydenta Wrocławia z dnia 31 października 2023 r. nr WZN-DE.3160.2.997.2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ.	
Uzasadnienie
1. Postępowanie przed organami podatkowymi.

1.1. Przedmiotem skargi A. M. (dalej: Strona, Podatnik, Zobowiązany, Skarżący) jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, Kolegium, organ odwoławczy) z dnia 19 stycznia 2024 r. nr SKO 4810.51.2023, którym poprzedzające je postanowienie Prezydenta Wrocławia (dalej: Prezydent, Wierzyciel, organ egzekucyjny, organ I instancji) z dnia 31 października 2023 r. nr WZN-DE.3160.2.997.2023.KJ WZN-DE.3160.8.62.2023.KJ – orzekając jak w punkcie 1. – utrzymano w mocy w części obejmującej pkt 1, 2, 4 oraz 5 jego sentencji tzn. w zakresie w jakim organ I instancji oddalił zarzuty, o których mowa w art. 33 § 2 pkt 1, 2, 4 oraz 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2022 r., poz. 479 ze zm.; dalej u.p.e.a.) oraz – orzekając jak w punkcie 2. – uchylono je w części obejmującej pkt 3 oraz 6 jego sentencji, tzn. w zakresie w jakim organ I instancji oddalił zarzuty, o których mowa w art. 33 § 2 pkt 3 oraz 6 u.p.e.a., umarzając jednocześnie postępowanie I instancji w tym przedmiocie.

1.2. Jak wynika z akt sprawy, w dniu 28 marca 2022 r. Prezydent Wrocławia, będący wierzycielem, wystawił na Zobowiązanego tytuł wykonawczy nr [...] (por. k. 57-58 akt administracyjnych), obejmujący zaległość z tytułu podatku od nieruchomości za 2021 r. w zakresie II, III i IV raty tego podatku w kwotach odpowiednio: 33,00 zł, 33,00 zł oraz 35,00 zł – według decyzji ustalającej nr WPO-DNF.3120.DO.138461.2021. Odpis tego tytułu wykonawczego – jak wynika z zamieszczonej w nim adnotacji – został doręczony Podatnikowi w dniu 1 kwietnia 2022 r. (brak dowodu doręczenia w aktach sprawy).

W dniu 22 maja 2023 r. Zobowiązany wniósł do Prezydenta pismo zatytułowane "Skarga na czynności egzekucyjne" (por. k. 348-349 akt administracyjnych), w związku z doręczeniem mu w dniu 15 maja 2023 r. zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej, wystawionego w dniu 25 kwietnia 2023 r. (por. k. 344-346 akt administracyjnych), a obejmującego – między innymi – należności z ww. tytułu wykonawczego. W ww. piśmie Podatnik podniósł, że dochodzone wobec niego obowiązki pieniężne są "rzekome" i mogą wynikać z pomyłki w naliczeniach, a gdyby nawet istniały, to są one przedawnione. Zobowiązany wskazał przy tym, że Wierzycielowi zdarzało się już przypisywać mu błędne kwoty, nawet 10-krotnie wyższe (18.000,00 zł zamiast 1.800,00 zł). Podatnik zakwestionował wysokość "podwojonych odsetek i astronomicznych kosztów egzekucyjnych", a także upomnień. Domagał się określenia skąd wzięły się takie konkretne kwoty dochodzonych należności, "skorygowania roszczeń" i poinformowania go o braku przypisywanych mu niesłusznie zobowiązań.

Następnie, pismem z dnia 12 lipca 2023 r., organ egzekucyjny wezwał Zobowiązanego do usunięcia braków formalnych podania z dnia 22 maja 2023 r. poprzez sprecyzowanie zakresu żądania i wskazanie – między innymi – czy pismo stanowi zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej, o których mowa w art. 33 § 2 u.p.e.a., a jeśli tak, to których tytułów wykonawczych dotyczy wniosek. Do pisma dołączono wykaz dwudziestu trzech tytułów wykonawczych, na podstawie których Prezydent prowadzi wobec Podatnika administracyjne postępowanie egzekucyjne.

Uzupełniając powyższe braki formalne podania z dnia 1 sierpnia 2023 r., Zobowiązany wskazał, że podstawę prawną jego żądań stanowi art. 33 § 2 pkt 1, 2, 4 i 5 u.p.e.a., a zarzuty dotyczą egzekucji prowadzonej na podstawie wszystkich dwudziestu trzech tytułów wykonawczych, wyszczególnionych w doręczonym mu wykazie.

1.3. Ww. postanowieniem z dnia 31 października 2023 r. Prezydent oddalił zarzuty Podatnika w sprawie egzekucji administracyjnej w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego o numerze [...].

Z uwagi na to, że zarzut został oparty na kilku podstawach, Wierzyciel odniósł się z osobna do każdej z ustawowych podstaw zarzutów, oceniając, że żadna ze wskazanych przesłanek nie wystąpiła, co z kolei przemawiało za oddaleniem zarzutów na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a.

1.4. Postanowienie to zostało doręczone Zobowiązanemu, a następnie zaskarżone zażaleniem wniesionym przez Zobowiązanego oraz jego małżonkę – M. M.

W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że Podatnik i jego małżonka mieli być szykanowani przez organy państwa, w tym te prowadzące wobec nich postępowanie egzekucyjne. W ich ocenie, wadliwy jest – między innymi – brak wskazania w treści postanowienia wysokości dochodzonej należności pieniężnej, co czyni to postanowienie wadliwym. Rażącą nieprawidłowość stanowi również skierowanie postanowienia wyłącznie do Zobowiązanego, gdy tymczasem sprawa ma dotyczyć nie tylko jego, lecz także jego małżonki. Żalący się małżonkowie podnieśli ponadto zarzut przedawnienia egzekwowanych zobowiązań.

1.5. Kolegium odrzuciło zażalenie w stosunku do małżonki Zobowiązanego jako niedopuszczalne, co jest przedmiotem jej odrębnej skargi, wniesionej do tutejszego Sądu. Natomiast, rozstrzygając zażalenie Podatnika w sposób opisany jak na wstępie uzasadnienia (por. pkt 1.1.), poza uchyleniem postanowienia Wierzyciela w części wskazanej w punkcie 2. sentencji zaskarżonego rozstrzygnięcia, jako wydanego w zakresie podstaw prawnych zarzutów, na które Zobowiązany się w ogóle nie powoływał, organ odwoławczy nie dopatrzył się uzasadnionych podstaw do uwzględnienia zarzutów Podatnika, wniesionych w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym.

W początkowej części uzasadnienia SKO przedstawiło istotę i charakter instytucji zarzutów, odwołując się do brzmienia uregulowań w art. 34 u.p.e.a., wskazując, że instytucja zarzutów jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed prowadzeniem postępowania egzekucyjnego w sposób niezgodny z prawem. Odwołując się do brzmienia art. 33 § 2 u.p.e.a., Kolegium wymieniło wskazane w tym przepisie podstawy wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Podkreślono, że z tytułu wykonawczego wynika domniemanie istnienia obowiązku oraz spełnienia wszystkich przesłanek dopuszczalności wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W ocenie organu odwoławczego, Zobowiązany, wnosząc zarzut, zamierza wykazać wystąpienie co najmniej jednej z następujących okoliczności:

1) nie jest prawdziwe twierdzenie wierzyciela, że obowiązek istnieje (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.);

2) wprawdzie obowiązek został nałożony na zobowiązanego wskazanego w tytule wykonawczym, ale określenie obowiązku w tytule wykonawczym odbiega od treści nałożonego obowiązku (art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a.);

3) obowiązek został nałożony na inną osobę niż wskazana w tytule wykonawczym jako zobowiązany (art. 33 § 2 pkt 3 u.p.e.a.);

4) tytuł wykonawczy został wystawiony przedwcześnie, bo przed doręczeniem zobowiązanemu upomnienia, które było wymagane (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.);

5) obowiązek wygasł w całości lub w części, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.);

6) obowiązek nie jest wymagalny, dlatego nie było podstaw do wystawienia tytułu wykonawczego (art. 33 § 2 pkt 6 u.p.e.a.).

Odwołując się do orzecznictwa (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 7 lutego 2023 r. o sygn. akt III SA/Łd 461/22, publ. na stronie internetowej pod adresem: https://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query; dalej CBOSA), Kolegium podkreśliło, że w ramach postępowania w przedmiocie rozpatrzenia zarzutów, organ nie rozpatruje sprawy pod względem merytorycznym, ani też nie może dokonywać oceny decyzji będącej podstawą wystawienia tytułu wykonawczego. Postępowanie takie może się zatem toczyć jedynie w ramach zarzutów nakreślonych przez podmiot, który je zgłasza. Nikt nie ma możliwości zastępowania strony w formułowaniu zarzutów, ani tym bardziej ich modyfikowania, natomiast organ w postępowaniu wywołanym wniesionymi zarzutami, jest nimi związany i zarzuty te ograniczają zakres orzekania.

Zaznaczając, że skoro w realiach stanu faktycznego sprawy Zobowiązany, jako podstawę prawną zarzutu, wskazał okoliczności, o których mowa w punktach 1, 2, 4 oraz 5 art. 33 § 2 u.p.e.a., wyjaśniono, że podobnie jak w postanowieniu Prezydenta, również w treści swojego uzasadnienia do zaskarżonego orzeczenia Kolegium odniosło się i rozpoznało trafność każdego z zarzutów z osobna.

Organ odwoławczy, odnosząc się zatem do pierwszej podstawy zarzutu (nieistnienie obowiązku), wskazał, że zarzut ten byłby uprawniony wówczas, gdyby nie było przepisu prawa albo aktu indywidualnego nakładającego na osobę wskazaną jako zobowiązany w tytule wykonawczym obowiązku administracyjnego. Nieistnienie obowiązku oznacza zatem, że obowiązek ten nie występuje w obrocie prawnym (zob. K. Rokicka-Murszewska, D. Zawacka-Klonowska, Zarzut w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym po zmianach wprowadzonych ustawą nowelizującą z 11.09.2019 r., Przegląd Ustawodawstwa Gospodarczego 2021, nr 7, s. 47). Zobowiązany, podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku, powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2023 r., sygn. akt III FSK 120/23, CBOSA). Tymczasem obowiązek objęty tytułem wykonawczym nr [...] z dnia 28 marca 2022 r. dotyczy należności wynikającej z decyzji Prezydenta Wrocławia z dnia 18 stycznia 2021 r., nr WPO-DNF.3120.DO.138461.2021, w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za rok 2021, która została doręczona Zobowiązanemu w dniu 6 kwietnia 2021 r., a zatem weszła do obrotu prawnego. W ocenie Kolegium, nie ma jakichkolwiek podstaw ku temu, aby przyjąć, że obowiązek ten nie istnieje, a przy tym Zobowiązany również ich nie powołuje. SKO uznało zatem trafność stanowiska Wierzyciela o niezasadności tego zarzutu.

W kwestii kolejnej podstawy zarzutu – określenia obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4 u.p.e.a. – organ odwoławczy wyjaśnił, że o wystąpieniu tej przesłanki można mówić wówczas, gdy w postępowaniu egzekucyjnym dochodzony jest obowiązek innej treści niż ten, który wynika z aktu stanowiącego podstawę egzekucji (tak T. Jędrzejewski, w: Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz, red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2024, komentarz do art. 33, Legalis/el.). Rozpoznając ten zarzut, bada się zatem, czy nie doszło do zniekształcenia w sferze przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z orzeczenia. Owo zniekształcenie przedmiotu postępowania egzekucyjnego może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów, w tym daty jego powstania (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 12 kwietnia 2022 r. o sygn. akt I SA/Gd 1606/21, CBOSA). Skoro zaś dochodzony w postępowaniu egzekucyjnym obowiązek wynika z decyzji ustalającej wysokość podatku od nieruchomości za rok 2021, to SKO, podobnie jak Wierzyciel, nie dopatrzyło się rozbieżności pomiędzy treścią obowiązku wskazanego w decyzji stanowiącej podstawę egzekucji oraz w tytule wykonawczym, na podstawie którego jest ona prowadzona. Zaznaczono przy tym, że podstawa prawna dochodzonego obowiązku wyłącza możliwość uwzględnienia zarzutów, o których mowa wart. 33 § 2 pkt 2 lit. b) i c) u.p.e.a., co trafnie spostrzegł organ I instancji.

Analizując treść podania z dnia 1 sierpnia 2023 r., wniesionego przez Zobowiązanego w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych zarzutów poprzez doprecyzowanie ich podstaw prawnych, organ odwoławczy zauważył, że okoliczności wskazane w art. 33 § 2 pkt 3 i 6 u.p.e.a. nie były podnoszone jako podstawy zarzutów, a pomimo tego, w zaskarżonym postanowieniu organ I instancji oddalił zarzuty, o których mowa w tych przepisach. Tymczasem postępowanie w przedmiocie zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym może toczyć się wyłącznie w ramach nakreślonych przez zgłaszającego te zarzuty. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony by zastępować jednostkę w formułowaniu zarzutu i przy okazji rozpoznawania zarzutu zgłoszonego przez nią badać, czy nie zachodzą inne przyczyny wymienione w art. 33 u.p.e.a., a niewskazane przez zobowiązanego lub modyfikować jego zarzut. Organ egzekucyjny w postępowaniu wywołanym wniesionymi zarzutami, jest nimi związany i zarzuty te określają zakres orzekania przez organ (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 17 lutego 2015 r. o sygn. akt I SA/Gl 792/14, CBOSA), co oznacza, że Prezydent nie był uprawniony, aby wykraczać poza podstawy, na których oparł je Zobowiązany. Rozpoznanie zarzutów, o których mowa w art. 33 § 2 pkt 3 i 6 u.p.e.a., SKO oceniło zatem jako niedopuszczalne. To z kolei, zdaniem Kolegium, determinowało konieczność uchylenia postanowienia Wierzyciela we wskazanej części oraz umorzenia w tym zakresie postępowania pierwszej instancji.

Jako pozbawioną znaczenia, Kolegium oceniło przy tym okoliczność, że w treści zażalenia wskazano, że sprawa dotyczy nie tylko Zobowiązanego, lecz także jego małżonki, chociaż zaskarżone postanowienie skierowane jest wyłącznie do Zobowiązanego. SKO zaznaczyło bowiem, że po pierwsze, okoliczność ta nie była podnoszona jako podstawa zarzutów, a po drugie, skoro Zobowiązany został wskazany w treści rozstrzygnięcia i wyłącznie on był autorem zarzutów, to prawidłowo skierowano do niego postanowienie Wierzyciela w przedmiocie oddalenia zarzutów.

Zdaniem organu odwoławczego, niezasadny był również kolejny zarzut Zobowiązanego, odnoszący się do braku doręczenia mu upomnienia (art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a.). Odwołując się do akt sprawy, SKO wskazał, że – zgodnie z wymogami wynikającymi z przepisów prawa procesowego – upomnienia o numerach: [...] z dnia 12 sierpnia 2021 r.; [...] z dnia 4 listopada 2021 r. oraz [...] z dnia 1 grudnia 2021 r. zostały doręczone do rąk dorosłego domownika Zobowiązanego odpowiednio w dniach: 30 sierpnia 2021 r., 29 listopada 2021 r. oraz 20 grudnia 2021 r.

W kwestii podstawy zarzutu w postaci wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.), Kolegium zaznaczyło, że przesłanka ta może zaktualizować się wskutek różnych okoliczności takich jak np. wykonanie, umorzenie albo przedawnienie obowiązku. Wszystkie one mają materialnoprawny charakter, a podobne są w skutkach do przesłanki nieistnienia obowiązku, z tą różnicą, że w tym przypadku chodzi o sytuację, w której obowiązek powstał, jednakże z różnych względów wygasł (w przypadku nieistnienia obowiązku chodzi natomiast o sytuację, w której obowiązek nigdy nie powstał). SKO, odnosząc się do treści podania Zobowiązanego z dnia 1 sierpnia 2023 r., uznało, że to przesłanka przedawnienia jest podstawą zarzutu wygaśnięcia obowiązku. Powołało się zatem na art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r., poz. 2383, ze zm.; dalej O.p.), przypominając, że zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. To zaś oznacza to, że zobowiązanie podatkowe, wynikające z decyzji stanowiącej postawę egzekucji, nie jest przedawnione, a może się dopiero przedawnić nie wcześniej niż z końcem 2026 r.

Końcowo organ odwoławczy ocenił, że brak w sprawie jakichkolwiek danych pozwalających na uznanie, że u podstaw wygaśnięcia obowiązku legły inne okoliczności, natomiast sam Zobowiązany ich nie wskazuje.

2. Postępowanie przed Sądem pierwszej instancji.

2.1. Od ww. postanowienia SKO, w części obejmującej punkt pierwszy jego sentencji, skargę do tutejszego Sądu, wywiodła Strona, wnosząc o:

1. stwierdzenie nieprawidłowości zaskarżonego postanowienia w opisanej części oraz wystawionych tytułów egzekucyjnych zarówno w aspekcie merytorycznym, jak i formalnym oraz o umorzenie postępowania egzekucyjnego,

2. (bądź) jego uchylenie i zwrot sprawy do organu niższego rzędu w celu dokładnego zbadania sprawy i skonfrontowania dokumentacji posiadanej przez strony - obciążeń i dowodów wpłat,

3. zwolnienie z opłaty sądowej, na której uiszczenie nie pozwala Stronie jej sytuacja materialna, która jest spowodowana głównie takim nieprawidłowym działaniem urzędników i finansowymi konsekwencjami ich pomyłek.

Zaskarżonemu we wskazanej części postanowieniu organu odwoławczego zarzucono "nieprawidłowość, brak wszechstronnego i wnikliwego rozpatrzenia materiału dowodowego oraz nieuwzględnienia materiału dowodowego, a także wybiórcze stosowanie przepisów prawa oraz stosowanie interpretacji prawa niekorzystnej dla Strony w sposób całkowicie subiektywny i sprzeczny z literą i duchem przepisów, na które organ się powołuje.".

W uzasadnieniu Zobowiązany wywodził, że zaskarżone orzeczenie dotyczy rzekomo niezapłaconych podatków od nieruchomości za lata 2019 - 2023. Tymczasem, jak twierdził już we wcześniejszych pismach zażaleniowych, zarzut braku zapłaty tych podatków jest nieprawdziwy, czego dowodzą załączone do skargi dokumenty w postaci bankowych potwierdzeń wpłat podatku od nieruchomości za lata 2019-2023. Zdaniem Skarżącego, problem polega właśnie na tym, że pracownicy Działu Egzekucji Urzędu Miejskiego zamiast wnikliwie rozpatrzyć jego reklamacje, składane systematycznie od kilku lat, po prostu je ignorowali i wystawiali kolejne tytuły egzekucyjne, które nie miały żadnego uzasadnienia w stanie faktycznym. Następnie część swoich błędów korygowali, ale pozostałe błędy skutkują do dziś.

Podatnik zaznaczył, że wtedy, kiedy składał zażalenie do SKO, nie dysponował jeszcze tymi potwierdzeniami opłat podatków, ponieważ opłaty były dokonywane z konta bankowego jego syna i nie miał wtedy do tych dokumentów dostępu. Ze względu na okoliczność, że podatki zostały faktycznie zapłacone czego dowodem materialnym są dokumenty w postaci przelewów bankowych, Skarżący zwrócił się do Sądu o rozpoznanie jego skargi w sposób wszechstronny i wnikliwy, uwzględniając przedstawione przez niego fakty i dokumenty oraz wydając sprawiedliwe orzeczenie. Jak przy tym zaznaczył, "nie może być tak, że urzędnicy mylą się nieustannie, nie chcą sprostować swoich pomyłek, lekceważą obywatela, przypisują mu jakieś nierzeczywiste, niedorzeczne zobowiązania, potem je siłą egzekwują, a na koniec jeszcze chcą na podstawie jakichś pokrętnych kruczków prawnych i nadinterpretacji przepisów pozbawić go prawa do obrony jego słusznych racji. Zaapelował o wzięcie w obronę obywatela przed nieprawidłowymi działaniami bezdusznej biurokracji i wydanie sprawiedliwego orzeczenia.

2.2. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy, wnosząc o jej oddalenie, podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, przedstawione w zaskarżonym postanowieniu.

2.3. W piśmie z dnia 23 grudnia 2024 r. (k. 39), ustanowiony z urzędu w ramach pomocy prawnej pełnomocnik Skarżącego wniósł o skierowanie sprawy na posiedzenie jawne i wyznaczenie w tym celu rozprawy oraz o przyznanie mu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem nie zostały one opłacone ani w całości, ani w części.

Natomiast w kolejnym piśmie z dnia 23 stycznia 2025 r. wniósł on o dopuszczenie w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodu z dołączonych do skargi dokumentów obejmujących polecenia przelewu należności Skarżącego w podatku od nieruchomości za lata 2019-2023. Wskazał, że potwierdzają one wykonanie w całości obowiązku podatkowego za 2021 r. oraz że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Z ostrożności, na wypadek nieuwzględnienia powyższego wniosku, wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy organowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania, ponieważ przy ustalaniu stanu faktycznego pominął on fakt spełnienia egzekwowanego obowiązku, chociaż okoliczność ta powinna być zbadana z urzędu. Zaniedbanie to stanowi natomiast naruszenie fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego, w tym zasady prawdy obiektywnej, a jego skutkiem było błędne uznanie istnienia podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego.

3. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

3.1. Skarga okazała się zasadna. Zaskarżone postanowienie zostało bowiem wydane z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu wymagającym jego usunięcia z obrotu prawnego.

3.2. Na wstępie warto przypomnieć, że na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości, między innymi, przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (pkt 2); postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie (pkt 3). Przepis art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ogranicza podstawy prawne uwzględnienia skargi do stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Jak stanowi przepis art. 133 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Zgodnie z dyspozycją art. 54 § 2 p.p.s.a., organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi, przekazuje skargę sądowi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, w postaci papierowej lub elektronicznej, w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Sąd administracyjny, w oparciu o art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a., które to ograniczenie nie ma zastosowania w rozpatrywanej sprawie (odnosi się, bowiem do skarg dotyczących interpretacji indywidualnych).

3.3. Przedmiotem sporu w sprawie jest okoliczność, czy w postępowaniu przed Kolegium prawidłowo utrzymano w mocy – w zakresie określonym w punkcie 1. sentencji zaskarżonego postanowienia – kwestionowane zażaleniem Zobowiązanego, postanowienie Prezydenta z dnia 31 października 2023 r., wydane w przedmiocie zarzutów Skarżącego zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym, które – zdaniem Podatnika – wszczęto i prowadzono na podstawie wadliwie wystawionych tytułów wykonawczych, naruszając przy tym przepisy procesowe regulujące wdrożenie i przebieg egzekucji administracyjnej.

W ocenie organu odwoławczego, w zaskarżonej skargą części jego rozstrzygnięcia, Strona niesłusznie dopatruje się rzekomych uchybień, wytykanych najpierw Prezydentowi – w zażaleniu, a następnie Kolegium – w skardze. Z kolei Skarżący uważa, że w obu instancjach nie uwzględniono jego słusznych zastrzeżeń odnoszących się do braku rzetelnego wyjaśnienia – mimo licznych sygnalizacji z jego strony – kwestii wygaśnięcia egzekwowanych obowiązków w całości lub w części w związku z ich przedawnieniem lub wykonaniem.

Zdaniem Sądu, w sporze tym rację należy przyznać Stronie.

3.4. Wskazując zasadnicze ramy prawne sprawy, należy przypomnieć, że w art. 33 § 2 u.p.e.a. określono następujące podstawy wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Stosownie do przepisów art. 2 § 1, egzekucji administracyjnej podlegają – między innymi – następujące obowiązki:

1) podatki, opłaty i inne należności, do których stosuje się przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540, 1598, 2076, 2105, 2262 i 2328);

1a) niepodatkowe należności budżetowe, do których stosuje się przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 305, z późn. zm.); (...)

2) grzywny i kary pieniężne wymierzane przez organy administracji publicznej;

3) należności pieniężne, inne niż wymienione w pkt 1 i 2, jeżeli pozostają we właściwości rzeczowej organów administracji publicznej; (...)

5) należności pieniężne przekazane do egzekucji administracyjnej na podstawie innych ustaw; (...)

9a) koszty egzekucyjne i koszty upomnienia.

W myśl art. 3 § 1 u.p.e.a., egzekucję administracyjną stosuje się do obowiązków określonych w art. 2, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów, albo - w zakresie administracji rządowej i jednostek samorządu terytorialnego - bezpośrednio z przepisu prawa, chyba że przepis szczególny zastrzega dla tych obowiązków tryb egzekucji sądowej.

W art. 6 § 1 zdanie pierwsze u.p.e.a. uregulowano zasadę obligatoryjnego wszczęcia i prowadzenia egzekucji. W myśl tego przepisu, w razie uchylania się zobowiązanego od wykonania obowiązku wierzyciel powinien podjąć czynności zmierzające do zastosowania środków egzekucyjnych. W § 1b tego artykułu przewidziano jednak, że przed podjęciem czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych wierzyciel może podejmować działania informacyjne wobec zobowiązanego zmierzające do dobrowolnego wykonania przez niego obowiązku.

Zgodnie z przepisem art. 7 § 3 u.p.e.a., stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.

Jak stanowi przepis art. 7a § 1 u.p.e.a., wierzyciel, organ egzekucyjny i dłużnik zajętej wierzytelności współpracują w postępowaniu egzekucyjnym w sposób prowadzący do prawidłowego wykonania obowiązku podlegającego egzekucji administracyjnej, w tym przekazują informacje dotyczące czynności egzekucyjnych i innych czynności podejmowanych przez te podmioty, a także zdarzeń mających wpływ na egzekwowany obowiązek zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu jej niezapłacenia w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych.

Zgodnie z art. 18 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 25 marca 2024 r.), jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

W myśl art. 19 § 1 u.p.e.a., naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych oraz do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, z zastrzeżeniem § 2-8. Ponadto, jak zastrzeżono w § 2 powołanego artykułu, właściwy organ gminy o statusie miasta, wymienionej w odrębnych przepisach oraz miasta stołecznego Warszawy jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych, z wyjątkiem egzekucji z nieruchomości, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, dla których ustalania lub określania i pobierania jest właściwy ten organ.

Przypomnieć należy również, że w przepisach art. 6-16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2022 r., poz. 2000 ze zm.; dalej k.p.a.) uregulowano szereg zasad ogólnych postępowania, mających odpowiednie zastosowanie w postępowaniu egzekucyjnym w administracji na mocy odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a., z których – w kontekście okoliczności niniejszej sprawy – warto wymienić kilka niżej powołanych.

Zasadę praworządności, którą ustanawia przepis art. 6 k.p.a., stanowiąc, że organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa.

W art. 7 k.p.a. uregulowano natomiast zasadę prawdy obiektywnej oraz zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zgodnie z tym przepisem, w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Kolejna zasada – współdziałania organów administracji publicznej – wynika z art. 7b k.p.a., który stanowi, że w toku postępowania organy administracji publicznej współdziałają ze sobą w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz sprawność postępowania, przy pomocy środków adekwatnych do charakteru, okoliczności i stopnia złożoności sprawy.

Przepis art. 8 § 1 k.p.a. statuuje natomiast zasadę zaufania do organów władzy publicznej. Zgodnie z jego brzmieniem, organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Bardzo doniosła pozostaje również, uregulowana w art. 9 k.p.a., zasada informowania stron. Jak stanowi ten przepis, organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Ponadto organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.

Niezmiernie ważną dla strony jest, zagwarantowana w art. 10 k.p.a., zasada czynnego jej udziału w postępowaniu. Zgodnie z przepisem § 1 tego artykułu, organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Wyjątkowe ograniczenia działania tej zasady, uzasadnione nagłą potrzebą odsunięcia zagrożenia dla dóbr prawem szczególnie chronionych (życie i zdrowie ludzkie, uniknięcie groźby niepowetowanej szkody majątkowej), a także obowiązek utrwalenia w aktach sprawy adnotacji o przyczynach odstąpienia od tej zasady, uregulowano odpowiednio w § 2 i § 3 powołanego artykułu.

Istotne gwarancje procesowe wynikają także z art. 11 k.p.a., w którym zadekretowano zasadę przekonywania. Zgodnie z tym przepisem, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez potrzeby stosowania środków przymusu.

Znaczenie ww. zasad jest i powinno pozostawać praktycznie doniosłe. Nie są one bowiem ogólnymi postulatami, lecz przybierają postać konkretnych gwarancji procesowych, których zapewnienie i rzetelne przestrzeganie jest zadaniem organów administracji publicznej wypływającym wprost z pierwszej spośród nich, czyli z zasady legalizmu. W kontekście przywołanego już wcześniej art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., oznacza to, że jakiekolwiek procesowe naruszenie którejkolwiek z tych zasad, o ile tylko mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, przesądza o braku przymiotu legalności w odniesieniu do aktów administracyjnych stanowiących konsekwencję (skutek) tego naruszenia.

3.5. Oceniając prawidłowość zaskarżonego rozstrzygnięcia, w pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę, że zapadło ono na podstawie nieuporządkowanych i nieskompletowanych odpowiednio akt administracyjnych, których przekazanie Sądowi w takim stanie stanowiło naruszenie dyspozycji art. 54 § 2 p.p.s.a. W aktach tych brakuje bowiem podstawowych informacji o wpłatach, jakich dokonywano na poczet zobowiązań Podatnika z tytułu podatku od nieruchomości, w szczególności za lata 2019-2023, a także o sposobie ich zarachowania na poczet spornych zobowiązań z tego tytułu. Nie wiadomo zatem i nie sposób tego zweryfikować, czy w ogóle, a jeśli już – to według jakich metod, dokonywano zaliczenia wpłat, które, mimo że z opóźnieniem, to jednak niewątpliwie były przez Podatnika lub na jego rzecz realizowane. Informacji takiej Skarżący wielokrotnie i bezskutecznie domagał się od organu egzekucyjnego, który jednak wystąpienia te systematycznie ignorował – wbrew zasadom wyrażonym w art. 8 (pogłębiania zaufania do organów administracji publicznej), art. 9 (należytego i wyczerpującego informowania stron) i art. 11 k.p.a. (przekonywania stron przez wyjaśnianie im zasadności przesłanek, którymi organy kierują się przy załatwianiu sprawy), podlegającym z kolei stosowaniu w postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z normą odsyłającą zawartą w art. 18 u.p.e.a.

Tymczasem wpłaty takie były dokonywane, o czym Zobowiązany zapewniał w wielu swoich pismach znajdujących się w przekazanych Sądowi aktach administarcyjnych, a co przy wniesieniu skargi dowodnie wykazywał dokumentami zrealizowanych poleceń przelewów z rachunku bankowego jego syna, a to w związku z zajęciem egzekucyjnym konta Skarżącego przez ZUS (na tę okoliczność wskazał Skarżący na str. 3 pisma z dnia 1 sierpnia 2023 r.). W przedłożonych poleceniach przelewu w sposób precyzyjny (podając w tytule każdego z nich numer konkretnej decyzji oraz roku podatkowego) wskazano, na poczet których zobowiązań w podatku od nieruchomości wpłaty były kierowane. To zaś – w myśl dyspozycji art. 62b § 1 pkt 1 oraz § 2 i § 3 O.p. (zarówno w obecnym stanie prawnym, jak i obowiązującym w dacie dokonania wpłat) – oznacza, że wpłaty te powinny być traktowane jako dokonane przez samego Podatnika i z jego środków. Już tylko pobieżna analiza kwot widniejących na tych przelewach wskazuje, że płatności te odpowiadają wysokości zobowiązań w podatku od nieruchomości, ustalonych w poszczególnych decyzjach podatkowych, wydawanych przez Prezydenta na poszczególne lata w okresie od roku 2019 do roku 2023. Co istotne, niektóre z tych wpłat zostały dokonane jeszcze przed wysłaniem upomnień odnoszących się do tych należności, a z pewnością przed wystawieniem tytułów wykonawczych na podstawie ostatecznych decyzji podatkowych za ww. okresy. Tym bardziej zatem dziwi fakt, że nie znalazło to odpowiedniego odzwierciedlenia w treści tytułów wykonawczych albo wyjaśnienia. Świadczy to braku odpowiedniej współpracy i niedostatecznej wymianie informacji pomiędzy podlegającymi Prezydentowi jednostkami organizacyjnymi, w których odrębnie odbywa się ustalanie zobowiązań w podatku od nieruchomości, oddzielnie analiza i monitorowanie wpłat, a osobno egzekucja zaległości. Podatnik nie musi się w tym rozeznawać, ale rzeczą organów jest udzielanie mu odpowiednich wyjaśnień, które pomogłyby mu zrozumieć skomplikowaną sytuację faktyczną i prawną, w jakiej się znalazł, tym bardziej, gdy wskazuje on na niezgodności kwot podanych w bilansach spraw, które przesłano mu w okresie od kwietnia do lipca 2023 r. (por. str. nr 1 pisma Skarżącego z dnia 1 sierpnia 2023 r.). Jak również, gdy deklaruje on zamiar wywiązania się ze wszystkich zobowiązań w zakresie, w jakim one rzeczywiście na nim spoczywają (por. str. nr 4 pisma Skarżącego z dnia 1 sierpnia 2023 r.).

Zakładając, że w związku z zaległościami w podatku od nieruchomości za lata wcześniejsze, wpłaty zostały zarachowane na poczet dawniejszych zobowiązań, wbrew wyraźnemu wskazaniu w tytule przelewu, to podkreślić należy, że Prezydent powinien był wydać stosowne postanowienia, o których mowa w art. 62 § 4 w związku z art. 62 § 4a pkt 2 O.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 sierpnia 2023 r. (por. Dz.U. z 2022 r., poz. 2651 ze zm. oraz zmianę wynikającą z art. 7 pkt 5 lit. a i b w związku z art. 35 pkt 3 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw – Dz.U. z 2023 r., poz. 1059). Tymczasem w aktach administracyjnych nie ma śladu wydania tego typu orzeczeń. Nie ma też jakichkolwiek tabel zbiorczych, które obejmowałyby przejrzyste i rzetelne rozliczenie przez Wierzyciela wszelkich wpłat dobrowolnych Podatnika oraz kwot ściągniętych od niego w ramach egzekucji. Z pewnością nie można za taką uznać tabeli na k. 347 akt administracyjnych, bo nie wynika z niej kiedy i w jakich kwotach zostały pozyskane sumy (zarówno te wpłacane dobrowolnie, jak i te wyegzekwowane), które w dokumencie tym zarachowano wyłącznie na poczet kosztów egzekucyjnych. Rozliczenie to, odnoszące się rzekomo do okresu od dnia 1 lipca 2011 r. do dnia 30 listopada 2023 r., nie jest wiarygodne, ponieważ w ogóle nie uwzględnia mieszczących się w tym przedziale czasowym wpłat, których dowody dokonania dołączono do skargi.

Oznacza to, że zastrzeżenia Strony co do rzetelności określenia kwot obowiązków pieniężnych wskazanych w spornych tytułach wykonawczych są w pełni uzasadnione. Rację ma zatem Skarżący, że w obliczu wielości tytułów wykonawczych obejmujących szereg należności z różnych tytułów w powstałych przedziale czasowym od 2011 r. do 2022 r. (według "bilansu spraw", sporządzonego przez organ egzekucyjny na dzień 12 lipca 2023 r. – k. 351 akt administracyjnych, są to: podatek od nieruchomości – tytuły wykonawcze zaczynające się na literę [...] w ilości 21, opłatę za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego gruntu na własność – tytuł wykonawczy nr [...] czy należność za brak opłaty za parkowanie – tytuł wykonawczy nr [...]), wraz z odsetkami, kosztami upomnienia i egzekucyjnymi, opiewających na łączną kwotę ponad 5.000,00 zł, gubi się już nie tylko on, lecz także organy. Nie wyjaśniono Stronie przy tym prostej chociażby kwestii, dlaczego obok należności podatkowych i administracyjno-porządkowych (z tytułu braku dowodu uiszczenia opłaty za parkowanie) jest dochodzona w ramach egzekucji administracyjnej także należność cywilnoprawna z tytułu ww. opłaty za przekształcenie użytkowania wieczystego, a co budziło wątpliwość Skarżącego – między innymi – w aspekcie innego typu odsetek za opóźnienie w zapłacie (ustawowe) od tych, które są naliczane od zaległości podatkowych.

3.6. Zaniechanie uzupełnienia zawartości akt administracyjnych w tak ustalonych okolicznościach sprawy oznacza, że SKO uchyliło się od rzetelnego i wszechstronnego zbadania zarzutu wygaśnięcia egzekwowanego obowiązku, którego zakres określenia w spornych tytułach wykonawczych budzi poważne wątpliwości. To zaś oznacza, że organ odwoławczy uchylił się od pełnego merytorycznego rozpoznania złożonego zażalenia, a Strona obiektywnie mogła odnosić wrażenie, że jej twierdzenia i wnioski są ignorowane, a uprawnienia procesowe, w tym prawo do wszechstronnego i rzetelnego wyjaśnienia oraz rozpoznania sprawy w sposób obiektywny, są z kolei przez organy lekceważone. Stanowi to oczywiste naruszenie ww. zasad ogólnych postępowania.

Zgodnie z art. 15 k.p.a., postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. W wyznaczonych przez art. 17 § 1 u.p.e.a. granicach dopuszczalnej zaskarżalności zażaleniem postanowień wydawanych przez organ egzekucyjny lub wierzyciela, obowiązkiem organu odwoławczego jest dokonanie na skutek wniesionego zażalenia ponownego pełnego merytorycznego rozpoznania sprawy, co nie jest możliwe w obliczu wadliwej (niekompletnej) zawartości przekazanych mu w tym celu akt administracyjnych. W zakresie zarzutu obejmującego wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku, akceptując zawartość akt administracyjnych obarczonych w tym zakresie ewidentnym brakiem podstawowych informacji na temat sposobu rozliczenia kwot wpłaconych i ściąganych w toku przymusowej realizacji spornego obowiązku, organ odwoławczy stworzył jedynie pozór ponownego wnikliwego i wszechstronnego rozpoznania zarzutu, co Skarżący słusznie wytknął w skardze. W tych okolicznościach procesowych naruszeniu zasad ogólnych, towarzyszyło również uchybienie przez Kolegium konkretnym obowiązkom procesowym jak chociażby obowiązkowi zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a.). Na obecnym etapie wyjaśnienia sprawy, nie tylko możliwe, lecz przede wszystkim niezbędne i konieczne było skorzystanie przez organ odwoławczy z możliwości uzupełnienia dowodów, jakie przewidziano w art. 136 k.p.a., stosowanym odpowiednio w związku z art. 18 u.p.e.a., czego jednak zaniechano.

3.7. Takie działanie organu narusza zasady wyrażone w art. 7 i art. 8 § 1 k.p.a., które w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się zgodnie z odesłaniem zawartym w art. 18 u.p.e.a., bowiem nie służy ono praworządności, nie chroni interesu społecznego, a tym bardziej słusznego interesu Strony, jak również podważa jej zaufanie do władzy publicznej. Ponadto, w aspekcie procesowym, jak słusznie zauważono w skardze, stanowi ono przejaw zignorowania praw Skarżącego, który – na etapie postępowania przed organami – występował w sprawie samodzielnie, bowiem zawodowego pełnomocnika przydzielono mu dopiero w ramach prawa pomocy na etapie procedury sądowoadministracyjnej. Tego z kolei nie da się pogodzić z zasadą państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP) oraz zasadą legalizmu (art. 7 Konstytucji RP).

3.8. Reasumując, na skutek rozpoznania sprawy w oparciu o niepełny materiał dowodowy, zawarty w niekompletnych i niechronologicznie ułożonych zbiorczych aktach administracyjnych, których zawartość z trudem daje się powiązać z przedmiotem niniejszej sprawy, ponieważ odnosi się równolegle do kilkudziesięciu skarg wniesionych do tutejszego Sądu w 2024 r. przez Skarżącego lub jego małżonkę, w obecnym stanie sprawa wymyka się spod pełnej kontroli sądowoadministracyjnej. Na skutek opisanych uchybień szeregu zasadom ogólnym postępowania, co stanowi oczywiste naruszenie przepisów prawa procesowego, które co najmniej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, organ odwoławczy niezasadnie uchylił się od rzetelnego merytorycznego rozpatrzenia zażalenia Strony na postanowienie Wierzyciela w przedmiocie rozpoznania jej zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego w zakresie związanym z – przynajmniej potencjalnym – wygaśnięciem egzekwowanego obowiązku, naruszając w ten sposób art. 15 k.p.a. w związku z art. 18 u.p.e.a. W związku z powyższym, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji, uchylając zaskarżone postanowienie.

3.9. W ponownym postępowaniu organ odwoławczy zobowiązany będzie dokonać uzupełnienia zawartości akt i przyporządkowania poszczególnych dokumentów odpowiednio do każdej ze spraw, zachowując chronologię i przejrzystość czynności podejmowanych przez organy w odniesieniu do każdego spośród wszystkich postępowań egzekucyjnych, wszczętych na podstawie kwestionowanych tytułów wykonawczych. Akta administracyjne nie mogą być prowadzone zbiorczo jak to ma miejsce aktualnie. Należy je rozdzielić, skompletować i ponownie ponumerować.

Następnie zadaniem Kolegium będzie rozpatrzyć prawidłowo sprawę w drugiej instancji, rozpoznając merytorycznie zażalenie Skarżącego na postanowienie Wierzyciela w przedmiocie rozpoznania jego zarzutów w sprawie postępowania egzekucyjnego i zbadać czy w sprawie zaistniały podniesione przez niego podstawy uwzględnienia tych zarzutów. W tym aspekcie należy adekwatnie uzupełnić dotychczas zebrany materiał dowodowy, który kompletny nie był, co konsekwentnie podnosił Zobowiązany w wielu pismach złożonych w toku wszczętych postępowań egzekucyjnych, w szczególności na podstawie ww. tytułów wykonawczych, a co ostatecznie potwierdzają polecenia przelewu dołączone do skargi.

W ocenie Sądu, potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w tym zakresie prima facie nie wykracza poza granice dodatkowego postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 136 § 1 w związku z art. 18 u.p.e.a., ale jeśli Kolegium przy ponownym rozpoznaniu sprawy dojdzie do odmiennej oceny, którą będzie w stanie należycie uzasadnić, wykazując, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie, to oczywiście może wydać decyzję kasatoryjną w trybie art. 138 § 2 k.p.a. w celu ponownego zbadania sprawy także przez Wierzyciela, po uprzednim odpowiednim uzupełnieniu zawartości akt.

3.10. O kosztach postępowania nie orzekano z uwagi na okoliczność, że Skarżący nie poniósł ich z uwagi na przyznane mu w pełnym zakresie prawo pomocy, obejmujące całkowite zwolnienie od opłat sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Wniosek adwokata wyznaczonego dla Strony w ramach prawa pomocy w przedmiocie przyznania kosztów pomocy prawnej udzielonej Stronie z urzędu, a nie opłaconej w całości ani w części, zostanie skierowany na posiedzenie niejawne w celu rozpoznania przez referendarza sądowego w myśl dyspozycji art. 258 § 1 i § 2 pkt 8 p.p.s.a.

3.11. Niniejsza sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym, w oparciu o art. 119 pkt 3 p.p.s.a., bowiem zgodnie z wskazanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę, co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Warunek ten został spełniony w niniejszej sprawie, przedmiotem skargi jest bowiem akt wymieniony w powyższym przepisie.

W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.). W sprawach, o których mowa w art. 119 p.p.s.a., Sąd nie jest też związany wnioskiem strony o przekazanie sprawy do rozpatrzenia na rozprawie (por. art. 122 p.p.s.a.). Potrzeby rozpoznania sprawy na rozprawie Sąd się nie dopatrzył, a nie stanowił jej w szczególności wniosek dowodowy sformułowany w ostatnim piśmie pełnomocnika Skarżącego. Jak już wyżej wskazano, organ odwoławczy musi bowiem zadbać o to, aby akta administracyjne zostały najpierw odpowiednio skompletowane i uporządkowane, a następnie – zgodnie z zaleceniem Sądu – ma również przy ponownym rozpoznaniu sprawy uwzględnić odpowiednio okoliczność zapłaty dokonywanej na poczet egzekwowanych zobowiązań podatkowych, co dokumentują dołączone do skargi polecenia przelewu.