Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Przybysz (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 2 września 2022 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. Ś. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 846/21 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi K. Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 12 kwietnia 2021 r. nr SKO.4205.3.2021 w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie odstąpienia od opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie:

Wyrokiem z 21 października 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 846/21, wydanym na rozprawie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K. Ś. (dalej jako skarżący) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z 12 kwietnia 2021 r., nr SKO.4205.3.2021, w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie odstąpienia od opłaty za pobyt w rodzinie zastępczej.

Wobec wydania wyroku na rozprawie termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku upływał w dniu 28 października 2021 r.

Wobec niezłożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia i niezaskarżenia powyższego wyroku, orzeczenie to uprawomocniło się z dniem 23 listopada 2021 r.

Następnie pismem z 8 marca 2022 r., sprecyzowanym pismem z 15 kwietnia 2022 r., skarżący wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Postanowieniem z 29 kwietnia 2022 r., II SA/Gl 846/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Na niniejsze postanowienie zażalenie złożył K. Ś., zaskarżając je w całości. Postanowieniu zarzucił:

1) dokonanie błędnych ustaleń przez WSA w Gliwicach mających znaczenie dla oceny prawnej skarżącego zarzutów (przez pominięcie faktu skierowania do skarżącego błędnego, niekompletnego pouczenia zamieszczonego w Zawiadomieniu skarżącego o rozprawie, na której obecność skarżącego nie była obowiązkowa) oraz tym samym przez całkowite pominięcie w uzasadnieniu skarżonego tu postanowienia opisu powodów tego, że skarżący nie złożył wniosku o doręczenie sentencji wyroku WSA w sprawie głównej w terminie 7 dni od daty rozprawy, który zapadł w dniu 21 października 2021 r. (zaraz po rozprawie) - o czym skarżący został poinformowany dopiero pismem z 14 lutego 2022 r., a więc dopiero po upływie ponad 3 miesięcy (przysłanym w odpowiedzi pytanie skarżącego o wynik posiedzenia Sądu) z jednoczesnym powiadomieniem skarżącego dopiero w tym piśmie z 14 lutego 2022 r. o tym:

- że WSA w Gliwicach wyrokiem z 21 października 2021 r., sygn. akt II SA/GI 846/21, oddalił skargę na decyzję SKO w Częstochowie i

- że wyrok ten już się uprawomocnił,

co stanowiło:

- pozbawienie skarżącego prawa do zaskarżenia tego wyroku WSA w Gliwicach, a więc do naruszenie art. 173 § 1 p.p.s.a. oraz

- naruszenie zasady rzetelnego procesu ujętej w art 45 Konstytucji RP;

2) naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a. - przez błędne ustalenie, że do założonego przez WSA w Gliwicach uchybienia przez skarżącego terminowi złożenia wniosku o doręczenie sentencji wyroku (wg skarżącego - rzekomego uchybienia) doszło z winy skarżącego i w wyniku tego przez błędne zastosowanie art. 86 § 1 p.p.s.a., tj. nieuwzględnienie wniosku skarżącego o przywróceniu terminu do złożenia przez skarżącego wniosku o doręczenie sentencji wyroku WSA w Gliwicach z 21 października 2021 r., sygn. akt II SA/GI 846/21, w normalnym trybie, by umożliwiło to złożenie wniosku o uzasadnienie wyroku WSA w Gliwicach w sprawie głównej, a po zapoznaniu się z motywami wyroku - ewentualne skorzystanie z prawa do zaskarżenia tego wyroku (drodze skargi kasacyjnej do NSA).

W związku z powyższymi zarzutami skarżący wniósł o:

I. Z uwagi na to, że zażalenie skarżącego jest oczywiście uzasadnione, spełnione są przesłanki do skorzystania przez WSA w Gliwicach z przepisu art. 195 § 2 p.p.s.a., a zatem do zmiany postanowienia przez WSA w Gliwicach poprzez przywrócenie terminu przez WSA w Gliwicach, o co wniósł skarżący;

II. Na wypadek, gdyby jednak WSA w Gliwicach nie podzielił stanowiska i nie dokonał takiej zmiany, skarżący wniósł:

a) o zmianę przez NSA skarżonego postanowienia poprzez wydanie przez NSA orzeczenia o przywróceniu terminu do złożenia przez skarżącego wniosku o doręczenie skarżącemu sentencji wyroku w trybie umożliwiającym mu - po uwzględnieniu wniosku o jego uzasadnienie, złożenie skargi kasacyjnej do NSA w sprawie głównej

ewentualnie

b) o uchylenie przez NSA skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do WSA w Gliwicach celem ponownego jej rozpoznania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie podlega uwzględnieniu.

Stosownie do art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona bez swojej winy nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. We wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Brak winy w uchybieniu terminu winien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2012, s. 270, uw. 5; M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2017, s. 515-516, nb 4; postanowienie NSA z 12.6.2008 r., II OZ 580/08, cbosa). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Zatem przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (postanowienie NSA z 10.9.2010 r., II OZ 849/10). Oceniając wystąpienie powyższej przesłanki, Sąd obowiązany jest przyjąć obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o własne interesy (postanowienie NSA z 18 grudnia 2013 r., I OZ 1199/13). Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.

Sąd I instancji ocenił, że skarżący został prawidłowo zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 21 października 2021 r. (k. 22), na której zapadł wyrok. Skarżący wskazuje w uzasadnieniu zażalenia, że pouczenie sądu było nieczytelne, a skarżący cierpi na wadę wzroku – zaćmę, w związku z którą został skierowany na badania okulistyczne.

Z pism wnoszonych przez skarżącego do Sądu można wywieść, że to właśnie tą okolicznością, na którą powołuje się skarżący, jako uniemożliwiającą podjęcie przez niego działań zmierzających do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku, była wada wzroku. Zgodnie z załączonym do akt sprawy skierowaniem lekarskim 19 kwietnia 2021 r. wada ta występuje u skarżącego (ze skierowania wynika, że miał on poddać się "operacji zaćmy"), która może zostać usunięta dopiero w następstwie zabiegu okulistycznego, której nie ma pewności, że skarżący w ogóle się podda. Naczelny Sąd Administracyjny nie kwestionuje, że skarżący ma problemy ze zdrowiem. Sam fakt ogólnych problemów zdrowotnych nie może stanowić podstawy do przyjęcia, że skarżący nie będzie mógł w bliżej nieokreślonej przyszłości wykonywać obowiązków nałożonych na niego przez Sąd, w szczególności w sytuacji, gdy obowiązki te nie muszą być wykonywane przez skarżącego osobiście, a mogłyby one zostać wykonane przez ustanowionego pełnomocnika, którego to skarżący - jak wynika z przedkładanych przez niego pism - nie wyraził chęci ustanowienia.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 45 Konstytucji RP należy stwierdzić, że prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego. Realizacja prawa do sądu wymaga dokonywania czynności procesowych w sposób zgodny z prawem. Tak więc nie można argumentować, że doszło do naruszenia ww. przepisu Konstytucji RP i w konsekwencji pozbawienia skarżącego możności rzetelnego procesu, jeżeli skarżący nie dopełnił wymagań formalnych, w tym przypadku nie wykazał istnienia przesłanek przywrócenia terminu do złożenia wniosku o uzasadnienie wyroku. Skoro Sąd pierwszej instancji nie naruszył przepisów prawa normujących instytucję przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym, to powyższy zarzut naruszenia przepisu konstytucyjnego należy uznać za bezzasadny.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.