Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 11 lipca 2025 r., sygn. akt II SO/Lu 4/25 w sprawie z wniosku A.P. o wymierzenie grzywny Zarządowi Ochotniczej Straży Pożarnej [...] za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, postanowieniem z dnia 11 lipca 2025 r., sygn. akt II SO/Lu 4/25, wymierzył Zarządowi Ochotniczej Straży Pożarnej [...] grzywnę w kwocie 100 złotych za nieprzekazanie skargi wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy.

W motywach rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że skarżąca skierowała za pośrednictwem organu skargę na bezczynność Zarządu OSP [...] w zakresie rozpoznania jej wniosku z dnia 22 stycznia 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej. Skarga ta została doręczona organowi w dniu 25 lutego 2025 r., zaś w dniu 12 maja 2025 r. Sąd przekazał do organu skargę, którą skarżąca złożyła bezpośrednio do Sądu. Dopiero w dniu 7 lipca 2025 r., po doręczeniu wniosku skarżącej o wymierzenie grzywny, organ przesłał odpowiedź na skargę, jednakże nie przekazał ani skargi, ani akt sprawy. Tym samym, w ocenie Sądu, organ nie dopełnił obowiązku przekazania skargi wraz z aktami sprawy w terminie 15 dni, wynikającego z art. 54 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a.") w zw. z art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902; dalej: "u.d.i.p."), co uzasadnia wymierzenie organowi grzywny.

W ocenie Sądu pierwszej, zasadne jest wymierzenie grzywny w symbolicznej kwocie 100 zł, bowiem adresat skargi nie jest typowym organem administracji publicznej, jakkolwiek może być zobowiązany do udostępniania informacji publicznej, jako podmiot dysponujący majątkiem publicznym zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Sąd wziął pod uwagę, że Zarząd OSP nie ma wyspecjalizowanej obsługi prawnej, która służyłaby pomocą w realizacji obowiązków związanych z udostępnianiem informacji publicznej, co nie zwalnia organu z obowiązku przekazania skargi do sądu administracyjnego, ale uzasadnia wymierzenie grzywny we wskazanej wysokości, celem wskazania Zarządowi obowiązków, które spoczywają na nim w związku ze sprawami o dostęp do informacji publicznej, tym samym spełniając funkcję sygnalizacyjną grzywny.

Z powyższym postanowieniem nie zgodziła się skarżąca, wnosząc zażalenie i domagając się wymierzenia kary grzywny w wysokości 1000 zł dla każdego z członków Zarządu OSP [...]oraz zobowiązania organu do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Skarżąca wskazała, że organ, zgodnie z uzasadnieniem postanowienia WSA w Lublinie, wysłał do sądu jedynie odpowiedź na skargę, nie przekazując jednak skargi ani akt sprawy.

W odpowiedzi na zażalenie, organ wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z treścią art. 54 § 1 P.p.s.a., skargę do sądu administracyjnego wnosi się za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi.

Stosownie zaś do treści art. 55 § 1 P.p.s.a. w razie niezastosowania się do obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 P.p.s.a., sąd na wniosek skarżącego może orzec o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a.

Wyłącznymi zatem przesłankami uprawniającymi sąd administracyjny do wymierzenia grzywny są: 1) wniosek o wymierzenie grzywny oraz 2) stwierdzenie niezastosowania się do obowiązków określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a., w niniejszej sprawie w zw. z lex specialis, tj. art. 21 pkt 1 u.d.i.p., który skraca termin wniesienia odpowiedzi na skargę do 15 dni od dnia otrzymania skargi.

Przekazanie sądowi administracyjnemu skargi jest bezwzględne i obligatoryjne, niezależne od tego, czy dany podmiot uznaje, że skarga nie należy do kognicji sądu administracyjnego, czy też jest niedopuszczalna z innych względów. O dopuszczalności skargi wniesionej do sądu administracyjnego może rozstrzygać wyłącznie ten sąd, nie zaś organ, za pośrednictwem którego skarga została wniesiona. Nawet uzasadnione przekonanie, że skarga jest niedopuszczalna nie zwalnia organu od obowiązku jej przekazania wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę do sądu administracyjnego, albowiem, to nie organ, lecz sąd administracyjny dokonuje oceny przekazanej mu skargi pod względem formalnym, a także pod kątem jej dopuszczalności. To dopiero sąd administracyjny w toku postępowania zainicjowanego skargą zobowiązany jest dokonać oceny i ustalić, czy skarga mieści się w zakresie właściwości sądów administracyjnych. Te czynności jednak sąd administracyjny dokonuje w ramach postępowania zainicjowanego skargą. Inny zakres badania przez sąd administracyjny ma natomiast postępowanie zainicjowane wnioskiem o wymierzenie grzywny.

Postępowanie w sprawie wymierzenia organowi grzywny jest odrębnym postępowaniem wszczynanym na wniosek skarżącego, w rozumieniu art. 63 P.p.s.a. Zatem przesłanką orzeczenia o wymierzeniu organowi grzywny (art. 55 § 1 P.p.s.a.) jest niewypełnienie obowiązków procesowych określonych w art. 54 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p., niezależnie od tego czy działanie lub zaniechanie tego organu podlega kognicji sądów administracyjnych. Tym samym złożenie skargi stanowi żądanie strony do nadania skardze określonego biegu i obliguje podmiot, do którego skarga ta została skierowana, do uczynienia zadość temu żądaniu, czyli przekazania jej do sądu administracyjnego.

Sąd administracyjny, rozpoznając wniosek o wymierzenie grzywny, bada jedynie terminowość przekazania skargi. Oznacza to, że w każdym przypadku przekroczenia terminu do przekazania skargi wraz z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę, Sąd uprawniony jest do wymierzenia grzywny, której wysokość określa w sposób dyskrecjonalny.

W niniejszej sprawie wnioskodawczyni w dniu 19 lutego 2025 r. wniosła do WSA w Lublinie za pośrednictwem Zarządu Ochotniczej Straży Pożarnej [...] skargę na bezczynność organu w rozpoznaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Termin do przekazania skargi wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy upływał w dniu 12 marca 2025 r. Organ w zakreślonym terminie nie wykonał nałożonego na niego obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. Ostatecznie organ w dniu przekazał odpowiedzią na skargę w dniu 7 lipca 2025 r., jednakże bez skargi i akt sprawy. Oznacza to, że organ dopuścił się w sprawie uchybienia w przekazaniu skargi. Zasadnie zatem WSA w Lublinie przyjął, że w sprawie została spełniona przesłanka określona w art. 55 § 1 P.p.s.a., pozwalająca na wymierzenie grzywny. W sytuacji bowiem znacznego opóźnienia w realizacji obowiązku wynikającego z art. 54 § 2 P.p.s.a., tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie, brak jest podstaw do odstąpienia od wymierzenia grzywny.

W przekonaniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wymierzona grzywna jest adekwatna do stopnia naruszenia obowiązku przekazania skargi i mieści się w granicach określonych w art. 154 § 6 P.p.s.a. oraz spełni cele, dla których została ustanowiona (cel zarówno represyjny, jak i prewencyjny). Zasadnie Sąd pierwszej instancji wskazał, że organ nie ma wyspecjalizowanej obsługi prawnej, która służyłaby pomocą w realizacji obowiązków związanych z udostępnianiem informacji publicznej, czy obowiązków związanych z przekazaniem skargi do Sądu. Tym samym należało uznać, że WSA w Lublinie, działając w ramach powierzonej mu w tym zakresie dyskrecjonalnej władzy, wymierzył organowi grzywnę w stosownej wysokości.

Brak jest również podstaw do zobowiązania organu do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, gdyż tak jak to zostało wyżej wyjaśnione, w postępowaniu o wymierzenie grzywny sąd administracyjny bada jedynie terminowość przekazania skargi. Merytoryczne rozpoznanie sprawy następuje w ramach postępowania zainicjowanego skargą.

W niniejszej sprawie brak jest podstaw do wymierzenia grzywny poszczególnym członkom Zarządu OSP [...], bowiem, co wynika z ujawnionych w Krajowym Rejestrze Sądowym zasad reprezentacji, to Zarząd OSP jest uprawniony do reprezentacji, a nie poszczególni jego członkowie. Odpowiedzialność, w tym za niedopełnienie obowiązku podlegającemu sankcjonowaniu w drodze grzywny, może być przypisana jedynie Zarządowi.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.

Odnosząc się do zawartego w odpowiedzi na zażalenie wniosku o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, to nie może on być uwzględniony, bowiem przepisy art. 203 i 204 P.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji. Przepis art. 197 § 2 P.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym.