II SAB/Wa 362/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-08-13	
Data wpływu	2025-04-15	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Danuta Kania
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Łukasz Krzycki /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia	
Powołane przepisy	Dz.U. 2001 nr 112 poz 1198;  art. 4 ust. 1 pkt 5 art. 6 ust. 1; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej.
Dz.U. 2024 nr 0 poz 935;  art. 149 par. 1 pkt 1 art. 149 par. 1a; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Sędzia WSA Danuta Kania, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] na bezczynność Poczty Polskiej S. A. z siedzibą w [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. zobowiązuje Pocztę Polską S. A. z siedzibą w [...] do rozpoznania wniosku S. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] z dnia [...] lutego 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Poczty Polskiej S. A. z siedzibą w [...] na rzecz S. Sp. z o. o. z siedzibą w [...] kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
[...] Sp. z .o.o. w [...] (dalej, jako: Spółka lub skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Poczty Polskiej S.A. w [...] (dalej, jako: Poczta lub organ) w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] lutego 2025 r. o udostępnienie informacji publicznej.

Spółka zarzuciła organowi naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej, jako: u.d.i.p.) i wniosła o:

1. zobowiązanie Poczty do udzielenia żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia akt organowi albo wydania decyzji administracyjnej o odmowie jej udostępnienia,

2. zasądzenie kosztów postępowania na rzecz skarżącej,

3. stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa - jeśli Sąd uzna, że spełnione są ku temu przesłanki.

W uzasadnieniu skargi podniesiono, że Spółka w dniu [...] lutego 2025 r. zwróciła się do Poczty z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej dotyczącej ilości osób wykonujących na rzecz Poczty Polskiej S.A. czynności polegające na:

a. przyjmowaniu, sortowaniu, przemieszczaniu oraz doręczeniu przesyłek pocztowych,

b. doręczaniu przekazów pocztowych

zatrudnionych przez Pocztę Polską S.A. na podstawie stosunku pracy w zakresie wykonywania czynności polegających na wykonywaniu pracy w sposób określony w art. 22 § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks Pracy.

Skarżący nie wniósł o przekazanie kopii umów, a jedynie o udzielenie ogólnej informacji na temat tego czy osoby wykonujące ww. czynności są zatrudnione w oparciu o stosunek pracy. Jako sposób udostępnienia informacji skarżąca wskazała: kserokopia/pliki komputerowe, jako formę przekazania informacji: przesłanie pocztą elektroniczną na adres e-mail: [...] przesłanie informacji poczta na adres: [...] Sp. z o.o. [...]. Ponadto we wniosku Spółka wskazała, iż: "Wnioskujący wnosi o przekazanie informacji pocztą elektroniczną na wyżej wskazany adres email, jeżeli informacja zostanie udostępniona w formie podpisanej kwalifikowanym podpisem elektronicznym, w przypadku podpisu odręcznego proszę o przekazanie skanu na ww. adres email oraz oryginału informacji pocztą na ww. adres".

W dniu 25 lutego 2025 r. skarżąca otrzymała odpowiedź od Poczty, w której wyrażono stanowisko, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, a organ nie miał zgodnie z art. 16 u.d.i.p. podstaw do wydania decyzji.

Zdaniem skarżącej Poczta jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, a informacja dotycząca zatrudnienia osób na podstawie stosunku pracy wykonujących na rzecz Poczty, a wykonujących czynności polegające na przyjmowaniu, sortowaniu, przemieszczaniu oraz doręczeniu przesyłek pocztowych, doręczeniu przekazów pocztowych odnosi się do organizacji i funkcjonowania podmiotu, który gospodaruje środkami publicznymi, a tym samym ma charakter informacji publicznej w rozumieniu art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. b u.d.i.p. Informacje dotyczące struktury zatrudnienia, wynagrodzeń czy formy zatrudnienia w podmiotach publicznych i spółkach Skarbu Państwa podlegają ujawnieniu, ponieważ pozwalają ocenić sposób gospodarowania środkami publicznymi. Co więcej, informacja żądana we wniosku dostępowym nie dotyczy konkretnych osób ani danych osobowych, lecz ogólnej struktury zatrudnienia, co oznacza, że jej udostępnienie nie narusza przepisów o ochronie danych osobowych.

Odnosząc się do argumentacji zawartej w odpowiedzi Poczty na wniosek o udostępnienie informacji, a dotyczącej celu, w jakim informacja jest żądana, Spółka wskazała, że cel ten pozostaje bez znaczenia dla obowiązku jej udostępnienia. Podstawowym celem przepisów u.d.i.p. jest zapewnienie obywatelom, jak i innym podmiotom, dostępu do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz innych jednostek wykonujących zadania publiczne. Zgodnie z obowiązującymi przepisami żądanie dostępu do informacji publicznej nie jest uzależnione od celu, w jakim informacja jest żądana, a jedynie od tego, czy dana informacja dotyczy spraw publicznych. Cel wnioskodawcy nie ma żadnego wpływu na obowiązek organu do udostępnienia informacji. O ile żądana informacja dotyczy spraw publicznych, Poczta - spółka Skarbu Państwa nie ma praw odmówić jej udostępnienia powołując się na cel, w jakim informacja ma zostać wykorzystana. Prawo do dostępu do informacji publicznej nie jest uzależnione od motywów, dla których podmiot gospodarczy taki jak wnioskodawca ubiega się o dostęp do tej informacji. W związku z powyższym Poczta powinna udostępnić żądaną informację, ponieważ dotyczy ona kwestii zatrudnienia pracowników w spółce z udziałem Skarbu Państwa, co stanowi element jej działalności publicznej.

Informacje na temat zatrudnienia osób na podstawie stosunku pracy wykonujących na rzecz Poczty, a wykonujących czynności polegające na przyjmowaniu, sortowaniu, przemieszczaniu oraz doręczeniu przesyłek pocztowych, doręczeniu przekazów pocztowych będące przedmiotem wniosku stanowią informację publiczną, a Poczta przez wystosowanie jedynie nieformalnego pisma, zamiast wydania decyzji, narusza prawo do informacji publicznej.

W odpowiedzi na skargę Poczta wniosła o jej odrzucenie jako bezzasadnej w związku z faktem, iż:

1. Poczta udzieliła wnioskodawcy informacji za pismem z dnia 25 lutego 2025 r., że żądana informacja nie jest informacją publiczną,

2. Poczta nie miała zgodnie z art. 16 u.d.i.p. podstaw do wydania decyzji odmownej w przedmiotowej sprawie,

3. Spółka została powiadomiona o braku podstaw do udostępnienia żądanej informacji jako informacji publicznej oraz braku podstaw do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie, poprzez udzielenie odpowiedzi za pismem z dnia 25 lutego 2025 r.

Organ wyjaśnił, iż w tej sprawie celem uzyskania wnioskowanych informacji jest cel zawodowy [...] Sp. z o.o. - operatora pocztowego, który jest zainteresowany pozyskaniem wnioskowanych informacji w celu ich wykorzystania do własnej, prowadzonej działalności gospodarczej tj. świadczonych usług pocztowych, związanych z doręczaniem przesyłek pocztowych. Organ podkreślił, że w postępowaniach o zamówienia publiczne, których przedmiotem są usługi pocztowe skarżąca i Poczta konkurują ze sobą, a jednym ze stosowanych kryteriów w zamówieniach publicznych jest kryterium wielkości zatrudnienia na podstawie umów o pracę pracowników przez operatorów pocztowych. W kontekście powyższego Poczta odniosła się do instytucji nadużycia prawa do informacji publicznej powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne w tym zakresie.

Poczta wyjaśniła również, że jeśli wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, iż żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym u.d.i.p., w formie zwykłej czynności materialnotechnicznej. W przypadku zaś, gdy informacja o jaką ubiega się zainteresowany nie ma charakteru informacji publicznej, organ nie pozostaje w zwłoce w zakresie udostępnienia informacji publicznej.

Mając powyższe na uwadze Poczta wskazała, że wniosek o udostępnienie informacji złożony przez skarżącą nie mógł zostać realizowany na zasadach i w trybie przewidzianym w u.d.i.p., gdyż uzyskane informacje, byłyby wykorzystane na potrzeby zawodowe Spółki, co nie odpowiadałoby zarówno celowi jak i funkcji, które wynikają z u.d.i.p. Skoro zatem żądana informacja, nie ma charakteru informacji publicznej, to organ nie miał zgodnie z art. 16 u.d.i.p. podstaw do wydania decyzji bowiem odmowa udostępnienia informacji publicznej wymaga wydania decyzji administracyjnej tylko wtedy, gdy chodzi o informację publiczną w rozumieniu w ustawy. Spółka powinna i została powiadomiona o braku możliwości udostępnienia informacji (pismo z dnia 25 lutego 2025 r.). W ocenie Poczty, nie ma zatem racji Spółka twierdząc, że Poczta nie podjęła działań, do których podjęcia była zobowiązana, bowiem udzieliła skarżącej merytorycznej odpowiedzi.

W związku z powyższym w ocenie Poczty w niniejszym przypadku nie doszło do bezczynności organu w udzieleniu informacji publicznej, gdyż ww. wniosek został przeanalizowany pod kątem możliwości udostępnienia żądanych w nim informacji, zaś skarżąca w określonym prawnie terminie otrzymała pisemną odpowiedź na złożony wniosek.

Dodatkowo organ podkreślił, że w judykaturze nie budzi wątpliwości fakt, iż pismo informujące o tym, że żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej, nie podlega kognicji sądów administracyjnych, nie mieści się bowiem w zakresie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie udostępnił informacji publicznej (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).

Stosownie do treści art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.).

W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez nią informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (vide P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego z 2012 r. nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem).

Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W ocenie Sądu, Poczta Polska S.A. jest podmiotem, o którym mowa art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., albowiem jest ona osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Poczta Polska S.A. jest spółką, w której jedynym akcjonariuszem jest Skarb Państwa (zob. art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska" - Dz. U. z 2020 r. poz. 2064 oraz wydruk z KRS Spółki dołączony do odpowiedzi na skargę).

Nie można też pominąć, iż Poczta Polska S.A. została utworzona mocą decyzji państwa na podstawie ustawy z dnia 5 września 2008 r. o komercjalizacji państwowego przedsiębiorstwa użyteczności publicznej "Poczta Polska". Państwo wyposażyło ją w majątek publiczny, stanowiący podstawę jej funkcjonowania i określiło zadania i kompetencje. Poczta nie prowadzi działalności gospodarczej wyłącznie według zasad rynkowych i we własnym interesie. Działalność Poczty Polskiej S.A., to realizowanie zadań na rzecz ogółu, społeczeństwa, przypisanych jej ustawą, według zasad ustawowo określonych. Polega więc ona na świadczeniu usług publicznych. Działalność Poczty Polskiej S.A. przynależy zatem niewątpliwie do sfery publicznej. Jest działalnością podmiotu wykonującego zadania publiczne w rozumieniu art. 4 ust. 1 u.d.i.p.

Oceniając natomiast, czy wnioskowane przez Spółkę informacje stanowią informację publiczną, wskazać należy na art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. precyzuje pojęcie informacji publicznej, przedstawiając przykładowy katalog danych mających walor informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Podkreślić jednak należy, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Zatem informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, jak również wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 73/22).

W ocenie Sądu, informacja o ilości osób wykonujących na rzecz Poczty czynności wynikające z ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2025 poz. 366), zatrudnionych na podstawie stosunku pracy, jest niewątpliwie informacją publiczną gdyż obejmuje swym zakresem zarówno wykonywanie zadań władzy publicznej jak i gospodarowania mieniem publicznym przez ten podmiot.

Należy bowiem zauważyć , iż w orzecznictwie prezentowane jest stanowisko, że "co do zasady informacja o wydatkach podmiotu, który wykonuje zadania publiczne lub dysponuje środkami publicznymi - na nagrody (premie) dla pracowników jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. W trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej można żądać nie tylko informacji o ogólnej kwocie środków przeznaczonych na wynagrodzenia (nagrody, premie), ale także o wynagrodzeniach (nagrodach, premiach) konkretnej grupy pracowników zatrudnionych na określonym stanowisku a także pracownika, który jako jedyny zajmuje określone stanowisko w ramach struktury organizacyjnej podmiotu zobowiązanego. Bez znaczenia dla uznania takich informacji za informacje publiczne jest to, czy dotyczą one pracownika zatrudnionego na stanowisku pomocniczym związanym jedynie z obsługą podmiotu zobowiązanego, czy osoby pełniącej funkcję publiczną i czy ta informacja pozostaje w związku z pełnieniem tej funkcji. Ta okoliczność ma natomiast znaczenie dla zakresu ochrony wynikającej z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. [...]." (por. wyrok NSA z dnia 23 września 2022 r., sygn. akt III OSK 1965/21).

Skoro informacją publiczną jest informacja o kwocie środków przeznaczonych na wynagrodzenia (nagrody, premie), ale także o wynagrodzeniach (nagrodach, premiach) konkretnej grupy pracowników zatrudnionych na określonym stanowisku a także pracownika, który jako jedyny zajmuje określone stanowisko w ramach struktury organizacyjnej podmiotu zobowiązanego – to tym bardziej informacja o ilości osób zatrudnionych na podstawie stosunku pracy w podmiocie, który wykonuje zadania publiczne lub dysponuje środkami publicznymi (tu: Poczcie Polskiej S.A.) jest informacją publiczną. Udostępnieniu podlega bowiem informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o:

a) statusie prawnym lub formie prawnej,

b) organizacji,

c) przedmiocie działalności i kompetencjach,

d) organach i osobach sprawujących w nich funkcje i ich kompetencjach,

e) strukturze własnościowej podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 3-5,

f) majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 u.d.i.p.);

ale także zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 (art. 6 ust. 1 pkt 3 u.d.i.p.) czy o majątku publicznym, w tym o majątku Skarbu Państwa i państwowych osób prawnych (art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. a u.d.i.p.).

Podkreślenia też wymaga, że uzyskanie informacji publicznej nie zostało uzależnione od określonych motywacji wnioskodawcy. Konkretna informacja jest informacją publiczną, albo nią nie jest i to niezależnie od motywacji podmiotu, który o jej udostępnienie wystąpił. Dla zakwalifikowania danej informacji jako publicznej nie mają znaczenia cel i motywy, które towarzyszyły wnioskodawcy przy zgłoszeniu żądania udostępnienia informacji. Co więcej podmiot korzystający z prawa dostępu do informacji publicznej nie musi przecież wskazywać celów ani motywów swego działania. Zatem brak podstaw do utożsamiania treści pojęcia informacji publicznej jako przedmiotu publicznego prawa podmiotowego dostępu do informacji publicznej z kwestią prawidłowości korzystania z tego prawa. Treść publicznego prawa podmiotowego do informacji publicznej ma charakter obiektywny i nie jest kształtowana sposobem realizowania tego prawa (zob. wyrok NSA z dnia 24 marca 2023 r., sygn. III OSK 7440/21 oraz wyrok NSA z dnia 19 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 425/22).

Odnosząc się natomiast do kwestii nadużycia prawa do informacji publicznej wyjaśnić trzeba, że u.d.i.p. nie zna pojęcia "nadużycia prawa do informacji publicznej", jako przesłanki odmowy jej udostępnienia. Stanowisko takie wypracowano w piśmiennictwie i orzecznictwie, wskazując, że nadużycie prawa dostępu do informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy podejmuje się próbę korzystania z instytucji dostępu do informacji publicznej dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest w szczególności prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawności funkcjonowania administracji i innych organów (J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej [w:] J. Góral, R. Hauser i J. Trzciński, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Naczelny Sąd Administracyjny, W-wa, 2005r., s. 146-147; wyroki NSA z: 16 października 2015 r. sygn. akt I OSK 1992/14; 23 listopada 2016 r. sygn. akt I OSK 1601/15; 14 lutego 2017 r. sygn. akt I OSK 2642/16).

Można zatem przyjąć, że tak w doktrynie, jak i w judykaturze, konstrukcja nadużycia prawa do informacji publicznej pojawia się w kontekście następującej motywacji i celów realizowanych przez osoby składające wnioski: 1) wykorzystania prawa do informacji w celu zakłócenia funkcjonowania organów administracji (do swoistego pieniactwa z wykorzystaniem prawa do informacji); 2) wykorzystania dla celów gospodarczych, zawodowych lub na potrzeby prowadzenia indywidualnych sporów prawnych; 3) wykorzystania dla szykanowania osób piastujących funkcje publiczne, do pozyskiwania informacji o tych osobach nie w celu społecznej kontroli, lecz dla prowadzenia sporów osobistych, zaspokojenia prywatnych animozji (por. wyrok WSA w Krakowie z 28 stycznia 2020 r. sygn. akt II SAB/Kr 481/19).

Nadużycie prawa do informacji publicznej polega zatem na próbie korzystania z jego instytucji dla osiągnięcia celu innego aniżeli troska o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, kontroli przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Celem u.d.i.p. nie jest zaspokajanie indywidualnych (prywatnych) potrzeb w postaci pozyskiwania informacji wprawdzie publicznych, lecz przeznaczonych dla celów innych niż wyżej wymienione, czy też stworzenie formalnych mechanizmów umożliwiających destrukcję działalności organów władzy publicznej.

Wprawdzie w u.d.i.p. nie określono granic korzystania z prawa do informacji, a zatem brak jest jakichkolwiek ograniczeń zarówno co do liczby, jak i jakości żądanej informacji. Taki stan rzeczy powoduje jednak, że w praktyce bardzo często dochodzi do nadużywania prawa do informacji do realizacji celów, które nie wynikają z ustawy, ani tym bardziej z Konstytucji RP oraz celów, które są trudne do pogodzenia z założeniami całego systemu prawa, składającego się z leżących u jego fundamentów wartości i zasad aksjologicznych.

W związku z tym w każdym indywidualnym przypadku zachowanie wnoszącego o udzielenie informacji publicznej winno być oceniane nie tylko w kontekście uprawnienia do uzyskania takiej informacji, ale w konkretnych sytuacjach należy również uwzględnić płynące wobec niego wartości, a przede wszystkim nadrzędne zasady. Zakres obowiązku informacyjnego państwa powinien być ukształtowany w taki sposób, aby zapewnić równowagę między korzyściami wynikającymi z zapewnienia dostępu do informacji, a szeroko rozumianymi kosztami, jakie muszą ponieść w celu jego realizacji podmioty zobowiązane. Nadużywanie prawa do informacji może bowiem ograniczać dostęp do niej innym podmiotom i zakłócać funkcjonowanie urzędu (por. wyrok NSA z dnia 30 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OSK 799/12; Nadużywane prawa do informacji publicznej - Uwagi De Lege Lata i De Lege Ferenda, A. Piskorz-Ryń, Kontrola Państwowa nr 6/2008).

Z charakteru konstrukcji nadużycia publicznego prawa podmiotowego, w tym również publicznego prawa dostępu do informacji publicznej wynika, że zachowanie mające cechy nadużywania prawa nie powinno korzystać z ochrony prawnej. Odmowa ochrony nie następuje jednak przez zakwestionowanie przedmiotu określonego prawa, lecz wiąże się z odmową realizacji roszczenia, które z niego wynika, co w przypadku prawa dostępu do informacji publicznej powinno następować przez wydanie decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Nadużycie prawa do informacji publicznej może bowiem zachodzić dopiero, gdy takie prawo do dostępu do konkretnej informacji publicznej wnioskodawcy przysługuje. W pierwszej kolejności konieczne jest więc ustalenie, czy żądana informacja jest informacją publiczną. Dopiero w następnej kolejności należy wykazać, że żądanie jej udostępnienia stanowi nadużycie prawa. Jednak odmowa udostępnienia informacji publicznej z powodu nadużycia prawa może nastąpić w formie decyzji wydanej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p.

Z powyższych względów, kwestia nadużycia prawa do informacji publicznej nie może być przedmiotem badania w sprawie bezczynności organu w udostępnieniu informacji publicznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym w przedmiocie bezczynności organu ustaleniu podlega jedynie charakter żądanej informacji. Na tym etapie postępowania argumentacja organu związana z nadużyciem przez skarżącą prawa do informacji nie może być uznana za skuteczną.

W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał Pocztę do rozpoznania wniosku skarżącej z dnia [...] lutego 2025 r., w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Organ zobowiązany zatem będzie załatwić wniosek strony skarżącej zgodnie z u.d.i.p., udzielając żądanych informacji albo ich odmawiając w formie decyzji administracyjnej.

Jednocześnie Sąd uznał, że stwierdzona bezczynność organu nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowym wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa jest stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty, przy czym każdorazowo taka ocena musi być dokonana przy uwzględnieniu okoliczności danej sprawy (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie słownikowe znaczenie słowa "rażący" oznacza "rzucający się w oczy, bardzo duży, oczywisty" (Mały słownik języka polskiego pod red. S. Skorupki, H. Auderskiej, Z. Łempickiej, PWN, Warszawa 1969).

Sąd w tym zakresie wziął pod uwagę okoliczność, że Poczta Polska S.A. udzieliła stronie skarżącej odpowiedzi na jej wniosek, aczkolwiek rozpoznała sprawę niewłaściwie, z naruszeniem przepisów u.d.i.p. Nieudostępnienie wnioskowanych informacji wynikało zaś z odmiennej interpretacji przepisów u.d.i.p. Wadliwe stosowanie przepisów prawa nie daje podstaw do stwierdzenia, że bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej miała postać kwalifikowaną.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a, orzekł jak w pkt 1 wyroku. Podstawę rozstrzygnięcia wskazaną w pkt 2 wyroku stanowił natomiast art. 149 § 1a P.p.s.a. O zwrocie kosztów postępowania sądowego, jak w punkcie 3 wyroku, Sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość zasądzonych kosztów składa się wpis stały od skargi (100 zł), wynagrodzenie pełnomocnika będącego radcą prawnym (480 zł) oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 zł).