Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Pająkiewicz-Kremis, Sędziowie: Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn (sprawozdawca), Protokolant: Referent Agnieszka Zych-Zaborska, po rozpoznaniu w dniu 21 maja 2026 r. na rozprawie w Wydziale IV sprawy ze skargi S. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 19 maja 2025 r., nr SKO 4101/561/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Wójta Gminy Kłodzko z dnia 3 kwietnia 2025 r. (nr OPSGK.RŚPS.4204.157odm.2025).

Decyzją z 19 V 2026 r. (SKO 4101/561/2025) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Wałbrzychu (dalej "SKO"), po rozpoznaniu odwołania S. P. (dalej "skarżąca"), utrzymało w mocy decyzję z 3 IV 2025 r. (nr OPSGK.RŚPS.4204.157odm.2025) Wójta Gminy Kłodzko odmawiającą przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku klęski żywiołowej -powodzi IX 2024 r.

Jak wynika z akt administracyjnych powyższą decyzję wydano w następujących okolicznościach sprawy:

W dniu 14 III 2025 r. skarżąca zwróciła się z wnioskiem o udzielenie pomocy w związku z zalaniem jej piwnicy w budynku wielorodzinnym w trakcie powodzi, która miała miejsce w miesiącu IX 2024 r. We wniosku skarżąca podniosła, że piwnica służyła jej jako pomieszczenie gospodarcze do przechowywania opału, przetworów i sprzętu AGD.

Organ I instancji pismem z 27 III 2025 r. zawiadomił skarżącą, że w związku ze złożonym wnioskiem o pomoc zostało wszczęte postępowanie w przedmiocie zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku powodzi. Jednocześnie organ I instancji pouczył skarżącą o procesowych prawach i obowiązkach.

Decyzją z 3 IV 2025 r. (nr OPSGK.RŚPS.4204.157odm.2025) organ I instancji odmówił skarżącej przyznania zasiłku celowego na pokrycie wydatków powstałych w wyniku powodzi. Powołano przy tym m.in. art. 39 ust. 1 i 2 i art. 40 ust. 2 i 3 ustawy z 12 III 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz.1283, ze zm.) dalej "UoPS" oraz art. 69a ustawy z 1 X 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473, ze zm.) – dalej "Nowela". Powołano się także Zasady z dnia 18 X 2024 r., ustalone przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, dotyczące "Udzielania pomocy finansowej, ze środków budżetu państwa z części 85 - Budżety wojewodów, dział 852 - Pomoc społeczna, rozdział 85278 - Usuwanie skutków klęsk żywiołowych oraz z rezerw celowych na przeciwdziałanie i usuwanie skutków klęsk żywiołowych, w formie zasiłków celowych, o których mowa w ustawie o pomocy społecznej oraz w ustawie o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi, dla rodzin lub osób samotnie gospodarujących poszkodowanych w wyniku powodzi we wrześniu 2024 roku" – dalej jako "Zasady". Organ I instancji wyjaśnił, że w dniach od 14 do 15 IX 2024 r. w wyniku powodzi w piwnicy skarżącej uległy zniszczeniu: przetwory, opał i sprzęt AGD. Poniesione przez skarżącą straty nie wpływają jednak na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych, co potwierdza złożenie wniosku dopiero w dniu 14 III 2025 r. Zalane sprzęty umieszczone w piwnicy nie stanowiły zabezpieczenia podstawowych potrzeb bytowych rodziny, wobec czego brak jest podstaw do przyznania zasiłku celowego na pomoc doraźną. Lokal mieszkalny skarżącej nie został zalany, zaś przedmioty składowane w piwnicy nie stanowią przedmiotów pierwszej potrzeby. Organ I instancji zaznaczył też, że skarżąca otrzymała wcześniej zasiłek powodziowy zgodnie z decyzją z 24 X 2024 r. (nr OPSGK.RŚPS.4208.1069.2024).

SKO, po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z 19 V 2025 r. (SKO 4101/561/2025) utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. SKO stwierdziło, że pomoc w formie zasiłku celowego na pomoc doraźną przeznaczona jest dla rodzin i osób samotnie gospodarujących, które w wyniku powodzi poniosły szkodę i w dniu wystąpienia powodzi prowadziły gospodarstwo domowe w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym, położonym na obszarze dotkniętym powodzią. Pomoc doraźna jest skierowana do osób, które poniosły straty w wyniku powodzi w prowadzonym gospodarstwie domowym - w budynku mieszkalnym lub lokalu mieszkalnym. Tymczasem z materiału dowodowego wynika jednoznacznie, że lokal mieszkalny, w którym strona prowadzi gospodarstwo domowe nie został zalany w wyniku powodzi. Zalaniu w wyniku powodzi uległo jedynie pomieszczenie przynależne do lokalu, tj. piwnica. Zalanie piwnicy w budynku wielorodzinnym w K. nr [..], nie doprowadziło jednak do uszkodzeń w lokalu mieszkalnym nr [...]. Zatem skarżąca nie może skorzystać ze środków przewidzianych na pomoc doraźną dla osób poszkodowanych w wyniku powodzi. Zasiłek celowy może zostać przyznany na niezbędne potrzeby bytowe, a więc takie potrzeby, bez zaspokojenia których osoba nie może egzystować, zagrożone są warunki jej istnienia, a w szczególności życia lub zdrowia. W niniejszej sprawie sytuacja taka nie zaistniała. Uszkodzenie znajdujących się w piwnicy zapasów żywności (przetworów), opału ani tym bardziej sprzętów AGD, nie uzasadnia przyznania stronie pomocy w formie zasiłku celowego na pomoc doraźną. Na zaspokojenie potrzeb bytowych, w związku ze zniszczeniem zapasów żywności i opału, skarżąca otrzymała pomoc w formie zasiłku powodziowego w wysokości 2 000 zł. Pozostałe rzeczy, które przechowywała w piwnicy nie są niezbędne do zabezpieczenia elementarnych potrzeb bytowych człowieka. Ich uszkodzenie czy nawet utrata nie powoduje zagrożenia dla egzystencji rodziny. Zdaniem SKO pomoc ze strony Państwa nie jest dla skarżącej niezbędna. Skutki powodzi nie spowodowały zagrożenia dla jej zdrowia ani życia. Skarżąca nie została w wyniku powodzi pozbawiona schronienia, ani żadnych przedmiotów pierwszej potrzeby (takich jak: leki, odzież, pościel, środki higieniczne), gdyż woda nie wdarła się do jej mieszkania. Zatem skarżąca nie znalazła się w szczególnie trudnej sytuacji, której nie mogłaby sama przezwyciężyć.

W skardze na powyższą decyzję skarżąca wniosła o jej uchylenie. Podniosła, że mieszka w budynku wielorodzinnym w K. nr [...]/[...]. Niektóre rodziny uzyskały pomoc finansową w wysokości 8000 zł, w związku z zalaniem piwnicy, w której znajdował się piec c.o. i opał. Rodziny te nie wymieniły zalanych pieców i korzystały z nich przez całą zimę. Inna rodzina zgłosiła zawilgocenie mieszkania i też dostała pomoc w wysokości 8000 zł, a zawilgocenie powstało przed powodzią z powodu niedrożności przewodu kominowego, za czyszczenie którego zapłaciła wspólnota mieszkaniowa. Ponadto w ościennych gminach zasiłki takie zostały wypłacone za zalane piwnice i straty jakie ponieśli poszkodowani w wyniku powodzi z 2024 r. po podpisaniu przez prezydenta ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi z dnia 18 X 2024 r., a przecież mieszkania ich nie były zalane a byt ich też nie był zagrożony.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało swoje stanowisko wnosząc o rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym i jej oddalenie.

Skarżąca w piśmie procesowym z 25 II 2026 r. oświadczyła, że nie wyraża zgody na rozpatrzenie skargi w trybie uproszczonym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zaskarżona decyzja SKO, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu I instancji wydane zostały z istotnym naruszeniem art. 69a ustawy z 1 X 2024 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z usuwaniem skutków powodzi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r. poz. 1473, ze zm.) – dalej "Nowela", polegającym na błędnej wykładni.

Jak wynika z art. 69a Noweli, który stanowił w sprawie zasadniczą podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia, zasiłek celowy, o którym mowa w art. 40 ust. 2 UoPS, w kwocie 8 tys. zł, jest przyznawany jako pomoc doraźna osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi we wrześniu 2024 r., niezależnie od dochodu i sytuacji majątkowej i nie podlega zwrotowi.

Z powyższego przepisu nie wynika, by przyznanie pomocy doraźnej w związku stratą poniesioną na skutek powodzi, która miała miejsce we wrześniu 2024 r., uzależnione było od wpływu tej straty na możliwość zaspokojenia niezbędnych potrzeb osoby dotkniętej powodzią. Innymi słowy, zarówno organ I instancji jak i SKO nie miały prawnych podstaw do odmowy przyznania skarżącej świadczenia z art. 69a Noweli z powodu braku niezaspokojonych niezbędnych potrzeb życiowych po jej stronie. Tego rodzaju przesłanka nie ma w sprawie znaczenia i nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania pomocy doraźnej w formie zasiłku celowego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego słusznie zwraca się uwagę, że okoliczności dotyczące "zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych" są prawnie obojętne w sytuacji, gdy pomoc wnioskowana przez stronę wymaga zastosowania norm zawartych w przepisach szczególnych regulujących pomoc dla powodzian, jako lex specialis, a sam ustawodawca już wprowadzając te regulacje szczególne dokonał oceny konieczności udzielenia pomocy w zaspokojeniu niezbędnych potrzeb życiowych (wyrok NSA z 28 I 2026 r., I OSK 1446/25 – publ. CBOSA). Przepisami art. 69a i art. 69b Noweli wprowadzono bowiem szczególną w stosunku do art. 40 ust. 2 UoPS podstawę prawną udzielenia pomocy w formie zasiłku celowego dla osób, które poniosły straty wskutek powodzi we wrześniu 2024 r. Jakkolwiek, przepis ten odwołuje się do treści przepisu art. 40 ust. 2 UoPS, to w istocie ustanawia nową formę świadczenia. Nie można też przepisu art. 69a Noweli interpretować w całkowitym oderwaniu od treści art. 69b Noweli, który stanowi o pomocy w postaci "zasiłku celowego z przeznaczeniem na remont, odbudowę budynku mieszkalnego, lokalu mieszkalnego, budynku gospodarczego, a także odtworzenie budynku lub lokalu mieszkalnego w innym miejscu lub o innych wymiarach, zakup budynku lub lokalu mieszkalnego albo budynku mieszkalnego wraz z gruntem, na którym jest posadowiony albo zakup działki budowlanej albo najem budynku lub lokalu mieszkalnego". Zaakcentować również trzeba, że w trybie art. 69a i art. 69b ust. 1 Noweli omawiany zasiłek celowy "jest przyznawany" osobie albo rodzinie, które poniosły stratę w wyniku powodzi a nie "może być przyznany" (wyrok NSA z 28 I 2026 r., I OSK 1204/25 – publ. CBOSA).

W konsekwencji, Sąd zobligowany był uchylić zaskarżoną decyzję SKO jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a w zw. z art. 135 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143, ze zm.).

W ponownie prowadzonym postępowaniu należy uwzględnić zaprezentowaną wyżej wykładnię art. 69a Noweli przyjmując, że okoliczności dotyczące "zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych" nie mogą stanowić podstawy do odmowy przyznania określonego w tym przepisie świadczenia.