Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 3 czerwca 2020 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Górecka Sędziowie WSA Marzenna Kosewska (spr.) WSA Walentyna Długaszewska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 czerwca 2020r. przy udziale sprawy ze skargi T. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia [...] listopada 2019r. nr [...] oraz postanowienie [...] S.A. z dnia [...] października 2019 r. nr [...] i postanowienie [...] S.A. z dnia [...] września 2019 r. nr [...], II. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz skarżącej kwotę [...]- ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych.

Postanowieniem z [...] stycznia 2020 r. Dyrektor Izby Skarbowej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), dalej "K.p.a." oraz art. 33 § 1 pkt 1 i art. 34 § 4 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2019 r., poz. 1438 ze zm.), dalej "p.e.a.", po rozpatrzeniu zażalenia T. M. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z [...] listopada 2019 r. orzekające o uznaniu za nieuzasadniony zarzutu nieistnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym z [...] sierpnia 2018 r. wystawionym przez wierzyciela ([...] S. A. w [...]) i o odmowie umorzenia postępowania prowadzonego na podstawie tego tytułu wykonawczego, utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

W uzasadnieniu postanowienia organ odwoławczy ustalił następujący stan faktyczny i prawny.

Pismem z [...] października 2018 r. zobowiązana wniosła zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie powyższego tytułu wykonawczego, którego podstawą jest nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a.). Uzasadniając zarzut nieistnienia obowiązku wskazała, że od 2005 r. z powodu ubóstwa nie jest zobowiązana do uiszczania opłaty, co zapewnia jej ustawa z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1204 ze zm.), dalej" "ustawa o opłatach", oraz załączyła oświadczenie z [...] maja 2018 r. o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnień od opłaty (z powodu ukończonych 60 lat i ustalonego prawa do emerytury w wysokości do 50% przeciętnego wynagrodzenia), wniosek z [...] maja 2018 r. o rejestrację odbiorników RTV i zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...].

Postanowieniem z [...] września 2019 r. wierzyciel uznał powyższy zarzut za nieuzasadniony. Z urzędu Sądowi wiadomo, że w uzasadnieniu tego postanowienia wierzyciel podniósł, że:

1. ustawa o opłatach nakłada na posiadaczy odbiorników RTV obowiązek ich rejestracji i uiszczania opłat od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano ich rejestracji; obowiązek ich uiszczania trwa do dnia poprzedzającego dzień wyrejestrowania odbiorników, mogącego nastąpić wyłącznie w momencie zaprzestania korzystania z odbiorników lub do miesiąca, w którym dopełniono w placówce [...] S. A. formalności związanych ze zwolnieniem od opłat bądź uzyskano zwolnienie na podstawie ustawy z dnia 23 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o opłatach (Dz. U. z 2015 r., poz. 1324);

2. na imię i nazwisko zobowiązanej zgłoszono rejestrację odbiornika RTV, po czym wydano książeczkę opłat stanowiącą dowód jego zarejestrowania i służącą do dokonywania opłat; w dniu wejścia w życie rozporządzenia Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. z 2007 r., poz. 1342) zobowiązanej nadano indywidualny numer identyfikacyjny abonenta [...];

3. zobowiązana [...] maja 2018 r. zgłosiła drugą rejestrację odbiorników RTV i w tym dniu przyporządkowano jej inny numer identyfikacyjny abonenta [...], na którym w dniu rejestracji dopełniono formalności zwolnienia od opłat, obowiązującego od czerwca 2018 r.; przed tą datą zwolnienie to nie obowiązywało, gdyż wierzyciel nie posiada dokumentu potwierdzającego zgłoszenie przez zobowiązaną stosownych zmian.

Postanowienie powyższe wierzyciel utrzymał w mocy postanowieniem z [...] października 2019 r. podnosząc analogiczne argumenty, jak w postanowieniu z [...] września 2019 r.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] postanowieniem z [...] listopada 2019 r. uznał zarzut za nieuzasadniony i odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Zobowiązana wniosła zażalenie na powyższe postanowienie do Dyrektora Izby Skarbowej.

Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia z [...] stycznia 2020 r. podniósł, że podstawą zarzutu jest nieistnienie obowiązku (art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a.). Zgodnie z art. 34 § 1 p.e.a. zarzuty zgłoszone m. in. na podstawie art. 33 § 1 pkt 1 p.e.a. organ egzekucyjny rozpatruje po uzyskaniu stanowiska wierzyciela w zakresie zgłoszonego zarzutu i w zakresie zarzutu, o którym mowa m. in. w art. 33 § 1 pkt 1 stanowisko wierzyciela jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Jeżeli więc wierzyciel w ostatecznym postanowieniu uznał zarzut za niezasadny, organ egzekucyjny jest takim stanowiskiem związany. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do kwestionowania stanowiska wierzyciela co do istnienia obowiązku.

Organ drugiej instancji wskazał, że wniesiony przez zobowiązaną zarzut nieistnienia obowiązku uznał za niezasadny. W uzasadnieniu swego postanowienia organ odwoławczy podniósł analogiczne argumenty, co wierzyciel.

W skardze na postanowienie organu odwoławczego i dodatkowym piśmie procesowym z [...] marca 2020 r. strona podniosła, że nie jest zobowiązana do uiszczania opłaty abonamentowej, gdyż ma bardzo niską emeryturę.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na podstawie art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej "p.p.s.a.", kontroli sądu administracyjnego podlega również legalność postanowień wierzyciela w sprawie zasadności zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Skoro bowiem postanowienie zawierające wypowiedź wierzyciela jest wiążące dla organu egzekucyjnego i stanowi niezbędny element jego postanowienia w sprawie zgłoszonego zarzutu, to przy sądowej ocenie postanowienia organu egzekucyjnego nie można pominąć oceny zgodności z prawem stanowiska wierzyciela, wiążąco oddziałującego na postanowienie organu egzekucyjnego. Kontrola przez sąd administracyjny zaskarżonego postanowienia wymaga zatem odniesienia się do sprawy w pełnym zakresie, a więc z uwzględnieniem okoliczności i rozstrzygnięć poprzedzających wydanie zaskarżonego postanowienia. W związku z tym ocenie zgodności z prawem poddano również postanowienia wierzyciela z [...] września 2019 r. i [...] października 2019 r.

Powyższe postanowienia wierzyciela naruszają prawo w stopniu uzasadniającym ich uchylenie, co powoduje konieczność uchylenia zarówno zaskarżonego postanowienia, jak i postanowienia organu pierwszej instancji.

Skarżąca uzasadniając zarzut nieistnienia obowiązku wskazała, że od 2005 r. z powodu ubóstwa nie jest zobowiązana do uiszczania opłaty, co zapewnia jej ustawa o opłatach oraz załączyła oświadczenie z [...] maja 2018 r. o spełnianiu warunków do korzystania ze zwolnień od opłaty (z powodu ukończonych 60 lat i ustalonego prawa do emerytury w wysokości do 50% przeciętnego wynagrodzenia), wniosek z [...] maja 2018 r. o rejestrację odbiorników RTV i zawiadomienie o nadaniu indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...].

Rację ma zarówno wierzyciel, jak i organ, że zwolnienie od opłaty z powodu ukończonych 60 lat i ustalonego prawa do emerytury w wysokości do 50% przeciętnego wynagrodzenia przysługuje dopiero od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym złożono w placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2018 r. poz. 2188 oraz z 2019 r. poz. 1051 i 1495) oświadczenie o spełnianiu warunków do korzystania z tego zwolnienia i przedstawiono dokumenty potwierdzające uprawnienie do tego zwolnienia (art. 4 ust. 1 pkt 6 i ust. 3 ustawy o opłatach). Niemniej jednak, zwolnienie od opłaty z powyższego tytułu istnieje jedynie wtedy, gdy skarżąca miała obowiązek jej uiszczania w okresie objętym tytułami wykonawczymi (od [...] października 2015 r. do [...] marca 2018 r.), co powinien wykazać wierzyciel, a tego nie uczynił. Nie przedstawił bowiem żadnego dowodu na tą okoliczność, jak np. wniosku o rejestrację odbiornika sprzed [...] października 2015 r., dowodu wydania książeczki opłat abonamentowych czy nadania poprzedniego indywidualnego numeru identyfikacyjnego [...]. Podanie tych informacji umożliwiłoby ocenę, na jakiej podstawie wierzyciel ustalił rejestrację odbiornika w okresie objętym tytułem wykonawczym i czy ustalenie to jest prawidłowe. Dowodem na tą okoliczność nie jest samo twierdzenie skarżącej, że jest zwolniona od opłaty już od 2005 r.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 3 ustawy o opłatach za używanie odbiorników RTV pobiera się opłaty abonamentowe, przy czym powstanie obowiązku uiszczenia opłaty wiąże się z rejestracją odbiornika. Dopiero po jego zarejestrowaniu uiszczenie opłaty jest obowiązkiem abonenta.

Jeśli więc zobowiązana kwestionuje istnienie obowiązku zapłaty opłaty abonamentowej, wierzyciel powinien załączyć do akt sprawy stosowne dokumenty, na podstawie których ustalono zarejestrowanie odbiornika. Jak już wskazano, w aktach sprawy nie ma takich dokumentów.

Wierzyciel zobowiązany był zatem do wyjaśnienia kwestii zarejestrowania odbiornika w okresie objętym tytułem wykonawczym, gdyż to ona przesądza o istnieniu lub nieistnieniu obowiązku.

Jako że organy egzekucyjne są związane stanowiskiem wierzyciela w zakresie podniesionego zarzutu (art. 34 § 1 p.e.a.), a mogło ono zostać skontrolowane przez Sąd dopiero na etapie skargi na postanowienie organu egzekucyjnego, postanowienia wierzyciela należało uchylić na podstawie art. 135 p.p.s.a. W przeciwnym razie organy egzekucyjne, mimo wskazanych wątpliwości i nieprawidłowości nie mogłyby ich wyjaśnić i naprawić w toku swojego postępowania, a tym samym nie byłyby uprawnione do podważenia stanowiska wierzyciela.

Ponownie rozpoznając sprawę wierzyciel zgromadzi materiał dowodowy dotyczący zarejestrowania odbiornika w okresie objętym tytułem wykonawczym. Jeżeli ponownie uzna, że odbiornik w tym okresie był zarejestrowany, wskaże, na jakiej podstawie (na podstawie jakich dokumentów) ustalił tą okoliczność.

W toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.).

Wskazane braki postępowania naruszają powyższe przepisy postępowania, mogąc mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Niezależnie od tego organ egzekucyjny pierwszej instancji, oprócz uznania zarzutu za nieuzasadniony, bez podstawy prawnej orzekł o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego, naruszając art. 34 § 4 p.e.a. stanowiący, że organ egzekucyjny, po otrzymaniu ostatecznego postanowienia w sprawie stanowiska wierzyciela, wydaje postanowienie w sprawie zgłoszonych zarzutów, a jeżeli zarzuty są uzasadnione - o umorzeniu postępowania egzekucyjnego albo o zastosowaniu mniej uciążliwego środka egzekucyjnego.

Wobec tego Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił w pkt I. sentencji zaskarżone postanowienie i postanowienie organu pierwszej instancji oraz postanowienia wierzyciela.

O kosztach postępowania orzeczono w pkt II. sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na koszty te składa się kwota [...]zł uiszczona tytułem wpisu od skargi.