Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Sędziowie Sędzia WSA Danuta Szydłowska Sędzia WSA Joanna Wegner (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 4 listopada 2020 r. sprawy ze skargi E. Sp. z o.o. z siedzibą w O. na decyzję Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. zasądza od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów na rzecz skarżącej E. Sp. z o.o. z siedzibą w O. kwotę 1 048 (słownie: jeden tysiąc czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zaskarżoną decyzją z [...] czerwca 2020 r. utrzymał w mocy, zaskarżoną wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzję tego samego organu z [...] stycznia 2020 r., mocą której organ ten, działając na podstawie art. 24 ust. 1, 4 i 5 oraz art. 12 ust. 1, art. 7 ust. 1 pkt 1 i art. 3 ust. 1 ustawy z 25 sierpnia 2006 r. o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw (Dz. U. z 2019 r., poz. 660) nałożył na [...] Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w miejscowości O. obowiązek uiszczenia na rachunek Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wysokości 3 272 złotych, stanowiącej równowartość kosztów przeprowadzonych badań laboratoryjnych próbki benzyny bezołowiowej 98.

W uzasadnieniu tej decyzji organ podał, że przeprowadzone – z inicjatywy kontrolujących skarżącą inspektorów [...]Wojewódzkiego Inspektora Inspekcji Handlowej – przez akredytowane, niezależne laboratorium Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w B. wykazały, że oferowana przez skarżącą benzyna bezołowiowa 98 nie spełnia wymagań jakościowych, określonych w § 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z 9 października 2015 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw ciekłych (Dz. U. poz. 1680). Z tego powodu zasadnym było obciążenie skarżącej kosztami tych badań. Zaskarżona do Sądu decyzja podpisana została przez J. J. K., pracownika Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, zatrudnionego na stanowisku Dyrektora Departamentu Inspekcji Handlowej. Upoważnienie do podejmowania przez tę osobę czynności organu nadesłano do Sądu 10 września 2020 r.

Powyższa decyzja stała się w całości przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zarzucono naruszenie art. 24 ust. 1, 4, 5 ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz art. 46 ust. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2019 r., poz. 1292 ze zm.). Strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów pierwotnie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Następnie, w piśmie z 10 września 2020 r. wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji, wskazując na to, że osoba, którą ją podpisała nie posiadała do tego stosownego upoważnienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zaskarżona decyzja podlegała stwierdzeniu nieważności, albowiem została wydana z rażącym naruszeniem prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.) – zwanej dalej "k.p.a.". Została bowiem podpisana przez osobę nieposiadającą do tego upoważnienia.

Nie ulega wątpliwości, że organ administracji może upoważniać swoich pracowników do załatwiania spraw w jego imieniu, w tym do wydawania decyzji administracyjnych, o czym stanowi art. 268a k.p.a. W tej sprawie skorzystano z możliwości przewidzianej w tym przepisie, udzielając upoważnienia J. J. K.. Jednakże z treści punktu 4 załączonego do pisma z 10 września 2020 r. upoważnienia wynika, że została ona przez piastuna organu – T. C. upoważniona do prowadzenia w jego imieniu "postępowań administracyjnych i czynności wyjaśniających oraz wydawania postanowień i decyzji w sprawach dotyczących nakładania na przedsiębiorców obowiązku pokrycia kosztów badań jakości paliwa na podstawie art. 24 ust. 1 oraz art. 24 ust. 1a ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw oraz rozpatrywania wniosków o ponowne rozpatrzenie sprawy, z wyłączeniem podpisywania decyzji w sprawach o ponowne rozpatrzenie sprawy". A zatem J. J. K.nie została upoważniona do podpisania zaskarżonej decyzji – możliwość tę wyraźnie wyłączono.

Podpisanie decyzji przez tę osobę stanowiło w tej sytuacji działanie z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. W orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma sporu co do tego, że podpisanie decyzji przez osobę do tego nieupoważnioną wyczerpuje podstawę stwierdzenia nieważności decyzji. Niejednoznacznie natomiast kwalifikowana bywa przesłanka wskazanej sankcji (zob. wyrok choćby wyrok NSA w Lublinie z 26 kwietnia 1996 r., sygn. akt SA/Lu 691/95, LEX nr 26790 i wyrok WSA w Warszawie z 27 lipca 2011 r., sygn. akt II SA/Wa 475/11, LEX nr 1086880, w których przyjęto że dochodzi wówczas do naruszenia przepisów o właściwości czy wyrok NSA w Katowicach z 18 grudnia 1996 r., sygn. akt SA/Ka 2564/95, LEX nr 28969, w którym uznano, że takie rozstrzygnięcie wydane jest bez podstawy prawnej). W tej sprawie Sąd opowiedział się za innym poglądem, a wyrażonym m. in. w wyroku NSA z 17 stycznia 1989 r., sygn. akt I SA 1019/88, ONSA 1990/1/4, z glosą J. Borkowskiego, OSP 1990/5, poz. 252 oraz w doktrynie (zob. w szczególności L. Klat-Wertelecka, Podpis jako element decyzji administracyjnej, Nowe Zeszyty Samorządowe 2007/5/73), zgodnie z którym w tego rodzaju przypadku mamy do czynienia z wadą rażącego naruszenia prawa. Obowiązek podpisania decyzji przez osobę do tego upoważnioną należy do niekwestionowanych i zarazem podstawowych powinności legalnie funkcjonującego organu administracji, a wynikających art. 268a k.p.a., art. 107 § 1 pkt 8 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Przekroczenie jednoznacznego w swej treści upoważnienia w świetle tych, niebudzących wątpliwości przepisów kodeksu traktować należy jako kwalifikowane, rażące naruszenie prawa.

Ustalenie to legło u podstaw stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325). O kosztach postępowania Sąd postanowił na podstawie art. 200 tej ustawy w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. poz. 1800), na które złożyły się: 200 złotych tytułem wpisu od skargi, wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika będącego adwokatem w wysokości 480 złotych oraz 17 złotych tytułem opłaty od pełnomocnictwa.