III SA/Wr 496/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-25	
Data wpływu	2025-12-15	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu	
Sędziowie	Anetta Chołuj
Anna Kuczyńska-Szczytkowska /przewodniczący/
Katarzyna Borońska /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6550	
Hasła tematyczne	Środki unijne	
Skarżony organ	Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa	
Treść wyniku	*Oddalono skargę w całości	
Powołane przepisy	Dz.U. 2025 nr 0 poz 97;  par. 3 ust. 2 i 3, par. 25; Rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania i  wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki rolnej na  lata 2023-2027	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Kuczyńska-Szczytkowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Borońska (sprawozdawca), Sędzia WSA Anetta Chołuj, , Protokolant Starszy specjalista Katarzyna Dziok, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we Wrocławiu z dnia 1 października 2025 r. nr 9001-2025-000664 w przedmiocie przyznania płatności w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt bezpośrednich w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej za lata 2023-2027 za rok 2024 oddala skargę w całości.	
Uzasadnienie
Decyzją z 15 maja 2025 r. nr 0023-2025-003601 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR we Wrocławiu (dalej: organ I instancji) orzekł o odmowie przyznania T. K. (dalej: skarżący, strona) płatności dobrostanowej na 2024 r. w ramach ekoschematu Dobrostan owiec oraz o odmowie przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia planu poprawy dobrostanu zwierząt.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że skarżący wnioskiem z 25 czerwca 2024 r. (zmienionym 5 lipca 2024 r.) wniósł o przyznanie płatności w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w zakresie Dobrostanu owiec oraz o przyznanie kosztów transakcyjnych, a 31 lipca 2024 r. złożył plan poprawy dobrostanu zwierząt w zakresie realizowanego wariantu: Dobrostan owiec wraz z załącznikami w postaci szkiców budynków gospodarskich i lokalizacji wiat. Następnie 7 października 2024 r. złożył oświadczenie o zapewnieniu wypasu lub dostępu do zewnętrznej powierzchni bytowej dla owiec. W wyniku przeprowadzonej następnie przez ARiMR 10 lutego 2025 r. w gospodarstwie Strony, w siedzibie stada o nr [...] zlokalizowanej w miejscowości S. (chów i hodowola) oraz w siedzibie stada o nr [...] zlokalizowanej w miejscowości N. (pastwisko) kontroli w zakresie działania M-14 Dobrostan zwierząt stwierdzone zostały w przypadku działalności: Chów i hodowla nieprawidłowości o kodach DBS-030, DBS-031 i DBS-033, dotyczące niezachowania minimalnych powierzchni bytowych przewidzianych dla określonych kategorii zwierząt w planie poprawy dobrostanu zwierząt. Ponadto inspektorzy przeprowadzający czynności kontrolne wskazali, że obiekty z planu poprawy dobrostanu zwierząt, oznaczone jako [...] nie spełniają wymagań budynku - są wiatami. Owczarnia oznaczona jako [...], znajduje się pod adresem przypisanym do działalności [...], która jest w stanie "Zarejestrowana", co wskazuje na fakt, że nie było w niej zwierząt. W owczarniach oznaczonych jako [...] owce przebywają ze zwierzętami innego producenta z działalności [...]. Stwierdzona powierzchnia bytowa tych owczarni wyniosła [...] m2 i została ona podzielona proporcjonalnie na zwierzęta obu producentów. Ponadto inspektorzy poinformowali o konieczności poprawienia planu poprawy dobrostanu zwierząt w zakresie posiadanych powierzchni bytowych dla poszczególnych działalności.

Od powyższej decyzji strona wniosła odwołanie do Dyrektora OR ARiMR we Wrocławiu (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji), a 4 lipca 2025 r. złożyła dodatkowe wyjaśnienia. Wskazała w szczególności, że wskazana powierzchnia bytowa wg planu poprawy dobrostanu zwierząt, uwzględniająca owczarnie [...] wynosiła [...] m2, zaś w trakcie kontroli zmierzono [...] m2. Powyższe zostało w terminie do 14 marca 2025 r. poprawione w planie poprawy dobrostanu zwierząt. W dalszej części skarżący odniósł się do owczarni nr [...] o pow. [...] m2 wskazując, że pomimo stwierdzenia podczas przeprowadzania kontroli braku przebywania w niej owiec, to nie oznacza, że w trakcie trwania kampanii 2024 ich tam nie było. Owczarnia ta jest aktywna i wykorzystuje się ją w okresach wykotów, dorastania jagniąt, w trakcie choroby owiec, podczas odrobaczania bądź podczas niesprzyjających warunków atmosferycznych – wobec czego należy jej powierzchnię uwzględnić do obliczania powierzchni bytowej. Ponadto stwierdzenie przebywania w owczarniach nr [...] podczas kontroli w dniu 10 lutego 2025 r. zwierząt innego producenta [...], było nieporozumieniem i zostało to niepoprawnie zinterpretowane przez kontrolujących. Jak stwierdził skarżący, zwierzęta jego i ojca zostały spędzone razem do owczarni w celu łatwiejszej i szybszej identyfikacji numerów kolczyków. Nie oznaczało to, że w trakcie trwania kampanii 2024 przekroczona została obsada zwierząt we wszystkich kategoriach utrzymywania grupowego. Nieuzasadnione jest więc i stanowisko organu podziale powierzchni bytowej zwierząt pomiędzy dwoma producentami. W dalszej części wyjaśnił, że plan poprawy dobrostanu zwierząt nie został do dnia 14 marca 2025 r. w pełni poprawiony, ponieważ całość raportu wraz zaleceniami o ich poprawie odebrał dopiero na przełomie marca/kwietnia 2025 r. Ponadto obiekty wykazane w planie dobrostanowym o nr [...] wg jego opinii spełniają wymagania budynku, ponieważ posiadają 4 ściany, zadaszenie oraz są zamykane, a słupy nośne są związane na stałe z gruntem. Wobec tak wyrażonego stanowiska, strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy, w tym o uwzględnienie łącznej powierzchni dobrostanowej [...] m2, o uwzględnienie obiektów o nr [...] jako powierzchni bytowej oraz o wypłatę płatności dobrostanowej wraz z refundacją kosztów transakcyjnych poniesionych z tytułu sporządzenia planu poprawy dobrostanu zwierząt. Dodatkowo w dniu 1 września 2025 r. do organu odwoławczego wpłynęło pismo uzupełniające w sprawie dotyczące obiektów nr [...], do którego strona dołączyła oświadczenie opiekuna owiec oraz 8 zdjęć na dowód, że sporne obiekty zbudowane są z 4 ścian, posiadają okiennice, drzwi wejściowe uchylne oraz że są to obiekty trwale związane z gruntem.

Mając na uwadze złożone wyjaśnienia oraz dowody w postaci zdjęć obiektów nr [...] organ odwoławczy zwrócił się w dniu 4 września 2025 r. do Biura Rejestracji Zwierząt z prośbą o ponowną weryfikację raportu z kontroli w ramach Działania M14-Dobrostan zwierząt oraz o odniesienie się do wnoszonych przez stronę uwag. Pismem z dnia 9 września 2025 r. Kierownik Biura Rejestracji Zwierząt podtrzymał ustalenia zawarte w raporcie z kontroli nr [...].

Skarżoną obecnie decyzją z 1 października 2025 r. nr 9001-2025-000664 Dyrektor ARiMR utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał się m.in. na § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w formie płatności dobrostanowej w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023- 2027 (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 97 ze zm.) – dalej: rozporządzenie dobrostanowe, w których określono warunki determinujące przyznanie płatności dobrostanowej w zakresie zadeklarowanych wariantów i/lub praktyk. Do warunków tych należy m.in. zapewnienie dla wszystkich utrzymywanych w gospodarstwie zwierząt z gatunku owca domowa minimalnej powierzchni bytowej w pomieszczeniach lub w budynkach, określonej zgodnie z ust. 28 załącznika nr 2 do rozporządzenia dobrostanowego. Z załącznika nr [...] do protokołu kontroli ( dotyczy działalności zlokalizowanej w S.) wynika, że stwierdzono, iż powierzchnie bytowe w pomieszczeniach dla zwierząt z gatunku owca domowa są nieodpowiednie do posiadanych powierzchni bytowych wskazanych w planie poprawy dobrostanu zwierząt (DBS-Ol). Wielkość powierzchni bytowych wynikających z pomiarów wyniosła [...] m2. Storna została pouczona o uzupełnieniu lub poprawieniu planu w zakresie powierzchni bytowych. W dalszej części raportu inspektorzy wskazali nieprawidłowości dotyczące grupowego utrzymania samic oraz samców w odniesieniu do kategorii wiekowej stwierdzając, że:

- w przypadku utrzymywania grupowego samic owiec w wieku od 6 do 12 miesięcy powierzchnia przypadająca na 1 szt. nie wynosi co najmniej 0,96 m2 (DBS-020);

- w przypadku utrzymywania grupowego samców owiec w wieku powyżej 12 miesięcy, z wyjątkiem samców gatunku owca domowa - skopów powierzchnia przypadająca na 1 szt. nie wynosi co najmniej 2,4 m2 (DBS- 021);

- w przypadku utrzymywania grupowego samców gatunku owca domowa - skopów powierzchnia przypadająca na 1 szt. nie wynosi co najmniej 0,72 m2 (DBS-023);

- w przypadku utrzymywania grupowego samic owiec w wieku od 6 do 12 miesięcy powierzchnia przypadająca na 1 szt. nie wynosi co najmniej 0,8 m2 (DBS-030);

- w przypadku utrzymywania grupowego samców owiec w wieku powyżej 12 miesięcy powierzchnia przypadająca na 1 szt. nie wynosi co najmniej 2 m2 (DBS-031);

- w przypadku utrzymywania grupowego samców owiec - skopek powierzchnia przypadająca na 1 szt. nie wynosi co najmniej 0,6 m2. (DBS-033).

Powyższe zostało stwierdzone na podstawie ilości przetrzymywanych w siedzibie stada zwierząt (załącznik nr 1 do protokołu) z uwzględnieniem płci i wieku oraz stwierdzonej wielkości powierzchni bytowych z pomiaru (załącznik nr 2 do protokołu).

W przypadku działalności zlokalizowanej w N. (stado [...]) w załączniku nr [...] do protokołu inspektorzy również stwierdzili, że powierzchnie bytowe w pomieszczeniach dla zwierząt z gatunku owca domowa są nieodpowiednie do posiadanych powierzchni bytowych wskazanych w planie poprawy dobrostanu zwierząt (DBS-OIO). Wielkość powierzchni bytowych wynikających z pomiarów wyniosła [...] ha. Strona została pouczona o uzupełnieniu lub poprawieniu planu w zakresie powierzchni bytowych. W dalszej części raportu inspektorzy wskazali nieprawidłowości dotyczące grupowego utrzymania samic oraz samców w odniesieniu do kategorii wiekowej stwierdzając, że w przypadku utrzymywania grupowego samic owiec w wieku powyżej 12 miesięcy powierzchnia przypadająca na 1 szt. nie wynosi co najmniej 1,2 m2 (DBS-018). Obiekty wykazane w planie poprawy dobrostanu zwierząt oznaczone jako nr [...] nie spełniają wymagań budynku, bowiem stanowią wiaty, wobec czego ich powierzchnie nie zostały uwzględnione w wyliczeniach powierzchni bytowej. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do protokołu liczba wszystkich samic owiec w wieku powyżej 12 miesięcy przetrzymywanych w siedzibie stada [...] w dniu przeprowadzania czynności kontrolnych wyniosła [...] sztuk. Sztuki te stanowiły podstawę do określenia liczby zwierząt objętych wnioskiem o przyznanie płatności dobrostanowej w ramach Dobrostanu owiec, która wyniosła [...] szt. Liczba stwierdzonych zwierząt była równa [...] szt. i została obliczona z uwzględnieniem liczby przetrzymywania zwierząt w okresie referencyjnym od 15.03.2024 r. do 14.03.2025 r. (365 dni).

W decyzji w formie tabeli ujęto zestawienie wszystkich zwierząt przetrzymywanych w siedzibie stada [...] w dniu przeprowadzania czynności kontrolnych, zestawienie wszystkich samic owiec w wieku powyżej 12 miesięcy kwalifikujących się do płatności w ramach Dobrostanu zwierząt oraz zestawienie z dokonanych pomiarów stanowisk w owczarniach z uwzględnieniem przetrzymywanych w nich sztuk zwierząt z podziałem na wiek i płeć.

Dyrektor ARiMR podkreślił, że podczas kontroli stwierdzono, że w owczarniach o nr [...] owce przebywają ze zwierzętami innego producenta z działalności [...], co jest zgodne z planem poprawy dobrostanu zwierząt. Na stronie 2 planu w sekcji 1.4.2. wykazano bowiem, że zwierzęta strony przebywają w budynku ze zwierzętami innego posiadacza [...] oraz że w przypadku pomieszczeń inwentarskich współdzielonych z innymi posiadaczami, nie są wydzielane sekcje dla zwierząt innych posiadaczy. Wobec powyższego, stwierdzona powierzchnia wynosząca [...] m2 została proporcjonalnie podzielona za zwierzęta obu producentów. Organ nie uwzględnił w tym zakresie wyjaśnień strony, która podnosiła, że gdy w dniu 7 lutego 2025 r. została powiadomiona o zamiarze przeprowadzenia kontroli i poproszona o przygotowanie zwierząt do odczytu kolczyków, zwierzęta jego oraz ojca zostały spędzone razem do owczarni, w celu łatwiejszej identyfikacji zwierząt – która to sytuacja, zdaniem strony, nie potwierdza, że w trakcie kampanii 2024 przekroczona została obsada zwierząt we wszystkich kategoriach utrzymywania grupowego, a dokonany przez kontrolujących podział powierzchni bytowej pomiędzy nim a ojcem jest nieuzasadniony. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że dokonano analizy danych w systemie IRZplus dotyczącym drugiego posiadacza zwierząt i ustalono, że w okresie od 14 marca 2024 r. do dnia 10 lutego 2025 r. wszystkie zwierzęta przetrzymywane były w siedzibie stada [...] zarejestrowanej pod adresem ul. [...], [...] S.1 ([...] stuk) oraz [...], zarejestrowanej pod adresem N. dz. [...], [...] N. ([...] sztuk). Adres siedziby stada [...] jest tożsamy z adresem zarejestrowanej na skarżącego siedziby stada nr [...]. Dane z systemu IRZplus potwierdzają, że zwierzęta trony jak i zwierzęta jego ojca miały do dyspozycji wspólne powierzchnie i budynki, zatem uzasadniony był proporcjonalny podział zmierzonej powierzchni bytowej, wynoszącej [...] m2, na obu posiadaczy. Potwierdza to także plan poprawy dobrostanu zwierząt, w którym wykazano, że zwierzęta skarżącego przebywają w budynkach ze zwierzętami innego posiadacza [...] i że nie są wydzielane sekcje dla zwierząt innych posiadaczy, w przypadku pomieszczeń inwentarskich współdzielonych.

Dalej, w odniesieniu owczarni nr [...], o opisanej w planie powierzchni [...] m2, organ odwoławczy wskazał, że z ustaleń inspektorów ( załącznik nr 3 ) wynika, iż obiekt ten przypisany jest do działalności o nr [...], która na dzień kontroli miała status zarejestrowana, co wskazywało na brak w niej zwierząt. Z uwagi na powyższe, powierzchnia ta nie podlegała weryfikacji. Odnosząc się do składanych przez stronę wyjaśnień dotyczących faktycznego wykorzystywania owczarni nr [...] organ odwoławczy podkreślił, że dokonywał weryfikacji dokonywanych zgłoszeń w IRZplus i ustalił, że w przypadku siedziby stada [...] w okresie od daty zarejestrowania (31.07.2024 r.) do dnia przeprowadzenia czynności kontrolnych (10.02.2025 r), w siedzibie stada nie były przetrzymywane żadne zwierzęta. Organ zaznaczył, że zgodnie z ustawą z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1815), wszyscy posiadacze zwierząt - niezależnie od ich liczby, gatunku i przeznaczenia - mają obowiązek zgłaszania do ARiMR zdarzeń dotyczących posiadanych zwierząt:

- zgłoszenie zwierzęcia do rejestru (w przypadku urodzenia zwierzęcia - po jego oznakowaniu, zarejestrowanie każdego przywiezionego zwierzęcia - niezależnie czy zostało przywiezione z państwa członkowskiego UE, czy spoza wspólnoty krajów UE),

- przemieszczenie: opuszczenie siedziby stada (sprzedaż, padnięcie, zabicie, wywóz do innego kraju, zaginięcie) oraz przybycie (kupno, sprzedaż, przywóz z innego kraju),

- ubój.

Zgłoszenia do komputerowej bazy danych informacji o zdarzeniach dotyczących zwierząt, których obowiązek zgłoszenia do komputerowej bazy danych wynika z przepisów ustawy, dokonuje się w terminie 7 dni od dnia wystąpienia danego zdarzenia, chyba że przepisy wymienione w ustawie lub przepisy odrębne stanowią inaczej. Skoro pan . K. od dnia rejestracji siedziby stada [...] nie dokonywał żadnych zgłoszeń w systemie IRZplus takich jak: przybycie, kupno, urodzenie, to oznacza, że w siedzibie stada nie były przetrzymywane żadne zwierzęta, zatem powierzchnia owczarni nr [...] zlokalizowanej pod adresem działalności [...], nie była brana pod uwagę podczas dokonywania pomiarów powierzchni bytowej. Taka sama sytuacja była w siedzibie stada [...] i [...]. Odnośnie natomiast przedłożonego przez stronę oświadczenia S. W., zgodnie z którym w okresie 15 marca 2024 r. do 14 marca 2025 r. pomagał on przy podawaniu karmy, wody, utrzymywaniu czystości w kojcach, przebywającym w użyczonym przez niego dla owiec skarżącego budynku gospodarczym, organ zauważył, że co prawa numer działki [...] podany w oświadczeniu zgadza się z adresem wskazanym podczas rejestracji siedziby stada [...] jednakże, strona nie dopełniła obowiązku wynikającego z ustawy IRZ polegającego na terminowym dokonywaniu zgłoszeń, dotyczących przemieszczenia zwierząt z siedziby stada do siedziby stada.

W kwestii nieuwzględnienia podczas kontroli na miejscu powierzchni bytowej obiektów o nr [...] organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z planem poprawy dobrostanu zwierząt, obiekty te zostały przez stronę opisane jako wiaty (dowód: załączona do planu mapa dz. nr [...] ze wskazaniem obiektów). Natomiast podczas przeprowadzania czynności kontrolnych inspektorzy potwierdzili, że objęty te nie spełniają wymagań budynku, w tym wymagań wynikających z § 110 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U z 2022 r. poz. 1225 ze zm.) – dalej: rozporządzenie techniczne, zatem ich powierzchnie nie mogły zostać uwzględnione przy określaniu powierzchni bytowej.

Ponieważ opisane w decyzji ustalenia nie zostały przez stronę skutecznie podważone, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko o niespełnieniu przez skarżącego warunków do otrzymania płatności dobrostanowej.

W skardze wniesionej do tutejszego Sądu skarżący zarzucił wydanie powyższej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania:

1. art. 80 i art.107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej k.p.a.) w zw. z art. 66 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla WPR na lata 2023-2027 (t. j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 ze zm.), poprzez uznanie za udowodnioną okoliczność stałego wspólnego przetrzymywania w owczarniach nr [...] owiec wnioskodawcy z owcami innego jednocześnie kontrolowanego producenta, przy pominięciu faktów i dowodów powoływanych przez stronę oraz poprzez niewskazania w uzasadnieniu decyzji przyczyn, z powodu których organ nie dał wiary i mocy dowodowej dowodom powołanym przez stronę, brak przytoczenia konkretnych przepisów prawa oraz bezpodstawne zastosowanie wykładni rozszerzonej przepisów ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (t. j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1815),

2. art. 81a § 1 k.p.a., poprzez uznanie owczarni nr [...] za niespełniających wymagania dla przetrzymywania inwentarza żywego,

3. art. 6 i art. 8 k.p.a. w zw. z art. 59 ust. 5 zd. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2116 z dnia 2 grudnia 2021 r. w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylenia rozporządzenia (UE) nr 1306/2013, poprzez niezastosowania zasady proporcjonalności i pozbawienia wnioskodawcy płatności dobrostanowych, bez uwzględnienia wagi, skali, charakteru lub powtarzalności wykrytej niezgodności.

W oparciu o tak przedstawione zarzuty, skarżący wniósł o uwzględnienie skargi, poprzez uchylenie decyzji organu II instancji w całości oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zobowiązanie organu do wydania decyzji uwzględniającej wniosek skarżącego o płatność w ramach ekoschematu Dobrostan owiec w ramach Planu Strategicznego dla WPR na lata 2023-2027 na rok 2024 oraz przyznania kwoty przeznaczonej na refundację kosztów transakcyjnych w pełnej wysokości, wskazując sposób załatwienia sprawy i rozstrzygnięcia.

W uzasadnieniu skargi strona podtrzymała argumenty ponoszone w odwołaniu i zarzuciła organowi dowolną ocenę dowodów, podczas gdy ocena ta powinna być racjonalna, logiczna, zgodna z wiedzą i z doświadczeniem życiowym oraz oparta na wszystkich zebranych dowodach, a ponadto uzasadnienie decyzji powinno wyjaśnić, dlaczego dowodom powoływanym przez skarżącego odmówił wiarygodności. Zdaniem skarżącego organ naruszył regułę stosowania wykładni ścisłej przepisów prawnych, t. j. ustawy z 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, tworząc nowe stany faktyczne, co jest niedopuszczalne. Bezpodstawnie też, przy braku definicji ustawowej pojęć pomieszczenia lub budynku i warunków, w jakich mają być utrzymywane owce w kontekście dobrostanu zwierząt, uznano niektóre siedziby stad za niespełniające wymagania dla przetrzymywania inwentarza żywego.

Odpowiadając na skargę Dyrektor ARiMR wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga jest niezasadna.

W pierwszej kolejności podkreślić trzeba, że w postępowaniach w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego zostały wyłączone obowiązki organu ustalenia z urzędu stanu faktycznego - określone w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Jako zasadę przyjęto, że to strona powinna wykazać spełnienie wymogów warunkujących otrzymanie płatności. Ustaleń faktycznych w postępowaniu o przyznanie pomocy finansowej dla rolników określonych w ustawie, organy dokonują na zatem na podstawie własnych informacji oraz dowodów przedstawionych przez stronę postępowania, bowiem to na niej spoczywa obowiązek zaprezentowania dowodów dotyczących okoliczności, na które się powołuje i z których wywodzi skutki prawne. Organ powinien natomiast przedstawić dowody na okoliczności powoływane celem zakwestionowania dowodów strony. Na organach Agencji nie ciąży natomiast obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a jedynie obowiązek wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Jak stanowi art. 36 ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1741 ze zm.) – dalej: ustawa o Planie Strategicznym, płatności dobrostanowe są przyznawane, jeżeli rolnik realizuje praktyki podwyższające poziom dobrostanu zwierząt, w tym m.in. z gatunku owca domowa (Ovis aries), których jest posiadaczem, co potwierdzają informacje zawarte w komputerowej bazie danych prowadzonej na podstawie ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (ust. 1).

Płatności dobrostanowe są przyznawane do zwierząt:

a) w odniesieniu do których są realizowane praktyki, o których mowa w ust. 1,

b) które spełniają warunki przyznania tych płatności określone w przepisach wydanych na podstawie art. 70 ust. 1 (ust. 2).

Tryb i warunki przyznawania płatności dobrostanowej zostały określone w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 roku w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematów na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki rolnej na lata 2023-2027 (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 97 ze zm.) – dalej rozporządzenie dobrostanowe, wydanym na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 70 ust. 1 i ust. 2 pkt 7 ustawy o Planie Strategicznym. Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 7 ww. rozporządzenia, płatność dobrostanową przyznaje się rolnikowi za realizację poszczególnych praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt w ramach następujących wariantu Dobrostan owiec. Realizacja praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt polega na przestrzeganiu wymogów określonych w art. 31 ust. 5 rozporządzenia 2021/2115 ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013 (Dz. U. UE.L z 2021 r., poz. 435.1), w tym wymogów wykraczających poza określone w załączniku nr 1 do rozporządzenia odpowiednie minimalne wymogi dotyczące dobrostanu zwierząt i inne odpowiednie obowiązkowe wymogi, o których mowa w art. 31 ust. 5 lit. b rozporządzenia 2021/2115, przy czym w przypadku wariantów wymienionych w ust. 1 pkt 7-13 - przestrzeganie w ramach danego wariantu wymogów, o których mowa w ust. 28-34 załącznika nr 2 do rozporządzenia, jest równoznaczne z realizacją praktyki podwyższającej poziom dobrostanu zwierząt (§ 3 ust. 2 pkt 6 rozporządzenia dobrostanowego). Wymogi, o których mowa w ust. 2 pkt 1-6, są określone w załączniku nr 2 do rozporządzenia (§ 3 ust. 3). W § 4 ust. 1 pkt 2 tego rozporządzenia wskazano okresy, w jakich rolnik powinien przestrzegać wymogów w ramach wariantu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 7.

Zgodnie z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia dobrostanowego, jeżeli rolnik ubiega się o przyznanie płatności dobrostanowej w ramach wariantów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 7, 9-11 i 13, składa oświadczenie o zapewnieniu utrzymywanym w gospodarstwie zwierzętom z gatunku owca domowa wypasu lub dostępu do zewnętrznej powierzchni bytowej, co najmniej przez 120 dni w okresie pastwiskowym, a w przypadku tymczasowego przemieszczenia tych zwierząt w okresie pastwiskowym, w celu ich wypasu, do siedziby stada w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, zwanej dalej "siedzibą stada", posiadacza w rozumieniu art. 2 pkt 16 tej ustawy, zwanego dalej "posiadaczem", innego niż ten rolnik, również wskazania w tym oświadczeniu miejsca tego przemieszczenia

- w przypadku wymogu, o którym mowa w ust. 28 pkt 1 załącznika nr 2 do rozporządzenia, w ramach wariantu, o którym mowa w § 3 ust. 1 pkt 7.

Natomiast zgodnie z § 11 rozporządzenia dobrostanowego, jeżeli w przypadku wariantów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 1, 2 i 7-13, oraz praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt, o których mowa w § 3 ust. 2 pkt 3 lit. b i c, pkt 4 lit. a i b, pkt 4a lit. a oraz pkt 5 lit. a i b, płatność dobrostanową przyznaje się rolnikowi, który ma plan poprawy dobrostanu zwierząt (ust. 1). Plan poprawy dobrostanu zwierząt zawiera informacje, które są określone w załączniku nr 3 do rozporządzenia (ust. 2). Plan taki

Plan poprawy dobrostanu zwierząt sporządza się przy udziale doradcy rolniczego w terminie do dnia 31 lipca roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności dobrostanowej (ust. 3). Plan poprawy dobrostanu zwierząt zawierający podpis rolnika i doradcy rolniczego, przy którego udziale ten plan został sporządzony, rolnik składa za pomocą systemu teleinformatycznego Agencji w sposób określony w przepisach o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa albo kierownikowi biura powiatowego Agencji na formularzu opracowanym przez Agencję i udostępnionym na jej stronie internetowej, do dnia 31 lipca roku, w którym złożył wniosek o przyznanie płatności dobrostanowej (ust. 4).

W rozpoznawanej sprawie organy zasadnie, zdaniem Sądu, uznały, że skarżący nie dochował powyższych wymogów warunkujących otrzymanie płatności.

Zawarte w zaskarżonej decyzji ustalenia w zakresie niezachowania minimalnych wymaganych przepisami prawa powierzchni dla utrzymywanych grupowo zwierząt (szczegółowo wymienionych i opisanych w tabelach) znajdują oparcie protokole z kontroli i nie zostały podważone przez skarżącego żądnymi dowodami. Natomiast podnoszona przez niego w odwołaniu oraz skardze argumentacja dotycząca zarówno incydentalnego jedynie przebywania wspólnie owiec należących do niego oraz należących do ojca skarżącego jak i odnosząca się do wykorzystywania owczarni nr [...] pozostaje w sprzeczności z informacjami zgromadzonymi w komputerowej bazie danych systemu IRZplus oraz stanem faktycznym stwierdzonym na miejscu przez kontrolujących.

Jak trafnie podkreślono w skarżonej decyzji, zgodnie z § 31 pkt 1 rozporządzenia Ministra i Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 kwietnia 2023 r. w sprawie szczegółowych warunków i szczegółowego trybu przyznawania i wypłaty pomocy finansowej w ramach schematu na rzecz dobrostanu zwierząt w ramach Planu Strategicznego dla Wspólnej Polityki Rolnej na lata 2023-2027, liczbą zwierząt zatwierdzonych do płatności dobrostanowej w ramach wariantu Dobrostan owiec, jest średnia liczba samic z gatunku owca domowa mających co najmniej 12 miesięcy życia, utrzymywanych przez rolnika w okresie, w którym ten rolnik przestrzega wymogów w ramach tego wariantu, ustalonym na podstawie § 4 ust. 1 pkt 2 lit. b - w odniesieniu do których do dnia objęcia wnioskiem o przyznanie płatności dobrostanowej dokonano zgłoszeń do komputerowej bazy danych wymaganych na podstawie przepisów wymienionych w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt oraz w odniesieniu do których najpóźniej od dnia objęcia tym wnioskiem zostały spełnione wymagania w zakresie identyfikacji zwierząt określone w przepisach wymienionych w art. 1 pkt 1 ustawy z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Co zatem do podnoszonych w skardze zarzutów bezpodstawnego uznania przez organ, że w owczarniach nr [...] stale przetrzymywane były owce dwóch producentów Sąd uznał, że są one bezpodstawne. Jak wynika z akt sprawy oraz treści zaskarżonej decyzji, organ dokonał analizy danych w systemie IRZplus dotyczącym drugiego posiadacza zwierząt i ustalił, że w okresie od 14.03.2024 r. do dnia 10.02.2025 r. wszystkie zwierzęta przetrzymywane były w siedzibie stada [...] zarejestrowanej pod adresem ul. [...], [...] S.1 ([...] stuk) oraz [...], zarejestrowanej pod adresem N. dz. [...], [...] N. ([...] sztuk). Adres siedziby stad [...] jest tożsamy z adresem zarejestrowanej na skarżącego siedziba stada nr [...] – co potwierdza, że zwierzęta skarżącego jak i zwierzęta jego ojca miały do dyspozycji wspólne powierzchnie i budynki. Te wnioski są ponadto spójne z informacjami zawartymi w planie poprawy dobrostanu zwierząt. Dokonany przez organ proporcjonalny podział zmierzonej powierzchni bytowej był w tych okolicznościach zgodny z § 25 ust.1 pkt 2 rozporządzenia dorostanowego.

Zgodnie z tym przepisem w przypadku gdy zwierzęta rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności dobrostanowej objęte wymogami w ramach danego wariantu lub danej praktyki podwyższającej poziom dobrostanu zwierząt są utrzymywane w pomieszczeniu lub w budynku razem ze zwierzętami danego gatunku należącymi do posiadacza innego niż ten rolnik: wielkość powierzchni bytowych, które ze względu na wymogi w ramach danego wariantu lub danej praktyki podwyższającej poziom dobrostanu zwierząt mogą być przeznaczone dla zwierząt utrzymywanych jednocześnie w gospodarstwie, oznacza powierzchnie bytowe przeznaczone dla:

a) zwierząt rolnika ubiegającego się o przyznanie płatności dobrostanowej, które ze względu na wymogi w ramach danego wariantu lub danej praktyki podwyższającej poziom dobrostanu zwierząt mogą być utrzymywane jednocześnie:

- w pomieszczeniu lub w budynku z wydzielonymi sekcjami dla zwierząt różnych posiadaczy, jeżeli to pomieszczenie lub ten budynek ma wydzielone sekcje,

- na zewnętrznej powierzchni bytowej z wydzielonymi sekcjami dla zwierząt różnych posiadaczy, jeżeli ta zewnętrzna powierzchnia bytowa ma wydzielone sekcje,

b) zwierząt wszystkich posiadaczy utrzymujących zwierzęta w pomieszczeniu, w budynku lub na zewnętrznej powierzchni bytowej bez wydzielonych sekcji dla zwierząt różnych posiadaczy, które ze względu na wymogi w ramach danego wariantu lub danej praktyki podwyższającej poziom dobrostanu zwierząt mogą być utrzymywane jednocześnie:

- w takim pomieszczeniu lub w takim budynku, jeżeli to pomieszczenie lub ten budynek nie ma wydzielonych sekcji,

- na zewnętrznej powierzchni bytowej bez wydzielonych sekcji dla zwierząt różnych posiadaczy, jeżeli ta zewnętrzna powierzchnia bytowa nie ma wydzielonych sekcji

- w przypadku wariantów, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 7 i 11 -13, oraz praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt, o których mowa w § 3 ust. 2 pkt 4 lit. a i b, pkt 4a lit. a oraz pkt 5 lit. a i b.

W przypadku zwierząt skarżącego ustalono zaś, że przebywają one w budynkach ze zwierzętami innego posiadacza [...] i że nie są wydzielane sekcje dla zwierząt innych posiadaczy, w przypadku pomieszczeń inwentarskich współdzielonych.

W odniesieniu do zarzutu skarżącego, dotyczącego pominięcia dowodu, t.j. oświadczenie świadka pana S. W., na okoliczność potwierdzenia, że w owczarni nr [...] w 2024 r. (zlokalizowanej w siedzibie stada [...]) przebywały zwierzęta (podczas wykotów, dorastania jagniąt, podczas choroby, odrobaczania lub niesprzyjających warunków pogodowych), organ słusznie, zdaniem Sądu, nie uznał tego oświadczenia za potwierdzające użytkowanie powyższego pomieszczenia dla przetrzymywania zwierząt. Podkreślić należy, że na rolniku, zgodnie z ustawą z dnia 4 listopada 2022 r. o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1815), spoczywa bezwzględny obowiązek zgłaszania do ARiMR zdarzeń takich jak urodzenia (oznakowanie), przywóz zwierzęcia (zarejestrowanie), ubój, a także każde przemieszczenie: opuszczenie siedziby stada (sprzedaż, padnięcie, zabicie, wywóz do innego kraju, zaginięcie) oraz przybycie (kupno, sprzedaż, przywóz z innego kraju). Organ zweryfikował w bazie w IRZplus dokonywane zgłoszenia i ustalił, że w przypadku siedzib stada [...] w okresie od daty zarejestrowania (31.07.2024 r.) do dnia przeprowadzenia czynności kontrolnych (10.02.2025 r), w siedzibie stada nie były przetrzymywane żadne zwierzęta. Obowiązki dotyczące dokonywania stosowanych zgłoszeń zostały nałożone na producentów rolnych celem umożliwienia kontroli spełnienia warunków wskazujących na spełnienie m.in. wymogów dotyczących praktyk podwyższających poziom dobrostanu zwierząt i nie można ich zastąpić dowodami w postaci oświadczeń.

Ponadto, jak słusznie zauważył Dyrektor ARiMR, nawet gdy wszystkie siedziby stada [...] zarejestrowane były na skarżącego, to skoro są to odrębne siedziby stada, w sytuacji przemieszczania pomiędzy tymi siedzibami zwierząt, skarżący był zobowiązany do zgłoszenia tego faktu do ARiMR. Tymczasem takich zgłoszeń bezspornie nie dokonano. Wobec niedopełnienia tych obowiązków tej sytuacji, powierzchnia owczarni nr [...] zlokalizowana pod adresem działalności [...], w sposób prawidłowy nie została uwzględniona podczas dokonywania pomiarów powierzchni bytowej.

Natomiast w odniesieniu do nieuwzględnienia powierzchni bytowej obiektów o nr [...] wskazać należy, iż zgodnie z planem poprawy dobrostanu zwierząt, obiekty te zostały przez Stronę opisane jako wiaty (dowód: załączona do planu mapa dz. nr [...] ze wskazaniem obiektów). Podczas przeprowadzania czynności kontrolnych inspektorzy potwierdzili, że obiekty te nie spełniają wymagań budynku, zatem ich powierzchnie nie mogły zostać uwzględnione przy określaniu powierzchni bytowej. W tym miejscu warto wskazać, iż zgodnie z § 109 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (t.j. Dz. U z 2022 r. poz. 1225 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem, pomieszczenie przeznaczone dla inwentarza żywego powinno odpowiadać potrzebom wynikającym z zasad racjonalnego utrzymywania zwierząt oraz odpowiednich warunków pracy obsługi, a także powinno spełniać wymagania dotyczące bezpieczeństwa pożarowego budynków inwentarskich i ewakuacji zwierząt, określone w dziale VI rozdziale 9. Natomiast w myśl § 110 ww. rozporządzenia, w pomieszczeniu przeznaczonym dla inwentarza żywego należy zapewnić:

1) oświetlenie światłem dziennym lub sztucznym, przystosowane do gatunku i grupy zwierząt,

2) wymianę powietrza, wymaganą dla określonego gatunku i grupy zwierząt,

3) utrzymanie właściwej temperatury,

4) zabezpieczenie przed wpływami atmosferycznymi oraz wilgocią z podłoża i zalegających odchodów zwierzęcych,

5) odprowadzenie ścieków ze stanowisk dla zwierząt do zewnętrznych lub wewnętrznych zbiorników szczelnych,

6) wyposażenie w instalacje i urządzenia elektryczne, dostosowane do przeznaczenia pomieszczeń, oraz odpowiednie warunki do pracy obsługi.

Skarżący wraz z pismem z dnia 25 sierpnia 2025 r. przedłożył zdjęcia obiektów nr [...] (8 zdjęć) i wyjaśniła, że obiekty posiadają 4 ściany, okiennice, drzwi uchylne wejściowe i są trwale związane z gruntem. Jednakże należy się zgodzić z organem, że zdjęcia te potwierdzają raczej ustalenia poczynione podczas bezpośrednich oględzin w terenie – że wiaty nie spełniały wszystkich wskazanych w § 110 ww. rozporządzenia wymagań, W szczególności zastrzeżenia budzi dochowanie wymogu utrzymania odpowiedniej temperatury i zabezpieczenia przed wpływami atmosferycznymi oraz wilgocią. Sąd podziela stanowisko organu, że zasadnie powierzchnie te nie zostały uwzględnione podczas wykonywania pomiarów powierzchni bytowej.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa i na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.