Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Rafał Stasikowski po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. o dopuszczenie do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika w sprawie ze skargi kasacyjnej Dyrektora Biblioteki Narodowej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2025 r. sygn. akt II SAB/Wa 55/25 w sprawie ze skargi M. G. na bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 13 grudnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej postanawia: dopuścić Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika.

Wyrokiem z 26 maja 2025 r. sygn. akt: II SAB/Wa 55/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi M. G. ("skarżący") na bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej ("organ") w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 13 grudnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w pkt 1 zobowiązał Dyrektora Biblioteki Narodowej do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 13 grudnia 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; w pkt 2 stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; w pkt 3 oddalił skargę w pozostałym zakresie, a w pkt 4 zasądził koszty postępowania.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył organ.

Wnioskiem z dnia 14 stycznia 2026 r. Stowarzyszenie [...] z siedzibą w W. (dalej "stowarzyszenie"), na podstawie art. 33 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2025 r., poz. 769, dalej: "p.p.s.a.") zgłosiło swój udział w charakterze uczestnika, wnosząc o dopuszczenie do postępowania.

W uzasadnieniu stowarzyszenie podniosło, że jego misją jest upowszechnianie i podejmowanie działań na rzecz idei dobrego rządzenia. Podstawowym elementem gwarantującym dobre sprawowanie władzy jest jawność życia publicznego, która nie byłaby możliwa bez konstytucyjnego prawa do informacji. Stowarzyszenie sprawuje nadzór obywatelski nad realizacją prawa do informacji, które wyraża art. 61 Konstytucji RP oraz ustawa o dostępie do informacji publicznej. Stowarzyszenie prowadzi szeroką działalność na rzecz promocji oraz ochrony prawa do informacji m.in. biorąc udział w licznych postępowaniach administracyjnych i sądowoadministracyjnych jako ich strona, a także przystępując do nich jako organizacja społeczna.

Jako że rozpoznawana sprawa dotyczy bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej, to jej przedmiot jest wprost związany z celami statutowymi stowarzyszenia. Doświadczenie organizacji społecznej w zakresie stosowania oraz stania na straży realizacji konstytucyjnego prawa do informacji publicznej przemawiają za dopuszczeniem stowarzyszenia do niniejszego postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w postępowaniu może zgłosić (...) organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności.

Jak wynika ze stanowiska orzecznictwa, warunkami dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu są: (1) jej status, (2) fakt, że zakres jej statutowej działalności ma związek z przedmiotem postępowania, do którego próbuje wstąpić, (3) to, że jej udział w postępowaniu sprzyja realizacji sądowej kontroli administracji, a także (4) to, że za wstąpieniem organizacji do postępowania, przemawia cel publiczny, dla którego została powołana (por. postanowienie NSA z dnia 5 marca 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stowarzyszenie w złożonym wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu wykazało, że zaszły ww. przesłanki. Przede wszystkim posiada ona status organizacji społecznej, o której mowa w art. 25 § 4 P.p.s.a. Za dopuszczeniem stowarzyszenia przemawiają również jego cele statutowe, które obejmują: upowszechnianie i ochronę wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, działania wspomagające rozwój demokracji w zakresie swobodnego dostępu do informacji publicznej, działania na rzecz swobodnego dostępu do informacji publicznej.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność Dyrektora Biblioteki Narodowej w udostępnieniu informacji publicznej. Zatem zakres działalności statutowej stowarzyszenia ma związek z przedmiotem zaskarżenia. Ponadto nie stwierdzono, że organizacja ta działa jedynie w celu zaspokojenia swoich partykularnych celów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszczenie stowarzyszenia do niniejszego postępowania przyczyni się do zapewnienia szerszej kontroli administracji publicznej, a zatem za udziałem tej organizacji w sprawie przemawia również interes społeczny.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 33 § 2 w zw. z art. 193 P.p.s.a, orzekł jak w sentencji.

-----------------------

2