Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażaleń D.K. i D1.K. oraz K.P. i R.P., na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2026 r., sygn. akt VII SA/Wa 1069/25 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D.K. i K.P. na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2025 r. nr 243/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. oddalić zażalenie D.K. i K.P., 2. odrzucić zażalenie D1.K. i R.P.

Postanowieniem z 8 kwietnia 2026 r. sygn. akt VII SA/Wa 1069/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako "P.p.s.a.") odrzucił skargę K.P. i D.K. (dalej jako "skarżące") na decyzję Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 marca 2025 r. nr 243/2025 w przedmiocie nakazu rozbiórki.

Za odrzuceniem skargi przemawiał fakt, że skarżące nie uiściły wpisu sądowego do skargi. Zostały one wezwane zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału VII z 3 lutego 2026 r. do wykonania prawomocnego zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 14 maja 2025 r. wzywającego je solidarnie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 500 zł. Zostały wówczas pouczone o skutkach nieuzupełnienia braku fiskalnego. Wezwania doręczono im 23 lutego 2026 r. Termin uiszczenia wpisu upłynął bezskutecznie 2 marca 2026 r. Z dokumentów księgowych sądu dotyczących opłat sądowych wynikało, że skarżące nie uiściły wpisu od skargi w niniejszej sprawie. Wobec tego zastosować należało art. 220 § 3 P.p.s.a. i skargę odrzucić.

D.K. i D1.K. oraz K.P. i R.P. wnieśli odrębne zażalenia na powyższe postanowienie (k. 90 i 101 akt).

D.K. i D1.K. domagają się podjęcia przez Sąd działań zmierzających do zapewnienia rzetelnego, zgodnego z prawem ustalenia stanu faktycznego i własnościowego w toczących się postępowaniach administracyjnych przed PINB i MWINB. Przedstawili okoliczności będące w ich ocenie istotą sporu w postępowaniu przed organami administracyjnymi.

Żalący się podnoszą, że zdają sobie sprawę, że zaskarżone postanowienie sądu dotyczyło wyłącznie kwestii formalnej tj. braku uiszczenia należnej opłaty sądowej od skargi i w tym zakresie Sąd był związany obowiązującymi przepisami dotyczącymi wpisu sądowego ale domagają się aby Sąd mając na uwadze art. 7, art. 8 § 1 i art. 133 § 1 P.p.s.a. oraz konstytucyjne prawo do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) i zasadę zaufania obywatela do państwa i prawa (art. 2 Konstytucji RP) – wziął pod uwagę, że:

• sprawa nie jest oczywiście bezzasadna – decyzja MWINB 361/2026 potwierdza poważne uchybienia po stronie organów,

• bez rzetelnego, całościowego ustalenia stanu faktycznego i własnościowego przez PINB i MWINB dalsze nakładanie na D.K. i jej siostrę obowiązków rozbiórek i legalizacji prowadzi do naruszenia art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz zasady proporcjonalności;

• odpowiedzialność za samowole budowlaną i wykonanie nakazów jest ściśle związana z osobą właściciela/inwestora, co w kontekście toczącego się postepowania spadkowego wymaga szczególnej staranności przy ustaleniu kręgu stron (art. 28 K.p.a.).

Wnieśli oni o przeprowadzenie przez PINB nowej, rzetelnej kontroli od początku, po zakończeniu sprawy spadkowej [...] z dokładnym ustaleniem liczby wszystkich obiektów budowlanych, ich wymiarów, wysokości, konstrukcji oraz sposobu użytkowania, sporządzenia mapy sytuacyjnej z jednoznacznym naniesieniem położenia każdego obiektu na konkretnych działkach ewidencyjnych ([...], [...],[...]), uwzględnienia postępowania spadkowego aby nakazy rozbiórki czy legalizacji były przypisywane tylko rzeczywistym właścicielom, a nie z automatu wszystkim potencjalnym, powstrzymania się od mnożenia decyzji i obowiązków wobec niej i jej siostry w odniesieniu do obiektów, które nie zostały jednoznacznie zidentyfikowane co do położenia i właściciela.

Nie kwestionują, że jej środki zaskarżenia mogły być dotknięte wadami formalnymi (brak opłat, brak profesjonalnego pełnomocnika). Proszą jednak aby Sąd dostrzegł szerszy kontekst sprawy: skalę błędów organów administracji, trwające postępowanie spadkowe oraz niemożność rzetelnego ustalenia odpowiedzialności za poszczególne obiekty bez ustaleń co do liczby, parametrów i własności budowli.

K.P. i R.P. wnieśli tożsame z powyższym zażalenie przywołując te samą argumentację.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie D.K. i K.P. nie zasługuje na uwzględnienie, zaś zażalenie D1.K. i R.P. podlega odrzuceniu.

Istotą zaskarżonego postanowienia jest to, że D.K. i K.P. składając skargę do sądu, pomimo nie uzyskania prawa pomocy w postaci zwolnienia z kosztów sądowych (prawomocne postanowienia WSA w Warszawie z 3 lutego 2026 r. sygn. akt VII SPP/Wa 156/25 – K.P. oraz sygn. akt VII SA/SPP 155/25 – D.K., utrzymujące w mocy postanowienia starszego referendarza sądowego z 17 grudnia 2025 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym), na wezwanie Przewodniczącego Wydziału do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego nie uiściły tego wpisu sądowego od skargi, co skutkowało odrzuceniem nieopłaconej skargi przez Sąd I instancji.

Oceniając zaskarżone postanowienie w powyższym zakresie NSA stwierdza, że Sąd I instancji postąpił prawidłowo odrzucając skargę albowiem złożona przez D.K. i K.P. skarga zasadniczo podlegała wpisowi sądowemu. Z akt wynika, że ani K.P. ani D.K. nie uzyskały prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika z urzędu, czyli nie wystąpiła sytuacja z art. 239 § 1 pkt 4 P.p.s.a. wyłączenia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie skarżących na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 14 maja 2025 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu, w wyniku czego stało się ono prawomocne.

Zatem prawidłowo postąpił Przewodniczący Wydziału wzywając solidarnie skarżące wezwaniem z 3 lutego 2026 r. do uiszczenia prawomocnego wpisu sądowego od skargi (k. 64 akt). Wezwania odebrały 23 lutego 2026 r. (zpo k. 67 i 77 akt) zatem termin 7 dni do uiszczenia wpisu upływał 2 marca 2026 r. Skoro jak wynika z dokumentacji księgowej opłat sądowych WSA w Warszawie w tym terminie skarżące nie uiściły 500 zł wpisu od skargi, skarga ta stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a. podlegała odrzuceniu.

W ocenie NSA, argumentacja zażalenia nie zasługiwała na uwzględnienie i nie mogła skutkować uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Kwestie dotyczące wadliwego, zdaniem skarżących, postępowania administracyjnego w zakresie ustalenia adresatów nakazu rozbiórki z zaskarżonej decyzji nie miały znaczenia dla wydania zaskarżonego postanowienia. Same skarżące mają tego świadomość wskazując, że zaskarżone postanowienie dotyczyło kwestii braku opłaty sądowej.

W tym stanie rzeczy skarżące zobligowane były do opłacenia skargi a skoro tego nie zrobiły, pomimo kolejnego wezwania do uiszczenia wpisu, skargę należało odrzucić, tak jak prawidłowo uczynił to Sąd w zaskarżonym postanowieniu.

Kwestia wadliwości postępowania organu nie mogła stanowić oceny NSA bowiem miał on jedynie ocenić prawidłowość odrzucenia skargi a nie dokonać merytorycznej oceny zarzutów skargi, która została przecież odrzucona.

Wskazane w zażaleniu normy konstytucyjne nie zostały, zdaniem NSA, naruszone poprzez odrzucenie skargi na podstawie art. 220 § 3 P.p.s.a. albowiem skarżące wykorzystały instytucję prawa pomocy i składały środki zaskarżenia w toczącym się postępowaniu z ich skargi. Okoliczność, że w efekcie tych działań nie uzyskały zwolnienia od kosztów, ustanowienia pełnomocnika nie prowadzi do wniosku, że pozbawiono je prawa do sądu. Nie można twierdzić, że każde negatywne rozstrzygnięcie Sądu o prawach i obowiązkach procesowych strony, tutaj w przedmiocie ponoszenia kosztów sądowych jest naruszeniem jej prawa do sądu. Sąd przeprowadził ocenę ich zdolności finansowych na potrzeby tego postępowania i uznał, że są w stanie uiścić wpis od skargi a w razie potrzeby wystąpić o pomoc pełnomocnika z wyboru.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji.

Zażalenie wniesione zaś przez D1.K. i R.P. należało z kolei odrzucić jako niedopuszczalne. Zgodnie z art. 197 § 2 P.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2. W art. 178 P.p.s.a przewidziano zaś odrzucenie skargi kasacyjnej (zażalenia) wniesionej po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnej, jak również skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie.

Zażalenie złożone w niniejszej sprawie przez D1.K. i R.P. na postanowienie Sądu o odrzuceniu skargi K.P. i D.K. jest niedopuszczalne, ponieważ nie byli oni podmiotami wnoszącymi skargę. Były nimi wyłącznie skarżące.

Należy zauważyć, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą w szczególności wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem skarżonego postanowienia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego postanowienia. Taka właśnie sytuacja zachodziła w niniejszej sprawie odnośnie zażalenia D1.K. i R.P.

W związku z powyższym NSA, na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 178 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 2 sentencji.