Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia K.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 70/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K.J. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za posiadanie zależne lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Szczecinie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 11 lutego 2020 r., sygn. akt I SA/Sz 70/20 na podstawie art. 61 § 3 i § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., zwanej dalej: p.p.s.a.) odmówił K.J. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez nią decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Szczecinie z [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za posiadanie zależne lokalu, w którym znajdowały się niezarejestrowane automaty do gier.

W uzasadnieniu postanowienia WSA stwierdził, że w skardze skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Podniosła, że wysokość nałożonej kary znacznie przekracza jej możliwości płatnicze, a wykonanie decyzji przed wydaniem wyroku doprowadzi do utraty bieżących środków utrzymania. Podała, że samodzielnie wychowuje małoletnią córkę, utrzymuje się z prowadzonej działalności gospodarczej, nie posiada żadnego majątku, a z uwagi na nieregularne dochody korzysta z pomocy finansowej matki.

Sąd I instancji odmawiając skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarżąca we wniosku ograniczyła się do ogólnego stwierdzenia dotyczącego jej sytuacji finansowej i rodzinnej oraz źródeł utrzymania. Nie przedstawiła jednak żadnych dokumentów, które obrazowałyby jej sytuację finansową, nie wskazała jaka jest wysokość uzyskiwanych przez nią dochodów i ponoszonych wydatków. Brak konkretnych danych dotyczących możliwości płatniczych skarżącej uniemożliwił zatem ocenę, czy wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do powstania nieodwracalnej szkody i ustalenie jej rzeczywistego rozmiaru. To na wnioskującej spoczywał obowiązek wskazania okoliczności uzasadniających zaistnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., a skarżąca tego nie uczyniła we wniosku i z tego powodu Sąd odmówił jego uwzględnienia.

Skarżąca złożyła zażalenie na powyższe postanowienie, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez uwzględnienie jej wniosku i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdy z uwagi na wysokość nałożonej kary (200.000 zł) jej wykonanie doprowadzi do utraty bieżących środków utrzymania i wpłynie na pogorszenie sytuacji majątkowej całej rodziny skarżącej. Zarzuciła też błędną wykładnię tego przepisu polegającą na przyjęciu, że Sąd nie jest zobowiązany do samodzielnego ustalenia okoliczności potwierdzających zasadność wniosku. W uzasadnieniu zażalenia przedstawiła, jak kształtuje się jej miesięczny koszt utrzymania, uwzględniając chorobę córki, zobowiązania finansowe z tytułu zaciągniętej pożyczki, zadłużenie z tytułu zaległych składek ZUS, wydatki ponoszone w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Na poparcie powyższych twierdzeń przedstawiła: fakturę z 14 stycznia 2020 r., pismo z ZUS dotyczące zadłużenia, umowę najmu z 2 grudnia 2019 r., rachunek nr [...] oraz wydruk z księgi przychodów i rozchodów. W konkluzji stwierdziła, że z uwagi na jej stan majątkowy, potwierdzony załączoną do zażalenia dokumentacją, wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji należy uznać za zasadny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącej wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

W tzw. postępowaniu wpadkowym, wszczętym na skutek wniesienia przez stronę wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, o którym to wniosku mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny jest zobowiązany ocenić, czy zostały spełnione przesłanki wstrzymania zaskarżonego aktu w oparciu o analizę wniosku strony oraz dokumentów zebranych w aktach sprawy.

Powyższy obowiązek wynika z systemowego odczytania art. 133 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a. Na mocy tego ostatniego przepisu artykuły p.p.s.a. dotyczące wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych znajdują odpowiednie zastosowanie do postanowień tychże sądów. W myśl zaś art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Odpowiednie odczytanie ww. przepisu dla postępowania wpadkowego, które kończy się postanowieniem dotyczącym wniosku strony o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego, polega na tym, że jako podstawę oceny sądu należy przyjąć akta sprawy, które dokumentują wszystkie ustalenia faktyczne poczynione w danym postępowaniu. Rozpoznając ww. wniosek wojewódzki sąd administracyjny nie może zatem pomijać w swoim rozumowaniu informacji zawartych w aktach sprawy. Ich pełna analiza jest warunkiem prawidłowej oceny stanu faktycznego, która znajduje swoje odzwierciedlenie w postanowieniu sądu.

Nie jest natomiast zasadny zarzut błędnej wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. i twierdzenie zażalenia, że to Sąd jest zobowiązany do samodzielnego ustalenia okoliczności potwierdzających zasadność wniosku skarżącej. Pozostawałoby to bowiem w sprzeczności z istotą każdego postępowania wnioskowego. To na wnioskującym spoczywa bowiem obowiązek wykazania (chociażby poprzez złożenie stosownych dokumentów), że wniosek zasługuje na uwzględnienie.

W rozpatrywanej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji w przedmiocie nałożenia na skarżącą kary pieniężnej w wysokości 200.000 zł. Istotnie wniosek zawarty w skardze nie był należycie uzasadniony i na jego poparcie skarżąca nie przedstawiła stosownej dokumentacji, niemniej uczyniła to w zażaleniu na postanowienie odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, załączając kopie: faktury z 14 stycznia 2020 r., pisma z ZUS dotyczącego zadłużenia na dzień 31 grudnia 2019 r., umowy najmu z 2 grudnia 2019 r., rachunku nr [...] oraz księgi przychodów i rozchodów.

Stosownie do treści art. 195 § 2 p.p.s.a. jeżeli zażalenie zarzuca nieważność postępowania lub jest oczywiście uzasadnione, wojewódzki sąd administracyjny, który wydał zaskarżone postanowienie, może na posiedzeniu niejawnym, nie przesyłając akt Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu, uchylić zaskarżone postanowienie i w miarę potrzeby sprawę rozpoznać na nowo. Od ponownie wydanego postanowienia przysługują środki odwoławcze na zasadach ogólnych.

W literaturze przedmiotu podkreśla się, że dwustopniowość kontroli zgodności z prawem zaskarżonego orzeczenia silniej zaznacza się przy wnoszeniu zażalenia na postanowienie z racji wyposażenia WSA nie tylko w formalne, lecz także w merytoryczne kompetencje w sprawie zarzutów podnoszonych w zażaleniu (tak B. Adamiak, J. Borkowski, Metodyka pracy sędziego w sprawach administracyjnych, WK 2015).

Mając na uwadze powyższe oraz istotną w sprawie okoliczność, to jest załączoną przez stronę do zażalenia wyżej opisaną dokumentację, wątpliwe wydaje się dokonanie przez Sąd I instancji szczegółowej analizy tej dokumentacji, wobec uprawnień autokontrolnych Sądu I instancji, określonych w art. 195 § 2 p.p.s.a.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienie nie wynika również, by Sąd I instancji rozpoznając wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym miał na uwadze wysokość kary wymierzonej zaskarżoną decyzją (200.000 zł), która to okoliczność ma fundamentalne znaczenie z punktu widzenia oceny zaistnienia przesłanek niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, określonych w stanowiącym podstawę wydania zaskarżonego postanowienia art. 61 § 3 p.p.s.a.

Sąd I instancji, orzekając ponownie w sprawie z wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oceni, czy dołączone do zażalenia dokumenty i powołana w nim argumentacja mogą mieć wpływ na udzielenie skarżącej ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Obowiązkiem Sądu jest bowiem odniesienie się do całokształtu zgromadzonej w aktach dokumentacji i na tej podstawie dokonanie oceny sytuacji strony w kontekście przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.