Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Marcinkowska Sędzia WSA Danuta Szydłowska Protokolant Monika Staniszewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi I. z siedzibą w M., N. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia sprzeciwu w sprawie o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy lord sportswear nr R-167194 oddala skargę

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (UP) działający w trybie postępowania spornego, po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy lord sportswear [...] udzielonego na rzecz A. M. na skutek sprzeciwu uznanego za bezzasadny wniesionego przez I. z siedzibą w M., na podstawie art. 246 i 247 ust. 2 oraz art. 132 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (dalej powoływanej jako: p.w.p.) oddalił sprzeciw.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnosząca sprzeciw spełniła warunki, o których mowa w art. 246 p.w.p., a tym samym mogła zainicjować postępowanie o unieważnienie prawa ochronnego na znak lord sportswear (sporny znak), zarejestrowanego dla towarów z klasy 25 "odzież sportowa". Zdaniem organu, z uwagi na zgłoszenie spornego znaku pod rządami ustawy prawo własności przemysłowej (zgłoszenia dokonano w dniu 21 grudnia 2001 r.) przepisy tejże ustawy mają zastosowanie w zakresie oceny ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na ten znak. Organ podniósł, że w rozpatrywanej sprawie wnosząca sprzeciw zarzuciła, iż prawo ochronne na sporny znak zostało udzielone z naruszeniem przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., gdyż konstytuuje udzielenie prawa ochronnego na oznaczenie, które jest podobne do znaku towarowego słownego LORD [...], zarejestrowanego dla towarów "odzież i galanteria męska w tym między innymi paski, rękawice (odzież), skarpety, krawaty, fulary, muszki, szaliki, szelki, pasy smokingowe, nakrycia głowy" wskutek czego, wobec podobieństwa oznaczeń i identyczności towarów zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, w szczególności ryzyko skojarzenia przedmiotowego znaku ze znakiem wcześniejszym. Uzasadniając oddalenie przedmiotowego sprzeciwu Kolegium Orzekające stwierdziło, że wnoszący sprzeciw powołał się wyłącznie na naruszenie prawa do znaku towarowego słownego LORD zarejestrowanego na rzecz spółki R. S.A. z siedzibą w W. Zdaniem Kolegium, wnoszący sprzeciw nie może skutecznie powoływać się na prawa wyłączne do znaków przysługujących osobom trzecim bez ich upoważnienia, tak jak na prawach takich nie może opierać się w sprawie o unieważnienie wszczętej wnioskiem ponieważ w obydwu rodzajach spraw badaniu podlega spełnienie tych samych ustawowych warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego na znak towarowy. W tym zakresie organ odwołał się do orzecznictwa sądów administracyjnych w sprawach o unieważnienie prawa do znaku oraz przepisów art. 246 i 164 p.w.p. Podkreślając, że w toku postępowania przed UP wnosząca sprzeciw nie powołała się na żadne upoważnienia do działania od uprawnionego z przeciwstawionego prawa, nie wykazała również istnienia jakichkolwiek powiązań organizacyjnych ani prawnych łączących ją z tym podmiotem w ocenie organu sprzeciw należało oddalić.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją spółka I. wniosła skargę do tutejszego Sądu zarzucając zakwestionowanemu rozstrzygnięciu naruszenie:

1) art. 246 p.w.p. poprzez błędne przyjęcie, że warunkiem skutecznego wniesienia sprzeciwu jest przysługiwanie wnoszącemu sprzeciw wcześniejszych praw do znaków towarowych, z którymi kolidować może prawo ochronne udzielone zaskarżaną decyzją UP,

2) art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że w postępowaniu o unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy, wszczętym poprzez wniesienie sprzeciwu w trybie art. 246 tejże ustawy, pod uwagę mogą być brane tylko te wcześniejsze znaki towarowe, do których prawa przysługują wnoszącemu sprzeciw,

3) naruszenie art. 6 k.p.a poprzez wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa przez sformułowanie nieistniejącego warunku uwzględnienia sprzeciwu złożonego w trybie art. 246 p.w.p.,

4) naruszenie art. 255(8) ustawy prawo własności przemysłowej w zw. z art. 107 k.p.a. z powodu sprzeczności pomiędzy częścią dyspozytywną, a uzasadnieniem zaskarżonej decyzji.

Wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w uzasadnieniu poszczególnych zarzutów podniosła, że organ nie badał wbrew dyspozycji art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. przesłanek zdolności rejestrowej spornego znaku, gdyż faktycznie odrzucił sprzeciw przyjmując, że w niniejszej sprawie może być on wniesiony wyłącznie przez podmiot, któremu przysługuje wcześniejsze prawo ochronne nadające się do przeciwstawienia spornemu prawu ochronnemu.

Powyższe oznacza, zdaniem strony, ze organ badał wyłącznie istnienie procesowej przesłanki warunkującej uprawnienie do wniesienia sprzeciwu, bez jego merytorycznego rozpoznania. W ocenie strony, zgodnie z art. 246 p.w.p. prawnie obojętne jest, kto jest uprawniony do wcześniejszego znaku towarowego przeciwstawionego spornemu znakowi. Istotne jest tylko to, że taki wcześniejszy znak towarowy istnieje. Postępowanie sprzeciwowe określone w art. 246 p.w.p. jest częścią postępowania zgłoszeniowego, a wykładnia systemowa tego przepisu prowadzi do wniosku, że celem postępowania sprzeciwowego jest usuniecie błędów popełnionych przez UP podczas pełnego badania przesłanek zdolności rejestracyjnej oznaczenia zgłoszonego do rejestracji, a zatem zapewnienie treści decyzji z prawdą materialną. Sprzeciw jest swoistą actio popularis. W tej sprawie organ wadliwie, zdaniem strony, przyjął że aby wnieść skutecznie sprzeciw na podstawie art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. skarżący musiałby legitymować się prawem ochronnym na przeciwstawiony znak towarowy. Przedmiotowy sprzeciw został w istocie "odrzucony" wbrew brzmieniu zaskarżonej decyzji, skoro przesłanki określone w ww. przepisie nie były w ogóle rozpatrywane. Odwołując się do treści art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. strona podnosi, że przepis ten wyraźnie wskazuje, iż podstawą odmowy udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy jest jego kolizja z wcześniejszym prawem ochronnym udzielonym jakiejkolwiek osobie, a więc brak było podstaw do przyjęcia, że w postępowaniu sprzeciwowym pod uwagę mogą być wzięte wyłącznie prawa do znaków towarowych przysługujące wnoszącemu sprzeciw.

W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że p.w.p. nie przewiduje instytucji odrzucenia sprzeciwu, a w rozpatrywanej wobec nie spełnienia przesłanek z art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. sprzeciw należało oddalić.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest uzasadniona, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa.

Postępowanie o unieważnienie znaku towarowego lord sportswear zostało wszczęte na skutek sprzeciwu zgłoszonego przez spółkę I. na podstawie art. 246 p.w.p. uznanego przez uprawnionego do przedmiotowego znaku za bezzasadny (v. pismo uprawnionego z dnia [...] stycznia 2007r.).

O udzieleniu prawa ochronnego na sporny znak towarowy lord sportswear ogłoszono w Wiadomościach Urzędu Patentowego [...], a zatem wniesienie przedmiotowego sprzeciwu w dniu [...] października 2006r. oznacza, iż został zachowany sześciomiesięczny termin, o którym mowa w powołanym wyżej przepisie. Umotywowany sprzeciw oparty na art. 246 p.w.p. może być wniesiony przez każdą osobę wobec prawomocnej decyzji Urzędu Patentowego o udzieleniu prawa ochronnego. Ma rację skarżąca, że w razie uznania sprzeciwu za bezzasadny i skierowania sprawy do postępowania spornego (art. 255 pkt 9 p.w.p.) podmiot wnoszący sprzeciw nie musi wykazywać interesu prawnego. W tej sprawie, wbrew zarzutom skargi, organ prawidłowo przyjął, że spółka I. nie musiała wykazywać interesu prawnego w postępowaniu spornym po sprzeciwie uznanym za bezzasadny. Z uzasadnienia decyzji wynika w sposób nie budzący wątpliwości, że organ nie dokonywał analizy interesu prawnego spółki wnoszącej sprzeciw ale oddalił sprzeciw po dokonaniu analizy zdolności rejestrowej spornego znaku w rozumieniu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p.

W niniejszej sprawie jest bezsporne, że wnosząca sprzeciw powołała się wyłącznie na naruszenie prawa do znaku towarowego słownego LORD. Nie jest również kwestionowane, że prawa do tego znaku nie przysługują spółce I., lecz spółce R. SA, która nie upoważniła wnoszącej sprzeciw do działania w niniejszej sprawie, ani też wnosząca sprzeciw nie wykazała istnienia jakichkolwiek powiązań organizacyjnych czy też prawnych łączących ją z uprawnioną do przeciwstawionego znaku.

Odpierając zarzuty skargi jako niezasadne należy w pierwszej kolejności wskazać, że w omawianej ustawie Prawo własności przemysłowej przewidziane są następujące możliwości unieważnienia prawa ochronnego na znak towarowy:

- na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny, jeżeli wykaże ona, że nie zostały spełnione ustawowe warunki wymagane do uzyskania tego prawa (art. 164 p.w.p.),

- na wnioski: Prokuratora Generalnego RP oraz Prezesa Urzędu Patentowego, którzy podejmują działania w interesie publicznym (art. 167 p.w.p.),

- w następstwie tzw. sprzeciwu. Przy czym uznanie sprzeciwu powoduje unieważnienie prawa (art. 246 w zw. z art. 247 ust. 2 zdanie 2 p.w.p.). Natomiast uznanie sprzeciwu przez uprawnionego za bezzasadny powoduje przekazanie sprawy do rozstrzygnięcia w postępowaniu spornym (art. 247 ust. 2 zdanie 1 p.w.p.).

W rozpatrywanej sprawie mamy do czynienia z ostatnią z przytoczonych możliwości. Procedurę unieważnienia i procedurę wniesienia sprzeciwu różni krąg podmiotów mogących inicjować postępowanie oraz czas określający możliwość podjęcia danej procedury. Zgodnie z art. 246 ust. 2 p.w.p. podstawę sprzeciwu stanowią te same okoliczności, które uzasadniają unieważnienie prawa ochronnego na znak towarowy tj. niespełnienie warunków wymaganych do uzyskania prawa wyłącznego (164 p.w.p.). Innymi słowy, sprzeciw o jakim mowa w art. 246 ust. 2 p.w.p. powinien być rozpatrywany z uwzględnieniem przesłanek odpowiednio stosowanego art. 164 p.w.p. z pominięciem instytucji interesu prawnego wyłączonego na podstawie art. 246 ust. 1 p.w.p.

Konsekwencją unieważnienia prawa wyłącznego jest uznanie prawa za niebyłe od samego początku (ex tunc) i co się z tym wiąże – wyeliminowanie z obrotu prawnego wadliwej decyzji administracyjnej (decyzji przyznającej prawo wyłączne pomimo niespełnienia ustawowych warunków wymaganych do jego uzyskania).

Jak wspomniano, istotą postępowania prowadzonego na podstawie art. 246 ust. 2 p.w.p. jest kwestionowanie decyzji o udzieleniu prawa wyłącznego z powodu uzyskania tego prawa niezgodnie z warunkami ustawowymi, nie zaś kontrola prawidłowości postępowania Urzędu Patentowego RP, działającego w trybie administracyjno-rejestrowym, odnośnie naruszania przepisów u.z.t. lub p.w.p. w toku udzielania rejestracji. Nie jest to bowiem, co należy podkreślić, postępowanie o stwierdzenie nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 k.p.a.

W niniejszej sprawie sporny znak został zgłoszony do rejestracji w dniu [...] grudnia 2001 r. i przeznaczony został do oznaczania towarów w klasie 25 (odzież sportowa). W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, iż w rozpatrywanej sprawie przepisami stanowiącymi podstawę do oceny zdolności rejestrowej znaku lord sportswear są przepisy ustawy Prawo własności przemysłowej, która weszła w życie 22 sierpnia 2001 r.

W postępowaniu spornym zainicjowanym na skutek sprzeciwu wobec udzielonego prawa na znak towarowy uznanego za bezzasadny organ jest związany treścią żądania, w związku z czym nie może unieważnić prawa z przyczyny niewskazanej w treści przedmiotowego żądania, nawet jeżeli uzna, że jest ona uzasadniona.

W rozpatrywanej sprawie sprzeciwiająca się twierdziła, że przedmiotowe prawo ochronne udzielone zostało z naruszeniem art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p., który na dzień zgłoszenia znaku lord sportswear tj. [...] grudnia 2001 r. miał następujące brzmienie: nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy: identyczny lub podobny do znaku towarowego zarejestrowanego lub zgłoszonego do rejestracji (o ile znak taki zostanie zarejestrowany) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli jego używanie spowodować może wśród części odbiorców błąd polegający w szczególności na skojarzeniu między znakami.

Nowelizacja powyższego przepisu dokonana została z dniem 17 marca 2004r. przez art. 1 pkt 9 lit. b) ustawy z dnia 23 stycznia 2004 r. (Dz. U. z 2004 r., Nr 33, poz. 286).

Zgodnie z brzmieniem tego przepisu (po cytowanej nowelizacji) nie udziela się prawa ochronnego na znak towarowy identyczny lub podobny do znaku towarowego, na który udzielono prawa ochronnego lub zgłoszonego w celu uzyskania prawa ochronnego (o ile na znak taki zostanie udzielone prawo ochronne) z wcześniejszym pierwszeństwem na rzecz innej osoby dla towarów identycznych lub podobnych, jeżeli zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, które obejmuje w szczególności ryzyko skojarzenia znaku ze znakiem wcześniejszym.

Jak wynika ze skargi, strona powołuje w niej treść zmienionego przepisu art. 132 ust. 2 pkt 2 p.w.p. podczas, gdy analiza zdolności rejestrowej spornego znaku dokonywana jest na dzień jego zgłoszenia.

Wnosząca sprzeciw zarzuciła, iż prawo ochronne na sporny znak zostało udzielone z naruszeniem powyższego przepisu, gdyż konstytuuje udzielenie prawa ochronnego na oznaczenie, które jest podobne do znaku towarowego słownego LORD [...], zarejestrowanego z pierwszeństwem od [...] maja 1992 r. dla towarów "odzież i galanteria męska w tym między innymi paski, rękawice (odzież), skarpety, krawaty, fulary, muszki, szaliki, szelki, pasy smokingowe, nakrycia głowy" wskutek czego, wobec podobieństwa oznaczeń i identyczności towarów zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd, w szczególności ryzyko skojarzenia przedmiotowego znaku ze znakiem wcześniejszym. Zdaniem strony nie ma przy tym znaczenia, że prawo do znaku wcześniejszego tj. LORD przysługuje na rzecz spółki R. SA.

Oddalając sprzeciw Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej uznał, że wnoszący sprzeciw nie może skutecznie powoływać się na prawa wyłączne do znaków przysługujące osobom trzecim bez ich upoważnienia, co w niniejszej sprawie ma miejsce.

Zdaniem Sądu, stanowisko organu jest prawidłowe zważywszy na istotę prawa ochronnego na znak towarowy. Prawo ochronne na znak towarowy jest prawem wyłącznym przysługującym uprawnionemu. Zdaniem Sądu, to do uprawnionego z prawa do znaku należy prawo do oceny, czy rejestracja innego znaku narusza jego prawo podmiotowe, czy też nie. Prawo ochronne na znak towarowy stanowi wyodrębniony typ cywilnego prawa podmiotowego. Jest ono majątkowym bezwzględnym prawem podmiotowym skutecznym erga omnes. W myśl bowiem art. 153 ust. 1 p.w.p. przez uzyskanie prawa ochronnego nabywa się prawo wyłącznego używania znaku towarowego w sposób zarobkowy i zawodowy na całym obszarze Polski. Jego treść określają dwie grupy uprawnień, które składają się na tzw. stronę pozytywną i negatywną prawa ochronnego. Pierwsza z nich (strona pozytywna prawa ochronnego na znak towarowy) obejmuje prawo używania znaku towarowego w obrocie gospodarczym w jego różnych formach (v. art. 154, 169 ust. 4 i 5 p.w.p.) oraz możliwość rozporządzania tym prawem przez podmiot prawa ochronnego (art. 162-163 p.w.p.). Zakres przedmiotowy strony pozytywnej obejmuje prawo używania jedynie chronionego oznaczenia dla towarów objętych tym prawem.

Z kolei druga grupa uprawnień, wyznaczających treść prawa ochronnego (strona negatywna prawa ochronnego na znak towarowy) obejmuje swym zakresem roszczenia służące uprawnionemu, który ma wyłączne prawo do używania znaku towarowego w przypadku bezprawnego wkroczenia w zakres tego prawa (art. 285, 296-301 p.w.p.). Przedmiotem uprawnień składających się na stronę negatywną prawa ochronnego na znak towarowy "zwykły" jest zarówno chronione oznaczenie, jak i podobne do niego używane w odniesieniu do towarów objętych prawem ochronnym lub podobnych do nich. Tak więc zakres przedmiotowy omawianej strony negatywnej wyznaczony jest przez podobieństwo towarów i oznaczeń w stosunku do wpisanych w rejestrze towarów i znaków. W przypadku znaków renomowanych oraz znaków powszechnie znanych, których zakres przedmiotowy ochrony wykracza poza regułę specjalizacji jest odmiennie gdyż obejmuje jakiekolwiek towary.

Zdaniem Sądu, analiza naruszenia prawa z rejestracji nie może odrywać się od treści przedmiotowego prawa, a zwłaszcza celu poszczególnych uprawnień składających się na prawo wyłącznego używania. W rozpatrywanej sprawie skarżąca opiera swoją argumentację o posiadane prawo do znaków przeciwstawionych podczas, gdy prawo to jej nie przysługuje ani też nie została upoważniona do działania przez właściciela praw do przeciwstawionego znaku.

Powołując się na cudze prawo wyłączne (w tym przypadku spółki R. SA) skarżąca wchodzi bezprawnie w monopol wynikający z tego prawa. W ustalonym stanie faktycznym uwzględnienie żądania strony wnoszącej sprzeciw w konsekwencji sankcjonowałoby wkraczanie w prawa uprawnionego do przeciwstawionych znaków, co w konkretnej sytuacji mogłoby działać na szkodę tego prawa, stwarzając nawet zagrożenie jego utraty. Z ostatnią z wymienionych sytuacji mielibyśmy do czynienia, jak słusznie podkreśla organ w odpowiedzi na skargę, gdyby uprawniony do znaku w odpowiedzi na sprzeciw podniósł zarzut z art. 166 p.w.p. W związku z tym podmiot, który nie kwestionował rejestracji spornego znaku z powodu kolizji z jego prawem musiałby przystąpić do postępowania i wykazywać używanie swojego znaku towarowego, który został przeciwstawiony spornemu znakowi przez inny podmiot, gdyż niewykazanie używania znaku z przyczyn usprawiedliwiających jego nieużywanie groziłoby stwierdzeniem wygaśnięcia prawa ochronnego na ten znak. Urząd Patentowy nie może więc w postępowaniu o unieważnienie prowadzonym na skutek uznania sprzeciwu za bezzasadny nie uwzględniać praw osób trzecich, w tym uprawnionego z prawa do przeciwstawionego znaku, który nie kwestionuje zdolności rejestrowej spornego znaku. Zważywszy powyższe, zdaniem Sądu, podmiot wnoszący sprzeciw musi wykazać naruszenie w następstwie udzielenia prawa ochronnego na znak towarowy własnych praw, nie zaś praw osób trzecich.

Z uwagi na to, że w rozpatrywanej sprawie spółka I. powoływała się jedynie na naruszenie praw osób trzecich tj. spółki R. SA organ prawidłowo przedmiotowy sprzeciw oddalił.

Sąd nie podziela również zapatrywania skarżącej, że wniesienie sprzeciwu na podstawie art. 246 p.w.p należy utożsamiać z działaniem w interesie publicznym, co miałoby uzasadniać możliwość powoływania się na naruszenie praw do przeciwstawionych cudzych znaków towarowych. Zakładając, że eliminowanie z obrotu gospodarczego znaków towarowych zarejestrowanych w sposób sprzeczny z przepisami ustawy jest zawsze zgodne z interesem społecznym ustawodawca przewidział możliwość unieważnienia przedmiotowego prawa na wnioski: Prokuratora Generalnego RP oraz Prezesa Urzędu Patentowego, którzy podejmują działania w interesie publicznym (art. 167 p.w.p.). Zdaniem Sądu, p.w.p. nie przewiduje w zakresie praw wyłącznych actio popularis mającej na celu unieważnienie praw, niemniej instytucja wniosku Prezesa UP lub Prokuratora Generalnego o unieważnienie prawa wyłącznego może pośrednio taką rolę pełnić. Podmioty, które wprawdzie nie mają interesu prawnego w unieważnieniu, ale mają jakikolwiek inny interes (choćby gospodarczy) mogą być źródłem informacji dla Prezesa UP czy też Prokuratora Generalnego, którzy po dokonaniu samodzielnej oceny, czy w danej sprawie istnieje interes publiczny w unieważnieniu przedmiotowego prawa mogą wystąpić do organu rejestrującego ze stosownym wnioskiem. Podkreślenia przy tym wymaga, że nie jest dopuszczalne powoływanie się (zarówno przez Prezesa UP jak też Prokuratora Generalnego) na abstrakcyjnie ujęty interes społeczny bez wykazania na czym ten interes w konkretnym przypadku polega. Nadto udowodnienia wymaga, iż jest on tak ważny i znaczący, że w konkretnym przypadku powinien by przedłożony nad indywidualny interes uprawnionego z rejestracji (v. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 18 listopada 1993 r. OSN, nr 9/1994).

Uznając, że w rozpatrywanej sprawie decyzja Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2008 r. Nr [...] jest zgodna z prawem, Sąd skargę oddalił na podstawie art. 151 p.p.s.a. jako, że nie miała usprawiedliwionych podstaw.