I OSK 107/26 - Postanowienie

Data orzeczenia	2026-02-24	
Data wpływu	2026-01-28	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Karol Kiczka /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę	
Hasła tematyczne	Inne	
Sygn. powiązane	II SA/Ke 273/25	
Skarżony organ	Wojewoda	
Treść wyniku	Odmówiono wstrzymania wykonania decyzji I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2026 nr 0 poz 143; art. 61 § 3 w zw. z art. 193; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Karol Kiczka po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku [...] i [...] o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Sandomierskiego z dnia 7 stycznia 2025 r. znak GN.6821.1.30.2022 w sprawie skargi kasacyjnej [...] i [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 11 września 2025 r. sygn. akt II SA/Ke 273/25 w sprawie ze skargi [...] i [...] na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 19 marca 2025 r. znak: SPN.I.7536.1.2025 w przedmiocie udzielenia zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Sandomierskiego z dnia 7 stycznia 2025 r. znak GN.6821.1.30.2022.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach wyrokiem z dnia 11 września 2025 r. sygn. akt II SA/Ke 273/25 oddalił skargę [...] i [...]- [...] na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 19 marca 2025 r. znak: SPN.I.7536.1.2025, utrzymującą w mocy decyzję Starosty Sandomierskiego z dnia 7 stycznia 2025 r. o udzieleniu inwestorowi [...] sp. z o.o. w Tarnowie (w oparciu o art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm., dalej: u.g.n.) zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości stanowiącej własność skarżących, celem założenia i przeprowadzenia na ww. działce gazociągu wysokiego ciśnienia wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz ustanowienie pasa strefy kontrolowanej. Decyzji tej Starosta nadal rygor natychmiastowej wykonalności.

W wywiedzionej od tego wyroku skardze kasacyjnej, [...] i [...] - [...] zawarli wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Sandomierskiego z dnia 7 stycznia 2025 r. znak GN.6821.1.30.2022, wskazując na groźbę wystąpienia nieodwracalnych szkód w postaci wycinki drzew i zniszczenia zagospodarowania nieruchomości skarżących, oraz trwałe ograniczenie możliwości jej wykorzystania. Szkody te będą miały charakter nieodwracalny, gdyż nawet w przypadku uchylenia decyzji przez sąd przywrócenie pierwotnego stanu nieruchomości będzie niemożliwe lub będzie wymagało wielu lat. Drzewa te pełnią istotne funkcje środowiskowe stanowiąc naturalną barierę przeciwhałasową chroniącą dom mieszkalny skarżących przed hałasem komunikacyjnym, a także zapewniając retencję wodną gleby oraz tworząc siedliska dla lokalnej fauny. W konsekwencji konieczne jest wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia niniejszej skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143, dalej p.p.s.a.), wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części tego aktu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącemu znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Biorąc powyższe pod uwagę, przypomnieć należy, że decyzją Starosty Sandomierskiego z dnia 7 stycznia 2025 r. udzielono inwestorowi zezwolenia na niezwłoczne zajęcie części nieruchomości stanowiącej własność skarżących, celem założenia i przeprowadzenia na ww. działce gazociągu wysokiego ciśnienia wraz z infrastrukturą towarzyszącą oraz ustanowienie pasa strefy kontrolowanej. Decyzji tej Starosta nadał rygor natychmiastowej wykonalności.

Rozpoznając przedmiotowy wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Wojewody Świętokrzyskiego oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty Sandomierskiego - należy mieć na uwadze, iż decyzja ta została wydana na podstawie przepisu art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm., dalej: u.g.n.). Z art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że w przypadkach określonych w art. 108 k.p.a., tj. za niezwłocznym przystąpieniem do realizacji inwestycji przemawia: konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony albo też przemawia za tym ważny interes gospodarczy - starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1 (ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości). Przy czym zaistnienie przynajmniej jednej z powyższych przesłanek uprawnia, a jednocześnie zobowiązuje organ administracyjny do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Decyzja ta ma bowiem charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadku spełnienia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organu administracji. Obligatoryjne jest także wówczas nadanie tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (vide: E.Bończak-Kucharczyk, Ustawa o gospodarce nieruchomościami. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2025, uwagi do art. 124 i przywołane tam orzecznictwo).

Rozstrzygnięcie o niezwłocznym zajęciu nieruchomości i rygor natychmiastowej wykonalności daje z kolei możliwość rozpoczęcia procedury mającej na celu przeprowadzenie prac inwestycyjnych.

Przedmiotowa inwestycja jest przedsięwzięciem mającym na celu zaspokojenie interesu społecznego, w związku z zapewnieniem utrzymania odpowiedniej ilości dostaw gazu dla regionu oraz zwiększenia bezpieczeństwa z tym związanego. Wstrzymanie wykonania decyzji dotyczącej nieruchomości skarżących podważałoby szanse na realizację całej inwestycji liniowej jako nie cierpiącej zwłoki. Realizowanie gazociągu wysokiego ciśnienia jako inwestycji liniowej jest realizacją celu publicznego.

Powyższa okoliczność ma pierwszorzędne znaczenie przy ocenie wniosku o wstrzymanie wykonania. W sprawach o charakterze inwestycji celu publicznego, jak analizowana, w toku badania przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. koniecznym jest bowiem wyważenie racji subiektywnych i obiektywnych, a więc interesu indywidualnego i szerszego, zbiorowego, społecznego. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uwzględnienie żądania udzielenia ochrony tymczasowej nie może niekorzystnie wpływać na realizację celów nadrzędnych, a w szczególności tzw. inwestycji celu publicznego, jaką jest inwestycja objęta zaskarżoną decyzją.

Stosownie do art. 6 pkt 2 u.g.n. celem publicznym, w rozumieniu ustawy, jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. Podkreślenia wymaga, że realizacja inwestycji liniowej jest inwestycją o charakterze ogólnospołecznym bowiem wiąże się z wykonaniem takiego zamierzenia na znacznym obszarze dla określonej wspólnoty państwowej lub samorządowej. Dlatego też przyjmuje się, że budowa czy przebudowa odcinka sieci gazowej (gazociągu) realizuje ważny interes inwestora, ważny interes gospodarczy państwa oraz interes społeczny (zob. wyroki NSA: 15 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 1703/21; z 18 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OSK 64/19, postanowienia NSA z dnia: 29 maja 2025 I OSK 322/23; 17 listopada 2021 r. I OZ 443/21, publ: http:// orzeczenia.nsa.gov.pl).

Przedstawione stanowisko odnośnie realizacji inwestycji celu publicznego prezentowane jest jednolicie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem wiedza powszechna co do zakresu zapotrzebowania na gaz w pełni uprawnia do stwierdzenia, że inwestycja mająca na celu poprawienie tego stanu rzeczy wypełnia przesłankę interesu społecznego oraz stanowi o ważnym interesie gospodarczym. Ma to także bezpośredni wpływ na samo przedsiębiorstwo przesyłowe i działania w tym zakresie wypełniają przesłankę ważnego interesu gospodarczego. Inwestycja omawianego typu ma znaczenie nadrzędne w odniesieniu do słusznego interesu właściciela nieruchomości, w stosunku do którego zezwolono na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, a który to interes sprowadza się do możliwości niezakłóconego korzystania z nieruchomości. (zob. wyroki NSA z: 15 listopada 2024 r. sygn. akt I OSK 1703/21; 10 grudnia 2020 r. sygn. akt I OSK 1548/20, postanowienia NSA z dnia: 29 maja 2025 I OSK 322/23, 17 listopada 2021r. I OZ 443/21, publ: http:// orzeczenia.nsa.gov.pl).

W niniejszej sprawie, przedstawione w uzasadnieniu wniosku argumenty z całą pewnością wskazują na pewną uciążliwość dla właścicieli nieruchomości, jednak twierdzenia te nie stanowią wystarczającej podstawy do wstrzymania wykonania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, która ma bezpośredni związek z realizacją inwestycji celu publicznego. Nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostaje okoliczność, że wydanie zaskarżonej decyzji było uzasadnione zwiększeniem bezpieczeństwa gazowego, poprzez konieczność modernizacji istniejącego, starego gazociągu. Nie budzi wątpliwości, że przedmiotowe działania są szczególnie istotne dla poprawy istniejących warunków zasilania w gaz regionu i bezpieczeństwa gazowego mieszkańców regionu. Jak wskazał w swoich decyzjach Wojewoda Świętokrzyski przebieg projektowanej inwestycji przez działkę objętą wnioskiem jest wyznaczony na podstawie szeregu uwarunkowań techniczno-ekonomicznych. Zmiana trasy projektowanych urządzeń i wyniesienie ich poza działkę skutkowałoby w szczególności prowadzeniem sieci gazowej w nowej lokalizacji, tj. przez działki na których obecnie nie ma istniejącego gazociągu, co doprowadziłoby do zwielokrotnienia kosztów inwestycji, koniecznością zmian zawartych już umów z właścicielami nieruchomości sąsiednich, wprowadzenie dodatkowych punktów zmiany kierunku przebiegu gazociągu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie należy jednak zapominać, że ustawa u.g.n. przewiduje obciążenie inwestora obowiązkiem przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości (art. 124 ust. 4 zdanie pierwsze u.g.n.). W sytuacji natomiast, jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego będzie niemożliwe albo spowoduje nadmierne trudności lub koszty, skarżącym przysługiwać będzie stosowne odszkodowanie (art. 124 ust. 4 zdanie drugie u.g.n.). Podkreślić jednocześnie należy, że wstrzymanie wykonania decyzji wydanej na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., której dodatkowo nadano rygor natychmiastowej wykonalności, byłoby działaniem sprzecznym z założeniem ustawodawcy i niweczyłoby cel takiego uregulowania, jak też instytucję natychmiastowej wykonalności decyzji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.