Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Moskała Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński (sprawozdawca) Sędzia WSA Jerzy Strzebińczyk Protokolant apl. radcowski Magdalena Pawłowicz po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 5 listopada 2008 r. sprawy ze skargi Z J na decyzję W D z dnia [ ...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego oddala skargę.

Postępowanie w sprawie wymeldowania Z J (dalej skarżącego) z miejsca pobytu stałego w lokalu przy ul. [...] w W zostało wszczęte w dniu[...] ., w związku z wnioskiem M J , w którym wskazała, że były mąż nie zamieszkuje w lokalu od [...] lat. O jego wszczęciu powiadomiono zainteresowane strony.

W toku postępowania wyjaśniającego przesłuchano w dniu [...] . wnioskodawczynię, która oświadczyła, iż były mąż od [...] lat nie zamieszkuje w miejscu zameldowania na pobyt stały. Lokal opuścił dobrowolnie i trwale zabierając ze sobą rzeczy osobiste. Do czasu wymiany zamków w drzwiach sporadycznie przychodził do przedmiotowego lokalu. Jej zdaniem zamieszkuje wraz z konkubiną przy ulicy [...]. Organ pierwszej instancji w dniu 17 kwietnia 2007 r. przesłuchał także skarżącego, który oświadczył, iż zapoznał się z całością materiału w sprawie, że nie opuścił na trwale miejsca stałego pobytu. W jednym z pokoi, który zajmuje nadal, znajdują się jego rzeczy osobiste. Do marca 2007 roku, tj. do czasu wymiany zamka w drzwiach przez byłą żonę, posiadał komplet kluczy do spornego lokalu. Ponadto oświadczył, iż podstawowe czynności bytowe /spożywanie posiłków, spanie/ wykonuje poza przedmiotowym lokalem. Pobyty w miejscu zameldowania są krótkotrwałe i sporadyczne, z uwagi na nieporozumienia z byłą żoną. Przesłuchany ponownie w dniu [...] skarżący oświadczył, iż w dniu [...] dokonał wymiany zamka w drzwiach spornego lokalu i ma dostęp od lokalu, oprócz części zamkniętych przez byłą żonę.

Została także przesłuchana ponownie wnioskodawczyni w dniu [...] , oświadczając do protokołu, że doszło do wyważenia drzwi do mieszkania, Były mąż ma w mieszkaniu swój pokój zamknięty na klucz, nie zamieszkuje jednak w lokalu, przebywa w nim sporadycznie i krótko. Przesłuchano także w trakcie postępowania wyjaśniającego wskazanych przez wnioskodawcę świadków. Przesłuchane sąsiadki zgodnie oświadczyły, że skarżący od około trzech - czterech lat nie zamieszkuje w lokalu przy ul.[...] , nie jest widywany w pobliżu budynku.

W trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego w dniu [...] r. przesłuchany został syn stron postępowania, który oświadczył, iż ojciec od około [...] lat nie zamieszkuje na stałe i nie koncentruje swoich spraw bytowych (nie spożywa posiłków, nie nocuje) w lokalu stałego zameldowania. Przychodzi do swojego pokoju raz na dwa miesiące i przebywa w nim około godziny.

Uzyskano także informację z K P I w W . W piśmie z dnia [...] r. Z K poinformował, iż w wyniku podjęcia czynności sprawdzających potwierdzono, że skarżący przebywa w lokalu przy ulicy [...] w W z naruszeniem przepisów meldunkowych i w związku z tym został ukarany mandatem.

W ramach tego postępowania przesłuchano także w dniu[...] . osobę zamieszkującą w lokalu przy ul.[...] , która oświadczyła, że skarżący od około półtora roku przebywa czasami w jej lokalu. Nie zamieszkuje jednak w tym lokalu i nie ma w nim żadnych swoich rzeczy osobistych.

Z akt sprawy wynika, że poinformowany o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem i zgłoszenia uwag i wniosków, skarżący zrezygnował z zapoznania się z zgromadzonym materiałem w sprawie i odmówił w dniu [...] . podpisania stosownego protokołu. Złożył w tym dniu pisemne oświadczenie w którym wskazał, że w miejscu stałego pobytu, gdzie ma oddzielny pokój, koncentruje się jego centrum życiowe. Podniósł, że jako współnajemca tego lokalu ma z byłą żoną równe do niego prawo. Prowadzone postępowanie administracyjne narusza jego godność oraz prawa obywatelskie.

P M W decyzją z [...] r. (nr rej....) orzekł o wymeldowaniu skarżącego z miejsca zameldowania na pobyt stały w W przy ulicy [...] uznając, iż zebrany w trakcie postępowania wyjaśniającego materiał dowodowy wskazuje, że skarżący nie zamieszkuje w tym lokalu w rozumieniu art.15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.). Lokal w którym skarżący ma miejsce stałego zameldowania przestał być miejscem koncentracji jego interesów życiowych. Przebywając w nim sporadycznie, strona stwarza pozory zamieszkiwania. Wszystkie swoje sprawy bytowe i osobiste realizuje poza tym lokalem. Opuszczenie lokalu ma więc charakter trwały i dobrowolny.

Od decyzji tej wniósł odwołanie skarżący oświadczając, iż przedmiotowego lokalu, którego jest współnajemcą, nie opuścił trwale i dobrowolnie. W zajmowanym pomieszczeniu mieszka i ma swoje rzeczy osobiste. Zdaniem odwołującego się powołani świadkowie nie mogą nic wiedzieć o jego pobytach w lokalu, dlatego jego zdaniem dowód ze świadków jest nieważny.

Rozpatrując odwołanie, decyzją z dnia [...] r. W D utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art.15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Natomiast z akt sprawy wynika, iż skarżący nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały od co najmniej [...] lat. Dając wiarę zeznaniom świadka - syna (osoby pouczonej o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań) - pobyty skarżącego w przedmiotowym lokalu wskazuje na pozorowanie zamieszkiwania, gdyż strona przebywa w nim okazjonalnie i krótkotrwale. Nie realizuje swoich spraw bytowych (nie nocuje, nie spożywa posiłków) w spornym lokalu, gdyż przeprowadzone postępowanie wykazało, iż przebywa w lokalu przy ulicy [...] w W.

W uzasadnieniu wskazano także, powołując się na orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, że za pozorowane zamieszkiwanie należy uznać sytuacje, gdy osoba w lokalu przebywa sporadycznie, rzadko nocuje, sprawy bytowe takie jak jedzenie, pranie, spędzanie czasu wolnego realizuje poza tym lokalem, mimo posiadania w nim rzeczy. Natomiast korzystanie z lokalu w sposób, mający na celu stworzenie pozoru przesłanki wyłączającej wymeldowanie, nie może być poczytane za zamieszkiwanie w danym lokalu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję skarżący wnosząc o jej uchylenie, podniósł, jak wcześniej w odwołaniu, że nie opuścił trwale i dobrowolnie miejsca stałego zamieszkania, do którego mam takie samo prawo jak była żona. Osoba ta ma zamiar wykupić mieszkanie i usuwa wszystkie przeszkody które jej to utrudniają. Przejawem tego jest stronnicze zeznanie syna, utrudnianie dostępu do mieszkanie przez wymianę zamków. Podniósł także, że w przedmiotowym mieszkaniu przebywa kilka razy w tygodniu i w nim nocuje. Natomiast nie ma obowiązku przygotowywania posiłków i dokonywania innych czynności bytowych w tym mieszkaniu. Nie przebywanie w mieszkaniu wiąże się z odwiedzaniem znajomych, przyjaciół i rodziny, czy parotygodniowym wyjazdem na wczasy oraz do rodziny, co nie jest zabronione. Znajomą z ul. [...] w W z którą się przyjaźni tylko odwiedza. Podniósł także, że jako starszy człowiek bez nałogów, po zawale serca i chorobą wieńcową mam prawo do spokojnego życia.

W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wypowiedziane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wyjaśnić na wstępie trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy). Stosownie do art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie "p.p.s.a."), sądy te sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 p.p.s.a.), w tym również na decyzje wydawane przez organy meldunkowe. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 p.p.s.a. podstawę do uchylenia decyzji stanowią stwierdzenia przez sąd: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu, wydana w sprawie przez organ odwoławczy decyzja nie uchybia obecnie obowiązującemu prawu w stopniu uzasadniającym jej wyeliminowanie z obrotu.

Na wstępie zwrócenia uwagi wymaga, iż kluczowe znaczenie dla postępowania ma należyte ustalenie stanu faktycznego. Tylko bowiem w takim przypadku możliwe jest ustalenie zakresu praw i obowiązków strony takiego postępowania. Istotne jest przy tym, aby konieczne w sprawie ustalenia dotyczyły faktów prawotwórczych, mających wpływ na załatwienie sprawy. Chodzi zatem o ustalenia dotyczące stanu faktycznego wyrażonego w normie prawnej.

Zdaniem Sądu, w rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe obu instancji dokonały prawidłowej oceny okoliczności stanu faktycznego mających znaczenie dla podjęcia niewadliwego rozstrzygnięcia na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. 2006 Nr 139, poz. 993 ze zm.), właściwie stosując ten przepis. Nie dopuściły się również uchybień proceduralnych w stopniu, który mógłby mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Podstawę merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy stanowił art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Zgodnie z jego postanowieniami, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła dotychczasowe miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Dlatego źródłem powinności organu administracji dokonania czynności wymeldowania jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy posiada uprawnienie do przebywania w tym miejscu, czy też nie (zob. wyrok WSA w Warszawie z dnia 8 października 2004 r., V. SA 3089/03, LEX 160723; wyrok NSA z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189).

W tym stanie rzeczy, w sprawie, jako wymaganą prawem przesłankę wymeldowania skarżącego wskazać należało ustanie jego pobytu w spornym lokalu. Nie ma znaczenia w sprawie podnoszona przez skarżącego okoliczność posiadania takich samych jak była żona uprawnień do przedmiotowego lokalu, wynikających z decyzji o przydziale lokalu mieszkalnego z dnia [...] r.

Wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących ustania pobytu określonej osoby w dotychczasowym miejscu stałego zameldowania (jego opuszczenia). Istotny dla sprawy wymeldowania jest więc fakt opuszczenia miejsca stałego zameldowania.

Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyjaśniał, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca stałego pobytu, w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, jest spełniona, jeżeli opuszczenie to miało charakter trwały i jest dobrowolne (zob. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., V SA 3169/00, LEX nr 50123). Opuszczenie lokalu jest to nie tylko fizyczne nie przebywanie ale i zamiar opuszczenia danego lokalu z jednoczesnym zerwaniem związków z dotychczasowych lokalem i założeniem nowego ośrodka swych spraw osobistych i majątkowych.

Trafnie stwierdził organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż ustalając, czy nastąpiło opuszczenie lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy badać zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu w rozumieniu tego przepisu doszło w rzeczywistości. W konsekwencji deklarowanie zamiaru stałego pobytu pod oznaczonym adresem nie stanowi jeszcze o zamieszkaniu tam osoby, ale musi ono być połączone z przebywaniem, które polega na skoncentrowaniu w nim swoich osobistych i majątkowych interesów.

Przez zamiar należy bowiem pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla oceny zamiaru istotne znaczenie będzie mieć, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanej osoby, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą między innymi koncentracja interesów życiowych w danym miejscu. Zamiar ten należy więc określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności ( zob.: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., II OSK 133/06, LEX nr 327831; wyrok WSA w Warszawie z dnia 5 marca 2007 r., IV SA/Wa 2451/06, LEX nr 322339).

Organy administracyjne trafnie przyjęły, że skarżący opuścił - w powyższym znaczeniu - lokalu dotychczasowe miejsca stałego zameldowania.

Fakt nie zamieszkiwania skarżącego w tym lokalu potwierdza nie tylko jego była żona ale także jego syn zamieszkujący w tym lokalu, który oświadczył do protokołu w dniu [...][...] r. iż ojciec od około [...] lat nie zamieszkuje na stałe i nie koncentruje swoich spraw bytowych (nie spożywa posiłków, nie nocuje) w lokalu stałego zameldowania. Przychodzi do swojego pokoju raz na 2 miesiące i przebywa w nim około godzinę. Potwierdzają tą okoliczność przesłuchani jako świadkowie najbliżsi sąsiedzi (protokół z dnia [...] .), Skarżący odnosząc się do tych oświadczeń, stwierdza jedynie gołosłownie, że są stronnicze (w odniesieniu do syna), lub, że nie mogą być ważne , jako że sąsiadki nie są jego przyzwoitkami i nie wiedzą wszystkiego.

Fakt nie zamieszkiwania skrzącego w przedmiotowym lokalu potwierdza niewątpliwie informacja K P I w W , zawarta w piśmie z dnia [...] r. , stwierdzająca, iż w wyniku podjęcia czynności sprawdzających potwierdzono, że skarżący przebywa w lokalu przy ulicy [...] w W z naruszeniem przepisów meldunkowych i w związku z tym został ukarany mandatem.

Z zachowań skarżącego wynika także że nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. Wprawdzie twierdzi w skardze, wcześniej w odwołaniu, że nie opuścił miejsca stałego zameldowania, jednakże oświadczył do protokołu (protokołu z dnia [...] r.), że pobyty w miejscu stałego zameldowania są krótkotrwałe i sporadyczne, iż podstawowe czynności bytowe /spożywanie posiłków, spanie/ wykonuje poza przedmiotowym lokalem.

Z powyższych ustaleń, organy meldunkowe zasadnie wywiodły, dając w szczególności wiarę zeznaniom syna skarżącego zamieszkującego w przedmiotowym mieszkaniu, że skarżący nie przebywa w mieszkaniu co najmniej od kilku lat i, że jego centrum życiowe nie mieści się w lokalu stałego zameldowania. Dokonana przez organy meldunkowe ocena zeznań strony oraz przesłuchanych świadków, w ocenie Sądu, jest logiczna, spójna i nie nosi cech dowolności, a tym samym zgodna z art. 80 kpa.

Jak trafnie wskazały organy meldunkowe przebywanie skarżącego w przedmiotowym lokalu wskazuje na pozorowanie zamieszkiwania. Mimo posiadania wydzielonego pokoju, przebywa bowiem w nim okazjonalnie i krótkotrwale i nie realizuje swoich spraw bytowych. Nie jest ten lokal jego centrum życiowym.

Sam fakt posiadania w przedmiotowym mieszkaniu pokoju i przechowywania w nim swoich rzeczy oraz deklarowanie nie opuszczenia mieszkania, w sytuacji przebywania przez skarżącego w lokalu sporadycznie, nocowania w nim od czasu do czasu, realizowania spraw bytowych takich jak jedzenie, pranie i spędzanie czasu wolnego poza tym lokalem, należy poczytać jako zamiar opuszczenia mieszkania przy ul.[...] , w rozumieniu art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

Dodatkowo wskazać należy, że skarżący pomimo sugerowania w swoich pismach bezprawnego uniemożliwiania zamieszkiwania w lokalu przy ul. [...] w W , nie podjął skutecznych działań prawnych w celu przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z tego lokalu.

Mając powyższe na względzie należy przyjąć, że orzekające organy administracyjne zasadnie oceniły, iż opuszczenie lokalu przez skarżącego spełniało przesłankę z art. 15 ust. wskazanej wyżej ustawy. Podkreślić należy, jak trafnie podniósł organ odwoławczy, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym, ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. W konsekwencji fakt opuszczenia lokalu skutkować winien wymeldowaniem.

Skarżący nie został pozbawiony także czynnego udziału w postępowaniu. Został powiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie wymeldowania z miejsca pobytu stałego oraz o możliwości składnia wyjaśnień, z czego skorzystał. Powiadomiony został także o zakończeniu postępowania przed wydaniem przez organ pierwszej instancji decyzji i o możliwości zapoznania się z zebraniem materiałem dowodowym oraz możliwości zgłoszenia uwag i wniosków dowodowych. Zapoznał się z całością akt sprawy przed wydaniem rozstrzygnięcia, w tym z zeznaniami świadków, odmówił jedynie podpisania protokołu stwierdzającego ten fakt, w zamian złożył pisemne oświadczenie zawierające stanowisko w przedmiotowej sprawie.

W tym stanie rzeczy, decyzja W D utrzymująca w mocy decyzję P M W orzekająca o wymeldowaniu skarżącego, w oparciu o przesłankę opuszczenia miejsca pobytu stałego bez wymeldowania się, odpowiada prawu.

Mając na względzie powyższe, skarga jako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.