Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Piechowiak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Klotz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Malinowska-Wasik Protokolant Katarzyna Korycka po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 października 2009 r. sprawy ze skargi Z. L. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. z dnia 0[...] nr [...] w przedmiocie wyrównania należności finansowych wynikających z zaliczenia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do okresu wysługi lat 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu.

Decyzją personalną nr [...] z dnia [...], Dyrektor Aresztu Śledczego w T., w oparciu o art. 31 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 4, art. 100 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 103 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996r. o Służbie Więziennej (t. jedn. Dz. U. z 2002r. Nr 207, poz. 1761 ze zm.) a także § 1 ust. 1 i § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 7 lutego 2002r. w sprawie dodatków o charakterze stałym do uposażenia zasadniczego funkcjonariuszy Służby Więziennej (Dz. U. Nr 14, poz. 137), po rozpatrzeniu raportu Z. L. z dnia [...], przyznał wyżej wskazanemu wyrównanie w wysokości 1.670,29 zł, stanowiące różnicę między kwotą wypłaconego mu dodatku za wysługę lat, a należnego za okres od [...] do [...].

Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji, będąca podstawą rozstrzygnięcia ustawa przyznaje funkcjonariuszom dodatek za wysługę lat, jako dodatek stały do uposażenia zasadniczego. Podstawą ustalenia wysokości dodatku, o którym mowa jest okres służby w Służbie Więziennej, a także okres zasadniczej służby wojskowej oceniane na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach osobowych funkcjonariusza.

Zgodnie z przytoczonymi przez organ okolicznościami Z. L. z dniem [...] został przyjęty do Służby Więziennej decyzją personalną Nr [...] Dyrektora Aresztu Śledczego w T. z dnia [...]. W związku z zaliczeniem funkcjonariuszowi do okresu, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat, okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej, prawo do dodatku o którym mowa ustalono Z. L. z dniem [...],[...] oraz [...], po 2, 5 oraz 10 latach służby odpowiednio na 5%, 10% oraz 15% uposażenia zasadniczego.

Ponadto decyzją personalną [...] z dnia [...] Dyrektor Aresztu Śledczego w T. ustalił Z. L. wysługę lat z uwzględnieniem nadterminowej służby wojskowej. W związku z powyższym ustalono prawo do dodatku za wysługę lat z dniem [...],[...] oraz [...], po 5, 10 oraz 15 latach służby odpowiednio na 10%, 15% oraz 20% uposażenia zasadniczego.

Jak wynika z uzasadnienia, w dniu [...] Z. L. złożył raport dotyczący spłaty zaległych świadczeń pieniężnych, z tytułu zaliczenia nadterminowej służby wojskowej do okresu służby, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat. Przerwany został tym samym bieg terminu przedawnienia roszczeń z tytułu prawa do uposażenia i innych należności pieniężnych, o których mowa w art. 103 ustawy o Służbie Więziennej. W związku z powyższym zasadnym okazało się wypłacenie kwoty wymienionej w sentencji postanowienia, jako różnicy między kwotą wypłaconego dodatku za wysługę lat, a wysokością należnego.

Z treścią wyżej wskazanej decyzji nie zgodził się Z. L., który w złożonym odwołaniu wniósł o uwzględnienie w decyzji wyrównania należności finansowych wynikających z zaliczenia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do okresu wysługi lat w Służbie Więziennej od dnia przyjęcia do Służby do dnia wydania decyzji personalnej, zaliczającej okres pełnionej nadterminowej zasadniczej służby wojskowej do okresu wysługi lat w Służbie Więziennej.

Decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 31 ust. 4, ust. 2 i 4, art. 100 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, art. 101 ust. 1, art. 102 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 103 ustawy o Służbie Więziennej, Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w B. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję personalną.

Jak wskazano w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji, okres nadterminowej służby wojskowej zaliczono Z. L. decyzją personalną z dnia [...], uprzednio bowiem okres odbycia nadterminowej służby wojskowej nie został funkcjonariuszowi zaliczony do okresu, od którego zależy wysokości dodatku za wysługę lat w Służbie Więziennej. Jak wynika z art. 102 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę. W związku z powyższym – jak wskazał organ drugiej instancji – decyzją personalną nr [...] z dnia [...], Dyrektor Aresztu Śledczego w T. ustalił Z. L. prawo do dodatku za wysługę lat z dniem [...],[...] oraz [...], po 5, 10 oraz 15 latach służby odpowiednio na 10%, 15% oraz 20% uposażenia zasadniczego. Organ podkreślił ponadto, że składając w dniu 23 lutego 2009r. raport dotyczący spłaty zaległych świadczeń pieniężnych, Z. L. przerwał bieg przedawnienia roszczeń o z tytułu uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych, w związku z czym spłata uposażenia należnego z tytułu dodatku za wysługę lat, obejmować powinna jedynie okres poprzedzający trzy lata wstecz od dnia złożenia raportu, zatem od dnia [...].

Na powyższą decyzję Z. L. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy.

Skarżący podniósł, iż do zasadniczej służby wojskowej, zaliczanej do okresu wysługi lat w Służbie Więziennej zalicza się okres pełnienia nadterminowej służby wojskowej, co w jego przypadku potwierdzała książeczka wojskowa, brana pod uwagę przy ustalaniu dodatku za wysługę lat. Z uwagi na przedstawienie wyżej wskazanej książeczki wojskowej ze stosowną adnotacją o odbyciu nadterminowej służby wojskowej w dniu przyjęcia do Służy Więziennej, okoliczność ta, w opinii skarżącego stanowi podstawę do ustalenia dodatku za wysługę lat.

Ponadto skarżący wskazał, iż w dniu [...] złożył do Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w B. raport, w którym wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji personalnej Dyrektora Aresztu Śledczego w T. Nr [...] z dnia [...], w związku z niezaliczeniem do okresu wysługi lat okresu pełnienia nadterminowej służby wojskowej. Jak podniósł skarżący czynność ta przerwała bieg przedawnienia roszczenia. Nie przerywa natomiast biegu roszczenia raport z dnia [...], stanowiący jedynie pismo mające na celu zobligowanie Dyrektora Aresztu Śledczego w T. do podjęcia decyzji w sprawie wypłaty świadczenia należnego skarżącemu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu decyzji drugiej instancji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Stosownie do treści przepisów art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, iż w ramach dokonanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać legalność rozstrzygnięcia zapadłego w danym postępowaniu administracyjnym, z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami prawa procesowego. Nie może natomiast rozpoznając sprawę kierować się kryteriami słuszności czy sprawiedliwości społecznej. W razie zaś stwierdzenia naruszenia prawa mogącego mieć wpływ na wynik sprawy, sąd administracyjny wydaje orzeczenie o charakterze kasacyjnym, nie posiadając kompetencji do rozstrzygnięcia bezpośrednio o prawach i obowiązkach stron postępowania, innymi słowy sąd administracyjny nie orzeka co do istoty sprawy w zakresie danego przypadku.

W myśl przepisów art. 96 ust. 1 i 2 oraz art. 97 ustawy o Służbie Więziennej funkcjonariusz Służby Więziennej otrzymuje z tytułu służby uposażenie, składające się z uposażenia zasadniczego i z dodatków do uposażenia, oraz inne świadczenia pieniężne określone w ustawie, prawo do uposażenia zaś powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe. Natomiast z treścią art. 100 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 w/w ustawy wynika, iż ustawodawca w ramach wchodzących w skład uposażenia dodatków do uposażenia zasadniczego, wyróżnił m.in. mający charakter stały dodatek za wysługę lat, którego wysokość uzależnił od okresu służby funkcjonariusza w Służbie Więziennej. Ustalając zaś okres służby, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat należy uwzględnić okres zasadniczej służby wojskowej oraz okresy zatrudnienia w jednostkach organizacyjnych w pełnym wymiarze czasu pracy (art. 100 ust. 2). Należy także wskazać, iż zmiana uposażenia, w myśl art. 102 ust. 1 w/w ustawy, następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę.

W przypadku natomiast uzyskania przez funkcjonariusza prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych to, roszczenie z tego tytułu, zgodnie z treścią art. 103 ust. 1 w/w ustawy, ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Organ właściwy do rozpatrywania roszczeń może nie uwzględnić przedawnienia, jedynie w sytuacji gdy opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami (art. 103 ust. 2 w/w ustawy). Bieg zaś terminu przedawnienia roszczenia przerywa każda czynność przed kierownikiem jednostki organizacyjnej, właściwym do rozpatrywania roszczeń, podjęta bezpośrednio w celu dochodzenia lub ustalenia albo zaspokojenia roszczenia, a także uznanie roszczenia.

Odnosząc przytoczone przepisy prawne do okoliczności faktycznych przedmiotowej sprawy, należy w pierwszej kolejności wskazać, iż skarżący nabył prawo do dodatku za wysługę lat z dniem [...] w wysokości 10 % uposażenia zasadniczego, przysługującego po 5 latach służby, zaś z dniem [...] w wysokości 15 % uposażenia zasadniczego przysługującego po 10 latach służby, co zostało ustalone przez organy administracyjne, dopiero w decyzji personalnej z dnia [...] Nr [...] oraz z dnia [...] Nr [...], w wyniku zaliczenia skarżącemu do okresu służby, od którego zależy wysokość dodatku za wysługę lat, okresu pełnienia przez niego nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. We wcześniejszych decyzjach organy administracyjne odmawiały skarżącemu zaliczenia do okresu wysługi lat w Służbie Więziennej okresu pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, ze względu na niejednolitość orzecznictwa sądowoadministracyjnego w tej kwestii, w związku z czym funkcjonariusz otrzymywał mniejszy dodatek za wysługę lat w stosunku do dodatku należnego w świetle obowiązujących przepisów prawa. Zmiana interpretacji przez organy administracyjne przepisu art. 100 ust. 2 ustawy o Służbie Więziennej, związana z rozstrzygnięciem przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 października 2006 r., sygn. akt l OSK 283/06, rozbieżności interpretacyjnych wskazanego przepisu, nie ma żadnego wpływu na datę nabycia przez skarżącego prawa do dodatku za wysługę lat w określonej wysokości. Prawo do uposażenia powstaje z dniem mianowania funkcjonariusza na stanowisko służbowe, natomiast zmiana uposażenia następuje z dniem zaistnienia okoliczności uzasadniających tę zmianę (art. 96 ust. 2, art. 102 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej). Zgodnie zaś z treścią art. 101 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej uposażenia są płatne miesięcznie z góry. Uposażenie zatem staje się wymagalne każdego miesiąca. Należy jednak odróżnić prawo do uposażenia od realizacji tego prawa, którym jest żądanie, wyrażone w zgłoszeniu roszczenia.

W tym znaczeniu skarżący nie ma racji twierdząc, że w dniu [...], a więc w dniu przyjęcia go do Służby Więziennej, kiedy to przedłożył organowi książeczkę wojskową z dokonaną w niej adnotacją o odbyciu nadterminowej zasadniczej służby wojskowej, nastąpiło przerwanie biegu terminu przedawnienia. W tym dniu bowiem, skarżący dopiero nabył prawo do dodatku za wysługę lat i w tym też dniu roszczenie o to prawo stało się wymagalne, a zatem rozpoczął się jednocześnie bieg 3 - letniego terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 103 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej. W celu natomiast określenia zarówno daty przerwania biegu terminu przedawnienia roszczenia z tytułu prawa do dodatku za wysługę lat w należnej wysokości, jak i w konsekwencji okresu za jaki przysługuje skarżącemu wyrównanie z tego tytułu, należy zbadać w którym momencie skarżący podjął czynność przed organem administracyjnym bezpośrednio w celu dochodzenia lub też "ustalenie, roszczenia (art. 103 ust. 3 pkt 1 ustawy o Służbie Więziennej). O wypłatę zaległego dodatku skarżący podjął czynność [...]. Wcześniejsze wnioski nie dotyczyły wypłaty zaległych świadczeń, a więc organ słusznie przyjął, że datą przywracającą bieg terminu przedawnienia o to wniesienie jest dzień [...] tj. dzień w którym skarżący złożył wniosek o spłatę zaległych świadczeń finansowych. Wcześniejsze próby zmierzały do bieżącego zwiększenia dodatku. W aktach sprawy znajduje się raport skarżącego z [...] skierowany do Dyrektora Aresztu Śledczego w T., w którym wnioskował on o zaliczenie do okresu wysługi lat w Służbie Więziennej okresu pełnienia nadterminowej zasadniczej służby wojskowej. Raport ten poprzedzał decyzję Dyrektora Aresztu Śledczego w T. z dnia [...] Nr [...], mocą której organ ustalając skarżącemu dodatek za wysługę lat, uwzględnił okres odbywania przez skarżącego nadterminowej zasadniczej służby wojskowej.

Przepis art. 103 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej mówi, że roszczenia z tytułu prawa do uposażenia i innych świadczeń oraz należności pieniężnych ulegają przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne, konstytuuje zatem zasadę trzyletniego terminu przedawnienia roszczeń z tytułu prawa do uposażenia. Natomiast ust. 2 wskazanego artykułu jest wyjątkiem od tej zasady, stanowiąc że organ może nie uwzględnić przedawnienia, jeżeli opóźnienie w dochodzeniu roszczenia jest usprawiedliwione wyjątkowymi okolicznościami. W ocenie Sądu wcześniejsze próby dochodzenia roszczenia (przed [...]) powinny być przedmiotem refleksji organu, czy nie stanowią podstawy do ewentualnego skorzystania z ust. 2 cyt. przepisu. Roszczenie wpłaty zaległości poprzedza pozytywna decyzja organu co zasadności żądania na przyszłość, zatem organ powinien przynajmniej rozważyć czy wcześniej kierowane wnioski o wypłatę zwiększonego dodatku w tym zawarte w piśmie z dnia [...] stanowią nadzwyczajną okoliczność usprawiedliwiająca opóźnienie w żądaniu zapłaty wyrównania należności. Pomimo, iż obowiązek wykazania istnienia tych nadzwyczajnych okoliczności obciąża, podmiot który się na nie powołuje, to jednak organ nawet w przypadku braku jakiejkolwiek aktywności skarżącego w tej kwestii, powinien w uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazać przynajmniej, iż nie dopatrzył się tych wyjątkowych okoliczności z urzędu. Uwzględnienie bowiem tych okoliczności objęte jest uznaniem administracyjnym, w związku z czym konieczne jest ustosunkowania się organu do tej kwestii.

Z uwagi na to, iż nie zachodzi konieczność przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części, a materiał dowodowy zgromadzony w sprawie pozwala na ponowne zweryfikowanie sprawy, Sąd nie dostrzegł celowości uchylenia również decyzji organu l instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ rozważy czy wcześniejsze próby zmierzają do regulacji prawa do zwiększonego dodatku uzasadniają zastosowanie art. 103 ust. 2 ustawy.

Biorąc pod uwagę wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r., Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.