Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Kube (spr.), Sędzia WSA Ewa Kwiecińska, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 listopada 2020 r. sprawy ze skargi D. S. na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...] w przedmiocie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej uchyla zaskarżone orzeczenie

Rejonowa Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (RWKL), działając na podstawie skierowania Wojskowego Komendanta Uzupełnień w [...], wydała orzeczenie z dnia [...] października 2019 r., nr [...] w sprawie zdolności do pełnienia zawodowej służby wojskowej D. S.

Komisja rozpoznała w pkt 8 orzeczenia:

1. Dyskopatię L4-L5 i L5-S1 ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa - § 34 pkt 5,

2. Podwyższony poziom glukozy na czczo - § 54 pkt 3,

3. 29 % utraty zdolności [...]- § 24 pkt 1.

W pkt 9 – kategoria zdolności do zawodowej służby wojskowej RWKL orzekła:

kategoria N – zał. nr 1 gr I – niezdolny do zawodowej służby wojskowej.

W pkt 12 – (uzasadnienie orzeczenia) RWKL określiła, że stwierdzone w wyniku wykonanych badań rozpoznania powodują niezdolność do pełnienia zawodowej służby wojskowej, na podstawie załącznika nr 1 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 761 z późn. zm.) w grupie badanych 1, obejmującej osoby ubiegające się o przyjęcie do zawodowej służby wojskowej. Schorzenia ad pkt. 1 i 2 rozpoznania powodują niezdolność kandydata do zawodowej służby wojskowej. Schorzenie ujęte w punkcie 3 rozpoznania nie powoduje niezdolności do służby.

Od orzeczenia RWKL orzekany wniósł odwołanie, w którym stwierdził, że nie zgadza się z ustaloną kategorią zdrowia. Orzekany dołączył wyniki badań RTG z [...] listopada 2019 r. wraz z opisem, zaświadczenie lekarskie o badaniu ortopedycznym z dnia [...] listopada 2019 r. lekarza [...] J. P. (cechy dyskopatii L5/S1 bez znaczenia klinicznego, nie wymaga leczenia), wynik badania poziomu glukozy wykonany [...] listopada 2019 r. (glukoza [...] - zakres referencyjny 70,00 - 99,00).

Centralna Wojskowa Komisja Lekarska w [...] (CWKL) orzeczeniem nr [...] z dnia [...] grudnia 2019 r. utrzymała w mocy zaskarżone orzeczenie.

CWKL stwierdziła, że analiza akt sprawy wykazała, iż RWKL w toku postępowania orzeczniczego wykonała u orzekanego badanie RTG [...] i [...]. Wynik potwierdził "zwężenie przestrzeni [...] L4/L5 i L5/S1, [...] na przednio-bocznych krawędziach trzonów i [...] blaszek granicznych trzonów, poza tym [...] L-S w normie". Konsultujący na potrzeby komisji pierwszej instancji [...] potwierdził stwierdzone radiologicznie zmiany w swojej opinii, cyt.: "dyskopatia L4/L5, L5/S1 zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego". Natomiast wykonane w Pracowni Diagnostyki Laboratoryjnej [...] Wojskowego Szpitala w [...] badanie poziomu glukozy we krwi na czczo wykazało podwyższone wartości ([...] mmol/I przy normie 4,1-6,0).

Zdaniem CWKL, stwierdzone zmiany radiologiczne kręgosłupa zarówno w badaniu przeprowadzonym przed RWKL, jak i badaniu przedłożonym przez samego zainteresowanego, potwierdzają zmiany zwyrodnieniowe, które mają charakter postępujący przewlekły i będą się stopniowo nasilać, a uwarunkowania i specyfika służby wojskowej mogą sprzyjać i nasilać aktualny stan i proces chorobowy. Także stwierdzone zmiany mogą i będą nasilać się wraz z wiekiem, a wnoszący odwołanie aktualnie jest osobą, która przekroczyła 45 lat.

Komisja, mając do wyboru kategorię Z/N przy § 34 pkt 5, określiła kategorię N - niezdolny do zawodowej służby wojskowej, co jest zgodne z objaśnieniami szczegółowymi do § 34 pkt 5, które nakazują kandydatów do zawodowej służby wojskowej uznawać za niezdolnych w przypadku stwierdzenia zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa obejmujących więcej niż jeden poziom międzykręgowy, więcej niż jeden krąg. Stwierdzone nieprawidłowe wartości poziomu glukozy we krwi na czczo wymagają także dalszej diagnostyki i obserwacji w ramach procedur NFZ.

D. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na orzeczenie Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej z dnia [...] grudnia 2019 r. nr [...].

Powyższemu orzeczeniu skarżący zarzucił naruszenie:

1. art. 32 ust. 2 Konstytucji RP zakazującego dyskryminacji ze względu m.in. na wiek;

2. art. 183a § 1 Kodeksu pracy, zgodnie z którym "pracownicy powinni być równo traktowani w zakresie nawiązania i rozwiązania stosunku pracy, warunków zatrudnienia, awansowania oraz dostępu do szkolenia w celu podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w szczególności bez względu na (...) wiek";

3. art. 113 Kodeksu pracy, zgodnie z którym "jakakolwiek dyskryminacja w zatrudnieniu, bezpośrednia lub pośrednia, w szczególności ze względu na płeć, wiek, niepełnosprawność, rasę, religię, narodowość, przekonania polityczne, przynależność związkową, pochodzenie etniczne, wyznanie, orientację seksualną, a także ze względu na zatrudnienie na czas określony lub nieokreślony albo w pełnym lub w niepełnym wymiarze czasu pracy - jest niedopuszczalna";

4. brak rozstrzygnięcia w kwestii dwóch spornych opinii lekarskich, stanowiących kluczowy element decydujący o przydatności do zawodowej służby wojskowej zgodnie z rozporządzeniem Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach na podstawie art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1414 i 1822);

5. brak prawidłowej interpretacji wyników badań medycznych dotyczących poziomu glukozy we krwi, gdzie zgodnie z wiedzą medyczną badanie jednokrotne nie stanowi

o jednoznaczności diagnozy.

Skarżący wniósł o:

• uchylenie decyzji Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej;

• skierowanie na ponowne badanie lekarskie w celu rozstrzygnięcia sporu wynikającego z dwóch sprzecznych opinii lekarskich w niezależnym specjalistycznym ośrodku medycznym;

• wykonanie ponownego badania poziomu glukozy we krwi określającego faktyczny poziom czynnika zgodnie ze sztuką i obowiązującą aktualnie wiedzą medyczną;

• przeprowadzenie ponownej procedury oceny przydatności do zawodowej służby wojskowej w oparciu o powtórzone wyniki badań lekarskich;

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał twierdzenia zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167, z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami, a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy).

Kontrola orzeczeń komisji lekarskich w przedmiocie zdolności do służby, dokonywana przez sąd administracyjny, sprowadza się do oceny prawidłowości postępowania poprzedzającego ustalenie stanu zdrowia orzekanego, a w szczególności, czy badanie stanu zdrowia było wszechstronne, oparte na wyczerpującym wywiadzie chorobowym i pełnych badaniach przedmiotowych oraz czy dokonana następnie kwalifikacja była zgodna z przepisami określającymi zasady orzekania o zdolności do służby oraz tryb postępowania komisji lekarskich w tych sprawach.

Przeprowadzając kontrolę zaskarżonego orzeczenia Centralnej Wojskowej Komisji Lekarskiej w [...] w świetle powyższej wskazanych kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie.

Wykaz chorób i ułomności uwzględnianych przy orzekaniu o zdolności fizycznej i psychicznej do zawodowej służby wojskowej określa załącznik nr 1 do rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 3 czerwca 2015 r. w sprawie orzekania o zdolności do zawodowej służby wojskowej oraz właściwości i trybu postępowania wojskowych komisji lekarskich w tych sprawach (Dz. U. z 2015 r. poz. 761 z późn. zm.), które wydane zostało w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 5 ust. 8 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1414 i 1822 ze zm.).

Tryb postępowania przed wojskowymi komisjami lekarskimi uregulowany

w przepisach wskazanego rozporządzenia ma charakter szczególny i w związku z tym nie mają do niego zastosowania w pełni rygory wynikające z ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a. Jednakże nie oznacza to, że przepisy postępowania administracyjnego, a w szczególności jego zasady, nie powinny być przestrzegane.

Realizacja obowiązku zebrania i rozpatrzenia pełnego materiału dowodowego przebiega w dwóch płaszczyznach. Po pierwsze, polega na przeprowadzeniu postępowania dowodowego, co do wszystkich okoliczności stanowiących fakty prawotwórcze, a zatem takich, z którymi w świetle przepisów obowiązującego prawa związane są określone skutki prawne. Po drugie, zebrany materiał dowodowy powinien znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu faktycznym orzeczenia.

Powodem orzeczenia u skarżącego D. S. niezdolności do zawodowej służby wojskowej było rozpoznanie dyskopatii L4-L5 i L5-S1 ze zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa - które zostało zakwalifikowane, jako schorzenie wymienione w § 34 pkt 5 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia, oraz podwyższony poziom glukozy na czczo, które zakwalifikowano, jako schorzenie wymienione w § 54 pkt 3 załącznika nr 1 do ww. rozporządzenia.

Rozpoznanie schorzenia stwierdzonego w pkt 1 orzeczenia RWKL nastąpiło w oparciu o konsultację przeprowadzoną na potrzeby komisji pierwszej instancji przez ortopedę, który potwierdził stwierdzoną radiologicznie dyskopatię L4/L5, L5/S1 zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego. Natomiast kwalifikacja schorzenia stwierdzonego w pkt 2 nastąpiła w oparciu o badania laboratoryjne krwi i moczu w Pracowni Diagnostyki Laboratoryjnej [...] Wojskowego Szpitala w [...] (poziom glukozy [...] mmol/l - przy zakresie referencyjnym 4,1 - 6,0).

W postępowaniu odwoławczym CWKL rozpoznanie to zostało następnie podtrzymane.

Stosownie do § 34 pkt 5 ww. rozporządzenia, choroba zwyrodnieniowa kręgosłupa nieupośledzająca sprawności lub nieznacznie upośledzająca sprawność ustroju daje podstawę – w przypadku kandydatów do pełnienia zawodowej służby wojskowej – do orzeczenia kategorii Z/N.

Z wyjaśnień do § 34 pkt 5 wynika, iż w przypadku choroby zwyrodnieniowej obejmującej jeden poziom międzykręgowy kręgosłupa, bez cech kompresji - kandydatów do zawodowej służby wojskowej należy kwalifikować, jako zdolnych.

W przypadku natomiast choroby zwyrodnieniowej obejmującej więcej niż jeden poziom międzykręgowy, więcej niż jeden krąg – kandydatów do zawodowej służby wojskowej należy kwalifikować, jako niezdolnych.

W niniejszej sprawie wynik badania przeprowadzonego na potrzeby postępowania prowadzonego przez I instancję wskazuje na dyskopatię na dwóch poziomach (L4/L5 i L5/S1).

Jednakże wynik badania przeprowadzonego na zlecenie skarżącego w dniu [...] listopada 2019 r. i załączonego do odwołania wskazuje na chorobę zwyrodnieniową jedynie na jednym poziomie (L5/S1).

Okoliczność ta powinna, zatem zostać wyjaśniona w toku dalszego postępowania orzeczniczego przed CWKL.

Dotyczy to również weryfikacji schorzenia zakwalifikowanego do § 54 pkt 3 załącznika nr 1 - podwyższony poziom glukozy na czczo, z tej racji, że wynik badania przedłożonego przez D. S. organowi II instancji wraz z odwołaniem różni się zasadniczo od wyniku badania wykonanego na potrzeby postępowania prowadzonego przed organem I instancji.

Podkreślić należy, że CWKL - jako organ wyższego stopnia w stosunku do RWKL - zgodnie z zasadą dwuinstancyjności postępowania ma obowiązek ponownego, wszechstronnego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie oraz obowiązek ustosunkowania się do wszelkich zarzutów i wniosków strony zawartych w odwołaniu. Co do zasady CWKL orzeka na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, jednak w razie potrzeby CWKL może przeprowadzić ponowne badanie lekarskie i badania specjalistyczne oraz skierować żołnierza na obserwację szpitalną, a także przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dokumentów - o czym stanowi § 23 ust. 2 rozporządzenia MON z dnia 3 czerwca 2015 r. Wprawdzie uprawnienie CWKL do uzupełnienia dokumentacji i przeprowadzenia dodatkowych badań pozostawione jest do jej uznania, w zależności od stwierdzonej w tym zakresie potrzeby, jednak w przypadku nieskorzystania z ww. uprawnienia CWKL powinna w uzasadnieniu swojego orzeczenia podać, z jakich powodów uznaje dokumentację za wystarczającą, a dodatkowe badania za zbędne.

W niniejszej sprawie CWKL nie skorzystała z uprawnienia przewidzianego w § 23 ust. 2 ww. rozporządzenia, nie wyjaśniła też w sposób przekonujący, z jakich względów uznała, że zgromadzona w sprawie dokumentacja medyczna jest wystarczająca do orzeczenia o niezdolności skarżącego do zawodowej służby wojskowej. CWKL stwierdziła jedynie, że postawione przez RWKL rozpoznanie choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa (§ 34 pkt 5) jest prawidłowe. Wskazała, że stwierdzone zmiany radiologiczne kręgosłupa zarówno w badaniu w RWKL, jak i badaniu przedłożonym przez samego zainteresowanego, potwierdzają zmiany zwyrodnieniowe, które mają charakter postępujący przewlekły i będą się stopniowo nasilać, a uwarunkowania i specyfika służby wojskowej mogą sprzyjać i nasilać aktualny stan i proces chorobowy. Odnośnie zaś kwalifikacji schorzenia z pkt 2 do § 54 pkt 3 załącznika nr 1, że stwierdzone nieprawidłowe wartości poziomu glukozy we krwi na czczo wymagają także dalszej diagnostyki i obserwacji w ramach procedur NFZ.

Oceny tej dokonano opierając się na wyniku badania przed organem I instancji, marginalizując wyniki badań i konsultację ortopedyczną przedłożone do odwołania.

Tym samym Komisja II instancji nie wyjaśniła w sposób niebudzący wątpliwości, czy kwalifikacja rozpoznania do § 34 pkt 5 (kat. N) oraz do § 54 pkt 3 (kat. N) dokonana została w sposób prawidłowy.

Rozpoznając sprawę ponownie, CWKL podejmie działania w celu pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy poprzez dokonanie jednoznacznych ustaleń odnośnie stanu zdrowia skarżącego. Zważy, iż w świetle wyników badań z dnia [...] i [...] listopada 2019 r. istnieją przesłanki do uzupełnienia materiału dowodowego w oparciu o § 23 pkt 2 rozporządzenia z dnia 3 czerwca 2015 r. poprzez przeprowadzenie ponownych badań lekarskich i ewentualnie badań specjalistycznych w celu wyeliminowania wszelkich wątpliwości, co do podjętego rozstrzygnięcia.

Nie zasługuje natomiast na uwzględnienie zarzut naruszenia w przedmiotowej sprawie zasady równości wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP, ponieważ w odniesieniu do pragmatyk tzw. służb mundurowych, w tym także żołnierzy, nie mają zastosowania przepisy Kodeksu pracy, obejmujące uregulowania w zakresie równego traktowania w zatrudnieniu. Kodeks pracy nie reguluje stosunków administracyjnoprawnych, a takim jest stosunek służbowy żołnierza zawodowego.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 z późn. zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.