Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 6 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sąd Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1430/20 o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1430/20 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk humanistycznych postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 czerwca 2022 r. sygn. akt II SA/Wa 1430/20 odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi R. M. (dalej także Skarżący) na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów z [...] stycznia 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przedstawienia do tytułu naukowego profesora nauk humanistycznych.

Orzeczenie zapadło w następujących okolicznościach prawnych.

Wyrokiem z 24 listopada 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1430/20, WSA w Warszawie oddalił skargę R. M. na decyzję Centralnej Komisji do Spraw Stopni i Tytułów. Odpis sentencji wyroku został doręczony Skarżącemu 30 listopada 2020 r.

9 grudnia 2020 r. Skarżący wniósł do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do sporządzenia wniosku o sporządzenia uzasadnienia wyroku. We wniosku Skarżący podał, iż z uwagi na fakt, że jako adres do korespondencji wskazał adres uczelni ([...]), nie jest w stanie ocenić, w jakim dokładnie terminie została doręczona informacja o wydanym w niniejszej sprawie wyroku. Oświadczył, iż przesyłkę zawierającą korespondencję z Sądu odebrał w czasie wizyty na uczelni w dniu 4 grudnia 2020 r. Nie wie, kto na uczelni dokonał faktycznego odbioru ww. korespondencji, jednak uważa, że takie doręczenie nie było skuteczne, bo na pewno nie była to osoba uprawniona do odbioru korespondencji. Podniósł także, iż z uwagi na panujący stan epidemii uprawdopodabnia, że ewentualne uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy.

Jednocześnie skarżący dopełnił czynności, dla której wnioskował o przywrócenie terminu, tj. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Postanowieniem z dnia 18 grudnia 2020 r. sygn. akt II SA/Wa 1430/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu przedmiotowego wniosku orzekł o odmowie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Na skutek złożonego zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 1 grudnia 2021 r. sygn. akt III OZ 1158/21, orzekł o uchyleniu zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W opinii NSA, Sąd pierwszej instancji winien zbadać skuteczność doręczenia Skarżącemu korespondencji.

Postanowieniem z 7 marca 2022 r., WSA w Warszawie orzekł o odmowie sporządzenia uzasadnienia wyroku.

Skarżący złożył zażalenie na ww. postanowienie.

Równolegle, Skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Jako uzasadnienie powyższego podał, że doręczenie przesyłki z Sądu (zawierającej odpis sentencji wyroku) nie nastąpiło osobiście do rąk Skarżącego. Tak więc doręczenie to nastąpiło z naruszeniem art. 67 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 329, dalej p.p.s.a.). Skarżący twierdził, że skoro Sąd nie dokonał doręczenia w sposób określony tym przepisem, to nie sposób winę za to przypisać Skarżącemu - nie obciąża go bowiem jako pracownika [...], zmiana przez ww. jednostkę, sposobu doręczeń pism uczelni. Ponadto, doręczenie korespondencji na adres uczelni, nie zwalnia podmiotów doręczających z obowiązku stosowania art. 67 § 1 p.p.s.a. Skarżący nie zgodził się także ze stanowiskiem Sądu, że wskazanie adresu uczelni jako adresu do korespondencji obciąża wyłącznie skarżącego i spowodowało przekroczenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku.

Postanowieniem z 17 maja 2022 r. sygn. akt III OZ 299/22 Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł o oddaleniu zażalenia.

W uzasadnieniu skarżonego postanowienia z 8 czerwca 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podkreślił, że stosownie do art. 85 p.p.s.a., czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu, jest bezskuteczna. Jednym z warunków przywrócenia terminu do dokonania czynności procesowej jest złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Instytucja ta jednak ma charakter wyjątkowy. Konieczne jest, nie tylko to, aby strona uwiarygodniła swą staranność, ale również fakt, że przeszkoda, która spowodowała niedotrzymanie terminu, była od niej niezależna (por. postanowienie WSA w Gliwicach z 20 października 2004 r. sygn. akt IV SA/GI 647/04). Zatem przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. W niniejszej sprawie WSA w Warszawie stanął na stanowisku, że w okolicznościach niniejszej sprawy, Skarżący nie uprawdopodobnił, że doręczenie nie było skuteczne. Tym samym, nie wystąpiły przesłanki uzasadniające przywrócenie uchybionego terminu.

Zażalenie na ww. postanowienie wniósł Skarżący. Podniósł, iż Sąd nie dostrzega przy doręczeniu błędów natury organizacyjnej, za które Skarżący nie może ponosić odpowiedzialności. Skarżący zadaje pytanie, czy zmiany organizacyjne przy doręczaniu przesyłek mogą świadczyć o winie i braku dopełnienia należytej staranności?

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Należy zauważyć, że strona i podejmowane przez nią czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym są ograniczone terminami procesowymi, które służyć mają zdyscyplinowaniu postępowania, potrzebie rozstrzygnięcia sprawy w rozsądnym czasie oraz stabilizacji już podjętego rozstrzygnięcia. Z treści art. 85 p.p.s.a. wynika, że czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Aby uniknąć negatywnych następstw uchybienia terminowi strona może skorzystać z przewidzianej w art. 86 p.p.s.a. instytucji przywrócenia terminu. W myśl § 1 ww. przepisu, jeżeli strona nie dokonała czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jak wynika z kolejnych przepisów omawianej ustawy, wniosek o przywrócenie terminu składa się w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). We wniosku strona powinna uprawdopodobnić, iż niedokonanie czynności w ustawowo zakreślonym terminie nie wynikało z jej winy (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Analizując zarzuty zażalenia pod kątem powyższych uwag Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że strona nie uprawdopodobniła, że nieterminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku nastąpiło bez jej winy.

Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiążę się z obowiązkiem szczególnej staranności przy dokonaniu tej czynności. Wyjaśnić należy, że brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy oraz przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem. Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przesłanką przywrócenia terminu jest zatem uprawdopodobnienie braku winy strony w jego uchybieniu, przy czym pojęcie winy należy rozumieć w sposób obiektywny – wymagający od strony staranności (por. postanowienie SN z dnia 7 lutego 2000 r. I CKN 1261/99, publ. Biuletyn SN 2000/5/12). Przy ocenie winy należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu dotrzymanie terminu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 października 1998 r. sygn. akt II CKN 8/98, LEX nr 50679).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącego podniesiona zarówno we wniosku o przywrócenie terminu, jak również w zażaleniu, nie zasługuje na uwzględnienie i nie uzasadnia braku jego winy w uchybieniu terminu, gdyż nie sposób dopatrzyć się w niej obiektywnych i niezależnych od niego przeszkód w prawidłowym i terminowym wniesieniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, których nie można było usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku.

Słusznie uznał Sąd pierwszej instancji, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Fakt, iż skarżący nie był świadomy zmian organizacyjnych na uczelni, przez co wskazuje on na brak – w jego ocenie – skutku doręczenia, nie może być uznany za okoliczność świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu w złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Ponadto podnoszone przez skarżącego kwestie zostały już omówione w uzasadnieniu prawomocnego postanowienia NSA z dnia 17 maja 2022 r. sygn. akt III OZ 299/22.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w postanowieniu.