II OSK 94/15 - Wyrok

Data orzeczenia	2016-10-21	
Data wpływu	2015-01-19	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Andrzej Gliniecki /przewodniczący sprawozdawca/
Grzegorz Czerwiński
Teresa Zyglewska	
Symbol z opisem	6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz	
Hasła tematyczne	Budowlane prawo	
Sygn. powiązane	II SA/Kr 894/14	
Skarżony organ	Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2016 nr 0 poz 718; art. 184; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity	
Tezy
Ujawnienie czynnego osuwiska, po wydaniu pozwolenia na budowę, może stanowić przyczynę zgłoszenia sprzeciwu, o którym mowa w art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), gdyż usytuowanie obiektu budowlanego w takim miejscu nie zapewnia bezpieczeństwa użytkowania obiektu w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d/ powyższej ustawy.	
Sentencja
Dnia 21 października 2016 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Gliniecki (spr.) Sędziowie sędzia NSA Grzegorz Czerwiński sędzia del. WSA Teresa Zyglewska Protokolant starszy inspektor sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 21 października 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 894/14 w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zawiadomienia o zakończeniu budowy oddala skargę kasacyjną	
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II SA/Kr 894/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę R. S. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...]w przedmiocie sprzeciwu w sprawie zawiadomienia o zakończeniu budowy.

Jak wynika z akt sprawy, Starosta Krakowski decyzją z dnia [...] marca 2008 r. nr [...] zatwierdził projekt budowlany i udzielił A. i R. S. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr [...] w L.

W dniu 22 marca 2013 r. do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego ziemskiego w Krakowie wpłynęło zawiadomienie o zakończeniu budowy ww. budynku mieszkalnego.

Decyzją z dnia [...] kwietnia 2013 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu krakowskiego ziemskiego w Krakowie, na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 83 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1 i art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1997 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 ze zm.) wniósł sprzeciw w sprawie zawiadomienia o zakończeniu budowy złożonego przez R. i A. S. do użytkowania inwestycji dotyczącej przedmiotowego budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wzniesionego na podstawie decyzji z [...] marca 2008 r.

W uzasadnieniu decyzji PINB wskazał, że zgodnie z wiedzą zaczerpniętą z urzędu działka nr [...] znajduje się na terenie czynnego osuwiska. W dniu 24 czerwca 2010 r. powstała karta osuwiska nr [...], wedle której przedmiotowy budynek jest obiektem zagrożonym, a wynika to z faktu, iż w połowie obiektu przechodzi granica osuwiska. W karcie osuwiska sporządzonej przez geologów stwierdzono, że cyt. "Osuwisko czynne o tendencji do dalszego rozwoju. Ze względu na rozległość i niekorzystny układ warstw, osuwisko w całości jest niemożliwe do stabilizacji. W planach zagospodarowania przestrzennego obszar osuwiska wraz ze buforową powinien być wyłączony z nowej zabudowy mieszkaniowej. Ze względu na zachodzące procesy osuwiskowe budynki na ww. działkach ([...]) będą nadal niszczone. Proces przemieszczeń jest wolny, lecz stały. Remont budynków nie przyniesie oczekiwanych efektów, dlatego proponuje się przeniesienie mieszkańców poza obszar osuwiska z budynków przy ul. [...] i [...]. Można zaprojektować wykonanie odpowiedniego drenażu, który być może spowolni dalszy rozwój osuwiska. Drogę dojazdową należy na bieżąco naprawiać. Najtańszym wyjściem będzie przesiedlenie mieszkańców, gdyż prace stabilizacyjne są bardzo drogie. W przypadku podjęcia decyzji o nie przesiedleniu mieszkańców 2 gospodarstw, można podjąć próbę zabezpieczenia, ale wymaga to wykonania pełnej dokumentacji geologiczno-inżynierskiej wraz z projektem zabezpieczenia, które wykażą możliwość stabilizacji lub ją wykluczą. Taki projekt powinien także zawierać ekonomiczne uzasadnienie stabilizacji w stosunku do możliwości przesiedlenia i likwidacji drogi. W przypadku wystąpienia dalszych spękań budynków mieszkalnych wiosną 2011 r. sugeruje się zrezygnowanie z badań geologiczno-inżynierskich i przesiedlenie mieszkańców z obszaru osuwiska (...)".

Organ I instancji wskazał nadto, iż na podstawie uchwały nr [...] Rady Gminy Mogilany z dnia [...] lipca 2010 r. w sprawie wyznaczenia obszarów, na których nastąpiło zniszczenie lub uszkodzenie obiektów budowlanych w wyniku osunięcia ziemi i na których odbudowa obiektów budowlanych odbywa się na specjalnych warunkach, zatwierdzono obszary na terenie gminy Mogilany (między innymi w m. L.), na których nastąpiły uszkodzenia lub zniszczenia obiektów budowlanych w wyniku osunięcia się ziemi.

W dalszej części uzasadnienia decyzji organ nadzoru budowlanego wskazał, że inwestor dołączył do zawiadomienia dokumentację geologiczną, z której wynika, że przeprowadzono badania geologiczne na terenie działki [...], na bazie których powstała ekspertyza z zaleceniami prac jakie powinien wykonać inwestor w celu zabezpieczenia obiektu oraz umożliwienia bezpiecznego użytkowania. Prace zostały wykonane i potwierdzone kontrolnymi odwiertami przez uprawnionych geodetów. Jak wskazano w dokumentacji przedłożonej przez inwestora wyniki badań datowane na marzec 2013 r. w okresie pierwszych roztopów, "wykazały znaczną poprawę warunków gruntowo-wodnych podłoża gruntowego (...)". Wskazano równocześnie, że "ze względu na położenia analizowanego terenu w strefie zagrożeń osuwiskowych jednoznaczna ocena ryzyka powstania ewentualnych ruchów osuwiskowych jest trudna, bowiem na warunki stateczności mają wpływ także warunki geologiczno-inżynierskie oraz zagospodarowania działek sąsiednich, (które nie były przedmiotem niniejszego rozpoznania), niemniej racjonalne zagospodarowania terenu polegające przede wszystkim na niedopuszczeniu do nadmiernego wnikania wód opadowych do podłoża gruntowego, poprawi bezpieczeństwo użytkowania wszystkich budynków położonych na badanym obszarze."

Odwołanie od powyższej decyzji PINB dla powiatu krakowskiego ziemskiego w Krakowie z dnia [...] kwietnia 2013 r. wnieśli A. i R. S., domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji, wskazując na ekspertyzę uprawnionego geologa, wykonaną na ich zlecenie.

Małopolski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Krakowie decyzją z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że z analizy porównawczej dokumentacji wynika, że przy budowie obiektu po ujawnieniu się w 2010 r. osuwiska doszło do zmiany warunków, które były podstawą wydawanej w dniu [...] marca 2008 r., znak: [...] decyzji Starosty Krakowskiego pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy zaznaczył, że pozwolenie na budowę z dnia [...] marca 2008 r. wydawane było w warunkach, kiedy kwestia osuwiska nie była analizowana.

W ocenie organu II instancji obecnie istnieje rozbieżność pomiędzy zadeklarowanymi parametrami podłoża, które brane było pod uwagę w 2008 r. przy złożonym do organu architektoniczno-budowlanego projekcie budowlanym, a obecnie istniejącym stanem fatycznym uaktywnienia się osuwiska. Analiza dokumentów przedłożonych przez inwestora do zgłoszenia zakończenia budowy obiektu budowlanego wykazała, iż w trakcie realizacji inwestycji doszło do uaktywnienia osuwiska, które nadal jest w trakcie obserwacji, a zatem powstały wątpliwości organu, które uzasadniały wniesienie sprzeciwu do tak złożonego zawiadomienia. Organ zaznaczył, że jeżeli złożony wniosek lub załączona do niego dokumentacja wzbudzi uzasadnione wątpliwości rzeczą organu jest podjęcie działań zmierzających do ich wyjaśnienia. Organ odwoławczy podkreślił, że na terenie objętym inwestycją doszło do powstania czynnego osuwiska, którego oddziaływanie na przedmiotowy obiekt budzi wątpliwości. Wątpliwości te stanowią przesłankę do zajęcia negatywnego stanowiska organu w sprawie zgłoszenia obiektu do użytkowania i uzasadniają złożony sprzeciw. Zgromadzony przez organ I instancji materiał dowodowy wskazuje na to, iż aktualny stan, wciąż aktywnego i rozległego osuwiska znajdującego się w bezpośrednim sąsiedztwie przedmiotowego budynku mieszkalnego, powoduje stan zagrożenia. Z przedłożonych dokumentów wynika, że obszar inwestycji obejmuje tereny czynnego osuwiska, a opracowania geologiczno-inżynierskie wprost wskazują co najmniej na możliwość wystąpienia zagrożenia oddziaływania osuwiska na przedmiotową inwestycje, a zatem sprowadzenia realnego niebezpieczeństwa dla życia i zdrowia wielu osób.

W ocenie organu odwoławczego przedmiotowy obiekt nie spełnia kryteriów uzasadniających przystąpienie do jego użytkowania. Z ww. względów nie było zatem możliwe przyjęcie przedmiotowego budynku mieszkalnego do użytkowania w trybie art. 54 ustawy – Prawo budowlane.

Skargę na powyższą decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł R. S.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 16 września 2014 r. sygn. akt II SA/Kr 894/14 na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – dalej p.p.s.a. skargę oddalił.

W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że podstawę prawną wydanego sprzeciwu stanowił art. 54 ustawy – Prawo budowlane. Przepis ten stanowi, że do użytkowania obiektu budowlanego, na którego wzniesienie jest wymagane pozwolenie na budowę, można przystąpić (z wyjątkiem przypadków objętych obowiązkiem uzyskania decyzji o pozwoleniu na użytkowanie) po zawiadomieniu właściwego organu o zakończeniu budowy, jeżeli organ ten, w terminie 21 dni od dnia doręczenia zawiadomienia, nie zgłosi sprzeciwu w drodze decyzji. Zawiadomienie w trybie art. 54 stanowi warunek legalnego przystąpienia do użytkowania obiektu.

Sąd podkreślił, że nie budzi wątpliwości prezentowane w orzecznictwie stanowisko, iż prawnie skuteczne jest zawiadomienie o zakończeniu budowy tylko w odniesieniu do obiektów wybudowanych zgodnie z projektem budowlanym i decyzją o pozwoleniu na budowę. A zatem organ nadzoru budowlanego przyjmując zawiadomienie o zakończeniu budowy, co do zasady, zobligowany jest zbadać, czy zakończona inwestycja została wybudowana zgodnie z zatwierdzonym projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę lub ze zmianami nieodstępującymi w sposób istotny od tych warunków oraz z obowiązującymi przepisami. W orzecznictwie podkreśla się także, że wprowadzając instytucję zawiadomienia o zakończeniu budowy (podobnie, jak instytucję zgłoszenia) ustawodawca kierował się potrzebą uproszczenia instytucji prawnych przyjętych w procesie inwestycyjnym, a także procedur w tym związanych. W praktyce administracyjnej przyjęty został pogląd, zgodnie z którym – wobec braku wskazania w przepisie art. 54 ustawy – Prawo budowlane przesłanek do wniesienia sprzeciwu – nie można przyjąć, takiej wykładni tego przepisu, które prowadziłoby do stwierdzenia, że daje on organowi nadzoru budowlanego pełną swobodę, co do przyczyn wniesienia sprzeciwu. Taką wykładnię uznano nie tylko za niezgodną z istotą uregulowań powoływanej ustawy, rozumianych, jako system norm określających proces inwestycyjny, a szczególnie z art. 4 ustawy – Prawo budowlane, statuującym zasadę wolności budowlanej, ale przede wszystkim z konstytucyjną zasadą praworządności i ochrony własności. Podkreślono, że racjonalne stosowanie tego prawa wymaga przyznania prymatu wykładni funkcjonalnej i systemowej, przy wykorzystaniu których, przesłanek do wniesienia sprzeciwu należy poszukiwać w innych uregulowaniach zawartych w ustawie – Prawo budowlane, skoro nie wymienia ich art. 54 tego aktu.

Sąd uznał równocześnie, że sprzeciw wniesiony w niniejszej sprawie ma swoje racjonalne i uzasadnione podstawy i nie narusza uregulowań ustawy – Prawo budowlane. Ponieważ art. 54 Prawa budowlanego nie zawiera katalogu przesłanek zgłoszenia przez organ nadzoru budowlanego sprzeciwu, dlatego też, nie można wykluczyć innych, nadzwyczajnych sytuacji, w których pomimo zgodności inwestycji z projektem budowlanym i warunkami pozwolenia na budowę, wniesienie sprzeciwu będzie zasadne. Weryfikacja warunków bezpieczeństwa eksploatacji budynku dla jego przyszłych użytkowników polega nie tylko na zweryfikowaniu zgodności zrealizowanej inwestycji (a więc istniejącego stanu faktycznego) z warunkami pozwolenia na budowę, z zatwierdzonym projektem budowlanym, czy też przepisami prawa reglamentującymi kwestię warunków technicznych, (które nie zostały ujęte w pozwoleniu na budowę), ale także polega ona na analizie całokształtu aktualnych okoliczności faktycznych dotyczących zakończonej inwestycji, które bezpośrednio oddziaływają lub potencjalnie mogą oddziaływać na bezpieczeństwo jej użytkowania.

Sąd podkreślił, że za przyczynę wniesienia sprzeciwu organy nadzoru budowlanego wskazały bowiem usytuowanie działki, na której znajduje się wybudowany przez skarżącego budynek mieszkalny na terenie czynnego osuwiska, które uaktywniło się już po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Ze znajdującej się w aktach sprawy "Karty dokumentacyjnej osuwiska wraz z opinią" sporządzoną przez uprawnionego geologa wynika, że osuwisko jest czynne o tendencji do dalszego rozwoju. Ze względu na rozległość i niekorzystny układ warstw, osuwisko w całości jest niemożliwe do stabilizacji. Z powyższego dokumentu wynika jednoznacznie, że w obecnym stanie, aktywne i rozległe osuwisko może spowodować stan zagrożenia dla użytkowników przedmiotowego budynku, jak również osób trzecich. Równocześnie ze zgromadzonego materiału wynika, że do uaktywnienia się osuwiska doszło po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę. Tym samym nastąpiła zamiana warunków bezpieczeństwa użytkowania przedmiotowego obiektu.

Odnosząc się do przedłożonej przez skarżącego dokumentacji geologicznej, sporządzonej przez uprawnionego geologa, w tym kontrolnych badań podłoża gruntowego na działce nr [...], Sąd podniósł, że dokumentacja ta wcale nie wskazuje na wyeliminowanie ryzyka niebezpieczeństwa osuwiska dla ukończonej inwestycji. Stwierdzono w niej co prawda, że przeprowadzone w marcu 2013 r. badania wykazały znaczną poprawę warunków gruntowo-wodnych podłożona gruntowego, niemniej jednak w dokumentacji tej wskazano równocześnie, że jednoznaczna ocena ryzyka powstania ewentualnych ruchów osuwiskowych jest trudna, bowiem na warunki stateczności mają wpływ także warunki geologiczno-inżynierskie oraz zagospodarowanie działek sąsiednich, które nie były przedmiotem badania. Podkreślić należy, że wykonane przez inwestora prace stabilizujące (drenaż odwadniający teren) miały miejsce tylko na działce skarżącego. Działka ta, jak wynika z dokumentacji, stanowi jedynie niewielki fragment całego osuwiska, a zatem nie można przyjąć, by osuwisko zostało zabezpieczone jako całość.

Zdaniem Sądu, z dokumentacji zgromadzonej w przedmiotowej sprawie, w szczególności ze wspomnianej karty rejestracyjnej osuwiska wynika, że w obecnym stanie faktycznym nie jest możliwe użytkowanie obiektu budowlanego w warunkach zapewnionego bezpieczeństwa. Podkreślić należy, że jak wynika z ww. karty rejestracyjnej, podczas uaktywnienia się osuwiska w 2010 r. odsłonięty został fragment nowo wybudowanego domu. Z dokumentacji geologicznej wynika jasno, że w żaden sposób nie można wykluczyć zaistnienia takich zdarzeń ponownie.

Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od powyższego wyroku WSA w Krakowie z dnia 16 września 2014 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł R. S. zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie art. 54 Prawa budowlanego, polegające na przyjęciu, że przepis ten dopuszcza zgłoszenie sprzeciwu wobec zamiaru przystąpienia przez inwestora do użytkowania obiektu budowlanego z powołaniem się na zasadę ogólną Prawa budowlanego, ujętą w art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c/ Prawa budowlanego i wyrażone w jej kontekście abstrakcyjne – bo nie poparte żadną konkretną ekspertyzą, a przede wszystkim stwierdzeniem naruszenia jakichkolwiek konkretnych norm prawnych – wątpliwości odnośnie do spełnienia wymagań dotyczących bezpieczeństwa użytkowania przedmiotowego obiektu.

Skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i uwzględnienie skargi poprzez stwierdzenie nieważności decyzji organu odwoławczego, względnie jej uchylenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 1 w związku z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych w granicach ich zaskarżenia, a z urzędu bierze jedynie pod rozwagę nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie dostrzeżono okoliczności mogących wskazywać na nieważność postępowania sądowoadministracyjnego.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, wskazując w petitum tego pisma wyłącznie na naruszenie art. 54 Pr.bud. przez niewłaściwe zastosowanie w związku z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. c Pr.bud. Uzasadnienie skargi kasacyjnej swą treścią i formą w przyjętej argumentacji raczej nie uwiarygodnia zarzutu naruszenia ww. przepisów prawa materialnego, delikatnie mówiąc stanowi polemikę ze stanowiskiem Sądu oraz organów nadzoru budowlanego prowadzących postępowanie administracyjne. Faktem jest, że art. 54 Pr.bud. nie zawiera przesłanek, które mogą stanowić podstawę zgłoszenia przez właściwy organ sprzeciwu, jak ustawodawca to określił w ust. 6 i ust. 7 art. 30 Pr.bud. Nie oznacza to jednak, że wszelkie przypadki zgłoszenia sprzeciwu, muszą oznaczać całkowitą dowolność organu w tym zakresie, jak można by wywnioskować z uzasadnienia skargi kasacyjnej. Przesłanki zgłoszenia przez właściwy organ sprzeciwu do zawiadomienia o zakończeniu budowy obiektu budowlanego wynikają bowiem pośrednio z przepisów art. 57 Pr.bud. oraz innych przepisów tego rozdziału ustawy – Prawo budowlane.

Faktem bezspornym też jest, że zgodnie z prawem przystąpienie do użytkowania obiektu budowlanego, oparte na skutecznym prawnie zawiadomieniu właściwego organu zakończeniu budowy (brak zgłoszenia sprzeciwu przez organ) albo uzyskaniu pozwolenia na użytkowanie, dotyczy w zasadzie stwierdzenia zgodności wykonania obiektu budowlanego z zatwierdzonym projektem budowlanym lub warunkami pozwolenia na budowę oraz przepisami.

Obowiązujące przepisy Prawa budowlanego nie przewidują wprost jasno i jednoznacznie, że przyczyną odmowy wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, czyli zgłoszenie sprzeciwu do zawiadomienia właściwego organu o zakończeniu budowy, o których mowa w art. 54 Pr.bud., mogą być czynniki zewnętrzne, niezwiązane z samym wykonaniem obiektu budowlanego jego zgodnością z zatwierdzonym projektem budowlanym lub innymi warunkami pozwolenia na budowę. Nie oznacza to jednak, że w tego typu sytuacji, jak w niniejszej sprawie, kiedy okaże się, że obiekt budowlany został zbudowany na terenie czynnego osuwiska, organ właściwy do wyrażenia zgody na jego użytkowanie nie może wyrazić sprzeciwu, odwołując się do innych przepisów Pr.bud. Nie jest bowiem nowością, że tereny zagrożone ruchami masowymi ziemi oraz tereny, na których występują te ruchy, nie są terenami przeznaczonymi pod zabudowę, a jeśli już to wymaga to w szczególnych zabezpieczeń poprzedzonych specjalistycznymi badaniami geologicznymi gruntu (art. 110a, art. 3 pkt 32a Prawa ochrony środowiska, art. 12 ust. 2, art. 24 ust. 1 pkt 1f ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku (...), art. 61 pkt 2, art. 66 ust. 1 pkt 1, ust. 2, art. 73 pr. bud., art. 10 ust. 1 pkt 10, ust. 2 pkt 11, art. 15 ust. 2 punkt 7, 9, art. 17 pkt 6a, art. 53 ust. 4 pkt 5a u.p.z.p.). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, budynek mieszkalny jednorodzinny został wzniesiony, na podstawie decyzji o pozwoleniu na budowę, na terenie, na którym jest "osuwisko czynne z tendencją do dalszego rozwoju", jak stwierdzono w karcie osuwiska.

Sytuację jeszcze bardziej komplikuje fakt, że pozwolenie na budowę zostało wydane [...] marca 2008 r., a karta osuwiska powstały [...] czerwca 2010 r. po wyjątkowo intensywnych i długotrwałych opadach, które miały miejsce w maju i czerwcu 2010 r. Chociażby z porównania powyższych dat, trudno w tym stanie faktycznym obwiniać organy, do czego najwyraźniej zmierza skarga kasacyjna, bowiem w dacie powstania karty osuwiska budowa budynku R. i A. S. była już poważnie zaawansowana. Ewentualne wstrzymanie robót budowlanych (art. 50 i ust. 1 pkt 2 Pr.bud.), czy też próba wzruszenia decyzji o pozwoleniu na budowę w trybie nadzwyczajnym, w końcowym efekcie i tak by się sprowadzały do konieczności przeprowadzenia badań geologicznych i wykonania opinii specjalistycznych (ekspertyz) dotyczących całego terenu zagrożonego osuwiskiem, a nie tylko działki skarżących. Nie ulega wątpliwości, że z uwagi na ujawnienie czynnego osuwiska po wydaniu decyzji o pozwoleniu na budowę, doszło do zmiany warunków bezpieczeństwa przedmiotowego obiektu, co wynika ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i co musiał brać pod uwagę organ, zgłaszając sprzeciw, aby zapobiec realnemu zagrożeniu dla życia i zdrowia.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, sprawy nie należy uważać za ostatecznie zakończoną, gdyż zgłoszony sprzeciw opiera się na aktualnym niepełnym stanie wiedzy organów o osuwisku, co wzbudza ich uzasadnione wątpliwości.

Zgodnie ze stanowiskiem organu odwoławczego "w rozpoznawanej sprawie konieczne jest poczynienie dalszych ustaleń co do tego, czy oddziaływanie stwierdzonego osuwiska na użytkowanie obiektu może zostać uznane za dopuszczalne". Powyższe stwierdzenia w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowi zapowiedź podjęcia z urzędu odpowiednich działań organów, mających na celu wyjaśnienie dalszych losów budynku mieszkalnego jednorodzinnego skarżących, co też nie wyklucza wzięcia pod uwagę opinii R. Kaczmarczyka, wykonanych na zlecenie inwestorów.

Podsumowując dotychczasowe rozważania, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego ujawnienie czynnego osuwiska, po wydaniu pozwolenia na budowę, może stanowić przyczynę zgłoszenia sprzeciwu, o którym mowa w art. 54 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290 ze zm.), gdyż usytuowanie obiektu budowlanego w takim miejscu nie zapewnia bezpieczeństwa użytkowania obiektu w rozumieniu art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. d/ powyższej ustawy. W związku z powyższym zarzut skargi kasacyjnej nie zasługuje na uwzględnienie.

Biorąc powyższe pod uwagę, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.