Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 8 września 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia R. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 21 czerwca 2023 r., sygn. akt II SA/Lu 288/23 w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 25 stycznia 2023 r. znak: SKO.41/6154/OS/2022 w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 21 czerwca 2023 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odmówił wstrzymania zaskarżonej przez R. J. decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z 25 stycznia 2023 r. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranych świadczeń. W uzasadnieniu tego postanowienia Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem skargi jest decyzja orzekająca o uznaniu świadczeń w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego na poszczególne dzieci skarżącej za nienależnie pobrane i podlegające zwrotowi w kwocie 8811 zł. Skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania powyższej decyzji z uwagi na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, które to przesłanki mają się wyrażać w postaci wstrzymania wypłat bieżących świadczeń oraz "negatywnych skutkach dla jej niepełnosprawnego dziecka". Sąd I instancji uznał, że argumenty podniesione przez skarżącą są zbyt ogólnikowe, nie są w żaden sposób odniesione do konkretnej sytuacji, w jakiej znajduje się skarżąca i jej rodzina. Strona nie wykazała w żaden sposób, w jakim stopniu wykonanie zaskarżonej decyzji będzie stanowiło dla niej szczególnego rodzaju obciążenie finansowe, a tym bardziej, czy taki nakład finansowy będzie stwarzał chociażby ryzyko niemożności zaspokojenia podstawowych potrzeb bytowych rodziny. WSA wskazał, że ze złożonego w niniejszej sprawie formularza PPF wynika, że w skład rodziny skarżącej wchodzą jej mąż oraz czwórka małoletnich dzieci (wiek od 3 do 9 lat). Miesięczny dochód netto rodziny według deklaracji skarżącej wynosi 19.600 zł. Zdaniem Sądu I instancji, trudno w tej sytuacji uznać, że potencjalne wykonanie zaskarżonej decyzji jest w stanie realnie zagrozić zaspokojeniu podstawowych potrzeb bytowych rodziny.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i wstrzymanie wykonania zaskarżonych decyzji z powodu prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w postaci wstrzymywania wypłaty bieżących świadczeń.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wykonalności takiego aktu lub czynności, wyrażonej w art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259 ze zm., dalej: P.p.s.a.). Stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Decyzja o skorzystaniu z możliwości ubiegania się o udzielenie ochrony tymczasowej należy do strony postępowania, która powinna mieć świadomość, że uprawnienie to wiąże się z obowiązkiem uzasadnienia wniosku poprzez poparcie go stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wskazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 P.p.s.a.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo odmówił skarżącej wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy podzielić pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, że skarżąca nie wykazała, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wniosek strony został uzasadniony w sposób niezwykle ogólnikowy, co uniemożliwiło Sądowi I instancji dokonanie miarodajnej oceny spełnienia kryteriów zastosowania ochrony tymczasowej. Co więcej, podobnie ogólnikowe są argumenty zażalenia, które ograniczają się do próby wykazania wadliwości zaskarżonej decyzji i wskazania na skutek w postaci wstrzymywania bieżących świadczeń. Wymaga przy tym zaznaczenia, że skarżąca wnosiła w niniejszej sprawie o przyznanie prawa pomocy, w związku z czym w dyspozycji Sądu znajduje się kserokopia formularza PPF zawierająca podstawowe informacje o stanie majątkowym skarżącej i jej rodziny, nie sposób nie wskazać jednak, że wniosek ten nie został własnoręcznie podpisany ani uwiarygodniony odpowiednimi dokumentami. Niemniej, jak słusznie zauważył Sąd I instancji, według uwidocznionych w nim danych miesięczny dochód netto rodziny wynosi 19.600 zł, co w zestawieniu z kwotą świadczenia podlegającego zwrotowi - 8811 zł, nie pozwala na jednoznaczne przyjęcie, że wykonanie zaskarżonej decyzji wywoła skutek określony w art. 61 § 3 P.p.s.a.

Wskazać w tym miejscu należy, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma bowiem ze swej natury charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest uprawdopodobnić, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Takich okoliczności w niniejszej sprawie jednak nie przedstawiono.

Niezrozumiałe jest przy tym wskazywanie na skutek w postaci wstrzymania wypłaty bieżących świadczeń, w sytuacji gdy zaskarżona decyzja dotyczyła świadczeń za okres od 1 listopada 2020 r. do 31 października 2021 r. i pozostawała bez wpływu na ewentualne uprawnienia do ich otrzymania w kolejnym okresie zasiłkowym.

Wpływu na powyższą ocenę nie mogą mieć również przedstawione w zażaleniu okoliczności mające na celu wykazanie wadliwości zaskarżonej decyzji, gdyż te kwestie nie mogą być oceniane na etapie postępowania wpadkowego, a jedynie przy ocenie merytorycznej samej decyzji. Innymi słowy Sąd nie może wstrzymać wykonania danego aktu podejrzewając, że decyzja organu jest wadliwa i zawiera błędy. Taką ocenę może zawrzeć sąd tylko w wydanym wyroku.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.