II SA/Bk 1395/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-10-14	
Data wpływu	2025-08-13	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku	
Sędziowie	Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/
Małgorzata Roleder
Marek Leszczyński /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Inne	
Skarżony organ	Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS	
Treść wyniku	Uchylono decyzję I i II instancji	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 858; art. 7 pkt 2, art. 9, art. 10 ust. 1 i ust. 3; Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowywaniu dziecka	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marek Leszczyński, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Małgorzata Roleder, , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 października 2025 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. Ż. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 czerwca 2025 r. nr 010070/684/9894021/2024 w przedmiocie świadczenia aktywni rodzice w pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 kwietnia 2025 r. numer 511922761; 2. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz skarżącej P. Ż. kwotę 497 (czterysta dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 25 czerwca 2025r. nr 010070/684/9894021/2024 Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej: "Prezes ZUS" lub "organ odwoławczy") utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (dalej "ZUS" lub "organ pierwszej instancji") z dnia 3 kwietnia 2025 r. o odmowie przyznania prawa P. Ż. (dalej: "Skarżąca") prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy na dziecko L. Ż.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Skarżąca wnioskiem z 5 grudnia 2024r. wystąpiła z wnioskiem o świadczenie aktywni rodzice w pracy na dziecko L. Ż., wskazując, że dziecko wychowuje wspólnie z J. Ż. oraz że oboje są aktywni zawodowo.

Decyzją z dnia 3 kwietnia 2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w Białymstoku odmówił przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia wskazując, że J. Ż. nie spełnia warunku aktywności zawodowej.

W uzasadnieniu organ w pierwszej kolejności powołał art. 7 pkt 2 lit c ustawy z dnia 15 maja 2024r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic" podkreślając, że aktywność zawodowa oznacza podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz.146) w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem organu w związku z tym, że zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego, zgodnie z art. 77 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, funkcjonariusza Centralnego Biura Antykorupcyjnego kierowane jest bezpośrednio do centrali Narodowego Funduszu Zdrowia, bez pośrednictwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, to pomimo, że mąż Skarżącej jest od 5 listopada 2018r. jest zatrudniony w CBA, to nie spełnia przesłanki z art. 7 pkt 2 lit. c) pozwalającej uznać go za stronę aktywną zawodowo.

Nie zgadzając się z powyższą decyzją Skarżąca złożyła odwołanie do Prezesa ZUS wskazując, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt. 8a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego podlegają obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Na tej podstawie wniosła o zmianę decyzji i przyznanie wnioskowanego świadczenia.

Prezes ZUS, powołaną na wstępie decyzją z 25 czerwca 2025r. utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że stosownie do art. 7 pkt 2 lit. c ustawy pod pojęciem aktywności zawodowej - oznacza to podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Natomiast zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy w przypadku osoby ubiegającej się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymującej to świadczenie, która wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z rodzicem dziecka wychowuje dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie z inną osobą zamieszkuje i wychowuje dziecko, świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymująca to świadczenie, jak i osoba wspólnie z nią wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi nie mniej niż 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich nie może być niższa niż: 1) 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy"; 2) 30 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, o których mowa w ust. 4 lub w art. 18a i art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Organ przyznał, że co prawda mąż Skarżącej jako funkcjonariusz Centralnego Biura Antykorupcyjnego, podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu co wynika z art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, ale zgodnie z zapisami na koncie ubezpieczonego w Kompleksowym Systemie Ubezpieczeniowym ZUS nie jest zgłoszony w ZUS z tytułu zatrudnienia od 1 listopada 2018 r., a więc nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w ZUS. Wobec zatrudnienia jako funkcjonariusz CBA podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i tenże pracodawca jest płatnikiem składki zdrowotnej bezpośrednio do Narodowego Funduszu Zdrowotnego. W przypadku bowiem wykonywania pracy na podstawie stosunku służbowego przez funkcjonariuszy CBA zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego, zgodnie z art. 77 ust. 1a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, kierowane jest bezpośrednio do centrali NFZ, bez pośrednictwa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Tym samym w ocenie organu, maż Skarżącej nie spełnia przesłanki z art. 7 pkt 2 lit. c ustawy pozwalającej uznać go za aktywnego zawodowo, a co za tym brak jest podstaw do pozytywnego rozpatrzenia wniosku.

Skargę na powyższą decyzję do tut. sądu administracyjnego wniosła Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając jej naruszenie:

1) art. 10 ust. 3 ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka w zw. z art. 7 pkt 2 lit. a tej ustawy poprzez ich niezastosowanie w niniejszej sprawie, co spowodowało ostatecznie, iż organ II instancji bezzasadnie odmówił Skarżącej przyznania świadczenia aktywni rodzice w pracy pomimo, że ustalony w sprawie stan faktyczny wskazuje na to, iż zarówno Skarżąca jak i jej mąż, pozostający w stosunku służbowym i będący funkcjonariuszem Centralnego Biura Antykorupcyjnego, są osobami aktywnymi zawodowo, co winno uprawniać ich do pobierania świadczenia aktywni rodzice w pracy;

2) art. 7 pkt 2 lit c ustawy poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu zawężającego, językowego brzmienia tego przepisu, z pominięciem funkcji i celu przyświecającego ustawodawcy przy wprowadzaniu w życie przepisów ustawy, co doprowadziło organ II instancji do bezzasadnego przyjęcia, iż Skarżącej nie przysługuje prawo do pobierania świadczenia aktywni rodzice w pracy wobec niespełnienia warunku aktywności zawodowej przez jej męża;

3) art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, art. 7, art. 9, art. 11 i art. 77 k.p.a. poprzez niewskazanie faktów, które organ II instancji uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, które polegało w zasadzie na przytoczeniu niepełnych i wybiórczo wybranych przez organ II instancji przepisów mających zastosowanie w sprawie.

Powołując powyższe zarzuty pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu autor skargi podkreślił, że organ II instancji w sposób nieuzasadniony nie rozpoznał wniosku Skarżącej i nie dokonał ustaleń w zakresie spełniania przesłanki aktywności zawodowej przez pryzmat wszystkich okoliczności wskazanych w art. 7 pkt 2 lit a-d ustawy, które stanowią przesłanki rozłączne. Oznacza to, iż spełnienie przez stronę wnioskującą choćby jednego z warunków określonych w art. 7 pkt 2 lit a-d ustawy nadaje jej przymiot podmiotu aktywnego. W ocenie Skarżącej, organ II instancji bezzasadnie skupił się jedynie na przesłance aktywności zawodowej określonej w art. 7 pkt 2 lit c ustawy i pominął treść art. 7 pkt 2 lit a, który na kanwie stanu faktycznego niniejszej sprawy winien być odczytywany łącznie z art. 10 ust. 3 ustawy.

W ocenie pełnomocnika Skarżącej art. 10 ust. 3, który odwołuje się do aktywności, o których mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, a nie do osób, o których mowa w tym przepisie winien być interpretowany w ten sposób, iż podmioty, które z tytułu wykonywanej aktywności zawodowej, wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a więc także funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego (art. 66 ust. 1 pkt 8a) niepodlegające ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, a podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od tego czy zostały zgłoszone do tego ubezpieczenia za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy też bezpośrednio do centrali Narodowego Funduszu Zdrowia, uznawane są za aktywne zawodowo. Wbrew bowiem argumentacji organów pełnienie służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym stanowi aktywność zawodową w rozumieniu przepisów ustawy i wpisuje się w aktywność zawodową zdefiniowaną w art. 7 pkt 2 lit a ustawy. Przy spełnieniu pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń określonych tą ustawą, wnioskowane Skarżącej świadczenie winno zostać przyznane zgodnie z jej wnioskiem. Taka interpretacja zgodna jest też z uzasadnieniem projektu ustawy Aktywny Rodzic (druk sejmowy X.319), gdzie wprost wskazano, że w przypadku np. funkcjonariuszy, żołnierzy zawodowych, sędziów i prokuratorów, którzy zgodnie z obowiązującymi przepisami w okresie pełnienia służby nie są objęci obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania pracy na podstawie stosunku służbowego uznaje się za równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której łączna wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę. W przedmiotowej sprawie organy ograniczyły się jedynie do wskazania, iż zgodnie z zapisami na koncie ubezpieczonego w Kompleksowym Systemie Ubezpieczeniowym ZUS mąż Skarżącej nie jest zgłoszony w ZUS z tytułu zatrudnienia od 1 listopada 2018 r., ale pominęły przy tym art. 10 ust. 3 ustawy.

Dodatkowo Skarżąca wskazała, że dokonana przez organ II instancji wykładnia art. 7 pkt 2 lit c ustawy jest sprzeczna z celem ustawy przyświecającym ustawodawcy, bowiem z kręgu osób aktywnych zawodowo w rozumieniu tego przepisu, wyklucza funkcjonariuszy CBA tylko z tego względu, iż składka zdrowotna za te osoby odprowadzana jest, na podstawie art. 77 ust. 1a ustawy, bezpośrednio do centrali NFZ, z pominięciem pośrednictwa ZUS. Tak zawężająca wykładnia, jaką zaprezentował organ II instancji, jest zdaniem Skarżącej sprzeczna z wyrażonym wprost celem, który przyświecał ustawodawcy przy wprowadzaniu w życie przepisów ustawy Aktywny Rodzic i co potwierdza uzasadnienie projektu tej ustawy (druk sejmowy X.319). W ocenie strony skarżącej przyjęta przez organy o wykładnia prowadzi do absurdalnych wniosków - świadczenie aktywni w rodzice w pracy przysługiwałoby wszystkim aktywnym zawodowo, z wyłączeniem funkcjonariuszy CBA, których należy uznać za nieaktywnych zawodowo tylko z tego względu, iż ZUS nie pośredniczy w przekazywaniu za te osoby składki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.

Odpowiadając na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację z zaskarżonej decyzji. Uzupełniająca wskazał, że funkcjonariusze CBA z woli ustawodawcy nie należą do kręgu osób uprawnionych do ww. świadczenia, a Zakład zobowiązany jest do stosowania przepisów prawa w brzmieniu określonym przez ustawodawcę. Oznacza to, że Zakład nie może dokonywać wykładni prawa prowadzącej do faktycznej zmiany treści danego przepisu, bowiem wówczas przejmowałby funkcję prawotwórczą, do czego nie jest uprawniony. Obowiązująca Zakład wykładnia przepisów prawa musi również uwzględniać charakter przepisów mających zastosowanie w danej sprawie. Odnosząc się zaś do powołanego przez Skarżącą wyroku WSA w Łodzi II SA/Łd 227/25 organ stwierdził, że wykładnia przepisów prawa zaprezentowana w uzasadnieniu tego orzeczenia jest nieprawidłowa. Zdaniem Prezesa Zakładu, przepis art. 10 ustawy niewątpliwie odnosi się zatem wyłącznie do zasad ustalania wymaganej ustawą minimalnej podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe, nie definiując odrębnie pojęcia "aktywność zawodowa" dla grupy adresatów normy określonej w art. 7 pkt 2 lit. c ustawy, a jedynie określa przyjmowaną dla tej grupy minimalną podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne i rentowe.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że sąd dokonując kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, bada czy organy do ustalonego stanu faktycznego zastosowały właściwą normę prawa materialnego oraz czy nie uchybiły przepisom prawa regulującym zasady postępowania, a jeśli dopuściły się takich uchybień, to czy te uchybienia mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Uchylenie zaskarżonej decyzji następuje bowiem m.in. wówczas, gdy sąd stwierdzi, że w sprawie doszło do naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy bądź gdy dopuszczono się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Kontrolując w tak zakreślonych granicach legalność zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 25 czerwca 2025r. utrzymującej w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 kwietnia 2025r. o odmowie przyznania Skarżącej prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy na dziecko, sąd stwierdził, że zostały one wydane z istotnym naruszeniem przepisów obowiązującego prawa, co skutkowało koniecznością ich uchylenia.

Materialnoprawną podstawę podjętego przez organy rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 15 maja 2024r. o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" (Dz.U. z 2024 r. poz. 858, dalej: "ustawa"). Wskazana ustawa określa warunki nabywania prawa do świadczeń wspierających rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka oraz zasady przyznawania i wypłacania tych świadczeń (art. 1 ustawy). Celem świadczeń "aktywny rodzic" jest ułatwienie rodzicom i innym osobom wypełniającym funkcje rodzicielskie pogodzenia zadań związanych z rodzicielstwem z aktywizacją zawodową (art. 2 ust. 2 ustawy). Katalog przewidzianych ustawą świadczeń zawarto w art. 2 ust. 1 ustawy, który w pkt 1 wymienia wnioskowane przez Skarżącą świadczenie - "aktywni rodzice w pracy". Jak wynika z art. 9 ust. 1 ustawy świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje na nieobjęte opieką w żłobku, klubie dziecięcym, przedszkolu albo przez dziennego opiekuna dziecko aktywnym zawodowo: 1) matce albo ojcu, jeżeli dziecko wspólnie zamieszkuje i pozostaje na utrzymaniu matki albo ojca, z uwzględnieniem art. 11 ust. 3, albo 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, albo 3) osobie pełniącej funkcję rodziny zastępczej albo osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, o których mowa w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy istotna jest regulacja art. 10 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którą w przypadku osoby ubiegającej się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymującej to świadczenie, która wspólnie z małżonkiem lub wspólnie z rodzicem dziecka wychowuje dziecko albo zgodnie z oświadczeniem wspólnie z inną osobą zamieszkuje i wychowuje dziecko, świadczenie "aktywni rodzice w pracy" przysługuje, jeżeli zarówno osoba ubiegająca się o świadczenie "aktywni rodzice w pracy" lub otrzymująca to świadczenie, jak i osoba wspólnie z nią wychowująca dziecko, z tytułu aktywności zawodowej podlegają ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym od podstawy, której łączna wysokość wynosi nie mniej niż 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę, przy czym podstawa, od której są opłacane składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe każdego z nich nie może być niższa niż: 1) 50 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy"; 2) 30 % minimalnego wynagrodzenia za pracę obowiązującego w danym okresie, na który jest ustalane prawo do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, o których mowa w ust. 4 lub w art. 18a i art. 18c ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Przy czym jak stanowi ust. 3 art. 10 tej ustawy niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Rozumienie pojęcia "aktywności zawodowej" ustawodawca zawarł w art. 2 pkt 2 ustawy wskazując, że aktywność zawodowa oznacza:

a) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 23 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 497);

b) pobieranie zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, zasiłku opiekuńczego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2780), zasiłku chorobowego, zasiłku wyrównawczego albo świadczenia rehabilitacyjnego na podstawie ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2189), z wyjątkiem zasiłków i świadczeń przysługujących po ustaniu tytułu do ubezpieczenia chorobowego albo wypadkowego, oraz pobieranie wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy na podstawie ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2023 r. poz. 1465);

c) podleganie obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 146) - w stosunku do osób, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych;

d) podleganie, na podstawie ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2024 r. poz. 90), ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników z mocy ustawy albo przez nieprzerwany okres co najmniej 12 miesięcy ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników na wniosek.

W okolicznościach przedmiotowej sprawy nie budzi wątpliwości, że Skarżąca w dacie wystąpienia z wnioskiem z dnia 5 grudnia 2024r. o przyznanie prawa do świadczenia "aktywni rodzice w pracy" na syna spełniała ustawowe warunki, określone w powołanych wyżej art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1 ustawy. Procedujące w sprawie organy nie zakwestionowały także w żaden sposób złożonego przez Skarżącą we wniosku - oświadczenia, co do faktu wspólnego wychowywania dziecka z jego ojcem (mężem Skarżącej – J. Ż.), jak również, co do pozostawania Skarżącej aktywną zawodowo w rozumieniu art. 7 pkt 2 ustawy.

Kwestią sporną, która zaważyła na odmowie przyznania Skarżącej wnioskowanego świadczenia, była natomiast okoliczność, czy pomimo niepodważanego przez organy faktu, co do pełnienia przez męża Skarżącej - czynnej służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym od 1 listopada 2018r., pozostaje on "aktywny zawodowo" w rozumieniu powołanego wcześniej art. 7 pkt 2 c) ustawy.

W ocenie organów z danych zgromadzonych na koncie ubezpieczonego w ZUS wynika, że mąż Skarżącej nie jest zgłoszony w ZUS z tytułu zatrudnienia od 1 listopada 2018r., a więc nie podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu w ZUS. Wobec zatrudnienia jako funkcjonariusz CBA podlega wprawdzie obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych i tenże pracodawca jest płatnikiem składki zdrowotnej bezpośrednio do Narodowego Funduszu Zdrowotnego. To zaś, skutkuje tym, że mąż Skarżącej nie spełnia warunku, o którym mowa w art. 7 pkt 2 lit. c ustawy. W konsekwencji organy skonkludowały, że mąż Skarżącej jako funkcjonariusz CBA z woli ustawodawcy nie należy do kręgu osób uprawnionych do świadczenia "aktywni rodzice w pracy", a co za tym idzie brak jest podstaw prawnych do pozytywnego rozpatrzenia zgłoszonego przez stronę żądania.

W ocenie Sądu stanowisko zaprezentowane przez organy w okolicznościach przedmiotowej sprawy jest wadliwe i z tego względu nie zasługuje na akceptację.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, iż zawarte w art. 7 pkt 2 ustawy przesłanki definiujące pojęcie "aktywności zawodowej", stanowią przesłanki rozłączne. Oznacza to, iż spełnienie przez stronę wnioskującą choćby jednego z warunków określonych w art. 7 pkt 2 lit. a-d ustawy, nadaje jej przymiot podmiotu aktywnego zawodowo w rozumieniu ustawy.

W niniejszej sprawie orzekające w sprawie organy badając aktywność zawodową męża Skarżącej skoncentrowały się wyłączenie na przesłance z art. 7 pkt 2 lit. c) ustawy i uznając, że nie jest spełniona doszły do wniosku, że nie jest on "aktywny zawodowo". Powyższy wniosek, zdaniem Sądu, jest co najmniej przedwczesny.

Niewątpliwie, wykładnia literalna powoływanego przez organy art. 7 pkt 2 lit. c ustawy prowadzi do stwierdzenia, iż za osoby aktywne zawodowo w rozumieniu przepisu, uznać należy osoby podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu na podstawie art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, których zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego jest dokonywane za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Nie ulega jednak wątpliwości, co zresztą słusznie podnosił w skardze pełnomocnik Skarżącej, że organy w realiach przedmiotowej sprawy nie rozważyły i nie zbadały pozostałych przesłanek "aktywności zawodowej", o których mowa w art. 7 pkt 2 ustawy, tj. czy mąż Skarżącej podlega ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowemu na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 1-8, 10 i 23 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (art. 7 pkt 2 lit. a), ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu w KRUS (art. 7 pkt 2 lit. d ustawy), jak również czy nie pobiera żadnego ze świadczeń wskazanych w art. 7 pkt 2 lit. b ustawy.

Analizując przesłankę z art. 7 pkt 2 lit. a) ustawy organy winny mieć na uwadze również wskazany wyżej art. 10 ust. 1 jak również art. 10 ust. 3 tej ustawy, zgodnie z którym niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania aktywności zawodowej, o której mowa w art. 7 pkt 2 lit. c, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Przepis ten, co istotne, odwołuje się do aktywności, o których mowa w art. 7 pkt 7 lit. c, a nie do osób, o których mowa w tym przepisie. Wobec powyższego winien być interpretowany w ten sposób, iż podmioty, które z tytułu wykonywanej aktywności zawodowej, wymienionej w art. 66 ust. 1 pkt 4-15 i 36 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a więc także funkcjonariusze Centralnego Biura Antykorupcyjnego (art. 66 ust. 1 pkt 8a) niepodlegające ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym, a podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, niezależnie od tego czy zostały zgłoszone do tego ubezpieczenia za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czy też bezpośrednio do centrali Narodowego Funduszu Zdrowia, uznawane są za aktywne zawodowo, w rozumieniu art. 7 pkt 2 lit. a ustawy.

Jak trafnie wywodzi pełnomocnik skarżącej przepis art. 10 ust. 3 ustawy przewiduje swoistą fikcję prawna, zgodnie z którą wykonywanie działalności wskazanej m.in. w przepisie art. 66 ust. 1 pkt 8a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, jest równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której wysokość wynosi 100 % minimalnego wynagrodzenia za pracę. Tym samym przyjąć można, że pełnienie służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym stanowi aktywność zawodową w rozumieniu przepisów ustawy Aktywny Rodzic i wpisuje się w aktywność zawodową zdefiniowaną w art. 7 pkt 2 lit a ustawy Aktywny Rodzic, co przy spełnieniu przez stronę pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczenia "aktywni rodzice w pracy" może być podstawą do jego uwzględnienia. Wykładnia przepisów ustawy nie może bowiem abstrahować od jej celu oraz systemowej konstrukcji. Przyjęcie odmiennej wykładni prowadziłaby do sprzeczności z założeniami ustawy, wynikającymi bezpośrednio z powołanych wcześniej art. 1 i art. 2 ust. 2 ustawy, jak i z uzasadnienia projektu tej ustawy (druk sejmowy X.319), gdzie wprost wskazano, że w przypadku np. funkcjonariuszy, żołnierzy zawodowych, sędziów i prokuratorów, którzy zgodnie z obowiązującymi przepisami w okresie pełnienia służby nie są objęci obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, niepodleganie ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym z tytułu wykonywania pracy na podstawie stosunku służbowego uznaje się za równoważne z opłacaniem składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe od podstawy, której łączna wysokość wynosi 100% minimalnego wynagrodzenia za pracę.

Konkludując, przepis art. 10 ust. 3 ustawy, wbrew przekonaniu pełnomocnika organu, nie rozszerza samodzielnie katalogu osób "aktywnych zawodowo", określonych w art. 7 pkt 2 ustawy, ale ma znaczenie interpretacyjne, ujawniając ratio legis całego aktu – mianowicie wolę ustawodawcy, aby świadczenie "aktywni rodzice w pracy" miało charakter wspierający, a nie formalistyczny. Ponadto za celowościową wykładnią powołanych przepisów przemawia dodatkowo fakt, że z przepisu art. 66 ust. 1 pkt 8a oraz art. 77 ust. 1a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych wynika wprost, że funkcjonariusze CBA podlegają obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Zatem okoliczność, że ich zgłoszenia kierowane są bezpośrednio do centrali Narodowego Funduszu Zdrowia, nie oznacza, że nie są "ubezpieczeni", ani że nie pozostają w stosunku służbowym, który jest bezsprzecznie formą aktywności zawodowej w rozumieniu ustawy. W ocenie Sądu ograniczenie prawa do świadczenia aktywni rodzice w pracy funkcjonariuszom CBA tylko ze względu na "techniczny sposób" przekazywania ich zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, o jakim mowa w art. 7 pkt 2 lit. c) ustawy, byłoby ewidentnie sprzeczne z celem wprowadzenia ustawy, którym jest zapewnienie równych warunków wsparcia rodzicom aktywnym zawodowo niezależnie od formy zatrudnienia lub służby (uzasadnienie do projektu ustawy - druk sejmowy X.319).

Tym samym, w ocenie Sądu stwierdzić należy, iż wbrew argumentacji organów administracji pełnienie służby w Centralnym Biurze Antykorupcyjnym stanowi aktywność zawodową w rozumieniu przepisów powołanej ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka – "Aktywny rodzic" i w przypadku spełnienia przez funkcjonariuszy tej służby, pozostałych przesłanek warunkujących przyznanie świadczeń określonych tą ustawą, są oni uprawnieni do nabycia prawa do w/w świadczeń. Podobne stanowisko wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 28 maja 2025r. (sygn. akt II SA/Łd 227/25, Lex nr 3885488) i sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę co do zasady je podziela.

Końcowo wskazać należy, iż uzasadnienia podjętych w sprawie rozstrzygnięć nie odpowiadają w pełni wymogom znajdującego zastosowanie w sprawie art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Uzasadnienie decyzji organu I instancji, poza wskazaniem jako podstawy prawnej ustawy z dnia 15 maja 2024 r. oraz stwierdzeniem, że "nie spełnia Pan warunku aktywności zawodowej, o której mowa w ustawie o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka - "Aktywny rodzic". Z przedłożonego zaświadczenia wynika, że jest Pan funkcjonariuszem Centralnego Biura Antykorupcyjnego", zawiera jedynie przywołanie treści art. 7 pkt 2 ustawy oraz pouczenie o przysługującym stronie prawie do wniesienia odwołania.

Natomiast w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego ograniczono się w zasadzie do przywołania pełnego brzmienia w/w przepisów, art. 77 ust. 1a ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych regulującej kwestię obowiązkowego podlegania i zgłoszenia funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego do ubezpieczenia zdrowotnego, oraz lakonicznego stwierdzenia, że mąż Skarżącej jest zatrudniony jako funkcjonariusz CBA nie podlega ubezpieczeniu w ZUS, ponieważ odprowadzane za niego składki zdrowotne odprowadzane są bezpośrednio do NFZ. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazano jedynie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 54 ustawy, który to przepis reguluje kwestie zastosowania w sprawach nieuregulowanych ustawą przepisów k.p.a., a nadto wskakuje na właściwość miejscową sądów administracyjnych uprawnionych do rozpoznania skargi na decyzje podejmowane na podstawie przepisów ustawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd uznając wniesioną skargę za w pełni zasadną, na podstawie art. 145 § 1 ust. 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji (pkt 1 sentencji wyroku). Wskazania co do dalszego postępowania wynikają z treści uzasadnienia niniejszego wyroku. Rzeczą organu przy ponownym rozpatrywaniu sprawy będzie uwzględnienie przedstawionej oceny prawnej i usunięcie dostrzeżonych naruszeń prawa, zgodnie z dyspozycją art. 153 p.p.s.a.

W kwestii kosztów postępowania orzeczono stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 497 zł złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika w osobie radcy prawnego ustalone na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1935) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa.