Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA : Jerzy Płusa po rozpoznaniu w dniu 21 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 sierpnia 2013 r. sygn. akt III SA/Wa 1223/13 odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. S. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 6 marca 2013 r. nr ... w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych za okres od grudnia 2008 r. do września 2009 r. postanawia oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2013 r., sygn. akt. III SA/Wa 1223/13, Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącemu – M. S. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

Przedstawiając stan faktyczny sprawy Sąd pierwszej instancji podał, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w łącznej wysokości 8.000 zł. Wobec braku szczegółowych informacji na temat swojej sytuacji rodzinnej i majątkowej skarżący został wezwany do nadesłania zeznań podatkowych swoich oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za 2012 r., nadesłania dokumentu potwierdzającego wysokość otrzymywanego wynagrodzenia swojego przez oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, wskazania i udokumentowania wysokości wydatków składających się na bieżące utrzymanie, wyjaśnień odnośnie tytułu prawnego do zajmowanego lokalu, nadesłania wyciągów ze wszystkich rachunków bankowych jego oraz osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym za ostatnie trzy miesiące, wskazania posiadanych lub zbytych w ciągu ostatnich dwóch lat nieruchomości lub ruchomości o wartości ponad 10.000 zł, informacji o wysokości wynagrodzenia wypłaconego na rzecz pełnomocnika i źródeł jego finansowania, innych informacji o przyczynach uniemożliwiających poniesienie kosztów sądowych, w tym wpisu od skargi w kwocie 500 zł.

W odpowiedzi na wezwanie skarżący nadesłał kserokopię swojego zeznania podatkowego za 2012 r., z którego wynikało że w 2012 r. osiągnął dochód w wysokości 73.740,13 zł. Dodatkowo oświadczył, że nie posiada tytułu prawnego do zamieszkiwanego lokalu, nie posiada ani też nie zbył w ciągu 2 lat nieruchomości lub ruchomości o wartości wyższej niż 10.000 zł.

Wskazując na motywy nieuwzględnienia złożonego wniosku Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z uwagi na niepełne wykonanie wezwania do przedłożenia dodatkowej dokumentacji nie było możliwości całościowego wglądu w sytuację majątkową skarżącego. Sąd podkreślił, że uchylenie się od współpracy nie mogło pozostać bez konsekwencji, gdyż w ten sposób dostarczone, niewystarczające informacje nie mogły skutkować przyznaniem prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Sąd wskazał, że skoro na skarżącym ciążył obowiązek wykazania w sposób wiarygodny i rzetelny, iż zachodzą wobec niego przesłanki przyznania prawa pomocy, a skarżący z obowiązku tego się nie wywiązał, to nie mógł oczekiwać, że pomoc ta zostanie mu udzielona.

W złożonym zażaleniu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Zażalenie zostało oparte na zarzucie naruszenia art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "u.p.p.s.a.", polegające na orzeknięciu o odmowie zwolnienia skarżącego od całości wpisu sądowego w sytuacji, gdy skarżący wykazał, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

W uzasadnieniu skarżący dodał, że Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę całości dokumentów złożonych przez skarżącego, w tym również tego, iż skarżący ma na utrzymaniu dwójkę dzieci.

Naczelny Sad Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie jest bezzasadne i w związku z tym podlega oddaleniu.

W pierwszej kolejności godzi się zauważyć, że przyznanie prawa pomocy stanowi wyjątek od zasady uregulowanej w art. 199 u.p.p.s.a. i stanowiącej, iż to strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zwolnienie od ponoszenia tychże kosztów ma zatem charakter wyjątkowy i dotyczy jedynie tych osób, dla których koszty sądowe stanowią niemożliwą do przezwyciężenia barierę w dostępie do wymiaru sprawiedliwości.

W przypadku osób fizycznych możliwość zwolnienia od kosztów sądowych, tj. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, dotyczy jedynie sytuacji, gdy osoba taka wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 u.p.p.s.a.). Wnioskodawca musi zatem przekonać Sąd, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż zasługuje, by ciążące na nim koszty sądowe zostały pokryte z Budżetu Państwa tj. przeniesione na ogół pozostałych obywateli.

Jak wynika z akt sprawy, złożony wniosek o przyznanie prawa pomocy nie wskazywał w żaden sposób na to by skarżący, który jak sam oświadczył, uzyskuje stały dochód w wysokości 8.000 zł, nie był w stanie sprostać opłatom, wynikającym z wszczętego postępowania sądowego. Uwzględniając nawet fakt, że skarżący ma na utrzymaniu dwójkę dzieci, nie sposób stwierdzić, iż należy on do grona osób ubogich, które nie są w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, partycypować w kosztach sądowych.

Niezależnie od powyższego Sąd pierwszej instancji wezwał skarżącego o dokładne zobrazowanie jego sytuacji finansowej, które to wezwanie nie zostało jednak wypełnione (art. 255 u.p.p.s.a.). Tym samym, skarżący nie dostarczył jakichkolwiek podstaw do stwierdzenia, że należy mu się pomoc w postaci zwolnienia od kosztów sądowych, czego efektem było nieuwzględnienie złożonego przez niego wniosku. Warto zauważyć, że skarżący konsekwentnie odmawia udzielenia informacji na temat relacji z matką jego córek. Nie wyjaśnia czy osoba taka pozostaje z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, czy partycypuje w utrzymaniu dzieci, wreszcie jakie posiada dochody. Skarżący nie przedstawia również struktury wydatków, które ponosi w celu utrzymania rodziny, uniemożliwiając w ten sposób ustalenie jakiegokolwiek punktu odniesienia dla uzyskiwanych przez siebie dochodów.

Rację miał zatem Sąd pierwszej instancji uznając, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji materialnej uniemożliwiającej mu samodzielne pokrycie kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania wynoszą 500 zł. Uzyskiwane dochody nie pozwalają zakwalifikować skarżącego do grona osób ubogich. Skarżący nie dostarczył ponadto żadnych informacji, które skłaniałyby do stwierdzenia, że w sytuacji uiszczenia wpisu byt jego samego lub pozostałych członków rodziny byłby w jakikolwiek sposób zagrożony.

Odnosząc się do argumentacji zażalenia warto zauważyć, że skarżący wskazując na fakt utrzymywania dwójki dzieci potwierdził jedynie to co wynikało ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie jest ponadto prawdą, że okoliczność ta nie została przez Sąd uwzględniona. Tym samym, również w zażaleniu skarżący nie przedstawił zatem żadnych okoliczności i argumentów, które przemawiałyby za przyznaniem mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Na marginesie można dodać, że postawiony w zażaleniu zarzut naruszenia art. 246 § 1 pkt 1 u.p.p.s.a. był całkowicie chybiony. Skarżący wnioskował bowiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, natomiast powołany przepis dotyczy przesłanek przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Sąd pierwszej instancji badał zatem inne przesłanki niż te, na które powołał się skarżący w złożonym zażaleniu, co stanowi niewątpliwie kolejny argument przemawiający za bezzasadnością złożonego środka odwoławczego.

W tym stanie sprawy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 u.p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.