III OSK 2755/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-24	
Data wpływu	2024-11-15	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Jerzy Stelmasiak
Mirosław Wincenciak /przewodniczący sprawozdawca/
Tadeusz Kiełkowski	
Symbol z opisem	6139 Inne o symbolu podstawowym 613	
Hasła tematyczne	Wstrzymanie wykonania aktu
Ochrona środowiska	
Sygn. powiązane	IV SA/Wa 109/24	
Skarżony organ	Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska	
Treść wyniku	Oddalono skargi kasacyjne	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 1094; art. 86e ust. 1; Ustawa z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udział społeczeństwa w ochronie środowiska oraz  oceny oddziaływania na środowisko (t. j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia NSA Jerzy Stelmasiak sędzia del. WSA Tadeusz Kiełkowski Protokolant: starszy asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych Gminy J., A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K. i P.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 109/24 w sprawie ze skarg Gminy J., A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K., P.K., Towarzystwa [...] i Stowarzyszenia [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 6 listopada 2023 r. nr DOOŚ-WDŚZOO.420.27.2023.KN/AL.26 w przedmiocie odmowy wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia oddala skargi kasacyjne.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 czerwca 2024 r. sygn. akt IV SA/Wa 109/24 po rozpoznaniu sprawy ze skarg Gminy J., A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K., P.K., Towarzystwa [...] i Stowarzyszenia [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 6 listopada 2023 r. nr DOOŚ-WDŚZOO.420.27.2023. KN/AL.26 w przedmiocie odmowy wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia, oddalił skargi.

U podstaw rozstrzygnięcia Sądu pierwszej instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 6 listopada 2023 r. Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska (dalej w skrócie: "GDOŚ"), po rozpoznaniu wniosków [...], na podstawie art. 86e ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1094 ze zm., dalej w skrócie: "u.o.o.ś."), odmówił wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Warszawie (dalej w skrócie: "RDOŚ") z dnia 7 lipca 2023 r. znak: WOOŚ-II.420.85. 2022.MP.278 o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego wraz z urządzeniami i obiektami niezbędnymi do jego funkcjonowania" (dalej w skrócie: "decyzja środowiskowa").

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskazano, że w/w decyzją z dnia 7 lipca 2023 r. RDOŚ, działając na podstawie art. 71 ust. 2 pkt 1 i 2 i art. 82 ust. 1 u.o.o.ś. oraz art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej w skrócie: "k.p.a."), po rozpatrzeniu wniosku Centralnego Portu Komunikacyjnego Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej w skrócie: "CPK") z dnia 5 października 2022 r., określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia, wskazując w punkcie 7 decyzji, iż nadaje jej rygor natychmiastowej wykonalności.

Od powyższego rozstrzygnięcia strony, wraz z odwołaniami, wniosły także o wstrzymanie natychmiastowego wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniach stanowisk stron wskazano, iż w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia art. 108 § 1 w związku z art. 7, art. 11, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., bowiem nie zostały spełnione przesłanki warunkujące nadanie kwestionowanej decyzji RDOŚ rygoru natychmiastowej wykonalności. Powyższe uzasadnili przede wszystkim ryzykiem zaistnienia trudnych do odwrócenia skutków realizacji przedsięwzięcia, w tym nieodwracalnych następstw dla środowiska.

GDOŚ, odnosząc się do podniesionych zarzutów i uznając zasadność zastosowania w niniejszej sprawie regulacji zawartej w art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. wskazał, iż organ odwoławczy uprawniony jest do wstrzymania wykonania decyzji tylko w uzasadnionych przypadkach – do takich przypadków należy zaliczyć prawdopodobieństwo wadliwości decyzji nieostatecznej, wywołanie przez wykonanie decyzji nieodwracalnych skutków prawnych, czy też zmianę okoliczności uzasadniających nadanie rygoru wykonalności. Wyjaśnił jednocześnie, iż wystąpienie nawet jednej z przesłanek, o których mowa powyżej, nie oznacza automatycznie obowiązku wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji. Przepis art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. stanowi bowiem, że organ odwoławczy "może wstrzymać" natychmiastowe wykonanie decyzji wydanej w pierwszej instancji, co nie oznacza jego obowiązku w tym zakresie, a wyłącznie działanie w ramach uznania administracyjnego. W zakresie swojego uznania organ jest obowiązany wyważyć słuszny interes stron i interes publiczny, co prowadzi do wniosku, że zasadniczo – w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny – organ powinien podjąć rozstrzygnięcie na korzyść strony postępowania (adresata decyzji). Zdaniem GDOŚ, rozważając kwestię wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej należało uwzględnić interes społeczny i gospodarczy, przemawiający za szybką i sprawną realizacją przedsięwzięcia. Ochrona tego interesu przejawia się również w przyśpieszonej procedurze uzyskiwania pozwolenia na prace wstępne i pozwolenia na budowę, do których odnoszą się art. 75e ust. 6 i 10 oraz art. 76a ust. 5 i 9 ustawy z dnia 10 maja 2018 r. o Centralnym Porcie Komunikacyjnym (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 892 ze zm., dalej w skrócie: "u.c.p.k.").

Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na postanowienie GDOŚ z dnia 6 listopada 2023 r. złożyli: Gmina J., A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K., P.K., Towarzystwo [...] i Stowarzyszenie [...], zarzucając naruszenie wskazanych przepisów prawa procesowego i materialnego.

W odpowiedziach na skargi GDOŚ wniósł o ich oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skargi nie zasługują na uwzględnienie. W motywach powołanego na wstępie wyroku wskazał, że według art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., organ odwoławczy "może wstrzymać" natychmiastowe wykonanie decyzji wydanej w pierwszej instancji, a zatem organ ten działa w ramach uznania administracyjnego. Organ ten może wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, uwzględniając takie okoliczności, jak np. wywołanie nieodwracalnego skutku prawnego czy wyrządzenie szkody, kierując się zasadą ogólną uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Zajęcie stanowiska w przedmiotowej kwestii winno być poprzedzone wnikliwą analizą argumentacji przywołanej przez podmioty kwestionujące natychmiastową wykonalność skarżonej decyzji, niemniej jednak organ nie ma obowiązku podzielać ich stanowiska co do konieczności zastosowania ochrony tymczasowej. Powyższe oznacza, iż zastosowanie ochrony tymczasowej w toku postępowania, w postaci wstrzymania wykonania decyzji, ma charakter wyjątkowy. Jej realizacja może nastąpić tylko w przypadku zaistnienia w/w przesłanek, przy czym okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny. Nie wystarczy przywołanie tez niepopartych faktami czy odnoszącymi się do nich dowodami. Sąd ocenia jedynie, czy podane przez stronę okoliczności w istocie wskazują na niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu strona skarżąca powinna tak określić ewentualną szkodę i wskazać na skutki, które trudno będzie odwrócić, aby sąd mógł stwierdzić, w oparciu o konkretne dane, że jej wielkość może być znaczna, a konsekwencje (negatywne) wykonania decyzji istotnie trudne do odwrócenia. W ocenie WSA w Warszawie, okoliczności takich, w konkretny i udowodniony sposób, skarżący nie podali.

Sąd pierwszej instancji podkreślił ponadto, iż w trybie art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. organ odwoławczy nie rozpatruje zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 108 k.p.a., a jedynie przesłanki uzasadniające wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji. Kwestie zarzutów adresowanych do decyzji RDOŚ, co zresztą jest aktualnie przedmiotem procedowania w postępowaniu odwoławczym, winny zostać rozpoznane właśnie w tym postępowaniu. W ramach rozpoznania wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej, poprzez wstrzymanie wykonania decyzji, Sąd nie oceniał prawidłowości wydania tej decyzji w aspekcie jej zgodności z prawem, ale to, czy jej wykonanie, jeszcze przed jej skontrolowaniem, może doprowadzić do sytuacji wyjątkowych, zagrażających chronionym dobrom. Dodatkowo WSA w Warszawie zaznaczył, że RDOŚ nadał decyzji środowiskowej rygor natychmiastowej wykonalności ze względu na ważny interes społeczny oraz ważny interes wnioskodawcy (inwestora). Ocena, czy istnieją przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, należy do organu, który wydał tę decyzję. W sytuacji, gdy organ stwierdzi, że istnieją przesłanki określone w art. 108 § 1 k.p.a., wówczas nadanie decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest obowiązkowe. Przy czym, wbrew podniesionym zarzutom, a zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, inwestor składając wniosek o nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności nie ma obowiązku dowiedzenia spełnienia przesłanek wynikających z art. 108 k.p.a., musi je jedynie uprawdopodobnić.

Odnosząc się z kolei do powołanej przez skarżących normy art. 11 ust. 1 i 3 dyrektywy 2011/92/UE, Sąd pierwszej instancji podkreślił, że jej celem jest zagwarantowanie możliwie szerokich praw członkom zainteresowanej społeczności, w tym skutecznego prawa do sądu, w szczególności do procedury odwoławczej, pozwalającej zakwestionować materialną lub proceduralną legalność decyzji, działań lub zaniechań objętych przepisami dyrektywy 2011/92/UE. Państwa członkowskie ustalają, co stanowi wystarczający interes lub naruszenie prawa, zgodnie z celem udzielenia zainteresowanej społeczności szerokiego dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Przepis art. 9 ust. 2 Konwencji z Aarhus wskazuje, że organizacje pozarządowe spełniające wymagania określone prawem krajowym powinny być uznawane za kwalifikowanych członków zainteresowanej społeczności, uprawnionych do inicjowania procedur odwoławczych określonych w art. 6 ust. 2 tej konwencji. WSA w Warszawie nie dopatrzył się naruszenia w/w norom prawnych. Organy zagwarantowały skarżącym czynny udział w prowadzonych przed nimi postępowaniach. Postępowania te prowadzone są przez wyspecjalizowane jednostki powołane mocą aktów normatywnych (ustaw). Podmioty zainteresowane (uczestnicy) miały i nadal mają pełen dostęp do sądu, w szczególności do procedury odwoławczej, co znajduje wyraz w możliwości zaskarżenia kwestionowanych rozstrzygnięć, poprzez złożenia odwołania czy skargi do Sądu. Wszystkie wskazane powyżej warunki, w tym dotyczące rzetelnej informacji stron postępowania, zostały zatem spełnione.

W skargach A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K. oraz P.K. podniesiono również, iż: "z dotychczasowego przebiegu realizacji przedsięwzięcia wynika, że inwestor prowadzi prace przygotowawcze etapami i wnioskuje o pozwolenie na prace wstępne dla każdego z tych etapów niezależnie. Taka praktyka skutkuje tym, że prace wstępne objęte poszczególnymi pozwoleniami nie stanowią przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, niezależnie od tego, że prace wstępne, które łącznie zostaną wykonane dla Przedsięwzięcia, będą stanowiły przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko. Brak możliwości zakwalifikowania poszczególnych prac przygotowawczych jako przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, w świetle art. 75e ust. 12 ustawy o CPK, będzie skutkować brakiem możliwości wstrzymania natychmiastowej wykonalności pozwoleń na prace przygotowawcze na etapie kontroli ich legalności przed sądem administracyjnym.". Odnosząc się do powyższego, WSA w Warszawie stwierdził, że skarżący mylą i mieszają regulacje dotyczące pozwolenia na prace przygotowawcze, do których odnosi się art. 76a ust. 1 u.c.p.k. oraz pozwolenia na prace wstępne, o których mowa w art. 75e ust. 1 u.c.p.k. Zgodnie z art. 76a zdanie drugie u.c.p.k., w przypadku prac przygotowawczych niestanowiących przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko przepisu art. 135 k.p.a. nie stosuje się. Oznacza to, że w stosunku do pozwolenia na prace przygotowawcze dla prac stanowiących przedsięwzięcie wymagające uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach istnieje możliwość wystąpienia z wnioskiem o wstrzymanie natychmiastowego wykonania pozwolenia na prace przygotowawcze w trybie art. 135 k.p.a. Z kolei inne prace, niż dotyczące przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko, nie podlegają w/w regulacjom, ponieważ ze względu na ich skalę i oddziaływanie nie wyrządzą znacznej szkody w środowisku. Ponadto, co wynika z odpowiedzi na skargę, z posiadanych przez GDOŚ informacji wynika, że inwestor nie posiada jeszcze pozwoleń na prace przygotowawcze, bowiem jednym z wymaganych załączników do wniosku o wydanie takiego pozwolenia jest – zgodnie z art. 76a ust. 1 pkt 1 u.c.p.k. – decyzja o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie CPK, której inwestor jeszcze nie uzyskał. Zgodnie z pismem uczestnika z dnia 3 czerwca 2024 r., inwestor wystąpił już o wydanie kolejnych decyzji w procesie inwestycyjnym, mającym na celu realizację przedsięwzięcia określonego w decyzji RDOŚ, z których niektóre zostały już pozyskane, w tym decyzja Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 listopada 2023 r. nr 2O6/SPEC/ 2O23 o pozwoleniu na prace wstępne. Procedowany jest również kolejny wniosek o pozwolenie na prace wstępne (inny zakres przedmiotowy), zaś przed Wojewodą Mazowieckim toczy się postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji w zakresie CPK. Przy czym wskazać także należy, iż procedury związane z wydawaniem pozwolenia na prace wstępne, stopień trudności jego wzruszenia, wykonalność z mocy prawa, jak również możliwości wstrzymania jego wykonania – nie stanowią przesłanki do wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Przywołane regulacje, jak słusznie stwierdził GDOŚ, nie stanowią "uzasadnionego przypadku", do którego odnosi się art. 86e u.o.o.ś.

W kontekście powyższego, odnosząc się do podniesionych przez Stowarzyszenie [...] informacji o nieuprawnionej rozbiórce na terenie inwestycji m.in. miejsc lokalnego kultu, takich jak przydrożne krzyże czy kapliczki, Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że jakkolwiek decyzja środowiskowa wyszczególnia działki, na których mają być prowadzone prace wstępne, to jednak sama w sobie nie uprawnia inwestora do wejścia na teren i prowadzenia prac wstępnych, polegających na rozbiórce obiektów budowlanych. Zgodnie bowiem z art. 75e ust. 1 i 4 u.c.p.k., wykonywanie prac wstępnych, o których mowa w art. 75b pkt 7 (niwelacja terenu, zagospodarowanie terenu budowy wraz z budową tymczasowych obiektów budowlanych, wykonanie przyłączy do sieci infrastruktury technicznej na potrzeby budowy oraz innych prac niewymagających sporządzenia projektu architektoniczno-budowlanego) i pkt 8 (rozbiórka istniejących obiektów budowlanych) u.c.p.k., wymaga uzyskania od wojewody pozwolenia na prace wstępne. Kwestia weryfikacji przestrzegania przepisów dotyczących rozbiórki obiektów budowlanych nie leży w kompetencji GDOŚ, a wszelkie nieprawidłowości w tym zakresie należy zgłaszać do właściwych organów architektoniczno-budowlanych lub nadzoru budowlanego.

Analogicznie za niezasadny WSA w Warszawie uznał również zarzut naruszenia art. 75e ust. 1 w zw. z art. 75b pkt 1 u.c.p.k., poprzez przyjęcie, że przeprowadzenie prac wstępnych, polegających na wycince drzew i krzewów, wymaga uzyskania przez inwestora pozwolenia na prace wstępne. Wbrew powyższemu, na stronie 6 zaskarżonego postanowienia GDOŚ jednoznacznie wskazał, że uzyskania pozwolenia na prace wstępne wymagają prace, o których mowa w art. 75b pkt 7 i 8 u.c.p.k., tj.: niwelacja terenu, zagospodarowanie terenu budowy wraz z budową tymczasowych obiektów budowlanych, wykonanie przyłączy do sieci infrastruktury technicznej na potrzeby budowy oraz innych prac niewymagających sporządzenia projektu architektoniczno-budowlanego (pkt 7) oraz rozbiórka istniejących obiektów budowlanych (pkt 8). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że każda realizacja przedsięwzięcia, co oczywiste, wiązać się będzie z przekształceniem terenu pod względem zarówno wizualnym, jak i funkcjonalno-użytkowym. Autorzy raportu na stronie 101 Tomu I zaznaczyli, że: "Skala tego procesu zostanie ograniczona do niezbędnego minimum przy zachowaniu aktualnie obowiązujących europejskich i światowych norm i procedur związanych z ochroną środowiska przyrodniczego i abiotycznego, dając szansę na odtworzenie wybranych siedlisk i zapewnienie dalszej ochrony walorów przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych regionu środkowej Polski. Planowane Przedsięwzięcie jako inwestycja celu publicznego, powinno być realizowane w oparciu o cele środowiskowe przyjęte w krajowych dokumentach strategicznych przy uwzględnieniu opisanych w art. 6 ust. 1 i ust. 2 POS "zasady prewencji i przezorności". Nakłada ona na podmiot realizujący działania, których negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest w pełni rozpoznane (ze względu na niedostatki w wiedzy, deficyt informacji, brak pełnych danych statystycznych, niemożność wykonania analiz, niemożność wykonania symulacji, rozbieżność stanowisk, zwłaszcza stanowisk ekspertów), obowiązek podjęcia wszelkich możliwych środków zapobiegawczych. Zasada przezorności wymaga, aby wszelkie prawdopodobieństwo wystąpienia negatywnych skutków danego przedsięwzięcia inwestycyjnego traktować tak, jak pewność ich wystąpienia. Zastosowanie takiego podejścia gwarantuje realizację planowanego Przedsięwzięcia z poszanowaniem wartości przyrodniczych, krajobrazowych i kulturowych tego obszaru, przy jednoczesnym zapewnieniu możliwości rozwoju społeczno-gospodarczego regionu na nietypową do tej pory skalę, wpisując planowane Przedsięwzięcie w założenia zrównoważonego rozwoju kraju.".

Za chybiony WSA w Warszawie uznał także zarzut skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K. i P.K., dotyczący naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 8 § 1 i art. 11 k.p.a., w kontekście braku materiału dowodowego, potwierdzającego, że w trakcie postępowania odwoławczego zadanie polegające na opracowaniu projektu budowlanego linii kolejowych dużych prędkości na odcinku Warszawa – Łódź pozyskało dofinasowanie w ramach instrumentu – [...], bowiem sami w uzasadnieniu skargi wskazali, że informacja o uzyskaniu dofinansowania jest powszechnie dostępna i została umieszczona na stronie internetowej prowadzonej przez CPK. Ponadto GDOŚ w tej materii wyjaśnił, iż w aktach znajduje się oświadczenie inwestora z dnia 28 października 2022 r. o współfinansowaniu lub przewidywanym ubieganiu się o środki z funduszy strukturalnych lub Funduszu Spójności Unii Europejskiej wskazanych w oświadczeniu. Niezależnie od tego, wszelkie informacje dotyczące projektów i wysokości ich dofinansowania zainteresowani mogą znaleźć na stronie internetowej Centrum Unijnych Projektów Transportowych (https://www.cupt.gov.pl/).

Odnosząc się natomiast do zarzutu Towarzystwa [...], iż wydając zaskarżone rozstrzygnięcie GDOŚ nie wziął pod uwagę wytycznych zawartych w wyroku WSA w Warszawie z dnia 3 lipca 2023 r. sygn. akt IV SA/Wa 2624/22, Sąd pierwszej instancji wskazał, iż powołany wyrok jest nieprawomocny, a ponadto zapadł w odmiennej sprawie administracyjnej.

WSA w Warszawie nie dopatrzył się również naruszenia pozostałych przepisów prawa materialnego wskazanych w skargach, w tym art. 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska oraz art. 11 i art. 191 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej ("TFUE"). W ocenie Sądu nie doszło też do naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 124 § 2, 108 § 1, art. 126 i art. 11 k.p.a.

Skargi kasacyjne od powołanego wyroku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wywiedli: Gmina J. oraz A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K. i P.K.

Gmina J. zaskarżyła powołany wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparła na zarzutach:

1) naruszenia prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię i w konsekwencji zastosowanie art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., poprzez uznanie, że przesłanką wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest to, czy ewentualna szkoda może powstać "tu i teraz", a nie szkoda hipotetyczna, która to wykładnia nie uwzględnia egzegezy celowościowej wynikającej z zamiaru ustawodawcy wprowadzenia, za pośrednictwem art. 86e u.o.o.ś., środków tymczasowych w stosunku do decyzji środowiskowej na każdym etapie postępowania, jak również nie uwzględnia wykładni systemowej i proeuropejskiej, a mianowicie art. 6 ust. 2 oraz art. 8 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 54, dalej w skrócie: "p.o.ś."), artykułujących zasady przezorności i zrównoważonego rozwoju oraz art. 1 ust. 2 lit. a i c i art. 11 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko (Dz. Urz. L nr 26 z dnia 28 stycznia 2012 r., s. 1-21, dalej w skrócie: "dyrektywa EIA"), z której wynika, że postępowanie zmierzające do uzyskania "zezwolenia na inwestycję" w prawie polskim należy interpretować w sposób obejmujący łącznie postępowanie o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, jak i postępowania w przedmiocie tzw. decyzji inwestycyjnych (np. pozwolenia na budowę), a wymogi płynące z dyrektywy ElA (dotyczące możliwości kwestionowania tak rozumianego "zezwolenia na inwestycję") powinny być stosowane na każdym etapie tego postępowania, przy czy instrument służący udzieleniu ochrony tymczasowej musi być skuteczny (funkcjonalny), a nie tylko fasadowy (formalny) – co skutkowało niewłaściwym zastosowaniem art. 86e u.o.o.ś., polegającym na odmowie wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej z powodu rzekomego niewystąpienia w sprawie "uzasadnionego przypadku";

2) naruszenia przepisów postępowania, które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej w skrócie "p.p.s.a.") (poprzez jego zastosowanie) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. (poprzez jego niezastosowanie) w zw. z art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., art. 6 ust. 2 i art. 8 p.o.ś. oraz art. 1 ust. 2 lit. a i c, 11 ust. 1 dyrektywy EIA, w ten sposób, że WSA w Warszawie oddalił skargi, w tym skargę Gminy J., na zaskarżone postanowienie, pomimo istnienia podstaw do uwzględnienia skargi ze względu na naruszenie przez GDOŚ prawa materialnego wskazanego w punkcie 1 niniejszej skargi kasacyjnej w sposób tam wskazany, a co stanowiło podstawę do uchylenia postanowienia GDOŚ;

b) art. 151 p.p.s.a (poprzez jego zastosowanie) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (poprzez jego niezastosowanie) w zw. z art. 86e ust. 1 i ust. 2 u.o.o.ś. (zdaniem Gminy J. przepis art. 86 ust. 1 u.o.o.ś. ma podwójny charakter: materialny w zakresie "uzasadnionych przypadków", a jednocześnie proceduralny), w ten sposób, że WSA w Warszawie oddalił skargi, w tym skargę Gminy J., na zaskarżone postanowienie GDOŚ, pomimo istnienia podstaw do uwzględnienia skargi ze względu na naruszenie przez organ prawa procesowego, polegającego na odmowie wstrzymania wykonalności decyzji środowiskowej, choć w sprawie zostały spełnione i wykazane przesłanki do wstrzymania wykonalności tej decyzji; jednocześnie z ostrożności proceduralnej Gmina wskazała, iż w sytuacji uznania, że również przesłanka "uzasadnionych przypadków" ma charakter proceduralny, to postawione zarzuty w punkcie 1 niniejszej skargi kasacyjnej, dotyczące naruszenia art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., jako naruszenia prawa materialnego, są mutatis mutandis relewantne na gruncie niniejszego zarzutu, wraz z uzasadnieniem przedstawionym do zarzutów z punktu 1;

c) art. 151 p.p.s.a. (poprzez jego zastosowanie) i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. (poprzez jego niezastosowanie), pomimo naruszenia przez GDOŚ art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 124 § 2, art. 126 i art. 11 k.p.a., poprzez zaniechanie ustalenia, jakie następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia, a w szczególności potencjalne skutki w świecie środowiskowo-przyrodniczym, spowoduje realizacja przedsięwzięcia w oparciu o natychmiast wykonalną decyzję środowiskową, a co jest wynikiem wadliwego przyjęcia, że sama decyzja RDOŚ nie daje podstaw do ingerencji w środowisko (zarzut punktu 1);

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżąca kasacyjnie Gmina J. wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, poprzez uchylenie w całości postanowienia GDOŚ z dnia 6 listopada 2023 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wniosła o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiła argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

Z kolei w skargach kasacyjnych o jednakowej treści – A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K. i P.K. zaskarżyli wyrok w całości i zarzucili:

1) naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 86e ust. 1 i art. 86f ust. 1 u.o.o.ś., art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., art. 75b pkt 1-8 i art. 75d ust. 1 u.c.p.k., art. 5 i art. 74 ust. 2 i 4 Konstytucji RP oraz art. 11 ust. 1 i 3 dyrektywy EIA, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skarg, z uwagi na błędne ustalenia faktyczne i uznanie, że okoliczności niniejszej sprawy nie wskazują na istnienie przypadku uzasadniającego wstrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej, a okoliczności podniesione przez skarżących nie są wystarczająco konkretne, zaś inwestor, przygotowując inwestycję, kierował się zasadami ochrony środowiska, w szczególności zasadą przezorności oraz prawa do bezpieczeństwa ekologicznego i ochrony środowiska wynikających z w/w przepisów, a ponadto potrzeba budowy CPK jest niezwłoczna z powodu wyczerpywania się przepustowości Lotniska Chopina w Warszawie, a więc w konsekwencji przyznanie prymatu interesowi społeczno-gospodarczemu nad interesem prywatnym właścicieli gruntów objętych decyzją środowiskową, podczas gdy na podstawie zebranego materiału dowodowego należało ustalić, że:

- decyzja środowiskowa jest wadliwa m.in. z uwagi na wydanie jej w oparciu o nieprawidłowo sporządzony i niekompletny Raport o oddziaływaniu Przedsięwzięcia na środowisko (dalej w skrócie: "Raport"), do którego uzupełnienia w istotnym zakresie został wezwany inwestor w postępowaniu odwoławczym przed GDOŚ, z którego faktu wprost wynika, że planowane przedsięwzięcie już na obecnym etapie nie zostanie zrealizowane w zakresie określonym w decyzji środowiskowej, zaś inwestor, pomimo istotnych zmian dotyczących inwestycji, wykorzystuje decyzję środowiskową do realizacji przedsięwzięcia w nieaktualnym (określonym w tej decyzji) zakresie, zarówno wykonując prace wstępne niewymagające dodatkowych pozwoleń, jak i uzyskując pozwolenia dotyczące rozpoczęcia innych prac, w tym wstępnych, co w znacznym zakresie zagraża środowisku naturalnemu oraz prawnie chronionym interesom osób trzecich, w tym i skarżących,

- zaistniały już negatywne skutki natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej, polegające na wykonywaniu przez inwestora zarówno prac wstępnych, w postaci m.in. badań, prac geologicznych (odwiertów), jak i wykonywaniu decyzji wykraczających poza zakres prac wstępnych, takich jak m.in. pozwoleń wodnoprawnych dotyczących likwidacji urządzeń wodnych (w zakresie wykraczającym poza prace wstępne przewidziane w u.c.p.k.) oraz decyzji ustalających lokalizację strategicznych inwestycji w zakresie sieci przesyłowych, polegających na budowie i rozbudowie linii elektroenergetycznych, co zostało wystarczająco konkretnie i precyzyjnie wyłożone w skargach do Sądu pierwszej instancji, zarówno w zakresie ryzyk potencjalnych, jak i tych, które się już ziściły, na skutek działań inwestora mających negatywny wpływ na środowisko, a więc stanowiących uzasadniony przypadek wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji środowiskowej,

- decyzja środowiskowa wywiera bezpośrednie, a nie wyłącznie pośrednie, skutki, w szczególności w zakresie umożliwienia wycinek drzew i krzewów bez uzyskiwania dodatkowych zezwoleń oraz ponoszenia opłat z tym związanych, zgodnie z art. 75d ust. 1 u.c.p.k., w bardzo szerokim zakresie określonym w pkt 8 sentencji decyzji środowiskowej (na aż 2721 działkach ewidencyjnych),

- faktami notoryjnymi, które wystąpiły w toku postępowania i zmieniły stan faktyczny sprawy, jest zamiar znacznej rozbudowy Lotniska Chopina w Warszawie w celu zwiększenia jego przepustowości oraz wydłużenie realizacji CPK do 2035 roku, wobec poprzednio planowanego 2028 roku, jak również zmiana koncepcji realizacji CPK, a zatem argument Sądu pierwszej instancji (będący powtórzeniem stanowiska inwestora), dotyczący rzekomej konieczności niezwłocznej budowy Przedsięwzięcia, co miałoby uzasadniać utrzymanie natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej, nie znajduje aktualnie potwierdzenia w rzeczywistości,

- pomimo prawidłowego wskazania w zaskarżonym wyroku, że wstrzymanie wykonania decyzji środowiskowej jest uzasadnione, gdy istnieje prawdopodobieństwo wadliwości natychmiastowo wykonalnej decyzji nieostatecznej lub nastąpi zmiana okoliczności uzasadniających nadanie rygoru oraz że w przypadku gdy nie sprzeciwia się temu interes publiczny, organ powinien podjąć rozstrzygnięcie na korzyść strony (s. 15-16 wyroku), niedostrzeżenie, że wszystkie te przesłanki zostały spełnione w zakresie opisanym w poprzedzających tiret,

- przedsięwzięcie jest inwestycją o charakterze komercyjnym, realizowaną dla zysku, a w konsekwencji interes w realizacji przedsięwzięcia, w przeciwieństwie do interesu społecznego w ochronie środowiska na terenie realizacji przedsięwzięcia, nie może być uznany za interes społeczny,

- z samego faktu powołania się w Raporcie na zasadę prewencji i przezorności nie wynika okoliczność podnoszona w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, jakoby inwestor kierował się w/w zasadami, sporządzając zakres planowanego przedsięwzięcia oraz że GDOŚ dokonał analizy wniosku inwestora w tym zakresie,

- RDOŚ przy wydawaniu decyzji środowiskowej nie uwzględnił konstytucyjnego obowiązku ochrony środowiska przez władze publiczne oraz zasady zrównoważonego rozwoju, a także zasady ostrożności i działania zapobiegawczego, będących podstawami europejskiego systemu ochrony środowiska, które to okoliczności przemawiały za wstrzymaniem natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej, z uwagi na znaczącą ingerencję planowanego przedsięwzięcia w środowisko naturalne bez prawidłowej kompensacji środowiskowej;

b) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., art. 191 ust. 2 TFUE, art. 7, art. 10 § 1, art. 73 § 1 i art. 74 § 2 k.p.a., art. 5 i art. 74 ust. 2 i 4 Konstytucji RP, art. 11 ust. 1 i ust. 3 dyrektywy EIA oraz art. 9 ust. 2 i 4 Konwencji o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska, sporządzonej w Aarhus w dniu 25 czerwca 1998 r. (dalej w skrócie: "Konwencja z Aarhus"), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skarg i utrzymaniu w mocy postanowienia odmawiającego wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji środowiskowej, z uwagi na uznanie, że w niniejszej sprawie nie występują uzasadnione przypadki do wstrzymania natychmiastowej wykonalności tej decyzji, a kontrolowane postępowanie administracyjne zostało przeprowadzone prawidłowo i nie naruszyło zasad wynikających z w/w przepisów, podczas gdy:

- postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie decyzji środowiskowej było prowadzone w sposób wadliwy, nieuwzględniający słusznego interesu stron niniejszego postępowania, zaś RDOŚ znacząco ograniczał stronom możliwość zapoznania się z aktami postępowania, co świadczy o jedynie formalnej (iluzorycznej) możliwości przedstawienia swojego stanowiska przez strony niniejszego postępowania, w konsekwencji czego decyzja środowiskowa została wydana w sposób pospieszny i wadliwy,

- brak wstrzymania natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej legitymizuje niewłaściwe działanie organów administracji i inwestora, które wykorzystują decyzję środowiskową do uzyskiwania pozwoleń na realizację przedsięwzięcia i wykonywanie prac w zakresie wnioskowanym przez inwestora w innych postępowaniach, co wywołuje nieodwracalne skutki prawne i może spowodować wyrządzenie niepowetowanej szkody nie tylko właścicielom gruntów, na których podejmowane są powyższe działania, ale przede wszystkim środowisku naturalnemu;

c) art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a., poprzez nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji okoliczności wprost wynikających z akt sprawy, a mianowicie że:

- inwestor na etapie postępowania w drugiej instancji, wszczętego na skutek zaskarżenia decyzji środowiskowej, został wezwany do znacznego uzupełnienia dokumentacji będącej podstawą do wydania decyzji środowiskowej, co z dużym prawdopodobieństwem może doprowadzić do sytuacji, w której decyzja organu pierwszej instancji zostanie istotnie zmieniona lub nawet uchylona w zakresie, w którym poszczególne decyzje administracyjne, uprawniające do realizacji CPK i prac wstępnych, zostaną już wykonane, a skarżący zostaną pozbawieni możliwości efektywnego dochodzenia swoich praw, zgodnie z art. 9 ust. 4 Konwencji z Aarhus,

- decyzja środowiskowa jest aktualnie wykorzystywana do uzyskiwania kolejnych decyzji administracyjnych w zakresie wykraczającym poza zakres prac wstępnych, wymienionych w art. 75b u.c.p.k.,

- zgodnie z informacjami publicznie dostępnymi, Lotnisko Chopina w Warszawie zostanie znacząco rozbudowane, zaś realizacja CPK wydłuży się do 2035 roku, wobec poprzednio planowanego 2028 roku oraz będzie opierać się na zmienionej koncepcji, zatem argument Sądu pierwszej instancji (będący powtórzeniem stanowiska inwestora), przemawiający za koniecznością niezwłocznej budowy inwestycji, w tym nadaniu decyzji środowiskowej klauzuli natychmiastowej wykonalności, nie znajduje aktualnie potwierdzenia w rzeczywistości;

d) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. oraz art. 9 ust. 4 Konwencji z Aarhus w zw. z art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na oddaleniu skarg w oparciu o bezkrytyczne podtrzymanie zaskarżonego postanowienia GDOŚ, którego stanowisko Sąd pierwszej instancji w całości zaaprobował zarówno co do ustaleń, jak i powołanej przez ten organ podstawy prawnej postanowienia (s. 14 wyroku), podczas gdy z art. 9 ust. 4 Konwencji z Aarhus wynika obowiązek zapewnienia, że procedury zaskarżenia decyzji dotyczących przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko powinny przewidywać odpowiednie i prawnie skuteczne środki zaradcze, włączając w to, jeśli okaże się to potrzebne, wstrzymanie wykonania kwestionowanego działania oraz procedury te będą prowadzone w sposób bezstronny, oparty na zasadzie równości i braku dyskryminacji, a więc zarówno organy w sprawie, jak i WSA w Warszawie, powinny się kierować tymi zasadami, jednak naruszyły je, działając w sposób automatyczny oraz zapewniając stronom jedynie iluzoryczną możliwość kontroli zasadności nadania decyzji środowiskowej rygoru natychmiastowej wykonalności i wstrzymania tej wykonalności;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez jego błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, tj. naruszenie:

a) art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. w zw. z art. 75a ust. 1-2, art. 75b pkt 1 i art. 75d ust. 1 u.c.p.k., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na:

- przyjęciu, że zastosowanie ochrony tymczasowej w toku postępowania, w postaci wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej na podstawie art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., ma charakter wyjątkowy, a wystąpienie okoliczności uzasadniających takie rozstrzygnięcie powinno być oczywiste i powinno polegać wystąpieniu niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, w sytuacji, gdy są to zaostrzone przesłanki zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a., a przepis art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. takich przesłanek nie zawiera i powinien być interpretowany w znacząco mniej rygorystyczny i zawyżający sposób,

- przyjęciu, że nie stanowią "uzasadnionego przypadku" okoliczności niebędące bezpośrednim czy bliskim następstwem wydania decyzji środowiskowej, w szczególności takie jak: wycinka drzew i krzewów, przełożenie koryt cieków, odwodnienie oraz zasypywanie zbiorników wodnych – ze względu na to, że decyzja ta nie podlega bezpośrednio wykonaniu, lecz jest podstawą do uzyskania kolejnych decyzji inwestycyjnych, co jest przejawem nieaktualnej wykładni prawnej, sprzed jasnego ustalenia w aktualnym brzmieniu u.o.o.ś., w szczególności jej art. 86e i art. 86f ust. 1, że decyzja środowiskowa podlega wykonaniu, a rozważając wstrzymanie jej wykonania lub natychmiastowej wykonalności należy badać następstwa wynikające z podjęcia realizacji przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, dla którego wydano daną decyzję,

- niedostrzeżeniu, że w związku z powołanymi przepisami u.c.p.k. decyzja środowiskowa wydana dla CPK nie jest typową decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, lecz ma charakter szczególny i wywołuje także bezpośrednie skutki; przede wszystkim, zgodnie z art. 75d ust. 1 u.c.p.k., decyzja środowiskowa jest bezpośrednią podstawą do dokonywania wycinek drzew i krzewów bez uzyskiwania dodatkowych zezwoleń oraz ponoszenia związanych z tym opłat, a zatem jest bezpośrednio skuteczna, w znacznym zakresie określonym w pkt 8 sentencji,

- przyjęciu, że okoliczności uzasadniające wstrzymanie natychmiastowego wykonania decyzji środowiskowej muszą mieć charakter konkretny, obejmujący dane o wielkości grożących szkód i trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy decyzja taka ma, co do zasady, charakter ramowy, a więc tak konkretne i szczegółowe opisanie jej negatywnych konsekwencji dla środowiska lub innych wartości prawnie chronionych nie jest na tym etapie możliwe, a w konsekwencji taka wykładnia czyniłaby art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. martwym,

- przyjęciu, że "w trybie art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. organ odwoławczy nie rozpatruje zasadności nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności w oparciu o art. 108 k.p.a." (s. 18 wyroku), podczas gdy taka ocena niewątpliwie jest elementem rozpatrzenia zasadności wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji, co potwierdza też treść wyroku (s. 17), w której Sąd pierwszej instancji wskazał, że zmiana okoliczności uzasadniających nadanie rygoru może uzasadniać zastosowanie tymczasowej ochrony, a przeciw zastosowaniu art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. argumentował, poprzez wykazywanie zasadności nadania decyzji środowiskowej rygoru natychmiastowej wykonalności na podstawie art. 108 § 1 KPA (s. 19-24 wyroku);

b) art. 75a ust. 6, ust. 7, ust. 11 i ust. 12 u.c.p.k. w zw. z art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., poprzez ich niewłaściwą wykładnię w okolicznościach niniejszej sprawy, polegającą na przyjęciu, że procedury związane z wydawaniem pozwolenia na prace wstępne, stopień trudności jego wzruszenia, wykonalność z mocy prawa, jak również możliwości wstrzymania jego wykonania – nie stanowią przesłanki do wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji środowiskowej, tj. nie stanowią "uzasadnionego przypadku", o którym mowa w 86e u.o.o.ś., podczas gdy prawidłowa wykładnia powołanych przepisów w okolicznościach tej sprawy powinna prowadzić do wniosku, że ze względu na powyższe utrudnienia w możliwości kwestionowania i wstrzymania na etapie realizacji prac wstępnych, które będą skutkować negatywną, nieodwracalną oraz znaczną szkodą w środowisku, treść w/w przepisów jest istotna dla stwierdzenia istnienia uzasadnionego przypadku i w połączeniu ze stwierdzonym zagrożeniem dla środowiska oraz interesów osób trzecich, które niewątpliwie występują, powinna skutkować wstrzymaniem natychmiastowej wykonalności decyzji środowiskowej;

c) art. 8 p.o.ś., art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, art. 11 i art. 191 ust. 1 tiret pierwsze oraz ust. 2 TFUE w zw. z art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że rzekomo naglący interes publiczny w realizacji CPK przeważa nad zasadami ochrony środowiska wynikającymi z powyższych przepisów, takimi jak zasada przezorności, zasada prewencji i nakaz ochrony środowiska we wszelkich działaniach władz publicznych, podczas gdy należało przyjąć, że zasady te uzupełniają normę wynikającą z art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. i nakazują zachowanie ostrożności przy ocenie zasadności utrzymania wykonalności decyzji wydanej dla przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, a w konsekwencji ich prawidłowa wykładnia i zastosowanie winny były doprowadzić Sąd pierwszej instancji do wniosku, że natychmiastowa wykonalność decyzji środowiskowej powinna być wstrzymana;

d) art. 75d ust. 1 u.c.p.k. w zw. z art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na niezastosowaniu i błędnym przyjęciu, że decyzja środowiskowa nie uprawnia do bezpośredniego podjęcia jakichkolwiek działań, które mogą być rozważane jako "uzasadnione przypadki" w rozumieniu art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., podczas gdy zgodnie z pominiętym przez WSA w Warszawie art. 75d ust. 1 u.o.o.ś., jest samoistną podstawą do usuwania drzew i krzewów znajdujących się na nieruchomościach objętych decyzją środowiskową i wymienionych w pkt 8 sentencji tej decyzji, bez uzyskiwania zezwoleń na ich usunięcie i uiszczania opłat, które zazwyczaj są do tego wymagane zgodnie z rozdziałem 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi, poprzez uchylenie w całości postanowienia GDOŚ z dnia 6 listopada 2023 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania. Ponadto wnieśli o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawili argumentację mającą wykazać zasadność podniesionych w niej zarzutów.

Ponadto w pismach procesowych z dnia 17 października 2025 r. oraz 3 lutego 2026 r. skarżący kasacyjnie przedstawili uzupełnienie uzasadnień podstaw kasacyjnych oraz wnieśli o dopuszczenie dowodu z decyzji GDOŚ z dnia 30 grudnia 2025 r., zmieniającej decyzję środowiskową organu pierwszej instancji.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej.

Skargi kasacyjne nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Ocena zarzutów skarg kasacyjnych wymaga skrótowego przedstawienia regulacji prawnej dotyczącej owej sprawy.

Przepis 86e ust. 1 u.o.o.ś. stanowi, że organ rozpatrujący odwołanie od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, na wniosek strony, może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać natychmiastowe wykonanie tej decyzji. Użyte przez ustawodawcę nieostre pojęcie "uzasadnione przypadki" wymaga konkretyzacji w realiach danej sprawy. Na gruncie art. 135 k.p.a., regulacji podobnej konstrukcyjnie do art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., przyjmuje się, że "uzasadnionymi przypadkami" mogą być: sytuacje, gdy natychmiastowe wykonanie decyzji może prowadzić do nieodwracalnych skutków prawnych, gdy istnieje prawdopodobieństwo, że w sposób niezgodny z prawem nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności, gdy w sposób niezgodny z prawem wydano decyzję, która podlega natychmiastowemu wykonaniu z mocy prawa, gdy istnieje prawdopodobieństwo wadliwości decyzji nieostatecznej. Rozstrzygnięcie organu administracji publicznej o wstrzymaniu natychmiastowego wykonania decyzji, na podstawie art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., ma charakter dyskrecjonalny, jak już bowiem wspomniano organ może wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji w uzasadnionych przypadkach. W odróżnieniu od konstrukcji art. 135 k.p.a., wstrzymanie wykonania decyzji następuje na wniosek strony. Powołany przepis art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. jest niewątpliwie instrumentem tymczasowej ochrony prawnej, która może być udzielona stronie, gdy decyzja środowiskowa podlega natychmiastowemu wykonaniu.

Według przepisu art. 3 ust. 1 u.c.p.k., realizacja Inwestycji i Inwestycji Towarzyszących stanowi cel publiczny w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (dalej w skrócie: "u.g.n."). Przepis art. 2 pkt 4 u.c.p.k. stanowi, że pod pojęciem Inwestycji Towarzyszącej należy rozumieć inwestycje celu publicznego określone w przepisach wydanych na podstawie art. 118. Uwaga ta jest o tyle ważna, ponieważ nie każda decyzja środowiskowa dotyczy inwestycji celu publicznego. Oznacza to, że ocena przesłanki z art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. musi uwzględniać kontekst systemowy – możliwość udzielenia ochrony tymczasowej w sprawie, w której wydano decyzję dotyczącą inwestycji celu publicznego. Zatem w procesie stosowania prawa organ jest zobowiązany do wyważenia opozycyjnych względem siebie wartości: ochrony interesów podmiotu skarżącego, będących w kolizji z interesem publicznym, który wyraża się w efektywnej i szybkiej realizacji inwestycji celu publicznego – budowie CPK wraz z infrastrukturą towarzyszącą. Ponadto, skoro wspomniane postępowanie ma charakter wnioskowy, to ochrona, o którą wnosi podmiot skarżący, powinna być rozumiana przede wszystkim jako ochrona zindywidualizowana, czyli odnosząca się do interesów podmiotu, który wnosi o jej udzielenie. Ocenie w rozpoznawanym postępowaniu nie podlegała zatem legalność wydanej decyzji środowiskowej jako taka, ale oddziaływanie owej decyzji na interesy podmiotów wnoszących o udzielenie ochrony prawnej.

Chybione okazały się zarzuty skarg kasacyjnych podnoszące naruszenie norm prawa materialnego.

Przed merytorycznym odniesieniem się do tych zarzutów, podnieść należy, że zarzuty w skargach kasacyjnych: A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K. i P.K. zostały wadliwie sformułowane. Stosownie do treści art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a., właściwa konstrukcja skargi kasacyjnej wymaga nie tylko przytoczenia podstaw kasacyjnych, ale również ich uzasadnienia. Wymóg ten jest spełniony, jeżeli względnie jednoznacznie można przyporządkować poszczególne twierdzenia i argumenty do zarzutów, a w ich ramach do poszczególnych przepisów. Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie wyrażał pogląd, że w świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, bez wskazania konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (por. wyroki NSA z dnia: 18 października 2011 r., sygn. akt II FSK 797/10; 13 września 2011 r., sygn. akt II FSK 593/10; 18 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 62/10; 19 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2957/12, 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III FSK 2147/21; 14 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1434/21). Jest możliwe, a nawet uzasadnione, konstruowanie normy prawnej na podstawie kilku przepisów, ale wówczas zarzut podnoszący naruszenie owych przepisów musi wskazywać, że tworzą one właśnie taką normę prawną, jaka jest jej treść oraz w jaki sposób taka norma została naruszona (por. wyrok NSA z dnia 6 września 2023 r., sygn. akt I OSK 89/23). Większość zarzutów skarg kasacyjnych: A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K. i P.K. nie czyni zadość wskazanym wymogom, a w konsekwencji istotnie utrudnia kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku.

Odnosząc się natomiast do zarzutu Gminy J., podnoszącego błąd wykładni art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., a także pozostałych skarg kasacyjnych zarzucających naruszenie tego przepisu, podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że dla spełnienia przesłanki warunkującej wstrzymanie wykonania decyzji konieczne jest wykazanie, na czym polegają i z czego wynikają "uzasadnione przypadki" wobec wnioskodawców. Ogólnikowe twierdzenia, pozbawione szerszego uzasadnienia opartego na stosownych wyliczeniach i konkretnych danych, nie są przesłanką do zastosowania takiej ochrony, bowiem złożenie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nie oznacza automatyzmu w blokowaniu realizacji praw i obowiązków z niej wynikających. W niniejszej sprawie okoliczności takich, w konkretny i udowodniony sposób odnoszący się do wnioskodawców, nie podano. Nie wskazano bowiem rozmiarów szkody oraz gdzie i w jakim konkretnym zakresie miałaby wystąpić. Nie wyjaśniono również dlaczego, według skarżących kasacyjnie, szkoda ta jest znaczna. Ponadto nie uzasadniono w sposób przekonujący, dlaczego skutki wykonania kwestionowanej decyzji będą trudne do odwrócenia, skoro istnieje możliwość rekompensaty środowiskowej. Analizując wystąpienie szkód w środowisku na skutek realizacji prac wstępnych, polegających na wycince drzew i krzewów, przełożeniu koryt cieków, odwodnieniu oraz zasypywaniu zbiorników wodnych, nie można przyjąć, że jest to równoznaczne z wystąpieniem "uzasadnionych przypadków" w rozumieniu art. 86e u.o.o.ś. Przy ocenie, czy mamy do czynienia z "uzasadnionym przypadkiem", należy uwzględnić bowiem również inne okoliczności, które w chwili orzekania przez organ w kwestii wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji środowiskowej wskazywałyby, że szkoda w środowisku może powstać już, w danym momencie lub w niedalekiej przyszłości. Rację ma też Sąd pierwszej instancji, twierdząc, że z hipotetyczną szkodą w środowisku można mieć do czynienia w przypadku każdego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, jednakże przy rozstrzyganiu kwestii wstrzymania natychmiastowego wykonania decyzji środowiskowej istotne jest, czy w związku z wykonaniem tej decyzji ewentualna szkoda może powstać w nieodległym miejscu i czasie.

Jak już wspomniano, ocena podjętego w sprawie rozstrzygnięcia musi uwzględniać kontekst systemowy – decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczy przedsięwzięcia polegającego na budowie Centralnego Portu Komunikacyjnego, jest inwestycją ogólnospołeczną i ogólnokrajową, realizowaną na potrzeby całego społeczeństwa i państwa. Nie budzi zatem wątpliwości, że jego realizacja stanowi cel publiczny o ważnym interesie gospodarczym kraju, przekładającym się na interes społeczny oraz ważny interes inwestora. Celem publicznym, w rozumieniu art. 6 pkt 1b u.g.n., jest też wydzielanie gruntów pod lotniska, urządzenia i obiekty do obsługi ruchu lotniczego, w tym rejonów podejść, oraz budowa i eksploatacja tych lotnisk i urządzeń. Zamierzenia te niewątpliwie stanowią komponenty Centralnego Portu Komunikacyjnego. Wskazać ponadto należy, iż zgodnie z art. 3 pkt 50 p.o.ś., pod pojęciem zrównoważonego rozwoju należy rozumieć taki rozwój społeczno-gospodarczy, w którym następuje proces integrowania działań politycznych, gospodarczych i społecznych, z zachowaniem równowagi przyrodniczej oraz trwałości podstawowych procesów przyrodniczych, w celu zagwarantowania możliwości zaspokajania podstawowych potrzeb poszczególnych społeczności lub obywateli zarówno współczesnego pokolenia, jak i przyszłych pokoleń.

Z przedłożonej dokumentacji wynika ograniczona przepustowość Lotniska Chopina w Warszawie, wynikająca m.in. z bliskiego sąsiedztwa zabudowy miejskiej i dróg szybkiego ruchu oraz ograniczenia dopuszczalnej dziennej liczby operacji lotniczych w związku ze znaczącą uciążliwością akustyczną dla sąsiednich dzielnic Miasta Stołecznego Warszawy. Jak wskazano w tomie 1 na str. 26 Raportu o oddziaływaniu przedsięwzięcia na środowisko: "Port ten jest obecnie największym lotniskiem tego typu w Europie Środkowo-Wschodniej, ale ze względu na swoje położenie, w granicach m.st. Warszawy, podlega nieusuwalnym ograniczeniom uniemożliwiającym jego rozwój, oddziałuje na warunki życia mieszkańców stolicy, a także ogranicza możliwości w zakresie zabudowy i rozwoju jego sąsiedztwa. Z tego względu nie istnieją realne szanse na przyszłe zwiększenie przepustowości Lotniska Chopina, przez co obiekt ten nie będzie w stanie sprostać wyzwaniom związanym z rozwijającym się rynkiem lotniczym w Polsce, a tym samym pełnić funkcji dużego portu przesiadkowego. Od lipca 2016 roku do lipca 2017 roku (jeszcze przed pandemią COVID-19) liczba pasażerów wzrosła o 24,7%. Szybki rozwój rynku, przy istniejących ograniczeniach środowiskowych lotniska (limit 600 operacji dziennie) oraz ograniczeniach infrastrukturalnych (linie kolejowe, Aleja Krakowska, drogi ekspresowe S79 i S2), doprowadził w roku 2019 do osiągnięcia maksymalnej przepustowości przez Lotnisko Chopina.". Autorzy raportu przygotowanego dla Centralnego Portu Komunikacyjnego dostrzegli także, iż: "zauważalny jest dynamiczny wzrost zapotrzebowania na usługi lotnicze, na co wskazują również dalsze prognozy ruchu pasażerów prowadzone przez Urząd Lotnictwa Cywilnego (...). W związku z tym, niezbędne jest podjęcie działań mających na celu dostosowanie infrastruktury lotniczej do rosnącego ruchu lotniczego." (tom I, str. 29 raportu).

Trafnie zauważa także Sąd pierwszej instancji, że ewentualne opóźnienie w realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia może mieć negatywne skutki dla gospodarki polskiej, może pociągnąć za sobą straty finansowe dla wielu przedsiębiorstw, a w konsekwencji przełożyć się na indywidualną sytuację gospodarczą tych podmiotów, ich pracowników oraz budżet państwa. Ponadto, może też negatywnie odbić się na perspektywach rozwoju osób zatrudnionych przy inwestycji, mogąc spowodować konieczność wstrzymania nowego zatrudnienia i tym samym pozbawić region istotnych korzyści gospodarczych. To też wskazuje, iż realizacja przedmiotowej inwestycji ma na uwadze poszanowanie konstytucyjnej ochrony interesu jednostki w warunkach konstytucyjnego obowiązku ochrony środowiska oraz zasady zrównoważonego rozwoju. Nie można zatem uznać, że w niniejszej sprawie doszło do naruszenia zasady uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, także w kontekście ich wyważenia. W interesie społecznym i słusznym interesie obywateli nie leży bowiem wstrzymywanie natychmiastowego wykonania decyzji, jeżeli nie zachodzi uzasadniony ku takiemu rozstrzygnięciu przypadek, a ten nie został w dostateczny sposób przez skarżących wykazany.

W konkluzji wskazać należy, że skargi kasacyjne nie wykazały, aby zaistniał uzasadniony przypadek wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej dla inwestycji polegającej na budowie Centralnego Portu Komunikacyjnego w rozumieniu art. 86e ust. 1 u.o.o.ś., Skarżący kasacyjnie nie wykazali bowiem okoliczności, które w sposób niebudzący wątpliwości wskazywałyby, że utrzymanie wykonalności decyzji środowiskowej wydanej przez RDOŚ rzeczywiście wywołać może nieodwracalne skutki prawne lub wyrządzi niepowetowaną szkodę, a w konsekwencji zagrozi chronionym dobrom skarżących kasacyjnie. Skarżący nie zaprezentowali zatem wystarczających argumentów uzasadniających uchylenie nadania przedmiotowego rygoru.

Ponadto, odnosząc się do zarzutów 2a i 2b (zbitki przepisów) zawartych w skargach kasacyjnych: A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K. i P.K., wskazać należy, że Sąd pierwszej instancji nie powoływał w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przepisów art. 75a ust. 1 i 2, art. 75b pkt 1, art. 75d ust. 1 i art. 75e ust. 11 u.c.p.k. W konsekwencji nie mógł dopuścić się błędu wykładni przepisów, których nie powoływał. Jeśli zaś chodzi o zarzut 2c (zbitka przepisów), podniesiono w nim błędną wykładnię, miedzy innymi, art. 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP. Odnosząc się do tego zarzutu wskazać należy na stanowisko WSA w Warszawie: "Powyższe odnosi się też do generalnego powołania przez skarżących naruszenia norm ustawowych i konstytucyjnych, bez wskazania, których to norm naruszenie te dotyczy albo poprzez enigmatycznie wskazanie danej normy prawa, np. art. 74 Konstytucji RP, bez wskazania na konkretny zarzut tego naruszenia, a zatem naruszenia nie wykazanego, ograniczając się też do przywołania treści konkretnej normy prawa. Stąd trudno merytorycznie się odnieść do tak postawionych zarzutów.". W powołanym passusie Sąd pierwszej instancji zauważył jedynie, że w skargach do tego Sądu wskazano ogólnie na przepis art. 74 Konstytucji RP, bez wskazania, na czym polega istota owego naruszenia. Tym samym sformułowanie zarzutu skargi kasacyjnej, poprzez błąd wykładni m.in. przepisu 74 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, nie można uznać za uzasadnione, skoro WSA w Warszawie nie odniósł się do owego przepisu, uznając że zarzut jest na tyle nieprecyzyjny, iż nie pozwala na ustalenie, o którą jednostkę redakcyjną art. 74 Konstytucji RP chodzi.

Z kolei wskazany w zarzucie 2d skarg kasacyjnych przepis art. 75d ust. 1 u.c.p.k. stanowi, że: "Do usuwania drzew i krzewów znajdujących się na nieruchomościach objętych decyzją o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 75c ust. 1, z wyjątkiem drzew i krzewów usuwanych z nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków, nie stosuje się przepisów o ochronie przyrody w zakresie obowiązku uzyskiwania zezwoleń na ich usunięcie oraz opłat z tym związanych". Wyłączenie przepisów ustawy o ochronie przyrody oznacza, że do wycinki drzew na terenach objętych decyzją środowiskową nie stosuje się przepisów o uzyskaniu zgody właściwego organu na usunięcie drzewa lub krzewu. Jednakże skargi kasacyjne nie wykazały, jak owa okoliczność prawna oddziałuje na uprawnienia lub obowiązki skarżących kasacyjnie. Wydanie decyzji środowiskowej nie stanowi podstawy do wycinki drzew na gruncie, do którego Skarb Państwa nie ma tytułu prawnego.

Chybione okazały się także zarzuty naruszenia prawa procesowego.

Zarzut 1c skarg kasacyjnych: A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K. i P.K. podnosi naruszenie art. 133 § 1 w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. Przepis art. 133 § 1 p.p.s.a. stanowi, że sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, chyba że organ nie wykonał obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2. Wyrok może być wydany na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym albo jeżeli ustawa tak stanowi. Z kolei przepis 141 § 4 p.p.s.a. określa elementy uzasadnienia wyroku. Stanowi, że powinno ono zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku pozwala na przyjęcie, że objęło ono wszystkie niezbędne wymogi, o których mowa w powołanym przepisie, a przedstawiony w nim wywód prawny w toku kontroli instancyjnej pozwala na ocenę, jakie znaczenie WSA w Warszawie nadał zastosowanym normom prawnym i co stanowiło podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w sentencji. Zauważyć należy, iż za pomocą zarzutu naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez Sąd meriti stanu faktycznego, czy też stanowiska co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego, a w konsekwencji trafności rozstrzygnięcia. Jako samodzielna podstawa kasacyjna zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. jest uzasadniony wówczas, gdy motywy wyroku nie zawierają stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia lub gdy orzeczenie sądu pierwszej instancji uchyla się spod kontroli instancyjnej w przypadku braku wymaganych prawem części (np. nieprzedstawienia stanu sprawy, czy też niewskazania lub niewyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia), a także wówczas, gdy będą one co prawda obecne, niemniej jednak obejmować będą treści podane w sposób niejasny, czy też nielogiczny, uniemożliwiający jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego i prawnego, stanowiącego podstawę kontrolowanego wyroku sądu (por. wyroki NSA z dnia: 15 czerwca 2010 r., sygn. II OSK 986/09; 12 marca 2015 r., sygn. I OSK 2338/13). Przy czym tylko wówczas, gdy konstrukcja uzasadnienia nie pozwala na odtworzenie toku myślowego sądu pierwszej instancji, można mówić o skutkującym ewentualnym wzruszeniem orzeczenia uchybieniu art. 141 § 4 p.p.s.a. w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. m.in. wyrok NSA z dnia 22 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 2259/11).

W powyższym zarzucie wskazano, iż Sąd pierwszej instancji nie wziął pod uwagę okoliczności, że: na etapie postępowania drugoinstancyjnego inwestor został wezwany do znacznego uzupełnienia dokumentacji; decyzja organu pierwszej instancji jest wykorzystywana do uzyskania kolejnych decyzji administracyjnych; lotnisko Chopina w Warszawie zostanie znacząco rozbudowane, zaś realizacja CPK wydłuży się do roku 2035 r. Przedstawione argumenty nie wykazują jednak, jak owe okoliczności oddziałują na interes prawnych skarżących kasacyjnie, a w konsekwencji, że uzasadnione było zastosowane ochrony prawnej w postaci wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej wydanej przez RDOŚ.

Na uwzględnienie nie zasługiwał także zarzut 1d skarg kasacyjnych: A. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B. Sp. z o.o. z siedzibą w [...], B.K., Z.K., K.K. i P.K., podnoszący naruszenie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. i art. 9 ust. 4 Konwencji z Aarhus w zw. z art. 86e ust. 1 u.o.o.ś. Przepis art. 9 ust. 4 powołanej Konwencji stanowi: "Dodatkowo i bez naruszania postanowień ustępu 1, procedury, o których mowa powyżej w ustępach 1, 2 i 3, przewidywać będą odpowiednie i prawnie skuteczne środki zaradcze, włączając w to, jeśli okaże się to potrzebne, wstrzymanie wykonania kwestionowanego działania, oraz będą bezstronne, oparte na zasadzie równości, terminowe i niedyskryminacyjne ze względu na koszty. Rozstrzygnięcia regulowane niniejszym artykułem przedstawia się lub dokumentuje w formie pisemnej. Rozstrzygnięcia sądów i, gdziekolwiek to możliwe, innych organów są publicznie dostępne.". Przepis art. 86e u.o.o.ś. jest jednym z przejawów realizacji postanowień powołanego przepisu Konwencji, a także czyni zadość zobowiązaniom określonym w art. 11 ust. 1 i 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/92/UE z dnia 13 grudnia 2011 r. w sprawie oceny skutków wywieranych przez niektóre przedsięwzięcia publiczne i prywatne na środowisko. Przepis art. 86e ust. 1 u.o.o.ś jest zatem efektem uznania trafności opinii KE, formułującej zarzuty niewłaściwej transpozycji dyrektywy EIA w zakresie art. 11 ust. 1 i 3, tj. regulacji dotyczących dostępu do wymiaru sprawiedliwości. Zastrzeżenia dotyczyły m.in. wyłączenia możliwości zwrócenia się do sądu o przyznanie środków tymczasowych, tak aby można było zawiesić wykonanie przedsięwzięcia i zapobiec wynikającej z niego szkodzie dla środowiska do czasu rozstrzygnięcia, czy decyzje te zostały wydane zgodnie z przepisami dyrektywy EIA. Wprowadzenie przepisu art. 86e u.o.o.ś. nie oznacza jednak automatyzmu wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej, bowiem, jak już wskazano, podmiot żądający ochrony prawnej w postaci wstrzymania wykonania decyzji środowiskowej powinien wykazać zagrożenia jego praw trudne do odwrócenia w przypadku realizacji postanowień kwestionowanej decyzji.

Chybione okazały się również pozostałe zarzuty wszystkich skarg kasacyjnych w zakresie naruszenia przepisów postępowania. Skarżący kasacyjnie nie wykazali bowiem skutecznie, że doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik postępowania prowadzonego przez organ oraz przez Sąd pierwszej instancji.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku.