I SA/Wa 2064/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-02-01	
Data wpływu	2023-10-25	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Anna Falkiewicz-Kluj
Jolanta Dargas /przewodniczący/
Łukasz Trochym /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6100 Nabycie mienia państwowego z mocy prawa przez gminę	
Hasła tematyczne	Inne	
Skarżony organ	Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 1634;  art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jolanta Dargas, Sędziowie: sędzia WSA Anna Falkiewicz-Kluj, sędzia WSA Łukasz Trochym (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 1 lutego 2024 r. sprawy ze skargi [...] S.A. w [...] na decyzję Krajowej Komisji Uwłaszczeniowej z dnia 31 sierpnia 2023 r. nr KKU-184/22 w przedmiocie nabycia przez gminę mienia Skarbu Państwa oddala skargę.	
Uzasadnienie
Krajowa Komisja Uwłaszczeniowa (dalej jako "Komisja") decyzją z 31 sierpnia 2023 r., nr KKU-184/22, po rozpatrzeniu odwołania Prezydenta Miasta [...] (dalej także jako "Prezydent"), w punkcie pierwszym uchyliła decyzję Wojewody Łódzkiego (dalej jako "Wojewoda") z 24 sierpnia 2022 r., znak GN-IV.7532.106.2022.BM;

w punkcie drugim stwierdziła nieodpłatne nabycie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto [...] prawa własności nieruchomości Skarbu Państwa, położonej w [...] – szlak kolejowy, oznaczonej w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni 3290 m2, w obrębie [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...], prowadzonej przez Sąd Rejonowy dla [...]-[...] w [...] XVI Wydział Ksiąg Wieczystych (dalej także jako "Nieruchomość").

Decyzja Komisji została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.

Wojewoda, działając na podstawie art. 18 ust 1 w zw. z art. 11 ust. 1 ustawy

z dnia 10 maja 1990 r. Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym

i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz. U. Nr 32, poz. 191 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa z dnia 10 maja 1990 r." lub "ustawa komunalizacyjna"), decyzją

z 24 sierpnia 2022 r., znak GN-IV.7532.106.2022.BM odmówił stwierdzenia nabycia,

z mocy prawa, przez Gminę Miasto [...] własności Nieruchomości, uznając że w dniu 27 maja 1990 r. stanowiła ona własność Skarbu Państwa, jednocześnie wskazując

że w jego ocenie Polskie Koleje Państwowe S.A. (dalej także jako "PKP" lub "Spółka") legitymowała się w dniu 27 maja 1990 r. prawem zarządu do Nieruchomości. Decyzja organu pierwszej instancji została oparta m.in. na udzielonej pismem z 14 lipca 2022 r. odpowiedzi na wezwanie tego organu z 10 maja 2022 r., którym Spółka przedstawiła swoje stanowisko w sprawie wraz z powołaniem orzecznictwa, ponadto przedkładając archiwalny wypis z rejestru gruntów oznaczony [...], wykazujący stan na dzień 27 maja 1990 r., jak również przedkładając wypis aktualny tego rejestru. Dodatkowo PKP przedstawiła do akt sprawy kopię decyzji Komisji wydanej w dniu

17 czerwca 2021 r. w sprawie nr KKU-237/19.

Od powyżej wskazanej decyzji Prezydent Miasta [...] wniósł odwołanie, skutkiem czego zakwestionowane rozstrzygnięcie zostało przez Komisję decyzją

z 31 sierpnia 2023 r., nr KKU-184/22 uchylone, jednocześnie Komisja

po merytorycznym rozpoznaniu sprawy, stwierdziła nabycie, z mocy prawa, z dniem

27 maja 1990 r., przez Gminę Miaso [...] prawa własności Nieruchomości. Uzasadniając zapadłe rozstrzygnięcie, Komisja wyjaśniła wykładnię przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie, aby następnie dokonać ich subsumpcji. Mianowicie organ drugiej instancji wskazał na brak w aktach sprawy dokumentów potwierdzających istnienie, według stanu na dzień 27 maja 1990 r., prawa zarządu lub użytkowania ustanowionych na rzecz Polskich Kolei Państwowych. W konsekwencji organ rozstrzygający w drugiej instancji uznał, że skoro nie ma podstaw do przyjęcia,

iż przedmiotowa nieruchomość była wyłączona z komunalizacji na rzecz właściwej gminy w trybie, to wobec tego w sprawie znajduje zastosowanie art. 5 ust 1 pkt 1 ustawy komunalizacyjnej i tym samym nieruchomość ta podlega komunalizacji z mocy prawa.

Skargę od wydanej przez Komisję decyzji z 31 sierpnia 2023 r., nr KKU-184/22 do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, z zachowaniem ustawowego terminu, wywiodła Spółka. W treści skargi PKP zarzuciła:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 5 ust.1 pkt. 1 w zw. z art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. przez uznanie, że z powyższych przepisów wynika, że do wydania decyzji komunalizacyjnej wystarczające jest ustalenie, że dana nieruchomość nie była objęta prawem zarządu państwowej jednostki organizacyjnej, podczas gdy w rzeczywistości przepis ten warunkuje wydanie decyzji komunalizacyjnej ustaleniem, że dana nieruchomość należała do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego, oraz przez nieuwzględnienie, że grunty, które w dniu wejścia

w życie ww. ustawy znajdowały się w posiadaniu przedsiębiorstwa państwowego PKP przeszły z mocy prawa w zarząd tego przedsiębiorstwa, wykonującego zadania o charakterze ogólnokrajowym;

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 16 ustawy z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym PKP (Dz.

U. Nr 26, poz. 138, ze zm.) w związku z art. 38 ust. 1, 2 i 3 ustawy z dnia 25 września 1981 r. o przedsiębiorstwach państwowych (Dz.U. Nr 24, poz. 122) przez nieuwzględnienie, że przepisy prawa przewidywały wyposażanie przedsiębiorstwa państwowego przez organ założycielski w środki niezbędne

do prowadzenia działalności określonej w akcie prawnym o jego utworzeniu,

a przedsiębiorstwo, gospodarując wydzielonym mu i nabytym mieniem, zapewniało jego ochronę, oraz że z przepisów prawa wynika,

że przedsiębiorstwo państwowe PKP gospodarowało wydzielonym mu mieniem Skarbu Państwa, jak również że mienie PKP stanowi wydzieloną część mienia ogólnonarodowego, w skład którego wchodzą środki będące w dyspozycji PKP

w dniu wejścia w życie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym PKP oraz środki nabyte przez przedsiębiorstwo państwowe PKP w toku jego dalszej działalności;

3) naruszenie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. w zw. z art. 34 oraz 34a ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP (Dz.U. z 2021 r. poz. 146) przez nieuwzględnienie, że grunty będące własnością Skarbu Państwa, znajdujące się w dniu 5 grudnia 1990 r. w posiadaniu PKP, co do których PKP nie legitymowało się dokumentami o przekazaniu mu tych gruntów w formie prawem przewidzianej i nie legitymuje się nimi do dnia wykreślenia z rejestru przedsiębiorstw państwowych, stają się z dniem wejścia w życie tej ustawy, z mocy prawa, przedmiotem użytkowania wieczystego PKP, oraz że grunty takie są wyłączone spod komunalizacji.

Spółka przedtawiła obszerne uzasadnienie dla wniesionych zarzutów, powołując fragmenty orzecznictwa, jak również fragmenty wcześniej wydawanych przez Komisję rozstrzynięć. Wobec tak przedstawionych zarzutów, wskazując na wadliwość decyzji wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Komisja wniosła o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w treści zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 i § 2 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a.),

a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonej decyzji niezależnie

od zarzutów podniesionych w skardze. Sąd stosuje przy tym przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Jeżeli w toku tak przeprowadzonego postępowania nie zostanie ustalone wystąpienie choćby jednej okoliczności, o których stanowią wymienione powyżej przepisy prawa, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Przechodząc zatem do oceny legalności zaskarżonej decyzji, zaznaczenia wymaga że Komisja uchyliła w pkt 1 decyzję Wojewody, natomiast w punkcie drugim stwierdziła nieodpłatne nabycie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto [...] prawa własności Nieruchomości. Rozstrzygnięcie wydane przez Komisję

w przedmiocie komunalizacji mienia stanowiącego własność Skarbu Państwa w trybie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. ma charakter deklaratoryjny,

co oznacza, że decyzja ta stwierdza stan faktyczny i prawny istniejący w dniu wejścia

w życie ustawy komunalizacyjnej, tj. w dniu 27 maja 1990 r. Zgodnie bowiem z treścią art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r., jeżeli dalsze przepisy nie stanowią inaczej, mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych

i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego stało się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin. Dla dalszych rozważań istotnym jest wskazanie, że orzecznictwo sądów administracyjnych jednolicie stosuje użyte w tym przepisie sformułowanie "należące do" w odniesieniu

do przynależności mienia państwowego do określonego podmiotu w sensie prawnym,

a nie faktycznym (przykładowo por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 23 lutego 2010 r., sygn. akt I OSK 593/09).

Zasadniczym przedmiotem sporu jest zatem okoliczność dysponowania przez Spółkę tytułem prawnym do Nieruchomości, co jednocześnie wykluczałoby możliwość jej komunalizacji. Przy czym zarzuty Spółki w głównej mierze odnosiły się do próby wykazania, że prawo zarządu, użytkowania lub użytkowania wieczystego przysługiwało jej ex lege. Oznacza to, że wykazanie na dzień 27 maja 1990 r. przynależności mienia do Spółki stanowić będzie przeszkodę komunaliacyjną.

Wobec tego za nietrafiony należy uznać pierwszy zarzut Spółki jakoby brak dokumentu potwierdzającego ustanowienie prawa zarządu lub oddania w użytkowanie na rzecz PKP przedmiotowej nieruchomości skutkował nienależeniem Nieruchomości do rad narodowych lub terenowych organów administracji państwowej

stopnia podstawowego. Pozostawanie nieruchomości we władaniu PKP bez udokumentowanego prawa oznacza, że nieruchomość ta należała w dniu 27 maja 1990 r. do rady narodowej lub terenowego organu administracji państwowej stopnia podstawowego w rozumieniu art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. Powyższe stanowisko wynika wprost z uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanej

w dniu 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17. Już uprzednio uchwałą z 27 lutego 2017 r., sygn. I OPS 2/16, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał wykładni art. 5 ust. 1 ustawy komunalizacyjnej przyjmując, że zwrot "mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego" obejmuje nieruchomości pozostające we władaniu Spółki bez udokumentowanego prawa w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 14, poz. 90 ze zm., powoływanej dalej jako "ustawa gruntowa").

Należy zatem wyjaśnić, że prawo do nieruchomości może być wykazane

w sposób określony w art. 38 ust. 2 ustawy gruntowej, tj. decyzją organu administracji publicznej, na mocy której Spółka uzyskała grunt państwowy w zarząd albo umową zawartą za zezwoleniem organu o przekazaniu nieruchomości między państwowymi jednostkami organizacyjnymi, bądź też umową o nabyciu nieruchomości. Przedstawienie w postępowaniu stosownej dokumentacji skutkuje wówczas tym,

że domniemanie wynikające z brzmienia art. 6 ust. 1 ustawy gruntowej może zostać obalone. Przy czym Spółka w toku postępowania administracyjnego nie przedstawiła jakiegokolwiek dowodu na istnienie prawa zarządu względem Nieruchomości. Takiej okoliczności nie potwierdza dołączony przez PKP do pisma z 14 lipca 2022 r. archiwalny wypis z rejestru gruntów. W aktach administracyjnych sprawy brak innych dokumentów, które mogłyby potwierdzić istnienie tego prawa w dniu 27 maja 1990 r.

Wartym zaznaczenia jest również to, że zgodnie z art. 87 ust. 2 tej ustawy, zainteresowane jednostki, które nie legitymowały się dokumentami o przekazaniu gruntów, wydanymi w formie prawem przewidzianej, a były w dniu 1 sierpnia 1988 r. posiadaczami gruntów stanowiących własność Skarbu Państwa, mogły złożyć wniosek o uregulowanie stanu prawnego do posiadanego gruntu. Oznacza to, że takie prawo

do gruntu jak zarząd, użytkowanie, użytkowanie wieczyste nie mogło powstać w sposób dorozumiany (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 lutego 2006 r., sygn. akt I OSK 1295/05). W tym stanie rzeczy faktyczne władanie nieruchomością przez inny podmiot (w tym przypadku PKP) nie stanowi negatywnej przesłanki komunalizacji mienia, która w trybie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 1990 r. następowała

z mocy prawa z dniem wejścia ustawy komunalizacyjnej w życie.

Przechodząc natomiast do drugiego z powołanych przez Spółkę zarzutów, należy wyjaśnić że prawa zarządu do Nieruchomości nie sposób wywieść z aktów normatywnych dotyczących funkcjonowania PKP. Zarząd ten musiał, jak to już

wyżej wskazano, jednoznacznie wynikać z decyzji administracyjnej wydanej

na podstawie przepisów szczególnych, regulujących gospodarowanie nieruchomościami państwowymi. Zasadnym jest w tym miejscu syntetyczne przywołanie poszczególnych aktów prawnych dotyczących funkcjonowania kolei. Toteż po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w 1918 r., weszła w życie ustawa z dnia

12 czerwca 1924 r. o zakresie działania Ministra Kolei Żelaznych i o organizacji urzędów kolejowych (Dz. U. Nr 57, poz. 580). Następnie, w dniu 28 września 1926 r. weszły w życie rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. w sprawie ustanowienia urzędu Ministra Komunikacji (Dz. U. Nr 97, poz. 567) oraz rozporządzenie Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 97, poz. 568). Artykuł 4 ostatnio wskazanego rozporządzenia stanowił, że przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" prowadzi eksploatację wszystkich linii kolejowych, zarządzanych dotychczas przez Ministerstwo Komunikacji, i w tym celu obejmuje w zarząd powierniczy i użytkowanie cały ich majątek nieruchomy. Dnia 2 grudnia 1930 r. zmieniony został art. 2 tego ostatniego rozporządzenia, na mocy art. 1 pkt 2 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 29 listopada 1930 r. w sprawie zmian i uzupełnień rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej

z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz.U. Nr 82, poz. 641). Do art. 2 dodano nowy ustęp (ust. 2) w brzmieniu: "organom przedsiębiorstwa «Polskie Koleje Państwowe» służą wszystkie publiczno-prawne uprawnienia dotychczasowego państwowego zarządu kolejowego". Organy PKP zastąpiły państwowe jednostki organizacyjne - zarządy kolejowe, funkcjonujące dotychczas w strukturach administracji kolejowej. Z dniem 3 sierpnia 1948 r., na mocy art. 1 pkt 19 dekretu z dnia 28 lipca 1948 r. o zmianie rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 36, poz. 255), zarząd powierniczy stał się zarządem.

Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu powołanej już wcześniej uchwały składu siedmiu sędziów z 27 lutego 2017 r. sygn. akt I OPS 2/16, zgodnie z art. 4 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta RP z dnia 24 września 1926 r.

o utworzeniu przedsiębiorstwa Polskie Koleje Państwowe, w brzmieniu jednolitym ustalonym obwieszczeniem Ministra Komunikacji z dnia 5 grudnia 1930 r. (Dz.U. R.P. Nr 97, poz. 568), a następnie i art. 4 ust. 1 tego rozporządzenia w brzmieniu jednolitym, ustalonym obwieszczeniem Ministra Komunikacji z dnia 12 sierpnia 1948 r. (Dz. U. Nr 43, poz. 312), przedsiębiorstwo "Polskie Koleje Państwowe" uzyskało z mocy ustawy zarząd powierniczy, który następnie uległ przekształceniu w zarząd poprzez skreślenie użytego w tekście przedwojennym słowa "powierniczy". Jednakże na mocy art. 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach (Dz.U. Nr 54, poz. 311) utraciło moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe", a skutek ten – zgodnie z art. 47 tej ustawy następował z dniem jej ogłoszenia, tj. z dniem 8 grudnia 1960 r. Ustawa

o kolejach z 1960 r. nie zawierała żadnych postanowień w zakresie określenia tytułu prawnego do nieruchomości posiadanych przez PKP; w szczególności nie potwierdzała prawa zarządu tego przedsiębiorstwa do jakichkolwiek gruntów z czego – uznając koncepcję racjonalnego ustawodawcy - wyprowadzić należy wniosek, że nie było intencją ustawodawczą utrzymanie tego prawa. Według Naczelnego Sądu Administracyjnego skutkiem prawnym, wywołanym uchyleniem rozporządzenia Prezydenta RP z 1926 r. przez ustawę z 1960 r., było m.in. to, że wolą suwerena uchylony został tytuł prawny (ustawowy) do zarządczego władania gruntami przez PKP, które tym samym utraciły 8 grudnia 1960 r. zarząd nieruchomościami, przyznany rozporządzeniem z 1926 r., gdyż zarząd powstały ex lege nie może istnieć bez ważnej

i obowiązującej podstawy prawnej jego powstania. Ustawa o kolejach nie potwierdziła bowiem przysługiwania tego szczególnego prawa w rozdziale 2 "Przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe", przyznając temu przedsiębiorstwu uprawnienie wyłącznie do "budowy, utrzymania i eksploatacji kolei użytku publicznego". Oznacza to również, że nie było wolą ustawodawcy potwierdzenie przysługiwania PKP zarządu, o którym stanowiło uchylone rozporządzenie Prezydenta z 1926 r. po zmianach.

Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu również powołanej uprzednio uchwały składu siedmiu sędziów z 26 lutego 2018 r., sygn. akt I OPS 5/17, wyjaśnił że pełna wykładnia – językowa, systemowa i celowościowa - artykułu 46 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach prowadzi do wniosku, zgodnie z którym

8 grudnia 1960 r. odpadła podstawa normatywna prawa zarządu PKP. Wykładnia językowa przepisu stanowiącego, że traci moc rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 września 1926 r. o utworzeniu przedsiębiorstwa "Polskie Koleje Państwowe" nie pozostawia wątpliwości, że z chwilą wejścia w życie ustawy

z dnia 2 grudnia 1960 r. o kolejach podstawy normatywne prawa zarządu PKP (które to prawo wynikało ex lege) przestały istnieć, skoro utraciły moc przepisy, w których podstawy te były zawarte, a zatem od tego momentu PKP nie legitymowało się tytułem prawnym do nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa. Spółka chcąc powołać się na prawo zarządu po wejściu w życie ustawy z dnia 2 grudnia 1960 r.

o kolejach powinna udokumentować tego rodzaju tytuł prawny do nieruchomości powołując się na zdarzenia, które po tej dacie stanowiły w polskim porządku prawnym podstawę uzyskania prawa zarządu, tj. decyzję administracyjną właściwego organu lub umowę. Także uchwalona w dniu 27 kwietnia 1989 r. ustawa o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 26, poz. 138 ze zm.), zmieniająca m.in. ustawę z 1960 r. o kolejach, nie zawierała postanowień w zakresie ewentualnego przyznania PKP zarządu gruntami. Powołana przez Spółkę ustawa z dnia 27 kwietnia 1989 r. o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe", a zwłaszcza art. 16 tej ustawy nie ustanawiał z mocy prawa zarządu na rzecz PKP w stosunku

do konkretnych nieruchomości, nie potwierdzał też w swej treści ustanowionego uprzednio zarządu na rzecz Spółki. Podobnie jak i ustawa z dnia 19 października 1991 r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwie państwowym "Polskie Koleje Państwowe" (Dz. U. Nr 107, poz. 463), która nakazywała uznać prawo PKP do wydzielonego mienia jedynie jako "gospodarowanie", a nie oznaczone prawo rzeczowe do konkretnej nieruchomości. Ustawa ta nie zawierała postanowień w zakresie ewentualnego przyznania PKP zarządu gruntami (por. np. wyrok NSA z 25 kwietnia 2023 r., sygn. akt I OSK 661/22). Zarząd ten musiał, jak to już wyżej wskazano, jednoznacznie wynikać z decyzji administracyjnej wydanej na podstawie przepisów szczególnych, regulujących gospodarowanie nieruchomościami państwowymi. Wobec braku postanowień w którymkolwiek z powołanych wyżej aktów prawnych, z którego wynikałoby istnienie prawa zarządu lub użytkowania nieruchomości przez PKP ex lege, również i ten zarzut Spółki uznać należy za chybiony.

Nietrafiony jest zarzut Spółki dotyczący zastosowania art. 11 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. bowiem przepis ten wyłączający spod komunalizacji mienie należące do przedsiębiorstw państwowych wykonujących zadania o charakterze ogólnokrajowym nie miał zastosowania. Sformułowanie "należące do" przedsiębiorstw państwowych oznaczało przynależność mienia państwowego do tych podmiotów

w sensie prawnym, czego Spółka w postępowaniu nie udowodniła. Gdyby nawet

i tę okoliczność udałoby się Spółce wykazać, to takie przedsiębiorstwo państwowe powinno znajdować się wykazie określonym przez Radę Ministrów, o czym stanowił art. 11 ust. 2 ostatnio powołanej ustawy. W wykazie objętym rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 9 lipca 1990 r. w sprawie ustalenia wykazu przedsiębiorstw państwowych i jednostek organizacyjnych, których mienie nie podlega komunalizacji (Dz. U. Nr 51, poz. 301) przedsiębiorstwo Polskie Koleje Państwowe nie zostało ujęte.

Powoływanie się z kolei przez Spółkę na przepisy art. 34 i 34a ustawy

z 8 września 2000 r. o komercjalizacji, restrukturyzacji i prywatyzacji przedsiębiorstwa państwowego "Polskie Koleje Państwowe" dla oceny stanu prawnego Nieruchomości na dzień 27 maja 1990 r. także jest w tym postępowaniu chybione. Przepisy powołanej ustawy, która weszła w życie po dniu 27 maja 1990 r., mogą dotyczyć jedynie mienia stanowiącego aktualnie własność ogólnonarodową (państwową), komunalizowanego

w trybie art. 5 ust. 3 i ust. 4 ustawy komunalizacyjnej, nie mogą natomiast odnosić się do mienia już skomunalizowanego z mocy art. 5 ust. 1 i ust. 2 tej ustawy, gdyż mienie

to w dniu 27 maja 1990 r. stało się mieniem komunalnym i od tej daty nie jest już mieniem państwowym (por. np. wyroki NSA: z 18 lutego 2014 r. sygn. akt I OSK 1711/12; z 19 grudnia 2013 r. sygn. akt I OSK 1212/12, sygn. akt I OSK 1211/12, sygn. akt I OSK 1255/12, I OSK 1370/12).

W ocenie Sądu, zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w tym wskazanych

w skardze przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania. Komisja rozpatrzyła całokształt materiału dowodowego, w sposób prawidłowy dokonując oceny przesłanek komunalizacji w odniesieniu do Nieruchomości, aby następnie w należyty sposób uzasadnić zajęte w sprawie stanowisko. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby Spółka dysponowała jakimkolwiek tytułem prawnorzeczowym do spornego gruntu (czy to w formie decyzji, czy umowy), który ustanowiłby na niej zarząd bądź użytkowanie, zatem Komisja prawidłowo uchyliła decyzję Wojewody z 24 sierpnia 2022 r. i stwierdziła nieodpłatne nabycie, z mocy prawa, z dniem 27 maja 1990 r. przez Gminę Miasto [...] prawa własności Nieruchomości.

Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a orzekł jak w sentencji. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym znalazło podstawę w art. 119 pkt 2 p.p.s.a.