Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska (spr.) Sędzia WSA Joanna Tarno Protokolant: St. sekretarz sądowy Agnieszka Kerszner po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2020 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2018 r. oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymało w mocy własną decyzję z [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta Ł. z [...] stycznia 2018 r., ustalającej J.S. zobowiązanie w podatku od nieruchomości położonej w Ł. przy ul. A 12, działki o nr ewid. 39/4, 39/5, 39/6 i 39/7 w obrębie [...], za 2018 r. w wysokości 3.496, 00 zł.

Pismem z 13 marca 2019 r. podatnik wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji ustalających podatek od nieruchomości, której jest posiadaczem samoistnym za lata 2010 – 2018.

W uzasadnieniu podniósł, że wymienione decyzje wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, które polega na tym, że podatkiem od nieruchomości został obciążony posiadacz samoistnym, który nie jest ujawniony w rejestrze gruntów i budynków.

Odmawiając uwzględnienia wniosku Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 247 § 1 pkt 3 z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 900, powoływanej dalej w skrócie jako: O.p.) organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa.

Kolegium wyjaśniło, że rażące naruszenie prawa to naruszenie mające oczywisty charakter, przejawiający się w tym, że treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu. Istnienie tej sprzeczności da się ustalić przez proste ich zestawienie, a więc wówczas, gdy dochodzi do przekroczenia prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 247 § 1 pkt 3 O.p., to naruszenie oczywiste, łatwo dostrzegalne, wyraźne, niewątpliwe.

Organ podatkowy stwierdził, że podatnik nie wskazał przepisów, które miały zostać naruszone w sposób rażący.

W ocenie Kolegium ustawa z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1445 powoływana dalej w skrócie jako: u.p.o.l.) odwołuje się do ewidencji gruntów i budynków jedynie w art. 1a ust. 3 wskazując że przez użyte w ustawie określenia użytki rolne, lasy, nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione, grunty pod wodami powierzchniowymi stojącymi oraz grunty pod wodami powierzchniowymi płynącymi, grunty pod morskimi wodami wewnętrznymi rozumie się grunty sklasyfikowane w ten sposób w ewidencji gruntów i budynków. W przepisach art. 3 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 u.p.o.l. ustawodawca, przewidując opodatkowanie posiadaczy samoistnych, nie odwołał się do tego, że takie posiadanie samoistne musi wynikać z ewidencji gruntów i budynków.

Ponadto zdaniem organu podatkowego z art. 20 ust. 2 pkt 1 ustawy z 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 725 z późn. zm., powoływanej dalej w skrócie jako: "P.g.k.") wynika, iż do ewidencji wpisuje się władających lub gospodarujących nieruchomościami, ale w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa (art. 20 ust. 2 pkt 1 lit.a P.g.k.) oraz samoistnych posiadaczy, ale w sytuacji gruntów, dla których ze względu na brak księgi wieczystej, zbioru dokumentów albo innych dokumentów nie można ustalić ich właścicieli (art. 20 ust. 2 pkt 1 lit.b P.g.k.).

W przedmiotowej sprawie nie zachodzi sytuacja, o której mowa w art. 20 ust. 2 pkt 1 lit. b p.g.k., bowiem dla nieruchomości tych są prowadzone księgi wieczyste, w których został ujawniony właściciel. Dlatego też prawidłowo, zgodnie z art. 20 ust. 2 pkt 1 lit.a P.g.k. do ewidencji gruntów wpisano jako władającego Urząd Miasta Ł., który jest władającym w rozumieniu przepisów o gospodarowaniu nieruchomościami Skarbu Państwa. Dlatego nie można podzielić zarzutu, że nieprawdziwy jest wpis że władającym jest Urząd Miasta Ł. Wydział Gospodarowania Majątkiem.

W świetle powyższego Kolegium stwierdziło, że w zaskarżonej decyzji Prezydent Miasta Ł. nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 247 § 1 pkt 3 O.p. Wskazane wyżej przepisy art. 3 ust. 1 pkt 3 i ust. 3 u.p.o.l., a także art. 21 P.g.k. nie uzależniają podlegania obowiązkowi podatkowego od wpisania posiadania samoistnego do ewidencji gruntów i budynków. Co istotne, posiadanie, zarówno samoistne, jak i zależne, jest stanem faktycznym, nie zaś prawem i nie jest uwidaczniane co do zasady w ewidencji gruntów i budynków. W przedmiotowej sprawie nie zaszła również podstawa do wpisania samoistnego posiadacza na zasadzie powołanego art. 20 ust. 2 pkt 1 lit.b P.g.k., bowiem w księgach wieczystych został wpisany właściciel.

J.S. zaskarżył decyzję wskazaną na wstępie decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko, zgodnie z którym decyzje Prezydenta Miasta Ł. nakładające na skarżącego obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości, zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa ponieważ podatkiem od nieruchomości został obciążony posiadacz samoistnym, który nie jest ujawniony w rejestrze gruntów i budynków. Zdaniem skarżący decyzje naruszają art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. i art. 21 P.g.k.

W uzasadnieniu skargi podniósł, że rejestr gruntów zawiera nieprawdziwą informację, zgodnie z którą władającym jest Urząd Miasta Ł., podczas gdy faktycznie władającym nieruchomością jest skarżący będący posiadaczem samoistnym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

W ocenie sądu skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. prawidłowo oceniło, iż decyzja ustalająca J.S. zobowiązanie w podatku od nieruchomości za wskazany na wstępie rok, nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza to, że nie zachodziła podstawa prawna do stwierdzenia nieważności decyzji, w oparciu o przesłankę przewidzianą w art. 247 § 1 pkt 3 O.p.

Zdaniem skarżącego decyzje nakładające na niego obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości za lata 2010 – 2018 zostały wydane z rażącym naruszeniem art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. i art. 21 P.g.k., ponieważ został on obciążony obowiązkiem zapłaty podatku od nieruchomości, jako samoistny posiadacz nieruchomości, pomimo że nie został wpisany do rejestru gruntów. Innymi słowy skarżący stoi na stanowisku, zgodnie z którym warunkiem ustalenia samoistnemu posiadaczowi nieruchomości zobowiązania w podatku od nieruchomości jest to, by był on ujawniony w rejestrze gruntów i budynków jako posiadacz samoistny nieruchomości.

W ocenie sądu taka przesłanka nie wynika z przepisów ustawy o podatkach i opłatach lokalnych ani z ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne. Skoro nie istnieje żaden przepis prawa, który uzależniałby w sposób jednoznaczny opodatkowanie samoistnego posiadacza nieruchomości od ujawnienia tego posiadania w ewidencji gruntów i budynków, to nie można mówić o rażącym naruszeniu prawa rozumianym - tak jak wyjaśniło Kolegium w uzasadnieniu decyzji – jako o naruszeniu oczywistym wynikającym z prostego zestawienia treści decyzji i treści przepisu.

W szczególności warunek taki nie wynika z wymienionego w skardze art. 3 ust. 1 pkt 2 u.p.o.l.

Zgodnie z tym przepisem podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych.

W myśl art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem, Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2.

Z treści cytowanego przepisu wynika również, że ustawa podatkowa nie przewiduje warunku, iż podatnikami podatku od nieruchomości są jedynie ci posiadacze samoistni nieruchomości należących do jednostek samorządu terytorialnego, którzy zostali ujawnieni w rejestrze gruntów i budynków.

Na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło, że właścicielem nieruchomości będącej przedmiotem opodatkowania jest Gmina Miasto Ł. Okolicznością niesporną jest to, że posiadaczem samoistnym tej nieruchomości jest skarżący i że fakt ten nie został ujawniony w ewidencji gruntów i budynków. Z cytowanych wcześniej przepisów wynika, że nie jest to przesłanka od której zależy status podatnika podatku od nieruchomości. Okolicznością o zasadniczym znaczeniu jest to, że skarżący jest posiadaczem samoistnym tej nieruchomości.

Sąd w składzie orzekającym w rozpoznawanej sprawie stoi na stanowisku, że przy ocenie, czy dany podmiot jest podatnikiem podatku od nieruchomości decydujące znaczenie mają przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, a nie art. 21 ust. 1 Prawa geodezyjnego i kartograficznego.

Nie ma wątpliwości co do tego, że ewidencja gruntów i budynków odgrywa istotną rolę przy wymiarze podatku od nieruchomości.

Ewidencja ta, na co zwróciło uwagę Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ma decydujące znaczenie w zakresie określania przedmiotu podatku od nieruchomości (odpowiednie sklasyfikowanie gruntu czy budynku w tejże ewidencji rzutuje na zasady jego opodatkowania). Nie rozstrzyga ona jednak o osobie podatnika, a więc danych podmiotowych. Kwestia ta nie może być bowiem, co sugeruje ogólne sformułowanie art. 21 P.g.k., rozstrzygana na podstawie ewidencji. Przepisy ustawy o podatkach i opłatach lokalnych przy określaniu zakresu podmiotowego podatku od nieruchomości nie odsyłają do ewidencji gruntów i budynków, o czym była mowa powyżej.

Zdaniem sądu z użytego w art. 21 ust. 1 P.g.k. sformułowania, że "Podstawę [...] wymiaru podatków [...] stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków.", nie wnika, że ewidencja gruntów i budynków stanowi źródło na podstawie którego organy podatkowe powinny określać kto jest podatnikiem podatku od nieruchomości.

Przyjęcie takiego wniosku stałoby w oczywistej sprzeczności z podstawową regułą wykładni przepisów prawa, zgodnie z którą należy ustalać znaczenie przepisów prawnych w taki sposób, by żadne przepisy bądź ich fragmenty nie okazały się zbędne. Otóż gdyby przyjąć, że status podatnika podatku od nieruchomości posiadają te podmioty, które są wpisane do ewidencji gruntów i budynków, zbędny byłby art. 3 u.p.o.l. Skoro ustawodawca określił w art. 3 u.p.o.l. reguły z których wynika, jaki podmiot w danych okolicznościach jest podatnikiem, to nie ma podstaw by ten przepis pominąć i uznać, że wbrew jego treści, skarżący nie jest podatnikiem, ponieważ nie został wpisany do ewidencji gruntów i budynków.

Podkreślić przy tym należy, że posiadanie samoistne jest stanem faktycznym, a nie prawnym. Nie musi być ono ujawnione w żadnym dokumencie urzędowym, tym bardziej w ewidencji gruntów i budynków (por. B. Pahl glosa do wyroku NSA z 24 maja 2013 r., sygn. akt II FSK 1749/11, LEX).

Reasumując nie można postawić Prezydentowi Miasta Ł. zarzutu, że rażąco naruszył prawo wskazując w decyzjach ustalających wysokość podatku od nieruchomości, skarżącego jako podatnika tego podatku.

Kwestia czy skarżący jako posiadacz samoistny powinien być ujawniony w ewidencji gruntów i budynków może być ewentualnie przedmiotem oceny w odrębnym postępowaniu prowadzonym przed organami upoważnionymi do prowadzenia ewidencji, a nie w postępowaniu podatkowym.

Konsekwencją powyższego jest również i to, że sąd administracyjny oceniając legalność decyzji podatkowej nie może oceniać, czy ewidencja gruntów i budynków jest prowadzona prawidłowo, a w szczególności nie może ferować ocen co do podnoszonej przez skarżącego kwestii, że aktualny rejestr gruntów poświadcza informację nieprawdziwą, że władającym nieruchomość jest Urząd Miasta Ł., podczas gdy faktycznie władającym nieruchomością jest skarżący.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2019 r., poz. 2325) Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi oddalił skargę.

k.ż.