I OSK 1054/17 - Wyrok

Data orzeczenia	2017-12-14	
Data wpływu	2017-05-11	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Ewa Janowska /sprawozdawca/
Maciej Dybowski
Olga Żurawska - Matusiak /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6330 Status  bezrobotnego	
Hasła tematyczne	Zatrudnienie
Bezrobocie	
Sygn. powiązane	IV SA/Gl 88/16	
Skarżony organ	Wojewoda	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2015 nr 0 poz 149; art. 2 ust. 1 pkt 2; Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy - tekst jednolity	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak, Sędzia NSA Maciej Dybowski, Sędzia del. WSA Ewa Janowska (spr.), , po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 7 września 2016 r. sygn. akt IV SA/Gl 88/16 w sprawie ze skargi J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej oddala skargę kasacyjną	
Uzasadnienie
Wyrokiem z dnia 7 września 2017 r., sygn. akt IV 88/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, w sprawie za skargi J. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej, oddalił skargę.

Wyrok został wydany w następujących, ustalonych przez Sąd I instancji, okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.

Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...] października 2015 r., podjętą w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego, uchylił w całości własne decyzje dotyczące J. Z.:

a) z dnia [...] listopada 2014 r. orzekającą o uznaniu za osobę bezrobotną z dniem [...] listopada 2014 r.,

b) z dnia [...] listopada 2014 r. orzekającą o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia [...] listopada 2014 r. do dnia [...] maja 2015 r.,

c) z dnia [...] czerwca 2015 r. orzekającą o utracie prawa do zasiłku od dnia [...]

maja 2015 r. z powodu upływu maksymalnego okresu jego pobierania.

Jednocześnie organ orzekł o odmowie uznania J. Z. za osobę bezrobotną z dniem [...] listopada 2014 r., odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od [...] listopada 2014 r. do [...] maja 2015 r. i umorzył postępowanie w sprawie utraty prawa do zasiłku od [...] maja 2015 r.

W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu [...] września 2015 r. wpłynęło pismo Wyższej Szkoły Medycznej w [...] (dalej zwanej WSM w [...]), z którego wynika, że J. Z. od dnia [...] października 2013 r. jest studentem studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku pielęgniarstwo. Wobec tego, w dniu przyjęcia na studia nabył prawa studenta, status studenta studiów stacjonarnych oraz rozpoczął naukę w trybie stacjonarnym, co oznacza, że w dniu rejestracji jako osoba bezrobotna nie spełniał wymogów niezbędnych do uznania za osobę bezrobotną.

Od powyższej decyzji J. Z. złożył odwołanie, zarzucając naruszenie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., art. 151 K.p.a., art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, art. 7 i 8 K.p.a., art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Wskazał, że w dniu rejestracji poinformował Powiatowy Urząd Pracy (dalej PUP) w [...], że jest studentem Wydziału Pielęgniarstwa WSM w [...] oraz, że są to studia zaoczne, na których zajęcia odbywają się w formie zjazdów sobotnio-niedzielnych. Stąd, studia te należało zakwalifikować jako studia niestacjonarne, za które zwyczajowo uważa się studia zaoczne, wieczorowe i eksternistyczne. Podniósł, że studiami stacjonarnymi są wyłącznie studia dzienne, na których zajęcia odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach od rannych do popołudniowych. Ponadto dodał, że takiej kwalifikacji w kontekście ustawy o promocji zatrudnienia, dokonują konsekwentnie sądy administracyjne. Odwołujący za wadliwe i niezgodne z intencją ustawodawcy uznał przenoszenie na grunt ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy definicji studiów stacjonarnych, zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Jego zdaniem, zawarte w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy określenie studia stacjonarne, zgodnie z zasadą celowości i logiki, winno być rozumiane jako studia dzienne.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 149 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o promocji zatrudnienia) oraz art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że J. Z. został zarejestrowany w PUP w [...] w dniu [...] listopada 2014 r. Organ przedstawił kolejne decyzje wydane w związku z rejestracją i podniósł, że w dniu [...] marca 2015 r. J. Z. odmówił przyjęcia propozycji stażu z uwagi na odbywanie praktyki semestralnej podczas drugiego roku studiów pielęgniarskich w WSM w [...]. Wojewoda podkreślił, że skarżący po odebraniu pouczenia o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, złożył w dniu rejestracji oświadczenie, że nie pobiera nauki w trybie stacjonarnym. Wojewoda stwierdził, że skarżący nie spełniał przesłanek z art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia dotyczących uznania go za osobę bezrobotną w dacie rejestracji w dniu [...] listopada 2014 r. Według bowiem tego przepisu, za bezrobotnego może być uznana tylko osoba nieucząca się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje na studiach niestacjonarnych. Wojewoda podkreślił, że skarżący był prawidłowo pouczony o prawach i obowiązkach związanych z uzyskaniem statusu osoby bezrobotnej oraz zapoznany z przepisami ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Pomimo tego, rejestrując się w charakterze bezrobotnego w dniu [...] listopada 2014 r., nie poinformował pracownika PUP o podjęciu w dniu [...] października 2013 r. studiów stacjonarnych na kierunku pielęgniarstwo w WSM w [...] oraz o ich kontynuowaniu w trakcie posiadania statusu osoby bezrobotnej. Następnie organ odwoławczy wskazał, że według definicji studiów stacjonarnych, zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 12 i 13 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 572, ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym), studnia stacjonarne oznaczają formę studiów wyższych, w której co najmniej połowa programu kształcenia jest realizowana w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów, natomiast studia niestacjonarne - formę studiów wyższych, inną niż studia stacjonarne, wskazaną przez senat uczelni.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji, J. Z. podniósł zarzut naruszenia:

- art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy poprzez błędną wykładnię terminu "studia stacjonarne" i w konsekwencji bezzasadne przyjęcie zaistnienia przesłanek uniemożliwiających otrzymanie przez skarżącego, będącego studentem studiów zaocznych, statusu bezrobotnego;

- art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., mającego istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez błędne uznanie zaistnienia przesłanek dopuszczających wznowienie przez organ I instancji postępowania w sprawie, a w szczególności poprzez niezgodne ze stanem faktycznym uznanie za nowe okoliczności sprawy, faktów znanych temu organowi administracji w dniu wydania uchylonych decyzji;

- art. 151 § 2 K.p.a. poprzez bezpodstawne stwierdzenie zaistnienia podstaw do uchylenia decyzji z [...] listopada 2014 r. oraz z [...] czerwca 2015 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. i następcze wydanie nowej błędnej decyzji rozstrzygającej co do istoty sprawy;

- art. 7 i 8 K.p.a. poprzez brak rzetelnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz niezałatwienie sprawy w sposób odpowiadający prawu i słusznemu interesowi skarżącego, a także prowadzenie postępowania w sposób podważający zaufanie do władzy publicznej i wbrew obowiązkowi stania na straży praworządności;

- art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez “niezgodne z dyspozycją tych artykułów zebranie i rozpatrzenie materiału dowodowego i błędną jego ocenę, skutkującą bezzasadnym uznaniem, iż w toku wznowionego i prowadzonego postępowania administracyjnego wykazane zostało, iż w sprawie zaistniały przesłanki wynikające z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a., których ujawnienie ostatecznie miało przesądzać o niemożności uznania skarżącego za osobę bezrobotną, ze względu na fakt studiowania na studiach zaocznych (niestacjonarnych)". Skarżący wniósł o uchylenie wydanych w sprawie decyzji, ewentualnie stwierdzenie ich nieważności. W uzasadnieniu skargi zaakcentował, że podczas rejestracji w PUP w [...] poinformował, iż nie jest studentem studiów dziennych, tylko zaocznych, na których zajęcia dydaktyczne odbywają się w weekendy (soboty i niedziele). Wobec powyższego, poinformowano go, iż powinien zaznaczyć w formularzu rejestracyjnym, iż nie studiuje na studiach stacjonarnych. Skarżący wskazał, że po otrzymaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, udał się do PUP w [...] i podtrzymał stanowisko, że nie uczy się w systemie dziennym. Ponadto w dniu [...] sierpnia 2015 r. złożył wniosek o wyrejestrowanie z ewidencji PUP i w dniu [...] sierpnia 2015 r. złożył oświadczenie, że od października 2013 r. studiuje w WSM w [...], gdzie zajęcia odbywają się w weekendy. Skarżący dowodził, że wbrew twierdzeniom organu, nie można uznać, że wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne, lub że ujawnione zostały nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, bowiem nigdy nie ukrywał, iż jest studentem Wydziału Pielęgniarstwa WSM w [...] i konsekwentnie podkreślał, że nie studiuje na studiach dziennych, które według pierwotnego stanowiska organu I instancji, należało utożsamiać ze studiami stacjonarnymi. Dodał, że WSM w [...] potwierdziła, iż przedmiotowe studia były studiami zaocznymi. Podniósł, że organy obu instancji błędnie zastosowały definicję studiów stacjonarnych zawartą w Prawie o szkolnictwie wyższym dla wyjaśnienia tego pojęcia na gruncie ustawy o promocji zatrudnienia i uznały, że skarżący nie spełnia wymogów umożliwiających uzyskanie statusu bezrobotnego ze względu na fakt studiowania na Wydziale Pielęgniarstwa w WSM w [...], mimo że nauka odbywała się tam w systemie zaocznym (weekendowym), przystosowanym dla osób pracujących. W przekonaniu skarżącego, że określenie “studia stacjonarne" w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, zgodnie z zasadą celowości i logiki, powinno być rozumiane jako “studia dzienne", które z racji odbywania zajęć w trybie od poniedziałku do piątku, w godzinach rannych do popołudniowych, wykluczają podjęcie zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu przez osobę studiującą w takim trybie. Zauważył, że ustawa o promocji zatrudnienia, dla doprecyzowania terminu “studia stacjonarne", czy “studia w formie stacjonarnej," nie zawiera odesłania do ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, a zatem określenia te należy rozumieć w sposób zwyczajowo przyjęty. Dodał, że wbrew stanowisku organów, definicja zawarta w ustawie, obowiązuje co do zasady jedynie na gruncie przepisów tej ustawy i aktów wykonawczych do niej. Ponownie zwrócił uwagę, że dokonując rejestracji w PUP twierdził, iż nie studiuje na studiach dziennych, na których, w jego ocenie, zajęcia realizowane są od poniedziałku do piątku w godzinach rannych do popołudniowych. Wedle skarżącego, studia, na których studiuje należy kwalifikować jako studia niestacjonarne, za które zwyczajowo uważa się studia zaoczne, wieczorowe i eksternistyczne, które nie stanowią przeszkody w podjęciu pracy zarobkowej w pełnym wymiarze godzin. Zarzucił również, że organ I instancji wznowił postępowanie na podstawie okoliczności znanych mu w dniu wydania decyzji, co oznacza, że taka decyzja jest nieważna, bowiem nie stanowi nowej okoliczności faktycznej lub nowego dowodu nieznajomość przepisów prawa i nowa wykładnia przepisu. Skarżący nadmienił, że PUP w [...] w chwili rejestracji dysponował wszystkimi danymi, aby ustalić prawidłowo stan faktyczny sprawy, czego jednak zaniechał.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał skargę za niezasadną wskazując, że zasadniczym przedmiotem sporu pomiędzy stronami stała się kwestia wykładni art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia.

Stosownie do normy art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, za bezrobotnego uznaje się osobę, między innymi nieuczącą się w szkole, z wyjątkiem uczącej się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiuje się na studiach niestacjonarnych.

Sąd podkreślił, że akta administracyjne zawierają pismo Rektora WSM w [...] z dnia [...] sierpnia 2015 r., według którego, J. Z. jest studentem studiów stacjonarnych pierwszego stopnia na kierunku pielęgniarstwo w tej Uczelni od [...] października 2013 r. Wobec powyższego, Sąd przyznał rację organom, że okolicznością wyłączającą możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej i związanych z tym świadczeń, było posiadanie przez skarżącego statusu studenta studiów stacjonarnych w dniu rejestracji jako osoby bezrobotnej.

Sąd I instancji w pełni podzielił stanowisko organów administracji dotyczące konieczności zastosowania definicji studiów stacjonarnych, zawartej w Prawie o szkolnictwie wyższym, zważywszy, że ustawa o promocji zatrudnienia nie zawiera definicji studiów stacjonarnych i niestacjonarnych. Zgodnie z art. 1 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, ustawę stosuje się do publicznych i niepublicznych szkół wyższych. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 11a wymienia jako formy studiów - studia stacjonarne i niestacjonarne, a art. 2 ust. 1 pkt 12 definiuje studia stacjonarne jako formę studiów wyższych, w której co najmniej połowa programu kształcenia jest realizowana w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów. Ponadto art. 2 ust. 1 pkt 13 stwierdza, że studia niestacjonarne stanowią formę studiów wyższych, inną niż studia stacjonarne, wskazaną przez władze uczelni. Zdaniem Sądu I instancji, w przypadku braku definicji konkretnego pojęcia w jednym akcie prawnym należało odwołać się do innego aktu prawnego, zawierającego taką definicję. Prawo o szkolnictwie wyższym definiuje studia stacjonarne w powołany wyżej sposób i nie pozostawia wątpliwości co do interpretacji tego pojęcia. Sąd wskazał dalej, że ujawnienie faktu studiowania skarżącego na studiach stacjonarnych stanowiło przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. do wznowienia postępowania zakończonego decyzjami ostatecznymi, wymienionymi w decyzji organu I instancji. Dlatego Sąd stwierdził, iż organ prawidłowo przyjął, że skarżący nie spełniał warunków, o których mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 powołanej wyżej ustawy i wydając decyzję nie naruszył prawa. W tym stanie rzeczy, Sąd I instancji na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 , ze zm., dalej P.p.s.a), skargę oddalił.

W skardze kasacyjnej skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. Z., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, podniósł zarzut naruszenia art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia, poprzez "zastosowanie definicji studiów stacjonarnych i niestacjonarnych, zawartej w Prawie o szkolnictwie wyższym i tym samym błędne przyjęcie znaczenia studiów stacjonarnych, określonych w Prawie o szkolnictwie wyższym, i a contrario studiów stacjonarnych, na potrzeby ustawy o promocji zatrudnienia, mimo że zastosowanie definicji legalnej zawartej w Prawie o szkolnictwie wyższym było nieuprawnione z uwagi na nieadekwatność przedmiotowych pojęć pochodzących z przywołanej ustawy w stosunku do ustawy interpretowanej".

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej jej autor, polemizując ze stanowiskiem Sądu I instancji, podniósł, że jeżeli jakieś pojęcie nie jest zdefiniowane w danym akcie normatywnym, to zasadą powinno być potoczne (językowe) znaczenie i rozumienie tego terminu. W przekonaniu skarżącego kasacyjnie, sięgając do języka potocznego należy podkreślić, że według słownika polskiego PWN, stacjonarny oznacza "dotyczący takiego trybu nauki, który polega na codziennym uczestniczeniu w zajęciach prowadzonych na uczelni". W potocznej mowie przyjmuje się, że studia stacjonarne to inaczej studia dzienne, prowadzone bezpłatnie, a zajęcia odbywają się od poniedziałku do piątku, przeważnie w godzinach rannych i wczesno popołudniowych. Natomiast studia niestacjonarne to innymi słowy studia zaoczne, a nauka odbywa się tylko w weekendy. Biorąc pod uwagę powyższe, skarżący prawidłowo - zgodnie z istniejącym stanem faktycznym - oświadczył organowi, że zajęcia odbywają się w soboty i niedziele, co potwierdził rektor jego uczelni, a zatem, naukę odbywał nie w trybie codziennym, stacjonarnym, lecz niestacjonarnym. Nie był zatrudniony, poszukiwał pracy, był zdolny do podjęcia pracy w tygodniu w pełnym wymiarze czasu pracy, a więc spełniał przesłanki do uznania go za osobę bezrobotną w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia.

Ponadto dodatkowo skarżący podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 145 § 1 P.p.s.a., przez nieuwzględnienie skargi, gdy nie było podstaw do takiego działania, albowiem w toku postępowania administracyjnego doszło do uchybienia przepisom proceduralnym, mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj, art. 145 § 5 K.p.a., przez wznowienie postępowania, podczas gdy brak było podstaw do jego wznowienia z uwagi na brak ujawnienia nowych okoliczności faktycznych lub dowodów mających przymiot istotnych dla sprawy.

Powołując takie zarzuty w ramach podstaw kasacyjnych autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji, a także o wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej, które nie zostały zapłacone w całości ani w części.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu jedynie pod rozwagę nieważność postępowania. W rozpatrywanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził występowania przesłanek nieważności postępowania, co oznacza, że zobligowany był rozpoznać sprawę w granicach podstaw i wniosków skargi kasacyjnej.

Przedmiotową skargę kasacyjną oparto na obu podstawach kasacyjnych przewidzianych w art. 174 pkt 1 i 2 P.p.s.a., zarzucając Sądowi I instancji naruszenie prawa materialnego przez niewłaściwe jego zastosowanie oraz naruszenie przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W sytuacji podniesienia obu podstaw kasacyjnych, zasadą jest w pierwszej kolejności rozpoznanie zarzutów procesowych, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że stan faktyczny przyjęty przez sąd w zaskarżonym wyroku jest prawidłowy albo nie został dostatecznie podważony, można przejść do skontrolowania procesu subsumcji danego stanu faktycznego pod zastosowany przez sąd I instancji przepis prawa materialnego (vide: wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt FSK 618/04, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Wskazać trzeba, iż zamierzonego skutku nie mógł odnieść podniesiony przez skarżącego zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 151 P.p.s.a. Przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. odnosi się do skutków stwierdzenia przez sąd administracyjny I instancji naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co oznacza, że ewentualny zarzut naruszenia tego przepisu przez sąd administracyjny mógłby być postawiony (w powiązaniu z odpowiednimi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego) na podstawie określonej w pkt 2 art. 174 P.p.s.a. Natomiast z przepisu 151 P.p.s.a. wynika, że w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala. Przepisy te mają charakter swoistej "instrukcji" dla Sądu, jakiej treści rozstrzygnięcie ma wydać, gdy uzna, że skarga zasługuje bądź nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy te mogą być więc naruszone tylko wówczas, gdy Sąd uznając, że skarga zasługuje na uwzględnienie wydaje orzeczenie oddalające skargę lub gdy Sąd uznając, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie uwzględnia ją. Ponadto w judykaturze od początku funkcjonowania dwuinstancyjnego sądownictwa administracyjnego zwraca się uwagę na to, że art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a., podobnie jak art. 151 P.p.s.a., są tzw. przepisami wynikowymi, a warunkiem ich zastosowania w ramach kontroli kasacyjnej jest spełnienie hipotezy w postaci odpowiednio stwierdzenia czy niestwierdzenia przez sąd naruszeń prawa przez organ administracji publicznej (por. wyrok NSA z 19 stycznia 2012 r., II OSK 2077/10). Naruszenie tych przepisów jest zawsze następstwem złamania innych norm prawnych, co oznacza, że zarzuty naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c czy art. 151 P.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Strona skarżąca, chcąc powołać się na zarzuty złamania tych regulacji, bezwzględnie zobowiązana jest bezpośrednio powiązać takie zarzuty z naruszeniem innych konkretnych przepisów, którym, jej zdaniem, uchybił Sąd I instancji. Tego zabrakło w konkretyzowaniu zarzutów w tym zakresie.

Mając jednak na uwadze uchwałę pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010/1/1), należało przyjąć że przytoczenie podstaw kasacyjnych, rozumiane jako wskazanie przepisów, które zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną, zostały naruszone przez wojewódzki sąd administracyjny, nakłada na Naczelny Sąd Administracyjny, stosownie do art. 174 pkt 1 i pkt 2 oraz art. 183 § 1 P.p.s.a., obowiązek odniesienia się do wszystkich zarzutów, nawet i takich wadliwie sformułowanych.

Z tych względów wyjaśnić należy, iż z definicji bezrobotnego zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wyodrębnić można dwie części. W pierwszej z nich wskazuje się na swego rodzaju przesłanki pozytywne, a więc na warunki, które muszą być spełnione, by można było uzyskać (lub zachować) ten status. Druga część przepisu zawiera zespół przesłanek negatywnych, a więc okoliczności, które uniemożliwiają nabycie (zachowanie) tego statusu, pomimo wystąpienia przesłanek pozytywnych. Badając zatem czy dana osoba może zostać uznana za bezrobotnego, w pierwszej kolejności należy ustalić czy spełnia warunki zawarte we wstępnej części przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, określającej jaką osobę oznacza "bezrobotny", a następnie, po stwierdzeniu, że ustawowe warunki zostały wypełnione, trzeba wyjaśnić czy nie istnieją przesłanki eliminujące możliwość nabycia statusu bezrobotnego.

Pojęcie bezrobotnego ograniczone zostało tylko do wskazanych przez ustawodawcę osób, do których mają zastosowanie przepisy ustawy. Jednocześnie uczyniono wyraźne zastrzeżenie, że ze statusu tego mogą korzystać tylko osoby pozostające poza zatrudnieniem lub niewykonujące innej pracy zarobkowej, zdolne i gotowe do podjęcia zatrudnienia w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym w danym zawodzie lub w danej służbie albo innej pracy zarobkowej albo jeżeli są osobami niepełnosprawnymi, zdolne i gotowe do podjęcia zatrudnienia co najmniej w połowie tego wymiaru czasu pracy, nieuczące się w szkole, z wyjątkiem uczących się w szkole dla dorosłych lub przystępującej do egzaminu eksternistycznego z zakresu programu nauczania tej szkoły lub w szkole wyższej, gdzie studiują na studiach niestacjonarnych, zarejestrowane we właściwym dla miejsca zameldowania stałego lub czasowego powiatowym urzędzie pracy oraz poszukujące zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.

A zatem jakakolwiek aktywność mająca na celu uzyskiwanie zarobków, mieszcząca się w ramach tego, co uznawane jest w ustawie za zatrudnienie lub inną pracę zarobkową, jak również posiadanie statusu osoby studiującej, z wyjątkiem studiów niestacjonarnych, skutkuje albo niemożliwością zarejestrowania się w charakterze bezrobotnego, albo też stanowi przesłankę utraty tego statusu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zasadnie przyjął Sąd I instancji, że skarżący kasacyjnie nie spełniał warunków pozwalających na zachowanie statusu osoby bezrobotnej. W sprawie bowiem ustalono, że J. Z. od dnia [...] października 2013 r. jest studentem studiów stacjonarnych pierwszego stopnia Wyższej Szkoły Medycznej w [...] na kierunku pielęgniarstwo. Wobec tego trafne jest stanowisko, że w przedmiotowej sprawie okolicznością wyłączającą możliwość uzyskania statusu osoby bezrobotnej i związanych z tym świadczeń, było posiadanie przez skarżącego statusu studenta studiów stacjonarnych w dniu rejestracji jako osoby bezrobotnej. Natomiast, ujawnienie faktu studiowania skarżącego na studiach stacjonarnych stanowiło przesłankę z art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. do wznowienia postępowania zakończonego decyzjami ostatecznymi, wymienionymi w decyzji organu I instancji.

Prawidłowo wskazał Sąd I instancji na konieczność zastosowania definicji studiów stacjonarnych, zawartej w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym.

Ustawa o promocji zatrudnienia nie zawiera definicji studiów stacjonarnych i niestacjonarnych, dlatego należało odwołać się do przepisów Prawa o szkolnictwie wyższym. Zgodzić się należało z poglądem Sądu I instancji, iż sięganie do definicji pojęć zawartych w innych aktach normatywnych niż traktujących o danym zagadnieniu znajdowało sens w rozpatrywanej sytuacji, skoro przepisy znajdujące bezpośrednie zastosowanie stosownych pojęć nie zawierały. Wykładnia systemowa nakazuje odwołanie się w tym zakresie do definicji pojęcia zawartym w innym akcie normatywnym. Wolno jest bowiem stosować definicje z innych ustaw lub gałęzi prawa, jeśli występują one w przepisach źródłowych i ich zastosowaniu nie sprzeciwiają się cele (ratio legis) danej regulacji (v. L. Morawski Wykładnia w orzecznictwie sądów. Komentarz, Toruń 2002, s.136). Zgodnie z art. 1 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, ustawę stosuje się do publicznych i niepublicznych szkół wyższych. Przepis art. 2 ust. 1 pkt 11a wymienia jako formy studiów - studia stacjonarne i niestacjonarne, a art. 2 ust. 1 pkt 12 definiuje studia stacjonarne jako formę studiów wyższych, w której co najmniej połowa programu kształcenia jest realizowana w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów. Ponadto art. 2 ust. 1 pkt 13 stwierdza, że studia niestacjonarne stanowią formę studiów wyższych, inną niż studia stacjonarne, wskazaną przez władze uczelni. W świetle tej definicji, błędne jest przekonanie skarżącego kasacyjnie, że studia stacjonarne są wyłącznie studiami dziennymi, na których zajęcia odbywają się od poniedziałku do piątku w godzinach od rannych do popołudniowych. Prawo o szkolnictwie wyższym nie zawiera takiego rozróżnienia, bo określa studia stacjonarne jako studia, w których przynajmniej połowa programu kształcenia jest realizowana w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów. Podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 54 ust. 4 ustawy z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1251, ze zm.), studia, o których mowa w art. 52 ust. 3 pkt 1 i art. 53 ust. 3 pkt 1 i 2 (odnoszące się do kształcenia pielęgniarki i położnej), nie mogą być prowadzone w formie niestacjonarnej. Wprawdzie ww. ustawa pozwala uczelni organizować zajęcia na kierunkach pielęgniarstwo i położnictwo w systemie weekendowym dla osób pracujących, wskazuje jednak, że studia te nie mogą być prowadzone w formie niestacjonarnej.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji wyroku, uznając skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 P.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.