Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 29 lipca 2025 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Anna Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Prezydenta Miasta Poznania z dnia 17 marca 2025 r. o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy Prezydentem Miasta Poznania a Prezydentem Miasta Konina w przedmiocie zawiadomienia o zbyciu pojazdu postanawia: wskazać Prezydenta Miasta Konina jako organ właściwy do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu.

I

Wnioskiem z 17 marca 2025 r. Prezydent Miasta Poznania zwrócił się o rozstrzygnięcie negatywnego sporu o właściwość powstałego między nim a Prezydentem Miasta Konina, przez wskazanie organu właściwego do przyjęcia i nadania biegu złożonemu przez D. S.A. w P. (dalej: spółka) przy ul. P., [...] P., zawiadomieniu o zbyciu pojazdu marki Mercedes-Benz model [...], o numerze rejestracyjnym [...].

W uzasadnieniu Prezydent Miasta Poznania wskazał, że zawiadomienia o zbyciu pojazdu dokonała spółka posiadająca trzy oddziały na terenie kraju: w S., w G. i [...], co oznacza, że spółka ta jest przedsiębiorstwem wielozakładowym w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne (oddziały). Powyższe sprawia zatem, iż zawiadomienie przez spółkę o zbyciu pojazdu powinno zostać złożone staroście właściwemu ze względu na miejsce rejestracji pojazdu, czyli w tym przypadku Prezydentowi Miasta Konina, zgodnie z treścią art. 78 ust. 2a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1047 ze zm.; dalej: u.p.r.d).

II

Prezydent Miasta Konina w odpowiedzi na wniosek, wniósł o uznanie go za zasadny i o jego uwzględnienie, wydanie postanowienia i wskazanie Prezydenta Miasta Konina jako organu właściwego do przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu oraz o nieobciążanie organu kosztami postępowania z uwagi na uznanie wniosku.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 15 § 1 pkt 4 w zw. z art. 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), z zastrzeżeniem art. 22 § 1 k.p.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne pomiędzy organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Sporem o właściwość jest przy tym sytuacja, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uznaje się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Negatywny spór o właściwość w niniejszej sprawie zaistniał pomiędzy Prezydentem Miasta Poznania a Prezydentem Miasta Konina w przedmiocie przyjęcia zawiadomienia o zbyciu pojazdu, przy czym w odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Konina uznał zasadność złożonego wniosku i wniósł o jego uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d., właściciel pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązany zawiadomić starostę o zbyciu pojazdu, w terminie nieprzekraczającym 30 dni.

Zgodnie zaś z art. 140mb ust. 6 u.p.r.d. "Kto będąc właścicielem pojazdu zarejestrowanego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, wbrew przepisowi art. 78 ust. 2 pkt 1 nie zawiadamia starosty o zbyciu pojazdu w terminie, podlega karze pieniężnej w wysokości 250 zł." Uchybienie obowiązkowi zawiadomienia właściwego organu jest więc sankcjonowane administracyjną karą pieniężną, którą obecnie nakłada się na właściciela będącego zbywcą pojazdu, co jest oczywiste jeżeli odczyta się celowościowo art. 140mb ust. 6 w zw. z art. 78 ust. 2 pkt 1 u.p.r.d. oraz uwzględni wyraźny, historyczny kontekst zmiany u.p.r.d., jaka nastąpiła z dniem 1 stycznia 2024r. Nie wpływa przy tym na określenie podmiotu zobowiązanego do zgłoszenia fakt, że w chwili dokonywania zawiadomienia niewątpliwie doszło już do zbycia pojazdu w sensie prawnym (zawarto i wykonano umowę sprzedaży), a więc w chwili zgłoszenia, następującego post factum zbycia, nastąpiło już przejście prawa własności. Znaczenia nie ma tu również "brak doprecyzowania" w powołanym przepisie, że chodzi w nim o dotychczasowego właściciela (zbywcę), a nie nowego właściciela (nabywcę), gdyż to wynika z jego sensu, nadanego w ramach wspomnianej nowelizacji Prawa o ruchu drogowym.

Tym samym, skoro niewykonanie obowiązku albo data jego wykonania może mieć znaczenie z punktu widzenia ewentualnej odpowiedzialności administracyjnej zbywcy pojazdu, to uznać należy, że przyjęcie zawiadomienia przez starostę o wypełnieniu tego obowiązku, jakkolwiek nie wszczyna sprawy administracyjnej, to jednak należy zakwalifikować jako czynność z zakresu administracji publicznej, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Czynność starosty jest bowiem następstwem wykonania obowiązku przez podmiot administrowany (zbywcę pojazdu), którego nieterminowe wykonanie zagrożone jest sankcją administracyjną. W konsekwencji przepisy k.p.a. określające właściwość miejscową organu, nie mają wprost zastosowania. Mogą one jednak być wskazówką w procesie wykładni, w której konieczne jest uwzględnienie także celu ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym także celu wprowadzonych zmian do art. 78 ust. 2a u.p.r.d.

Art. 78 ust. 2a u.p.r.d. przewiduje, że zawiadomienia, o którym mowa w ust. 2 pkt 1, właściciel pojazdu dokonuje u starosty właściwego ze względu na miejsce zamieszkania (siedzibę) lub czasowego zamieszkania, a jeżeli właścicielem jest przedsiębiorstwo wielozakładowe lub inny podmiot, w skład którego wchodzą wydzielone jednostki organizacyjne - u starosty właściwego ze względu na miejsce rejestracji pojazdu. Nie może budzić wątpliwości, że w przypadku miejsca zamieszkania lub siedziby, to one rozstrzygają o właściwości organu, przy czym chodzi o miejsce zamieszkania lub siedzibę zbywcy pojazdu, bo to on właśnie zobowiązany jest wykonać obowiązek prawny. Nie chodzi natomiast o właściwość nabywcy, nawet jeżeli ten dokonuje względem nabytego pojazdu pewnych dalszych działań już w organie "swojej właściwości" (np. na mocy art. 78 ust. 2 pkt 2 u.p.r.d.).

W przypadku "przedsiębiorstw wielozakładowych", co ma miejsce w niniejszej sprawie, przesądzające jest miejsce rejestracji pojazdu. Z kontekstu celu znowelizowanych przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika, że chodzi o miejsce rejestracji pojazdu w chwili zbycia, bo to ten właśnie moment jest miarodajny dla powstania obowiązku zbywcy związanego z zawiadomieniem starosty. Inna interpretacja prawa wypaczałaby sens dokonanej nowelizacji, mającej rozwiać dotychczasowe wątpliwości interpretacyjne, wielokrotnie sygnalizowane przez Naczelny Sąd Administracyjny.

W tej sprawie z przedstawionych dokumentów, w tym dowodu rejestracyjnego pojazdu jednoznacznie wynika, że organem właściwym jest Prezydent Miasta Konina. Złożony wniosek o wskazania tego organu jako właściwego w sprawie był zatem zasadny, z czym zresztą zgodził się również ten organ w odpowiedzi na wniosek.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.