Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M.M. na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia [...] października 2018 r. p o s t a n a w i a: - odrzucić skargę -

Pismem z dnia [...] października 2018 r. M.M. (dalej także: "skarżący" lub "strona skarżąca") wniósł do Oddziałowego Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] "uzupełnienie do wniosku o wyrażenie zgody na udostępnienie i wykorzystanie w celu publikacji materiału prasowego dokumentów na temat "[...]", o których mowa w art. 36 ustawy o IPN", znajdujących się w zasobie archiwum IPN. W treści przedmiotowego wniosku skarżący wystąpił o udostępnienie 10 sygnatur materiałów archiwalnych, w tym jednej z zasobu Oddziałowego Archiwum IPN w [...], pozostałe z zasobu Oddziałowego Archiwum IPN w [...].

W dniu [...] października 2018 r. do Oddziałowego Archiwum IPN w [...] wpłynęło drogą elektroniczną ponaglenie skarżącego, złożone na podstawie art. 37 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: "k.p.a."), w sprawie wniosku o udostępnienie teczki akt o sygnaturze [...].

Powyższe ponaglenie przesłano, zgodnie z właściwością do Dyrektora Biura Prawnego IPN w [...].

Dyrektor Biura Prawnego IPN pismem z dnia [...] października 2018 r., sygn. [...] wezwał skarżącego do uzupełnienia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania, braków formalnych ponaglenia poprzez podpisanie jego wydruku elektronicznego lub przesłanie sporządzonego na piśmie i podpisanego własnoręcznie, pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania.

Powyższe wezwanie zostało odebrane przez skarżącego w dniu [...] listopada 2018 r.

Skarżący nie uzupełnił braków formalnych ponaglenia.

Pismem z dnia [...] listopada 2018 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na przewlekłe prowadzenie postępowania przez Dyrektora Oddziału IPN w [...] w sprawie wniosku o udostępnienie teczki akt o sygnaturze [...].

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...], reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o jej odrzucenie z uwagi na jej niedopuszczalność, ewentualnie o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ zauważył, iż skarżący nie wykorzystał skutecznie środków zaskarżenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 52 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm. - dalej: "P.p.s.a."), skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie.

Skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu (vide: art. 53 § 2b P.p.s.a.).

Stosownie do treści art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., w przypadku bezczynności organu stronie przysługuje prawo wniesienia ponaglenia.

W świetle art. 37 § 3 k.p.a., ponaglenie wnosi się:

1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie;

2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia.

Jak wynika z wyjaśnień organu oraz akt postępowania administracyjnego, skarżący M.M. przed wniesieniem w dniu [...] listopada 2018 r. skargi na bezczynność Dyrektora Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w [...] przesłał, na skrzynkę poczty elektronicznej Oddziałowego Archiwum IPN, pismo zatytułowane jako ponaglenie. Organ wskazał jednak w odpowiedzi na skargę, iż ponaglenie to było obarczone brakiem formalnym (brakiem podpisu), który - mimo prawidłowego wezwania przez organ do jego uzupełnienia - nie został uzupełniony i z tej też przyczyny nie mogło zostać ono rozpoznanie.

W ocenie Sądu, powyższe oznacza, iż skarżący przed wniesieniem skargi nie wyczerpał w sposób należyty przysługujących mu środków zaskarżenia, albowiem wniesione przez niego ponaglenie nie spełniało warunków formalnych, jakie nałożył ustawodawca w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, a zatem przedmiotowe ponaglenie nie mogło wywołać skutków procesowych polegających na otworzeniu drogi do skutecznego wniesienia skargi na przewlekłe prowadzenie postępowania do sądu administracyjnego.

Warto zauważyć, iż przepis art. 37 k.p.a. nie określa szczególnych warunków formalnych, jakim powinno odpowiadać ponaglenie, z wyjątkiem zawartego w art. 37 § 2 k.p.a. obligu sporządzenia jego uzasadnienia. Stwierdzić zatem trzeba, iż w pozostałym zakresie do ponaglenia zastosowanie znajdą ogólne wymogi określone w art. 63 k.p.a. dotyczące zarówno treści jak i formy (por. m.in. B. Adamiak /w:/ B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. 15, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2017 r. - komentarz do art. 37 k.p.a.).

Zgodnie z art. 63 § 1 k.p.a., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) mogą być wnoszone pisemnie, telegraficznie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu, a także za pomocą innych środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu administracji publicznej utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne.

Natomiast, przepis art. 63 § 3 k.p.a. stanowi, że podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokołu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu.

Z kolei, art. 63 § 3a k.p.a. wskazuje, iż podanie wniesione w formie dokumentu elektronicznego powinno:

1) być opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, lub uwierzytelniane w sposób zapewniający możliwość potwierdzenia pochodzenia i integralności weryfikowanych danych w postaci elektronicznej;

2) zawierać dane w ustalonym formacie, zawartym we wzorze podania określonym w odrębnych przepisach, jeżeli te przepisy nakazują wnoszenie podań według określonego wzoru;

3) zawierać adres elektroniczny wnoszącego podanie.

Jeżeli podanie, w tym wypadku ponaglenie, nie spełnia warunków określonych w przepisach prawa, w tym w art. 63 k.p.a., to zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w wyznaczonym terminie, nie krótszym niż siedem dni, z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania.

Z powyższego wynika, iż brak podpisu osoby wnoszącej podanie (lub jego stosownego uwierzytelnienia), jeśli nie zostanie usunięty - pomimo wezwania do usunięcia braków - uniemożliwia wywołanie skutków prawnych wniesionego podania. Innymi słowy, ponaglenie bez stosownego podpisu nie jest ponagleniem, w rozumieniu art. 37 k.p.a. w zw. z art. 63 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 września 2000 r., sygn. akt III SA 417/00, LEX nr 472117; podobnie: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 11 kwietnia 2017 r., sygn. akt II SA/Ol 1414/16 - dostępne na: http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zaznaczyć przy tym należy, iż art. 63 § 3a k.p.a. ściśle określa sposób podpisania lub uwierzytelniania podania składanego do organu drogą elektroniczną.

Jak stwierdzono wyżej, ponaglenie złożone przez skarżącego w dniu [...] października 2018 r. nie spełniało wymogów określonych w art. 63 § 3 k.p.a., jak również wymogów, o których mowa w art. 63 § 3a k.p.a. w zakresie jego podpisu (uwierzytelnienia). Skarżący swoje ponaglenie przesłał do Prezesa IPN za pośrednictwem Dyrektora Oddziału IPN w [...] na adres poczty elektronicznej Oddziałowego Archiwum Instytutu Pamięci Narodowej w [...]. Ponaglenie to nie zostało podpisane podpisem elektronicznym, ani podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP. Z wyjaśnień organu wynika nadto, iż ponaglenie nie zostało uwierzytelnione przez zastosowanie innych technologii, o których mowa w art. 20a ust. 2 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. z 2017 r., poz. 570 ze zm.).

Nie ulega wątpliwości, że skarżący - pomimo prawidłowego wezwania - nie uzupełnił wspomnianego braku formalnego pisma (ponaglenia). Tym samym, uznać należy, że przesłane do IPN ponaglenie nie mogło wywołać skutków prawny, bowiem nie mogło zostać rozpoznane.

W konsekwencji uznać należy, iż przed wniesieniem skargi M.M. nie wyczerpał przysługujących mu środków zaskarżenia, gdyż nie wniósł skutecznie ponaglenia.

W tej sytuacji, Sąd uznał, że skarga nie może być merytorycznie rozpoznana, albowiem z uwagi na wskazane powyżej uchybienia formalne - podlega odrzuceniu.

Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 P.p.s.a. - orzekł, jak w sentencji postanowienia.