Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Randak, Sędzia NSA Przemysław Dumana (spr.), Sędzia WSA Bożena Suleja, Protokolant Paulina Kowalczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2010 r. sprawy ze skargi A S.A. w B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości oddala skargę.

Postanowieniem z dnia [...] roku, nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. – w dalszej części uzasadnienia określane zamiennie słowem "Kolegium" – utrzymało w mocy na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 2006 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 roku, nr 8, poz. 60 z późniejszymi zmianami) oraz art. art. 1, art. 2 art. 17, art., 18 i 21 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 roku o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz.U. z 2001 roku, nr 79, poz. 856 z późniejszymi zmianami) – postanowienie Wójta Gminy P. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok Spółce Akcyjnej "A" z siedzibą w B..

W uzasadnieniu postanowienia organ drugiej instancji wskazał, iż wnioskiem z dnia [...] 2009 roku Spółka zwróciła się do Wójta Gminy P. o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok w łącznej kwocie [...] złotych ([...] złotych – zobowiązanie i [...] złotych – odsetki za zwłokę) w związku z wydaniem przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. postanowień z dnia [...] roku orzekających o zasadności zarzutu podniesionego w postępowaniu egzekucyjnym.

Postanowieniem z dnia [...] roku organ pierwszej instancji odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok, powołując się na wypływający z art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej, zakaz wszczynania postępowania w sprawie nadpłaty podatku w czasie trwania postępowania podatkowego. Organ ten wskazał również, że decyzja Wójta Gminy P. z dnia roku w sprawie określenia Spółce "A" zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2002 rok została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] roku, a następnie skarga podatnika na powyższą decyzję została oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 listopada 2008 roku, na który to wyrok został wniesiona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

W zażaleniu na to postanowienie pełnomocnik strony zarzucił naruszenie art. 72, art. 79 § 1, art. 165 § 1 i art. 165a Ordynacji podatkowej, skutkujące bezpodstawną odmową wszczęcia postępowania w sprawie. Pełnomocnik wskazał, że nie zaistniały podstawy wymienione w art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej, bowiem w sprawie nie toczy się postępowanie podatkowe, ani nie jest przeprowadzana kontrola, taką przesłanką nie jest również fakt wniesienia skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, gdyż postępowanie sądowe jest postępowaniem odrębnym od podatkowego. Równocześnie pełnomocnik zarzucił organowi nieprawidłowości w postaci dokonania oceny merytorycznych przesłanek istnienia nadpłaty i dyskwalifikacji wnioskowanej kwoty jako nadpłaty, w uzasadnieniu postanowienia rozstrzygającego dopiero o wszczęciu postępowania.

Odnosząc się do argumentów podniesionych w zażaleniu, Kolegium wskazało, że instytucja odmowy wszczęcia postępowania reguluje etap wstępny, który mimo złożenia wniosku inicjującego postępowanie może spowodować, iż postępowanie nie zostanie w ogóle wszczęte. Zgodnie bowiem z art. 165 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się m.in. na żądanie strony, z dniem doręczenia tego żądania organowi. W/w przepis wprowadza jednak wyjątek odsyłając do art. 165a Ordynacji podatkowej, który upoważnia organ do wstępnej kontroli złożonego wniosku pod kątem legitymacji procesowej wnoszącego żądanie oraz prawnych możliwości wszczęcia postępowania. W myśl tego przepisu organ wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 zostało wniesione przez osobę nie będącą stroną lub gdy z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte. Ustawodawca nie wskazał przy tym katalogu "innych przyczyn", a to wymaga w każdorazowej analizy indywidualnego przypadku. W literaturze przedmiotu wskazuje się, iż przyczyny powodujące niemożność wszczęcia i prowadzenie postępowania podatkowego to:

1) brak w przepisach podstawy do rozpatrzenia treści żądania w trybie postępowania podatkowego,

2) sytuacja, gdy w danej sprawie toczy się postępowanie podatkowe,

3) sytuacja, gdy w danej sprawie zapadła już decyzja, w tym decyzja nieostateczna.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko pełnomocnika strony, że fakt prowadzenia postępowania sądowego drugiej instancji nie stanowi przesłanki mającej wpływ na prowadzenie postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty, jednakże znaczenie dla tej okoliczności ma fakt, iż w obrocie prawnym istnieje ostateczna decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2002 rok, obejmująca również kwotę wskazaną we wniosku strony. Zdaniem Kolegium fakt istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie stoi na przeszkodzie wszczęciu postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty obejmującej część tego zobowiązania.

W dalszej części uzasadnienia decyzji, Kolegium, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreśliło, że postępowanie w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego jest procedurą pierwotną wobec stwierdzenia nadpłaty. Dopóki więc istnieje w obrocie prawnym decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w innej wysokości niż wskazana w deklaracji (zeznaniu) nie jest możliwe wydanie decyzji stwierdzającej nadpłatę w podatku będącym przedmiotem tego zobowiązania. Zatem postępowanie sprawie stwierdzenia nadpłaty podatku od nieruchomości Spółki "A" za 2002 rok nie powinno być wszczęte do czasu wycofania z obrotu prawnego decyzji określającej wysokość jej zobowiązania w tym podatku w kwocie wskazującej na fakt nieistnienia nadpłaty.

Na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Spółka "A", działając przez pełnomocnika będącego radcą prawnym, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zaskarżonemu postanowieniu pełnomocnik zarzucił:

1) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 233 § 1 pkt 1 w związku z art. 239 Ordynacji podatkowej – poprzez utrzymanie w mocy postanowienia organu pierwszej instancji wydanego niezgodnie z art. 165 § 1 i art. 165a Ordynacji podatkowej,

2) art. 165 § 1 i § 3 oraz art. 165a ustawy Ordynacja podatkowa poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w sytuacji zaistnienia przesłanek do rozpatrzenia wniosku podatnika z dnia 20 lipca 2007 roku w związku z art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 1 pkt 1 oraz art. 59 § 1 Ordynacji podatkowej,

3) art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej wskutek uznania, że przepis ten ma zastosowanie w sprawie w sposób skutkujący brakiem podstaw do złożenia wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok.

Uzasadniając skargę, w pierwszej kolejności pełnomocnik szczegółowo opisał zaskarżone postanowienie, cytując jego obszerne fragmenty, a następnie odwołał się do regulacji zawartych w treści art. 72 § 1 pkt 1 i art. 73 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnik zakwestionował przyjęcie przez organ podatkowy poglądu, iż na drodze możliwości wszczęcia i prowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty stoi okoliczność istnienia w obrocie prawnym decyzji określającej wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za ten sam rok podatkowy. Wskazał także, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego przez Dyrektora Izby Skarbowej w K. ze skutkiem uchylenia wszystkich czynności egzekucyjnych, wywołało skutki materialnoprawne w postaci wygaśnięcia tego zobowiązania wskutek upływu terminu przedawnienia.

Pełnomocnik wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia,

2) zasądzenia kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w treści objętego skargą postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 z późniejszymi zmianami) "Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej". "Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej" (art. 1 § 2 cyt. ustawy).

Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji/postanowienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami).

Spór w niniejszej sprawie oparty został na zarzutach naruszenia przepisów zarówno prawa materialnego jak i prawa procesowego, głównie zaś art. 72 § 1 pkt 1, art. 73 § 1 pkt 1 oraz art. 79 § 1 Ordynacji podatkowej poprzez zastosowanie art. 165a tej Ordynacji tj. odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok.

Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w aspekcie jego zgodności z prawem zwrócić należy uwagę, iż wniosek o zwrot nadpłaty (datowany na 20 lipca 2009 roku) skierowany został przez stronę w momencie istnienia w obrocie prawnym ostatecznej decyzji wymiarowej wydanej w przedmiocie zobowiązania Spółki "A" w podatku od nieruchomości za 2002 rok (decyzja Wójta Gminy P. z dnia [...] roku, decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] roku). Okoliczność ta jest nader istotna przy rozważaniu konieczności zwrotu wyegzekwowanego podatku. Abstrahując – na tym etapie rozważań – od faktu, iż zwrot stanowi czynność materialno – techniczną, rozstrzygnięcia wymaga przede wszystkim okoliczność, czy w dniu złożenia wniosku istniała nadpłata. Art. 72 § 1 pkt 1 formułuje fundamentalną zasadę, że nadpłata to kwota nadpłaconego lub nienależnie zapłaconego podatku. W dniu złożenia wniosku do organu pierwszej instancji, zdaniem Sądu, nie istniała nadpłata w podatku od nieruchomości za 2002 rok.

W przedmiotowej sprawie, nie było możliwe wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok, gdyż dopóki istnieje w obrocie prawnym decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w innej wysokości niż wykazana w zeznaniu, nie jest możliwe wydanie na żądanie podatnika decyzji stwierdzającej nadpłatę na podstawie art. 72 i następnych Ordynacji podatkowej. Decyzją (utrzymaną w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B.) z dnia [...] roku, nr [...] Wójt Gminy P. określił skarżącej Spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2002 rok w kwocie [...] złotych (zaległość podatkowa między złożoną deklaracją i zapłatą podatku przez podatnika w 2002 roku ([...] złotych) wyniosła [...] złotych). Dodatkowo należy wskazać, że skarga na decyzję SKO została oddalona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, a skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że sprawa, która była przedmiotem wniosku skarżącej Spółki o stwierdzenie i zwrot nadpłaty, została już wcześniej przesądzona w postępowaniu podatkowym prowadzonym przez Wójta Gminy P., zakończonym decyzją ostateczną określającą wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2002 rok. Bez wzruszenia tej decyzji nie było zatem możliwe prowadzenie odrębnego postępowania, którego przedmiotem byłoby stwierdzenie nadpłaty, gdyż nieistnienie tej nadpłaty wynikało wprost z decyzji wymiarowej. W takich okolicznościach ewentualne pozytywne rozpatrzenie wniosku strony o stwierdzenie nadpłaty prowadziłoby do współistnienia sprzecznych ze sobą decyzji – jednej stwierdzającej nadpłatę i drugiej wcześniej wydanej, w której wskazano, w stosunku do tego samego podatku i za ten sam okres, istnienie zaległości podatkowej i w konsekwencji obowiązek uiszczenia odsetek za zwłokę od tej zaległości.

Powołany przez organy art. 165a Ordynacji podatkowej stanowi, iż organ podatkowy ma prawo odmówić wszczęcia postępowania podatkowego gdy stwierdzi, iż zaistniały przyczyny to wszczęcie uniemożliwiające. Niewątpliwie za taką przyczynę można było uznać fakt wydania ostatecznej decyzji w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2002 rok. Z przytoczonych powyżej przepisów w sposób wyraźny wynikają uprawnienia organu podatkowego, z których skorzystanie w żaden sposób nie może być uznane za działanie niezgodne z prawem. Innymi słowy organ podatkowy miał podstawę odmówić wszczęcia postępowania w sprawie zwrotu podatku, w sytuacji, gdy wniosek ten uznawał za nieuzasadniony, a więc w sytuacji, gdy był zobowiązany do wydania negatywnej decyzji w sprawie stwierdzenia nadpłaty.

W wyroku z dnia z dnia 14 listopada 2007 roku, sygn. akt I SA/Bk 493/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku stwierdził, iż organ podatkowy odmawia wszczęcia postępowania podatkowego na podstawie art. 165a Ordynacji podatkowej, w przedmiocie stwierdzenia nadpłaty, jeżeli wcześniej w odniesieniu do tego samego podatku wydana została decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego w innej wysokości niż wykazana w deklaracji.

Wskazać również należy, iż w zbliżonych stanach faktycznych i prawnych (stwierdzenie i zwrot nadpłaty), w sprawach ze skarg Spółki "A" na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargi (wyrok z dnia 7 kwietnia 2008 roku, sygn. akt I SA/GL 927/07 oraz z dnia 21 stycznia 2009 roku, sygn. akt I SA/GL 1053/08), a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokami z dnia 12 lutego 2010 roku (sygn. akr II FSK 854/09 i 1350/08) oddalił skargi kasacyjne wniesione przez podatnika.

Reasumując, wskazać należy, iż postanowienie o odmowie wszczęcie postępowania – na podstawie art. 165 a Ordynacji podatkowej – nie narusza prawa, gdyż:

- po pierwsze, wniosek ten dotyczył zwrotu nadpłaty, a więc czynności materialno – technicznej, która nie wymaga aktu władczego organu podatkowego, w sytuacji jego zasadności,

- po drugie, niezasadność wniosku w kwestii w/w czynności wymaga uruchomienia postępowania w sprawie nadpłaty, co w badanej sprawie było niedopuszczalne, z przyczyn wskazanych wyżej.

Wskazać także należy, iż do argumentów (zarzutów) pełnomocnika zawartych w skardze, a dotyczących postępowania egzekucyjnego i konsekwencji z nim związanych Sąd się nie ustosunkował, gdyż dotyczą one odrębnego postępowania, a WSA w niniejszym postępowaniu badał jedynie zgodność zaskarżonego postanowienia w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku od nieruchomości za 2002 rok z przepisami powszechnie obowiązującego prawa.

Z uwagi na powyższe, Sąd uznał, iż organom podatkowym rozstrzygającym

w rozpatrywanej sprawie niepodobna postawić zarzutu naruszenia prawa. Tylko zaś taki zarzut, należycie uzasadniony, mógłby stanowić podstawę do uwzględnienia skargi i uchylenia zaskarżonego postanowienia.

Wobec tego Sąd oddalił skargę w trybie art. 151 ustawy z dnia 30 września

2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.