Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku L.S., T.S., G.P., K.K., M.K.1, B.P., V.P., M.K.2, A.K., H.R., M.K.3, E.W., R.N. i A.L. o zawieszenie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie ze skargi kasacyjnej L.S., T.S., G.P., K.K., M.K.1, B.P., V.P., M.K.2, A.K., H.R., M.K.3, E.W., R.N. i A.L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2109/24 w sprawie ze skargi L.S., T.S., G.P., K.K., M.K.1, B.P., V.P., M.K.2, A.K., H.R., M.K.3, E.W., R.N. i A.L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 czerwca 2024 r., nr 2510/2024 w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości postanawia: odmówić zawieszenia postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 10 grudnia 2024 r., sygn. akt IV SA/Wa 2109/24, oddalił skargę L.S., T.S., G.P., K.K., M.K.1, B.P., V.P., M.K.2, A.K., H.R., M.K.3, E.W., R.N. i A.L. na decyzję Wojewody Mazowieckiego z dnia 27 czerwca 2024 r., nr 2510/2024, w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w [...] w dzielnicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako część działki ewidencyjnej [...] z obrębu [...] wywłaszczonej na podstawie decyzji z dnia 16 marca 1973 r., znak: GKM.VII-631/191/71.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyli ww. skarżący. W skardze kasacyjnej wnieśli na podstawie art. 192 w zw. z art. 125 § 1 pkt 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm. – dalej: "p.p.s.a.") o zawieszenie niniejszego postępowania do czasu rozstrzygnięcia sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi-Północ, I Wydział Cywilny, sygn. I Ns 416/24 w przedmiocie stwierdzenia, że T.K., W.C., P.K., M.L. oraz Z.S., dzieci małżonków W.K. i J. z dniem 4 listopada 1971 r., z mocy samego prawa, nieodpłatnie, na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, nabyli we współwłasności, każdy w udziale po 1/5 części, nieruchomość o powierzchni [...] m2 położoną w [...] przy ul. [...], oznaczonej jako działka [...] na planie pomiarowym osiedla [...] sporządzonym przez [...], wpisanym do ewidencji [...] w dniu [...] 1971 r. za numerem ewidencyjnym [...], nr arch. [...], jako część gruntów tabeli likwidacyjnej nr [...], określonej w rejestrze pomiarowym osiedla [...] jako działka nr [...].

W uzasadnieniu wniosku skarżący kasacyjnie wskazali, że powyższa sprawa ma zasadnicze (prejudycjalne) znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, bowiem w niniejszej sprawie zarówno organy administracyjne, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając odpowiednio: wniosek skarżących, odwołanie, jak i ich skargę, stali na jednakowym stanowisku, że skarżący nie przedłożyli dokumentu wskazującego przysługujące ich spadkobiercom prawo własności do nieruchomości. Tym samym w toku postępowań administracyjnych i sądowoadministracyjnych skarżący, jak i ich poprzednicy prawni zostali uznani wyłącznie za posiadaczy samoistnych nieruchomości, którym nie przysługuje prawo do domagania się zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Dalej skarżący kasacyjnie podnieśli, że postępowaniem toczącym się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi-Północ, objęte jest ich roszczenie o stwierdzenie przez ten sąd nabycia przez poprzedników prawnych skarżących, z mocy prawa, z dniem [...] 1971 r., własności (współwłasności) do nieruchomości w oparciu o ustawę z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych (Dz. U. z 1971 r., Nr 27, poz. 250 ze zm.).

W ocenie skarżących kasacyjnie uwzględnienie przez Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ ich wniosku skutkować będzie uzyskaniem przez nich dokumentu potwierdzającego prawo własności (współwłasności) nieruchomości przysługujące ich spadkodawcom, a tym samym bezzasadny stanie się zarzut rzekomego braku legitymacji czynnej skarżących, podnoszony zarówno przez organy administracyjne, jak i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w niniejszej sprawie i tym samym możliwe będzie merytoryczne rozpoznanie wniosku skarżących o zwrot wywłaszczonej nieruchomości.

W piśmie z 11 marca 2025 r. Prezydent m.st. Warszawy wniósł o oddalenie wniosku skarżących kasacyjnie o zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego, przed Trybunałem Konstytucyjnym lub Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Treść powyższego przepisu wskazuje zatem na konieczność wystąpienia pomiędzy toczącym się postępowaniem sądowoadministracyjnym, a innym postępowaniem ścisłego związku (kwestia prejudycjalna), polegającego na tym, że rozstrzygnięcie zagadnienia wstępnego stanowi podstawę rozstrzygnięcia sprawy głównej. Należy przy tym zauważyć, że z ww. przepisu wynika również, że jego zastosowanie ma charakter fakultatywny. Ocena co do potrzeby jego zastosowania pozostawiona została zatem uznaniu sądu, który – podejmując postanowienie w tym zakresie – powinien zbadać, czy w określonym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu postępowania.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie, taka potrzeba nie zachodzi. Przede wszystkim należy mieć na względzie, że rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego postępowania, jeżeli orzeczenie, które zapadnie w tym drugim postępowaniu, będzie stanowić podstawę rozstrzygnięcia w zawieszonym postępowaniu sądowoadministracyjnym. W takim przypadku występuje tzw. zagadnienie wstępne czyli kwestia prejudycjalna, przez którą w postępowaniu sądowoadministracyjnym należy rozumieć przeszkodę powstającą lub ujawniającą się w toku postępowania sądowego, której usunięcie jest istotne z punktu widzenia możliwości realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego i ma bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania.

W przedmiotowej sprawie Wojewoda Mazowiecki decyzją z dnia 27 czerwca 2024 r., nr 2510/2024, utrzymał w mocy decyzję Prezydenta m.st. Warszawy z dnia 3 lutego 2022 r., nr 6/BM/WZR/2022, umarzającą postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości położonej w [...] w dzielnicy [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków jako część działko ewidencyjnej [...] z obrębu [...] wywłaszczonej na podstawie decyzji z dnia 16 marca 1973 r., znak: GKM.VII-631/191/71. Organy te uznały bowiem, że wnioskodawcy nie dostarczyli dokumentów potwierdzających prawo własności przedmiotowej nieruchomości na dzień wywłaszczenia, wobec czego nie posiadają legitymacji do wystąpienia z roszczeniem o zwrot przedmiotowej części działki ewidencyjnej [...] zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Z uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 grudnia 2024 r. oddalającego skargę na powyższą decyzję wynika, że istotą sporu w sprawie jest kwestia wykazania przez wnioskodawców prawa własności do przedmiotowej nieruchomości, a w gruncie rzeczy posiadania interesu prawnego do wystąpienia z roszczeniem o zwrot przedmiotowej części działki.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego na obecnym etapie wniosek skarżących kasacyjnie o zawieszenie postępowania na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż w realiach niniejszej sprawy od rezultatu toczącego się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie, I Wydział Cywilny, sygn. I Ns 416/24, postępowania w przedmiocie stwierdzenia nabycia z mocy prawa na podstawie ustawy o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych nieruchomości nie jest uzależniony wynik postępowania wszczętego skargą kasacyjną w niniejszej sprawie. Zauważyć bowiem należy, że jak wynika z dołączonych do skargi kasacyjnej dokumentów, w tym kserokopii wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości, ww. postępowanie przed Sądem Rejonowym dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie zostało zainicjowane w 2021 r., a więc jeszcze na etapie postępowania administracyjnego przed organem pierwszej instancji. Ma to o tyle znaczenie, że Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje prawidłowość wyroku Sądu pierwszej instancji wydanego w oparciu o stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Odnosi się to także do ustalania kręgu podmiotów posiadających przymiot strony w określonym postępowaniu. Okoliczność podnoszona we wniosku o zawieszenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie nie wyłoniła się na etapie postępowania sądowego, ale istniała już przed wydaniem zaskarżonej decyzji. Oznacza to zatem, że nie jest to kwestia prejudycjalna dla niniejszego postępowania, a jedynie okoliczność podlegająca ocenie w ramach zarzutów skargi kasacyjnej.

Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił, jak w sentencji.