Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Iwona Bogucka po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. K. i B. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 302/22 o odrzuceniu skargi M. K. i B. K. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia 16 grudnia 2021 r. znak WS-VI.7534.3.112.2021.BK w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości postanawia: 1. sprostować oczywistą omyłkę pisarską w rubrum oraz w zdaniu pierwszym uzasadnienia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 6 maja 2022 r. sygn. akt II SA/Kr 302/22 w ten sposób, że datę: "16 grudnia 2022 r." zastąpić datą: "16 grudnia 2021 r."; 2. oddalić zażalenie.

Decyzją z 16 grudnia 2021 r. znak WS-VI.7534.3.112.2021.BK Wojewoda Małopolski, po rozpatrzeniu odwołania M. K. i B. K., utrzymał w mocy decyzję Starosty Krakowskiego z 27 kwietnia 2021 r. w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Powyższa decyzja Wojewody została skutecznie doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 28 grudnia 2021 r., o czym świadczy zwrotne poświadczenie odbioru znajdujące się w aktach sprawy.

Przesyłka zawierająca skargę na powyższą decyzję została nadana przez pełnomocnika skarżących w dniu 27 stycznia 2022 r., jednak z uwagi na błąd w adresie nie mogła zostać skutecznie doręczona do organu. Pomyłka polegała na tym, że nadawca kierując przesyłkę do Wojewody, wskazał niewłaściwy adres, należący do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.

W związku ze zwrotem przesyłki przez operatora pocztowego, pełnomocnik w dniu 9 lutego 2022 r. raz jeszcze nadał skargę, tym razem poprawnie ją adresując.

Postanowieniem z 6 maja 2022 r., II SA/Kr 302/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 oraz § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że trzydziestodniowy termin do wniesienia skargi, o którym stanowi art. 53 § 1 p.p.s.a., zakończył swój bieg 27 stycznia 2022 r. Dokładnie w tym dniu pełnomocnik skarżących nadał w placówce pocztowej operatora przesyłkę zawierającą skargę, lecz przesyłka ta została nadana na adres: "ul. Rakowicka 10, 31-511 Kraków", pod którym Wojewoda Małopolski nie ma siedziby, gdyż prawidłowy adres tego organu to: ul. Basztowa 22, 31-156 Kraków. Przesyłka zawierająca skargę została zatem nadana na konkretny adres do podmiotu, który pod tym adresem nie ma siedziby i nie może odbierać przesyłek. Operator zwrócił przesyłkę z adnotacją "adresat nieznany". W tym wypadku zastosowanie znajdują przepisy ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2188 ze zm.), które wiążą operatora pocztowego i wskazują mu sposób postępowania z przesyłką. Sąd I instancji stwierdził zatem, że w niniejszej sprawie sam fakt nadania przesyłki zawierającej skargę przed upływem trzydziestodniowego terminu do jej wniesienia z uwagi na wskazanie na przesyłce niewłaściwego adresu organu II instancji, nie wywołał skutku w postaci zachowania tego terminu. Za datę wniesienia skargi należy bowiem uznać dzień 9 lutego 2022 r. (datę nadania przesyłki na prawidłowy adres organu II instancji).

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyły skarżące, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie i zarzucając naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 58 § 1 pkt 2 i art. 83 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do złożenia skargi. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że przesyłka zawierająca skargę została wysłana w przypisanym, 30-dniowym terminie. Niemniej jednak, wskutek błędu w adresie na kopercie, została zwrócona nadawcy. W momencie otrzymania zwrotu przesyłka zawierająca skargę została nadana na prawidłowy adres organu. Podkreślono, że organowi została doręczona przesyłka zastemplowana, która została formalnie nadana przed upływem terminu do wniesienia skargi. Skarżący nie dokonywał żadnych modyfikacji skargi. Po otrzymaniu zwrotu, niezwłocznie udał się do Urzędu Pocztowego i błędnie zaadresowaną kopertę nadał na prawidłowy adres. Zatem termin do złożenia skargi winien zostać uznany za zachowany.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie 30 dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. Skarga wniesiona po upływie tego terminu podlega odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że w rozpatrywanym zażaleniu nie zakwestionowano ustaleń faktycznych przyjętych przez Sąd I instancji, tj., że zaskarżona decyzja została prawidłowo doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 28 grudnia 2021 r. oraz że skarga została pierwotnie nadana na nieprawidłowy adres organu i następnie dopiero w dniu 9 lutego 2022 r. wysłana na właściwy adres.

W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji zasadnie przyjął, że skarga została wniesiona z uchybieniem terminu określonego w art. 53 § 1 p.p.s.a., czego następstwem było jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika bowiem z akt sprawy, zaskarżona decyzja (zawierająca prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi) została doręczona pełnomocnikowi skarżących w dniu 28 grudnia 2021 r. (k. 40 akt adm.). W związku z powyższym termin do wniesienia skargi upłynął w dniu 27 stycznia 2022 r. Tym samym złożenie skargi w dniu 9 lutego 2022 r. nastąpiło po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Analiza akt przedmiotowej sprawy wskazuje również, że nie złożono wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. W tym stanie prawnym Sąd I instancji dokonał oceny dopuszczalności wniesionej skargi i na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skargę odrzucił.

Odnosząc się natomiast do kwestii omyłkowego zaadresowania koperty zawierającej skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zamiast do Wojewody Małopolskiego wskazać należy, że w sytuacji, gdy z niekwestionowanych okoliczności sprawy wynika, iż przesyłka została nadana na konkretny adres do podmiotu, który pod tym adresem nie ma siedziby, zastosowanie znajdują określone przepisy ustawy z 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe (Dz. U. z 2022 r., poz. 896), wiążące operatora pocztowego i wskazujące mu sposób postępowania z taką przesyłką. Przepisy te w powiązaniu z art. 165 § 2 k.p.c. (stanowiącym odpowiednik art. 83 § 3 p.p.s.a.) były analizowane przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 kwietnia 2017 r., sygn. akt II CZ 5/17, na co zasadnie wskazał Sąd I instancji. Sąd Najwyższy stwierdził, że skoro powód wybrał doręczenie poleconą przesyłką pocztową, to miał obowiązek należycie oznaczyć adres odbiorcy, zgodnie z art. 37 ust. 1 Prawa pocztowego. Przesyłkę pocztową doręcza się bowiem adresatowi pod adresem wskazanym na przesyłce, co oznacza, że operator nie ma uprawnień do kontroli ani korygowania adresu umieszczonego na kopercie. Taki wniosek potwierdza art. 32 ww. ustawy, zgodnie z którym przesyłkę, której nie można doręczyć adresatowi, zwraca się nadawcy, a dopiero wówczas, gdy nie można jej zwrócić nadawcy z powodu braku lub błędnego adresu nadawcy (tzw. "przesyłka niedoręczalna"), operator, który zawarł umowę o świadczenie usługi pocztowej jest uprawniony do otwarcia przesyłki w celu uzyskania danych umożliwiających jej doręczenie lub zwrócenie nadawcy (art. 33 Prawa pocztowego). Prawidłowe oznaczenie adresata, przy jednoczesnym opatrzeniu przesyłki złym adresem, nie stwarza więc możliwości skutecznego doręczenia, ponieważ operator nie był zobowiązany do dokonania doręczenia pod innym adresem niż znajdujący się na przesyłce. Zatem zwrot błędnie adresowanej przesyłki (tj. przy wskazaniu prawidłowego adresata i błędnego adresu) do nadawcy jest w ocenie Sądu Najwyższego usprawiedliwiony w świetle przepisów prawa. Wymaga podkreślenia, że Sąd ten uznał, iż nawet przyjęcie przesyłki przez niebędący adresatem podmiot mający siedzibę pod wskazanym przez nadawcę adresem, nie powoduje skutków z art. 165 § 2 k.p.c.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego analogicznie należy rozumieć art. 83 § 3 p.p.s.a., tj. nie można uznać, że termin do wniesienia skargi został zachowany w sytuacji, gdy w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, w terminie z art. 53 § 1 p.p.s.a., oddano przesyłkę nieprawidłowo zaadresowaną. Przesyłka zwrócona z uwagi na niespełnienie przez nadawcę wymogów zapewniających możliwość wykonania przez operatora pocztowego usługi pocztowej, tj. doręczenie przesyłki adresatowi, nie wywołuje skutków, o których mowa w art. 83 § 3 p.p.s.a. W tym miejscu podkreślenia raz jeszcze wymaga, że błędne oznaczenie adresu doręczenia uprawniało operatora pocztowego do zwrotu przesyłki. To nadawca bowiem powinien zaadresować przesyłkę tak, żeby jasno wynikało jakiemu podmiotowi, na jaki (prawidłowy) adres, ma zostać ona doręczona. Warunkiem skutecznego doręczenia jest podanie właściwej nazwy organu oraz adresu pocztowego, tj. nazwy ulicy, numeru budynku (lokalu) i kodu pocztowego, a taka sytuacja nie wystąpiła w rozpoznawanej sprawie (por. postanowienie NSA z 26 października 2015 r., II FSK 2786/15).

Podsumowując powyższe należy wskazać, że pełnomocnik skarżących bezpodstawnie podnosi, że skarga została nadana w terminie. W świetle przedstawionych uwag nie może ulegać wątpliwości, że wniesienie skargi nastąpiło w niniejszej sprawie już po terminie do zaskarżenia decyzji, za datę złożenia skargi należy bowiem uznać dzień 9 lutego 2022 r. (a więc datę nadania skargi na prawidłowy adres organu), a nie dzień 27 stycznia 2022 r. (datę nadania skargi na nieprawidłowy adres). Sam fakt nadania środka zaskarżenia przed upływem trzydziestodniowego terminu, z uwagi na wskazanie na przesyłce niewłaściwego adresu organu, nie świadczył o zachowaniu terminu do wniesienia skargi.

Końcowo, Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zaskarżenie rozstrzygnięcia organu administracji po upływie trzydziestodniowego terminu jest możliwe wyłącznie w przypadku, gdy przywrócono termin do dokonania tej czynności procesowej. Jednakże, aby Sąd I instancji mógł przywrócić termin do wniesienia skargi oraz nadać skardze dalszy bieg, niezbędne jest wystąpienie ze stosownym wnioskiem, co w rozpoznawanej sprawie nie nastąpiło.

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w punkcie drugim sentencji.

W zakresie dotyczącym punktu pierwszego sentencji Naczelny Sąd Administracyjny postanowił z urzędu, na mocy art. 156 § 1, 2 i 3 p.p.s.a., sprostować zaskarżone postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie w ten sposób, że w rubrum oraz w zdaniu pierwszym uzasadnienia tego postanowienia w miejsce daty: "16 grudnia 2022 r." wpisać datę: "16 grudnia 2021 r.", bowiem w tej dacie została wydana zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja Wojewody Małopolskiego. Naczelny Sąd Administracyjny uznał wskazaną powyżej omyłkę za oczywistą omyłkę pisarską.