Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej oddala skargę.

Prezydent Miasta C. decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 60 ust. 1, art. 61 ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362 ze zm.) oraz art. 163 k.p.a., zmienił decyzję własną Nr [...] z późniejszymi zmianami i ustalił od dnia [...] odpłatność za pobyt Z.S. w Domu Pomocy Społecznej przy ul. [...] w C. w wysokości [...] zł miesięcznie.

W uzasadnieniu wskazano, że uległ zmianie dochód strony będący podstawą do ustalenia odpłatności za pobyt w DPS. Obecnie jej dochód wynosi [...] zł zatem odpłatność tą należało ustalić w wysokości 70% własnego dochodu, co stanowi kwotę [...] zł.

Z.S. wniósł odwołanie od powyższej decyzji, nie zgadzając się z zaliczeniem do dochodu kwoty stypendium, które zostało mu przyznane przez Wyższy Instytut [...] w C. w związku z podjęciem studiów na tej Uczelni. Akcentował przy tym wysokość wydatków związanych z podjęciem studiów.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, art. 163 oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Kolegium powołując się na przepisy art. 60 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej wyjaśniło, że pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania, natomiast mieszkaniec domu obowiązany jest do wnoszenia opłaty w wysokości nie większej niż 70% swojego dochodu. Ponadto organ odwoławczy zaakcentował, że za dochód, zgodnie z art. 8 ust. 3 tej ustawy, uważa się sumę przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Jednocześnie stwierdził, że do dochodu nie wlicza się świadczeń, które zostały wymienione w art. 8 ust. 4 ustawy, zaznaczając przy tym, że katalog tych świadczeń jest zamknięty oraz, że nie znajduje się w nim stypendium przyznane studentowi na podstawie ustawy o szkolnictwie wyższym. W związku z tym Kolegium stwierdziło, że kwotę stypendium w wysokości [...] zł przyznaną stronie od [...] przez Wyższy Instytut [...] w C. należało wliczyć do jego dochodu, który stanowi emerytura w wysokości [...] zł i od tak wyliczonej łącznej kwoty [...] zł ustalić odpłatność w wysokości 70 % tego dochodu, co stanowi kwotę [...] zł. Zdaniem Kolegium bez znaczenia pozostają inne okoliczności wskazane w odwołaniu takie jak wydatki ponoszone w związku podjęciem studiów.

W skardze do sądu administracyjnego na powyższą decyzję Z.S. akcentował, że rozstrzygnięcie organu jest dla niego krzywdzące i uniemożliwia kontynuowanie studiów. Zdaniem skarżącego organy określenie stypendium socjalne przyjęły dosłownie, podczas gdy celem przyznania stypendium było umożliwienie studiowania na kierunku "[...]", który wymaga dużych nakładów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 17 czerwca 2014 r. pełnomocnik z urzędu podtrzymał skargę podnosząc, że wliczenie stypendium do dochodu niweczy cel tego świadczenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli mogły one mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi dla strony skutkami, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobne. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

W rozpatrywanej sprawie kontrola sądowoadministracyjna nie wykazała naruszeń prawa. Kolegium prawidłowo przedstawiło stan faktyczny i prawny sprawy, dokonując właściwej analizy mających w sprawie zastosowanie przepisów prawa.

Zgodnie z art. 60 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm.), zwanej w skrócie u.p.s., w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, pobyt w domu pomocy społecznej jest odpłatny do wysokości średniego miesięcznego kosztu utrzymania mieszkańca, z zastrzeżeniem ust. 3. Z przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 u.p.s. wynika natomiast, że obowiązani do wnoszenia opłaty za pobyt w domu pomocy społecznej są w pierwszej kolejności mieszkaniec domu, nie więcej jednak niż 70% swojego dochodu.

Z kolei przepis art. 8 ust. 3 u.p.s. stanowi, że za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, pomniejszony o: miesięczne obciążenia podatkiem dochodowym od osób fizycznych, składki za ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu w NFZ oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach, kwotę alimentów świadczoną na rzecz innych osób.

Natomiast zgodnie z ust. 4 tego artykułu do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, zasiłku celowego, pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych.

Jak wynika z zacytowanych przepisów, dochodem jest wszelki przychód bez względu na tytuł i źródło jego uzyskania, pomniejszony o wskazane wprost przez ustawodawcę obciążenia lub świadczenia.

Zasadniczym zagadnieniem w sprawie było natomiast wliczenie do dotychczas uzyskiwanego dochodu skarżącego w postaci emerytury w wysokości [...] zł stypendium socjalnego w kwocie [...] zł miesięcznie. Jak ustalono od [...] skarżący jest studentem Wyższego Instytutu [...] w C., z którego otrzymuje ww. stypendium. Sąd w pełni podzielił stanowisko organów o zaliczeniu otrzymywanego przez skarżącego stypendium do jego dochodu. Trafnie wskazał organ odwoławczy, że stypendium socjalne otrzymywane przez studenta szkoły wyższej nie zostało wyłączone przez ustawodawcę w art. 8 ust. 4 u.p.s. z dochodu. Katalog włączeń ma charakter zamknięty, wobec tego nie można w sposób uznaniowy poszerzać jego zakresu o innego rodzaju otrzymywane świadczenia, które nie zostały w nim wyraźnie wymienione. Skarżący jest studentem szkoły wyższej, a zatem bezspornie nie dotyczą go przepisy o systemie oświaty obejmujące funkcjonowanie placówek wymienionych w art. 2 pkt 1-11 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (j.t. Dz.U. z 2004 r. nr 256, poz. 2572 ze zm.), wśród których nie wymieniono uczelni wyższych. Skarżący uzyskuje pomoc stypendialną na podstawie przepisów regulujących kształcenie wyższe, objęte innym niż system oświaty aktem prawnym, a mianowicie ustawą z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.). Pomocy uzyskiwanej na podstawie tej ostatnio wskazanej ustawy prawodawca w art. 8 ust. 4 u.p.s. nie nakazuje jednak odliczać od dochodu ustalanego na potrzeby spraw z zakresu pomocy społecznej (vide: wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 stycznia 2014 r. sygn. akt II SA/Bk 743/13 – Lex nr 1433503, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2010 r. sygn. akt I OSK 745/12 - dostępny na stronie internetowej CBOSA, czy też wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 sierpnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Po 47/12 - Lex nr 1272459).

Wobec powyższego organy prawidłowo przyjęły, że skarżący winien ponosić wyższą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej, tj. w wysokości [...] zł, stanowiącej 70% jego miesięcznego dochodu, na który prócz emerytury składa się stypendium socjalne.

Jednocześnie organy właściwie zastosowały art. 106 ust. 5 u.p.s., który stanowi instrument zmiany decyzji o odpłatności za pobyt w domu pomocy społecznej w przypadku zmiany sytuacji dochodowej strony bez jej zgody. Przepis ten w stanie faktycznym sprawy znajdował bowiem zastosowanie, w związku ze zmianą sytuacji dochodowej skarżącego.

W tym stanie rzeczy należało stwierdzić, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.