Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Teresa Kobylecka, po rozpoznaniu w dniu 11 stycznia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia G. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia z 4 października 2016 r. sygn. akt II SA/Gd 630/14 w przedmiocie odmowy przyznania G. L. prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G. L. na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 7 lipca 2014 r. Nr ... w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 4 października 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 630/14, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił przyznania G. L. prawa pomocy w zakresie częściowym przez ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie P. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w G. z dnia 7 lipca 2014 r., Nr ... w przedmiocie zarzutów dotyczących prowadzenia egzekucji w sprawie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego.

Rozpoznając wniosek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że G. L., zw. dalej skarżącym, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Wniosek skarżącego był kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy złożonym w rozpoznawanej sprawie.

Sąd podał, że ze złożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawcy wynika, że prowadzi on gospodarstwo domowe ze swoim dziadkiem E. L. i babcią K. L. Nie ma żadnego majątku ani żadnych oszczędności. Posiada działkę rolną o powierzchni 1127 m2. Utrzymuje się z emerytur uzyskiwanych przez oboje dziadków w łącznej wysokości miesięcznej 3 000 zł.

W związku z powziętymi wątpliwościami co do możliwości płatniczych wnioskodawcy referendarz sądowy zwrócił się do wnioskodawcy z wezwaniem o przedłożenie dokumentów źródłowych, które przyczyniłyby się do zobrazowania rzeczywistej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy.

Wobec tego, że skarżący nie zastosował się do wezwania o dokumenty źródłowe starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 22 lipca 2016 r. odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy.

W ustawowym terminie wnioskodawca wniósł do sądu sprzeciw, w którym wniósł o uchylenie powyższego postanowienia referendarza, albowiem wyznaczony termin na przedłożenie dodatkowych dokumentów źródłowych był zbyt krótki. Wniósł o wyznaczenie dodatkowego terminu na przedstawienie dokumentów.

Zarządzeniem z dnia 17 sierpnia 2016 r. sędzia sprawozdawca zakreślił wnioskodawcy dodatkowy 7-dniowy termin na przedłożenie dokumentacji wskazanej w zarządzeniu z dnia 13 czerwca 2016 r. Zarządzenie to zostało doręczone wnioskodawcy w dniu 2 września 2016 r., a tym samym upływ terminu do przedłożenia dokumentów źródłowych nastąpił bezskutecznie w dniu 9 września 2016 r.

W związku z powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny wywiódł, że w niniejszej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wnioskodawca pomimo udzielenia mu przez sąd dodatkowego terminu do przedłożenia dokumentów źródłowych, które zobrazowałyby jego rzeczywistą sytuację majątkową i możliwości płatnicze, nie skorzystał z tej możliwości i nie przedstawił jakichkolwiek dokumentów. Tym samym pozbawił Sąd realnych możliwości oceny jego rzeczywistej sytuacji majątkowej i przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Zdaniem Sądu, brak zaspokojenia żądania Sądu w przedmiocie przedłożenia dowodów uznanych przez Sąd za niezbędne w celu przyznania prawa pomocy doprowadził do niewykazania przez stronę istnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, co w konsekwencji uzasadnia odmowę przyznania tego prawa.

W związku powyższym Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata.

W uzasadnieniu zażalenia G. L. wniósł o jego uchylenie, wskazując, że "wcześniej w pismach pisałem o mojej sytuacji majątkowej, nie uległa ona zmianie dlatego wnoszę o uchylenie niekorzystnego postanowienia."

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zw. dalej p.p.s.a., strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Uregulowana w art. 243-263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Otrzymując powtórny wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd traktuje go jako kolejny wniosek w sprawie, który podlega rozpoznaniu w trybie art. 165 p.p.s.a. W myśl ww. przepisu prawomocne postanowienie sądu pierwszej instancji należy do tzw. postanowień niekończących postępowania, które mogą być uchylane lub zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne (art. 165 p.p.s.a.). Jednak bez zmiany okoliczności sprawy sąd nie może uchylić wcześniej wydanego postanowienia. Przez zmianę okoliczności należy przy tym rozumieć wszelkie zmiany występujące zarówno w okolicznościach faktycznych, jak i w obowiązującym prawie. Zmiany te muszą być na tyle istotne, by uzasadniały wydanie nowego odmiennego rozstrzygnięcia. W przypadku postanowienia wydanego w zakresie prawa pomocy nowe okoliczności muszą być oceniane w kontekście przesłanek, które legły u podstaw wcześniej wydanego postanowienia, którego zmiany domaga się strona. Oznacza to, że zadanie sądu sprowadza się do porównania sytuacji zakreślonej w dwóch wnioskach, następnie oceny, czy nastąpiła istotna zmiana okoliczności, a w przypadku pozytywnej odpowiedzi na to pytanie do zdecydowania, czy zmiana ta uzasadnia zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w sprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w niniejszej sprawie zapadło już prawomocne orzeczenie dotyczące przyznania prawa pomocy skarżącemu (sygn. akt II OZ 1209/15). Rozstrzygnięcie to ma moc wiążącą, między innymi wobec sądu, które je wydał. W orzeczeniu tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd pierwszej instancji zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy z uwagi na brak wymaganej współpracy w wyjaśnieniu jego sytuacji majątkowej i osobistej. Skarżący, składając kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy, ponownie nie wyjaśnił żadnych okoliczności sprawy, ograniczając się jedynie do składania oświadczeń o braku środków finansowych, nie popartych przy tym żadnymi obiektywnymi, weryfikowalnymi dowodami. Tymczasem, co słusznie eksponował Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, wnioskodawca był informowany o konieczności współpracy z Sądem, pouczono, go też we wcześniejszych orzeczeniach, iż brak tej współpracy uniemożliwi ocenę sytuacji materialnej strony i przyznanie mu prawa pomocy.

Pomimo wyżej przytoczonych wyjaśnień skarżący po raz kolejny złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata, który nie został poparty żadną dokumentacją dotyczącą stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Zatem należy zgodzić się z Sądem I instancji, że informacje podane przez skarżącego we wniosku są niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego. Nienadesłanie dokumentów, o które skarżący został wezwany spowodowało ponownie niewypełnienie obowiązku współdziałania z sądem, uniemożliwiając tym samym ustalenie podstawy faktycznej wnioskowanego uprawnienia procesowego. W konsekwencji, nie zaistniała możliwość rzetelnej i wnikliwej oceny wniosku pod kątem spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje również, że wobec braku udokumentowanych danych nie można stwierdzić, że sytuacja majątkowa strony skarżącej uległa zmianie.

Mając powyższe na uwadze należy uznać, że brak jest podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku odmawiającego G. L. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym.

Z przytoczonych powyżej powodów, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie, mając na uwadze art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a.