I OSK 600/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-04-01	
Data wpływu	2025-04-17	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Agnieszka Miernik
Jolanta Rudnicka /przewodniczący sprawozdawca/
Monika Nowicka	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Inne	
Sygn. powiązane	II SA/Gd 865/24	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2023 nr 0 poz 390; art. 17 ust. 5 pkt 1 lit a; Ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t. j.)
Dz.U. 2023 nr 0 poz 1429; art. 43, art. 63 ust. 1; Ustawa z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym
Dz.U. 2023 nr 0 poz 1251; art. 103 ust. 3, art. 134 ust. 1 pkt 1, art. 134 ust. 2 pkt 2; Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t. j.)	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jolanta Rudnicka (sprawozdawca) Sędziowie : sędzia NSA Monika Nowicka sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 29 stycznia 2025 r. sygn. akt II SA/Gd 865/24 w sprawie ze skargi G.R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2024 r. nr SKO Gd/7060/23 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę.	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 29 stycznia 2025 r., sygn. akt II SA/Gd 865/24, po rozpoznaniu ze skargi G. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 12 lipca 2024r., nr SKO Gd/7060/23, w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego, w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. z dnia 4 grudnia 2023 r., nr 5231.000684.OPŚ.12.23; w pkt 2. zasądził od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz skarżącej G. R. kwotę 480 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Wnioskiem z dnia 27 października 2023 r. G. R. wystąpiła do Wójta Gminy S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem W. R.

Decyzją z dnia 4 grudnia 2023 r. Wójt Gminy S. odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia, wskazując, że wnioskodawczyni ma prawo do świadczeń emerytalnych z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zatem świadczenie pielęgnacyjne w takiej sytuacji nie przysługuje.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku decyzją z dnia 12 lipca 2024 r. utrzymało ww. decyzję w mocy, wskazując, że w sprawie zachodzi negatywna przesłanka z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 390 ze zm. – dalej "u.ś.r.") – w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. – uniemożliwiająca przyznanie wnioskodawczyni świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazano, że wnioskodawczyni od dnia 5 października 2016 r. pobiera emeryturę z ZUS, co jednoznacznie wynika z akt sprawy.

Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium podniosło, że osoba, która spełnia warunki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę (rentę), powinna mieć prawo do dokonania wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wskazano, że gdyby wnioskodawczyni zawiesiła prawo do pobierania emerytury do dnia 31 grudnia 2023 r. oraz najpóźniej z tym dniem, to w sprawie miałyby zastosowanie przepisy art. 17 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r., które dawały podstawę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego również w przypadku opieki nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną. Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wpierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 – dalej "u.ś.w."), w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (u.ś.r.) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Zdaniem SKO, w niniejszej sprawie prawo wnioskodawczyni do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., albowiem strona nie zawiesiła przed tym dniem pobierania emerytury z ZUS. Zaznaczono, że okoliczność tę pełnomocnik wnioskodawczyni potwierdził w piśmie z dnia 5 lipca 2024 r., wyjaśniając, że strona otrzymała z ZUS decyzję z dnia 27 czerwca 2024 r. o zawieszeniu prawa do emerytury od dnia 1 sierpnia 2024 r.

Wobec tego Kolegium stwierdziło, że skoro strona nie zawiesiła prawa do pobierania emerytury do dnia 31 grudnia 2023 r., to nawet w przypadku potwierdzenia w sprawie istnienia związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem przez nią zatrudnienia a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawnym mężem, nie spełnia ona przesłanek do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 63 ust. 1 u.ś.w. oraz aktualną treść art. 17 ust. 1 u.ś.r.

Na powyższą decyzję SKO, G. R., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 29 stycznia 2025 r. uchylił zaskarżoną decyzję SKO oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy S. i orzekł o zwrocie kosztów postępowania.

Sąd, powołując się na ugruntowane orzecznictwo, wskazał, że w przypadku zbiegu uprawnień do różnych świadczeń rodzinnych, ustawodawca wprowadził zasadę wypłaty jednego świadczenia wybranego przez osobę uprawnioną. Taka regulacja znajduje się w art. 27 ust. 5 u.ś.r. WSA podkreślił, że jedynym przepisem dotyczącym zbiegu uprawnień do świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, przyznawanych i wypłacanych przez różne organy jest art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. Zdaniem Sądu, biorąc pod uwagę zasady konstytucyjne należy uznać, że osoba, która spełnia warunki do przyznania wyższego świadczenia pielęgnacyjnego i chce je otrzymać, a pobiera emeryturę, powinna móc dokonać wyboru jednego z tych świadczeń przez rezygnację z pobierania świadczenia niższego. Wybór może zrealizować przez złożenie do organu rentowego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 – dalej "ustawa o FUS"). Ustawa nie ogranicza bowiem możliwości złożenia takiego wniosku. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o FUS, skutkować będzie natomiast wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o FUS).

Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to – w ocenie Sądu – należy uznać, że eliminuje się w ten sposób negatywną przesłankę wyłączającą nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. WSA wskazał, że o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, organ powinien stronę poinformować, co wynika z art. 9 K.p.a.

Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie do wniosku z dnia 27 października 2023 r. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dołączono m.in. kserokopię decyzji ZUS z dnia 5 października 2016 r. o przyznaniu skarżącej emerytury w kwocie 754,23 zł. Do wniosku dołączono również wypełniony przez stronę wniosek o zawieszenie emerytury zastrzegając, że zostanie on złożony do ZUS, gdy pobieranie emerytury będzie jedyną przesłanką negatywną do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd zaznaczył, że po złożeniu przez skarżącą wniosku o świadczenie pielęgnacyjne jedyną czynnością, jaką przeprowadził organ I instancji było zlecenie przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego. Po jego przeprowadzeniu – co miało miejsce w dniu 10 listopada 2023 r. – Wójt wydał decyzję odmawiającą stronie przyznania wnioskowanego świadczenia (w dniu 4 grudnia 2023 r.), zaś jedyną przyczyną odmowy był fakt pobierania przez skarżącą emerytury.

WSA stwierdził, że skoro jedyną przyczyną odmowy przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego był fakt pobierania przez nią emerytury, to organ I instancji miał obowiązek poinformować skarżącą o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty, czego jednak nie uczynił. Dopiero więc z decyzji Wójta (doręczonej pełnomocnikowi skarżącej w dniu 8 grudnia 2023 r.) strona powzięła informację o przyczynie odmowy przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego.

Sąd I instancji wskazał, że od dnia 1 stycznia 2024 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wpierającym. Za błędne Sąd uznał przyjęcie przez SKO, że w niniejszej sprawie prawo strony do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., albowiem nie zawiesiła ona przed tym dniem pobierania emerytury, w związku z czym, należy zastosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r.

W ocenie Sądu I instancji przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy interpretować w ten sposób, że jeżeli w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego organ ustali, iż zakres opieki sprawowanej przez skarżącą spełniał przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania w rozumieniu art. 17 ust. 1 u.ś.r. w związku z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki nad osobą niepełnosprawną, jak również do dnia 31 grudnia 2023 r. spełnione zostały wszystkie inne warunki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego według przepisów obowiązujących do tej daty, to przyjąć należy, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstało na dzień złożenia wniosku, zatem do dnia 31 grudnia 2023 r.

Zdaniem Sądu, z uwagi na użyte w art. 63 ust. 1 u.ś.w. sformułowanie "powstania prawa", a nie "ustalenia prawa" konieczne jest zastosowanie przepisów dotychczasowych, mimo braku wydania decyzji przed dniem 31 grudnia 2023 r. Sąd wskazał ponadto, że na możliwość przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie dotychczasowych przepisów, wprost wskazuje treść art. 63 ust. 2 u.ś.w.

Według zatem Sądu I instancji, o możliwości przyznania świadczenia pielęgnacyjnego przesądza w danej sprawie spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 ust. 1 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku, najpóźniej na dzień 31 grudnia 2023 r. W konsekwencji, przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego będzie w takiej sytuacji możliwe na podstawie przepisów dotychczasowych, stosowanych na podstawie art. 63 ust. 1 u.ś.w. W ocenie Sądu taki wniosek wynika także z uzasadnienia projektu ustawy o świadczeniu wspierającym.

Sąd podkreślił że z przekazanych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, iż wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem został złożony do organu I instancji w dniu 27 października 2023 r. Wniosek złożono zatem pod rządami rozwiązań prawnych obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r. Datą wszczęcia postępowania w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, która wyznaczyła właściwy reżim prawny tej sprawy, jest data wpływu wniosku o przyznanie tego świadczenia do organu właściwego. W ocenie Sądu zatem, wbrew stanowisku organu odwoławczego, sprawa zainicjowana wnioskiem z dnia 27 października 2023 r. nie była sprawą o świadczenie pielęgnacyjne, do której należało stosować przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2024 r.

Zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie, w wyniku nieprawidłowego działania organów administracji publicznej, tj. Wójta, który nie poinformował skarżącej o możliwości zawieszenia prawa do pobierania emerytury, oraz Kolegium, które niewłaściwie zastosowało przepisy art. 63 u.ś.w., skarżąca została pozbawiona do świadczenia pielęgnacyjnego, co w demokratycznym państwie prawnym nie może być akceptowane.

Sąd zalecił aby ponownie rozpoznając sprawę Wójt zastosował przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. i przyznał skarżącej wnioskowane świadczenie.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną złożyło SKO, wnosząc o jego uchylenie i oddalenie skargi oraz o obciążenie kosztami postępowania Skarbu Państwa.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

• naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. w zw. z art. 17 ust. 1 i 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., poprzez przyjęcie, iż nie zawieszenie prawa do emerytury przed dniem 31 grudnia 2023 r. nie stanowi negatywnej przesłanki dla powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 1 stycznia 2024 r. w rozumieniu art. 63 ust. 1 u.ś.w., a przez to nie stanowi przeszkody do ustalenia tego prawa w drodze decyzji wydanej na zasadach obowiązujących do końca 2023 r., o ile wnioskodawca po dacie 31 grudnia 2023 r. zawiesi prawo do emerytury;

• naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez nie wzięcie pod uwagę i nie zastosowanie art. 63 ust. 2 u.ś.w., z treści to którego przepisu wynika, iż warunkiem zachowania, na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r., prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest jego przyznanie co najmniej do dnia 31 grudnia 2023 r., a nie samo ewentualne powstanie prawa do tego świadczenia;

które to naruszenia doprowadziły Sąd I instancji do:

• naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 153 p.p.s.a., poprzez nieuzasadnione uchylenie zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy w sprawie nie doszło do naruszenia przez orzekający organ norm prawa materialnego i procesowego, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, prowadząc do uwzględnienia w miejsce oddalenia skargi.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że skoro wnioskodawczyni w przedmiotowej sprawie pobiera emeryturę od 2016 r. i emerytura ta nie została zawieszona przed dniem 31 grudnia 2023 r., to zaistniała negatywna przesłanka powstania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego i prawo strony do tego świadczenia nie powstało przed dniem 31 grudnia 2023 r., co z kolei w świetle jednoznacznej treści przepisów art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w. wyklucza możliwość przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego na "starych zasadach", obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023 r.

Zdaniem skarżącego kasacyjnie organu, uzyskanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy obowiązujące do dnia 31 grudnia 2023 r., w przypadku przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r., wymagało bezwzględnie wydania przed tą datą decyzji organu emerytalno-rentowego o zawieszeniu wypłaty emerytury lub renty. Samo zaś złożenie wniosku w tym przedmiocie przed tą datą było niewystarczające. Z tego też względu SKO uznało, że argumenty skargi o braku pouczenia skarżącej o zawieszeniu prawa do emerytury nie mogły rzutować na trafność przyjmowanego przez organ kierunku rozstrzygnięcia tej sprawy, skoro w związku ze zmianą przepisów świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie może przysługiwać, bez względu na to, czy zawiesi ona emeryturę.

Wobec tego SKO stwierdziło, że nawet gdyby uznać, że organ I instancji popełnił błąd, nie wzywając skarżącej do zawieszenia wypłaty emerytury, to błędu tego nie mogłoby już naprawić Kolegium wobec faktu, że nie jest możliwe zawieszenie wypłaty emerytury z mocą wsteczną. Orzekające SKO nie miało więc żadnych podstaw do tego, aby po dniu 31 grudnia 2023 r. próbować wezwać skarżącą do podjęcia czynności zmierzających do usunięcia przez nią negatywnej przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.

Końcowo Kolegium wskazało, że pozbawienie skarżącej możliwości uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego na skutek zmiany przepisów prawa po dniu 1 stycznia 2024 r., zostało niejako zrekompensowane przez ustawodawcę poprzez możliwość uzyskania przez jej męża świadczenia wspierającego (które w swojej górnej granicy jest nawet wyższe od świadczenia pielęgnacyjnego).

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.

W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.

Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.

Istota sporu w rozpoznawanej sprawie dotyczy dopuszczalności przyznania świadczenia pielęgnacyjnego na zasadach obowiązujących do dnia 31 grudnia 2023r. w sytuacji, w której strona w dacie złożenia wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pobierała świadczenie emerytalne i nie zawiesiła prawa do pobierania emerytury do dnia 31 grudnia 2023 r. SKO zarzuca Sądowi I instancji naruszenie art. 63 ust. 1 i 2 ustawy o świadczeniu wspierającym, poprzez niezasadne przyjęcie, iż pobieranie przez stronę emerytury w dniu 31 grudnia 2023 r. nie stanowiło okoliczności uniemożliwiającej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego na "starych zasadach".

Zarzuty te są zasadne.

Wskazać należy, że od dnia 1 stycznia 2024 r. nastąpiła znacząca zmiana przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dokonana na mocy art. 43 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, która wprowadziła nowe rozwiązania w systemie świadczeń dla osób z niepełnosprawnościami i ich opiekunów. Zmiana, jaka nastąpiła w wyniku nowelizacji art. 17 ust. 1 u.ś.r. względem poprzedniego stanu prawnego oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawny członek rodziny jest osobą, która ukończyła 18 rok życia. Osoby te od dnia 1 stycznia 2024 r. zostały objęte nową formą wsparcia ze strony Państwa w postaci świadczenia wspierającego, którego celem jest udzielanie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę pomocy, służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób.

Zgodnie z art. 63 ust. 1 u.ś.r., w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. ustawie o świadczeniach rodzinnych) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe.

Treść art. 63 ust. 1 u.ś.w. należy rozumieć w ten sposób, że w przypadku istnienia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne, złożonego skutecznie przed dniem 1 stycznia 2024 r. (to jest przed wejściem w życie art. 43 pkt 4 u.ś.w. zmieniającego art. 17 u.ś.r.), organy rozpatrując ten wniosek po dniu 1 stycznia 2024 r., zobowiązane są ustalić i ocenić, czy wnioskodawca spełniał przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego określonego w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2023 r. Zatem, chodzi tu o sytuację, w której wystąpią wszystkie przesłanki pozytywne wskazane w art. 17 u.ś.r., a jednocześnie brak będzie wymienionych w tej ustawie przesłanek negatywnych. Przepis art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie będzie miał natomiast zastosowania w sprawach, gdzie przyznanie świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. było wyłączone, wobec stwierdzenia braku wskazania wymaganych prawem przesłanek. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "W sprawach o świadczenie (...), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r." nie jest bowiem tożsame z często w takich przypadkach stosowanym sformułowaniem "w sprawach wszczętych, a niezakończonych do dnia...".

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego zwrot "prawo powstało" należy w kontekście omawianego art. 63 ust. 1 u.ś.w. rozumieć w ten sposób, że do dnia 31 grudnia 2023r. spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania takiego świadczenia. Oznacza to, że samo złożenie wniosku przed dniem zmiany stanu prawnego, nie jest warunkiem wystarczającym, aby sprawa mogła być po dniu 31 grudnia 2023 r. rozpatrywana przez właściwy organ z uwzględnieniem wcześniej obowiązujących przepisów prawa. Konieczne jest bowiem, aby do tego dnia spełnione zostały wszystkie przesłanki do przyznania tego świadczenia.

Wskazać należy, że art. 17 ust. 1 u.ś.r. – w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023r. – wymieniał przesłanki, których spełnienie uprawniało do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Trzeba jednak zaznaczyć, że spełnienie przesłanek pozytywnych wymienionych w tym przepisie nie jest wystarczające do uzyskania tego świadczenia. Obowiązujące przepisy przewidują bowiem szereg okoliczności, które uniemożliwiają jego przyznanie. Jedną z takich okoliczności jest wskazana w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. okoliczność pobierania przez opiekuna emerytury. Prawidłowa wykładnia art. 17 ust. 5 pkt lit. a) u.ś.r. – przyjmowana w aktualnym orzecznictwie – przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno-rentowego. Wybór może być zrealizowany przez złożenie do organu wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy o FUS. Zgodnie z tym przepisem, prawo do emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy lub renty rodzinnej, do której uprawniona jest jedna osoba, może ulec zawieszeniu na wniosek emeryta lub rencisty. Zawieszenie prawa do emerytury, zgodnie z art. 134 ust. 1 pkt 1 ustawy o FUS skutkować będzie natomiast wstrzymaniem jej wypłaty poczynając od miesiąca, w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty (art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o FUS). Choć bowiem emerytura jest prawem niezbywalnym, to uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., w postaci ustalonego prawa do emerytury. Istota ograniczenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego dla emeryta, wynikająca ze wskazanego przepisu musi być przy tym interpretowana jako wiążąca się nie z samym prawem do emerytury, lecz z jego realizacją w postaci wypłaty świadczenia. Skoro zawieszenie prawa do emerytury skutkuje wstrzymaniem jej wypłaty, to przyjąć należy, że w ten sposób dochodzi do eliminacji negatywnej przesłanki, wyłączającej nabycie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z tych też przyczyn interpretacja art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r. (w brzmieniu do dnia 31 grudnia 2023 r.) nie pozwala na równoczesne pobieranie przez stronę emerytury i świadczenia pielęgnacyjnego i wskazuje na konieczność wyboru jednego z tych świadczeń. Z tego względu, dopiero jednoznaczne i bezwarunkowe oświadczenie wnioskodawcy co do wyboru świadczenia pielęgnacyjnego powoduje, że odpada jedna z negatywnych przesłanek ustawowych, z którą ustawa o świadczeniach rodzinnych wiąże moment powstania prawa do tego świadczenia

W niniejszej sprawie, jak wynika z akt, wnioskodawczyni od października 2016r. ma ustalone prawo do emerytury, co oznacza, że w dniu składania wniosku o świadczenie pielęgnacyjne (27 października 2023 r.) pobierała to świadczenie.

W związku z tym uznać należy, że w niniejszej sprawie prawo wnioskodawczyni nie "powstało" – w rozumieniu art. 63 ust. 1 u.ś.w. – przed dniem 31 grudnia 2023 r. Interpretacja art. 17 ust. 1 pkt 5 lit a u.ś.r. (w brzmieniu do 31 grudnia 2023 r.) nie pozwala bowiem na równoczesne pobieranie przez stronę świadczenia emerytalnego i świadczenia pielęgnacyjnego. Co prawda racją jest, że organ I instancji, jak i organ odwoławczy, odrębnie nie pouczyły skarżącej o możliwości zawieszenia prawa do emerytury, jednak po dniu 31 grudnia 2023 r. w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym, organ odwoławczy nie mógł już naprawić tego uchybienia. Z tego też względu brak pouczenia skarżącej o zawieszeniu prawa do emerytury nie mógł prowadzić do uchylenia zaskarżonej decyzji, skoro w związku ze zmianą przepisów świadczenie pielęgnacyjne skarżącej nie może przysługiwać. Niezależnie jednak od powyższego z akt wynika, że począwszy od złożenia wniosku o przyznanie świadczenia skarżąca miała świadomość, że pobieranie emerytury wyłącza możliwość przyznania tego świadczenia. Wynika to po pierwsze z formularza wniosku, który wypełniła, a po drugie z załączonego do wniosku aczkolwiek niewypełnionego wniosku do ZUS-u o zawieszenie emerytury.

Zauważyć w tym miejscu należy, że skarżąca od początku postępowania administracyjnego była w sprawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Jak bowiem wynika z akt, pismem z dnia 27 października 2023 r. (k- 33 akt adm. I instancji), adwokat Ł. A. poinformował GOPS w S., że reprezentuje G. R. w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną. W piśmie tym pełnomocnik wskazał, że organ powinien poinformować o możliwości złożenia wniosku o zawieszenie emerytury/renty i uzależnieniu przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od przedstawienia decyzji o wstrzymaniu jej wypłaty. Do ww. pisma załączono pełnomocnictwo opatrzone tą samą datą. Pomimo jednak złożenia powyższego pisma, wśród dokumentacji załączonej do wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z dnia 27 października 2023 r. – oprócz dokumentów, takich, jak m. in. orzeczenie o niepełnosprawności męża wnioskodawczyni oraz decyzji o przyznaniu wnioskodawczyni emerytury od dnia 4 października 2016 r. – znajduje się nieoparzony datą, ani popisem skarżącej formularz wniosku o zawieszenie emerytury (k-46 akt organu I instancji). Formularz ten w istocie zawiera prośbę o zawieszenie emerytury z uwagi na konieczność wyboru pomiędzy świadczeniami, jednak nie zawiera ani wskazania daty, od której skarżąca żąda zawieszenia emerytury, ani też odręcznego, czy też kwalifikowanego podpisu skarżącej. Wobec tego takie "gołe" pismo nie miało żadnej mocy prawnej, o czym profesjonalny pełnomocnik skarżącej powinien doskonale wiedzieć. Zatem profesjonalny pełnomocnik wnioskodawczyni, który w jej imieniu złożył przedmiotowy wniosek z dnia 27 października 2023 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną – z jednej strony – w ww. piśmie z dnia 27 października 2023 r. wskazywał na konieczność dokonania wyboru świadczenia, zaś – z drugiej strony – nie dopilnował, aby skarżąca wraz z wnioskiem z dnia 27 października 2023 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, skutecznie złożyła wniosek o zawieszenia prawa do emerytury.

Podkreślić w tym miejscu należy, że w orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowany jest pogląd, iż za błędy i zaniechania pełnomocnika odpowiedzialność ponosi jego mocodawca. Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży bowiem obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Nie oznacza to oczywiście, że organ był zwolniony z obowiązku informowania strony, jednak okoliczność działania za pośrednictwem pełnomocnika – pomimo zaniedbania organu I instancji – winna skutkować gwarancją należytych i terminowych działań. Uzyskanie bowiem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w oparciu o przepisy obowiązujące do dnia 31 grudnia 2023 r., w przypadku przesłanki negatywnej wymienionej w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., wymagało bezwzględnie wydania przed tą datą decyzji organu emerytalno-rentowego o zawieszeniu wypłaty emerytury. Zaniechanie zaś tej czynności spowodowało, że organ odwoławczy wydając decyzję z dnia 12 lipca 2024 r. nie mógł naprawić uchybienia organu I instancji wobec faktu, że ustawa "zmieniająca" weszła w życie z dniem 1 stycznia 2024 r. – o czym była już mowa powyżej. W niniejszej zaś sprawie pełnomocnik wnioskodawczyni dopiero pismem z dnia 5 lipca 2024 r. poinformował SKO, że decyzją ZUS z dnia 27 czerwca 2024 r. zostało wnioskodawczyni zawieszone prawo do emerytury od dnia 1 sierpnia 2024 r. Nastąpiło to zatem długo po wydaniu przez organ I instancji decyzji (4 grudnia 2023r.), jak i po złożonym przez ww. pełnomocnika (w imieniu wnioskodawczyni) odwołaniu od tej decyzji, co nastąpiło w dniu 13 grudnia 2023 r.

Skoro zatem prawo do emerytury wnioskodawczyni nie zostało zawieszone do dnia 31 grudnia 2023 r. (brak rezygnacji ze świadczenia konkurencyjnego), to w świetle art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie było możliwe stosowanie do skarżącej przepisów art. 17 u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym, gdyż nie zrealizowały się wszystkie przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego do dnia 31 grudnia 2023 r.

W tych okolicznościach stwierdzić należy, że organ odwoławczy prawidłowo odmówił przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na występującą negatywną przesłankę w postaci posiadania przez wnioskodawczynię prawa do emerytury. Zatem Sąd I instancji dokonał błędnej wykładni art. 63 ust. 1 i 2 u.ś.w.

Wobec tego należy uznać, że skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie.

Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 p.p.s.a. w zw. z art. 151 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznał skargę.

O kosztach postępowania sądowego nie orzeczono, gdyż skarga na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., była zwolniona z wpisu sądowego.