Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Aleksandra Wrzesińska - Nowacka, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1974/13 w przedmiocie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. Z. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 czerwca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2005 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Pismem z 21 lipca 2013 r. K. Z. wniosła skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 14 czerwca 2013 r. w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2005 r. W skardze podatniczka zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając wniosek podniosła, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Wskazała na swoja trudną sytuację majątkową, brak dochodów, umożliwiających poczynienie jakichkolwiek oszczędności lub spłacanie zaległości. Podkreśliła przy tym, że jedynym składnikiem majątku, z którego możliwa byłaby egzekucja zaległości podatkowej, jest spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego, a utrata tego lokalu, przez jego sprzedaż w postępowaniu egzekucyjnym, spowodowałaby trudne, a nawet niemożliwe do odwrócenia skutki w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji.

Postanowieniem z dnia 5 września 2013 r., sygn. akt III SA/Wa 1974/13, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił skarżącej wstrzymania wykonania powyżej powołanej decyzji, wskazując w uzasadnieniu orzeczenia na dyspozycję art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.". W ocenie Sądu konieczne jest wnikliwe uzasadnienie takiego wniosku wraz ze spójna argumentacją, popartą faktami. Przytoczenie w zasadzie jedynie przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu uniemożliwia Sądowi ocenę czy przesłanki te w sprawie zachodzą. W ocenie Sądu skarżąca nie podała żadnych konkretnych, popartych stosownymi dokumentami informacji, dotyczących jej sytuacji majątkowej, które pozwoliłyby ocenić zasadność twierdzeń zawartych we wniosku oraz nie powołała żadnych innych okoliczności, które wskazywałyby, że potencjalna egzekucja należności podatkowych doprowadzi w jej sytuacji do następstw trudnych do odwrócenia czy też będzie skutkować powstaniem znacznej szkody.

Na powyżej powołane rozstrzygnięcie strona wniosła zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. W uzasadnieniu zażalenia strona wskazała, iż Sąd pierwszej instancji błędnie ocenił powołane przez skarżącą okoliczności uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji, ponieważ podniosła ona, że jedynym środkiem egzekucyjnym, jaki może być wobec niej zastosowany jest egzekucja z prawa do nieruchomości mieszkalnej. W ocenie podatniczki pozbawienie jej prawa do mieszkania, będącego jednym z praw chronionych na poziomie konstytucyjnym (art. 75 Konstytucji RP), nie może być traktowane wyłącznie w charakterze uszczuplenia majątku w wyniku prowadzonej egzekucji. Końcowo strona wskazała na naruszenie art. 133 § 1 zd. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a., bowiem sąd rozpoznający wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji winien orzec na podstawie akt sprawy, a w aktach niniejszej sprawy znajdują się dokumenty potwierdzające, że organy egzekucyjne podjęły nieskuteczną próbę wyegzekwowania od skarżącej zobowiązania przy zastosowaniu środków egzekucyjnych innych niż egzekucja z nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie ma usprawiedliwione podstawy.

Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Stosownie zaś do art. 61 § 3 p.p.s.a., po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zaznaczyć należy, że chodzi tu o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość pieniężna nie przedstawiałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdyby zachodziło niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu.

W pierwszej kolejności podkreślić należy, że warunkiem wydania postanowienia o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności jest wskazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, albowiem ciężar uprawdopodobnienia przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na stronie, która wywodzi skutki prawne ze swych twierdzeń.

Możliwość wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. nie oznacza, iż Sąd jest zobligowany w każdym przypadku - niezależnie od okoliczności sprawy - uwzględnić wniosek strony skarżącej. Wniesienie skargi nie pociąga za sobą automatycznego skutku suspensywności i wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zależy od oceny Sądu, czy istnieją przesłanki uzasadniające takie rozstrzygnięcie (por. T. Woś [w:] T. Woś, H. Knysiak - Molczyk, M. Romańska - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Warszawa 2008, s. 335 i n.). Na stronie składającej wniosek w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a. ciąży zatem obowiązek wykazania, że zachodzą warunki uzasadniające wstrzymanie określonego aktu. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności. Sąd ma obowiązek zbadać, czy argumenty przedstawione przez stronę przemawiają za wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonego aktu. Okoliczności wskazane we wniosku muszą mieć charakter konkretny i zindywidualizowany, pozwalający ustalić, iż wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do danego wnioskodawcy.

Analizując pod tym względem argumentację skarżącej uznać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dokonał oceny przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W złożonym wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności należy co najmniej uprawdopodobnić wystąpienie przesłanki wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W rozpatrywanym wniosku strona wskazała, że obecnie nie pracuje (jest filologiem rosyjskim) i nie posiada źródła dochodów, a jedynym składnikiem majątku, z którego mogłaby być prowadzona egzekucja jest spółdzielcze prawo do lokalu mieszkalnego.

W tym miejscu podkreślenia wymaga, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając zażalenie na postanowienie Sądu pierwszej instancji weryfikuje prawidłowość tego rozstrzygnięcia pod kątem przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a., biorąc pod uwagę wyłącznie okoliczności faktyczne i prawne, na podstawie których mógł orzekać ten Sąd. W literaturze przedmiotu podkreśla się też, że przesłanki wstrzymania wykonania decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznacza się przy tym, że skutki te mają znaczenie niejako potencjalne. Przepis art. 61 § 3 zd. 1 in fine p.p.s.a. wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia ("zachodzi niebezpieczeństwo"), czyli można się ich spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i tytułu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym (por. postanowienie NSA z 9 marca 2009 r., I GSK 40/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W analizowanym przypadku Wojewódzki Sąd Administracyjny, wobec twierdzeń strony o znajdujących się w aktach sprawy dokumentów potwierdzających okoliczność, iż organy egzekucyjne podjęły nieskuteczną próbę wyegzekwowania od skarżącej zobowiązania przy zastosowaniu środków egzekucyjnych innych niż egzekucja z nieruchomości, w ogóle się do tego argumentu nie odniósł. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego budzi zatem wątpliwości fakt, czy skarżąca posiada inny majątek, poza mieszkaniem, z którego można by zaspokoić wierzytelności Skarbu Państwa.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego ocena wniosku skarżącej dokonana przez Sąd pierwszej instancji nie zasługiwała na aprobatę. Należy bowiem ponownie podkreślić, że strona występując o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu zwracała uwagę na swoją sytuację majątkową wskazując, że aktualnie nie osiąga przychodów. Nieosiąganie dochodów przez stronę nie musi mieć charakteru stałego, natomiast bez wątpienia, egzekucja znacznej kwoty zobowiązania podatkowego może pozbawić skarżącą możliwości funkcjonowania, co może okazać się trudne do odwrócenia (analogicznie - por. postanowienie NSA z 13 września 2012 r., I FZ 285/12).

Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny postanowił uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie celem weryfikacji twierdzeń skarżącej odnoszących się do jej stanu majątkowego, a wynikających z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy.

Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.