Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Piotr Korzeniowski po rozpoznaniu w dniu 2 września 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 18 maja 2022 r., sygn. akt II SO/Lu 3/22 o odmowie wymierzenia grzywny w sprawie z wniosku J. M. w przedmiocie wymierzenia Wójtowi Gminy [...] grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie postanowieniem z 18 maja 2022 r. (sygn. akt II SO/Lu 3/22) po rozpoznaniu sprawy z wniosku J. M. w przedmiocie wymierzenia Wójtowi Gminy [...] (dalej także jako organ) grzywny za nieprzekazanie skargi na bezczynność w sprawie udostępnienia informacji publicznej postanowił odmówić wymierzenia grzywny.

Postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Pismem z 15 kwietnia 2022 r. J. M. domagał się wymierzenia grzywny Wójtowi Gminy [...] za nieprzekazanie w terminie ustawowym jego skargi z 23 lutego 2022 r. na bezczynność w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Domagał się nadto zasądzenia kosztów postępowania. W uzasadnieniu podniósł, że 23 lutego 2022 r. skierował do sądu skargę na bezczynność organu w przedmiocie jego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Termin na przekazanie skargi upłynął 10 marca 2022 r. Skarga została przekazana natomiast nie wcześniej niż 23 marca 2022 r., gdyż taką datę zawiera odpowiedź organu na skargę. Oznacza to, że opóźnienie w przekazaniu skargi wyniosło blisko dwa tygodnie.

W odpowiedzi na wniosek organ wniósł o jego oddalenie, wskazując, że został on złożony już po przekazaniu skargi do Sądu. Ponadto, naruszenie terminu do przekazania skargi było niewielkie i nie miało wpływu na realizację prawa strony do sądu. Przyczyną opóźnienia w przekazaniu skargi był splot niesprzyjających zdarzeń polegających jednocześnie na trudnościach organizacyjnych urzędu związanych z absencją chorobową pracowników oraz realizacją innych priorytetowych zadań związanych m. in. z pilnym organizowaniem pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytoriom tego państwa.

WSA w Lublinie, uzasadniając swoje postanowienie wskazał, że rację ma skarżący, że zgodnie z art. 21 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902., dalej u.d.i.p.) organ obowiązany był przekazać skargę wraz z odpowiedzią na nią i aktami administracyjnymi najpóźniej do 10 marca 2022 r. Organ wykonał zaś swój obowiązek 23 marca 2022 r. tj. 13 dni po upływie zakreślonego w przepisie terminu. W opinii Sądu, w związku z tym, że przekroczenie terminu było niewielkie, niecelowym było wymierzenie organowi grzywny. W okolicznościach niniejszej sprawy WSA w Lublinie uznał, że w tym przypadku ukaranie grzywną (nawet niewielką) byłoby nadmierną karą. Wniosek o wymierzenie grzywny stanowi bowiem przede wszystkim środek dyscyplinujący działanie organu, a jego celem jest przeciwdziałanie "przetrzymywaniu" skarg przez organy administracji i tym samym uniemożliwianiu rozpoznania sprawy przez sąd administracyjny.

Zażalenie na ww. postanowienie wniósł J. M., wskazując, że organ nie przedstawił dowodów na usprawiedliwienie opóźnienia. Dodatkowo podkreślił, że grzywna za nieprzekazanie skargi pełni również rolę prewencyjną, co w niniejszym przypadku mogłoby skłonić zarówno organ, jak i profesjonalnego pełnomocnika, do stosowania obowiązujących przepisów oraz poszanowania praw człowieka. Skarżący wskazał również, że zaskarżone postanowienie jest odmienne od postanowienia WSA w Lublinie (sygn. akt II SO/Lu 6/21), gdzie w analogicznej sprawie, przy prawie podobnym opóźnieniu, została nałożona na organ grzywna, a jej wysokość uwzględniała okoliczności przedstawione jako wytłumaczenie opóźnienia.

Wójt Gminy [...] w odpowiedzi na zażalenie, powołując się na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazał, że żądanie wymierzenia grzywny organowi nie może być nadużywane, a zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

Podstawą do wymierzenia organowi grzywny na podstawie art. 55 § 1 p.p.s.a. jest uchybienie obowiązkom określonym w art. 54 § 2 p.p.s.a. Należy do nich w szczególności przekazanie sądowi skargi wraz z kompletnymi i uporządkowanymi aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. Zgodnie z art. 54 § 2 p.p.s.a. w zw. z art. 21 pkt 1 u.d.i.p. przekazanie akt i odpowiedzi na skargę w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi.

W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie powszechnie przyjmuje się, że zawarte w art. 55 § 1 p.p.s.a. sformułowanie "sąd (...) może orzec"

o wymierzeniu organowi grzywny nie obliguje sądu do wymierzenia organowi grzywny w razie spełnienia wskazanych w nim przesłanek, a jedynie wprowadza fakultatywnie możliwość jej orzeczenia (por. postanowienia NSA: z 10 stycznia 2014 r., I OZ 1230/13; z 20 września 2018 r., sygn. akt I OZ 850/18; z 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I OZ 1002/20). Podejmując rozstrzygnięcie w tej kwestii, sąd powinien wziąć pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, a więc m.in. przyczyny niewypełnienia przez organ obowiązków z art. 54 § 2 p.p.s.a., czas, jaki upłynął od wniesienia skargi, czy przed rozpatrzeniem wniosku o wymierzenie organowi grzywny organ obowiązek ten wypełnił i wyjaśnił powody niedotrzymania terminu (por. postanowienie NSA z 19 listopada 2008 r., I OZ 850/08). Jeżeli np. sąd dojdzie do przekonania, że niedopełnienie obowiązku przekazania w terminie dokumentów wskazanych w art. 54 § 2 p.p.s.a. jest celowym działaniem organu, podjętym w zamiarze niedopuszczenia do szybkiego i sprawnego rozpoznania sprawy sądowoadministracyjnej, to wymierzenie organowi grzywny będzie zasadne w górnej granicy wymiaru. Dopuszcza się również sytuację, gdy sąd administracyjny odstępuje od wymierzenia grzywny (postanowienie NSA z 29 stycznia 2013 r., II OZ 21/13, akceptowane przez M. Jagielską, A. Wiktorowską, P. Wajdę w: red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, C. H. Beck 2015, s. 343-344, nb 5).

W niniejszej sprawie uchybienie przez organ terminowi przekazania skargi do Sądu jest bezsporne i wynosi 13 dni. Taki stan faktyczny umożliwiał Sądowi pierwszej instancji, wobec wniosku strony, wymierzenie organowi grzywny za niewywiązanie się w terminie z obowiązków, o których mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Wbrew stanowisku wnioskodawcy, Sąd ten był jednak uprawniony do oceny okoliczności naruszenia i jego i skutków, a w razie dostrzeżenia ku temu podstaw, do odmowy wymierzenia grzywny. W ocenie Sądu pierwszej instancji przedmiotowy wniosek należało oddalić. Dochodząc do takiego przekonania Sąd ten uwzględnił przede wszystkim, że organ przekazał skargę wraz z odpowiedzią i aktami sprawy przed wystąpieniem przez skarżącego o wymierzenie grzywny, a nie dopiero na skutek wniosku o wymierzenie grzywny. Zaniechanie organu nie miało zatem na celu uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli sądowej. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji miał prawo przyjąć, że w sprawie nie jest konieczne wymierzenie grzywny jako środka przymuszającego do wykonania obowiązku. Zgodzić się należy z tym Sądem, że w okolicznościach sprawy grzywna miałaby funkcję jedynie represyjną.

Odnosząc się do zarzutu odmiennego rozstrzygnięcia w sprawach, jak twierdzi skarżący, podobnych, należy wskazać, że każda sprawa wymaga rozstrzygnięcia

z uwzględnieniem stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili orzekania, a Sądu formalnie nie obowiązuje związanie orzeczeniem sądu administracyjnego, wydanym w innej sprawie.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle wyjaśnień przedstawionych przez organ w odpowiedzi na wniosek, a także wobec faktu wywiązania się przez organ z obowiązku przed złożeniem przez skarżącego wniosku o wymierzenie grzywny, uprawnione było przyjęcie, że wymierzenie grzywny nie jest konieczne dla osiągnięcia skutku represyjnego i prewencyjnego.

Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.