Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Dorota Dąbek (spr.) Sędzia NSA Marcin Kamiński Protokolant asystent sędziego Justyna Mordwiłko-Osajda po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2026 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej D. A. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 listopada 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 1700/22 w sprawie ze skargi D. A. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 11 kwietnia 2022 r. nr BP.502.239.2021.1186.BD2.193784 w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od D. A. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

I

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 listopada 2022 r., sygn. akt VI SA/Wa 1700/22, działając na podstawie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 zm.; obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę D. A. (dalej: skarżący) na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 11 kwietnia 2022 r., utrzymującą w mocy decyzję z 9 lipca 2021 r. Kujawsko-Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

W uzasadnieniu Sąd wskazał, że kontrolowany 12 maja 2021 r. pojazd członowy skarżącego, składający się z ciągnika samochodowego marki M. oraz naczepy ciężarowej marki S. , był nienormatywny. Wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. W wyniku pomiarów kontrolowanego pojazdu, stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

– rzeczywista masa całkowita 42,30 t - przekroczenie o 2,30 t - przekroczenie dopuszczalnej wartości o 5,75 %,

– nacisk na pojedynczej osi napędowej pojazdu - 13,80 t - przekroczenie o 2,30 t - przekroczenie o 20 %.

Ponadto Sąd wskazał, że nienormatywność pojazdu potwierdza dokument przewozowy wystawiony przez skarżącego, z którego wynika, że waga ładunku wyniosła 27,55 t oraz zeznania kierowcy, z których wynika, że pojazd po załadunku został zważony i waga wskazała około 41t. W związku z tym Sąd za zasadne uznał nałożenie na skarżącego kary pieniężnej za brak zezwolenia kategorii V, które stosownie do lp. 5 załącznika nr 1 do ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r. poz. 450 ze zm., dalej: u.p.r.d.) jest wydawane na przejazd pojazdu o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-IV i o naciskach osi przekraczających wielkości dopuszczalne. Pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C/III o nr fabrycznych [...] i [...]. Wagi te w dniu kontroli legitymowały się ważnym świadectwem deklaracji zgodności z 11 stycznia 2018 r. Miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli pomiarem na stanowisku ważenia pojazdów metodą statyczną w miejscowości M. /N. droga krajowa nr [...].

Sąd wyjaśnił następnie, że w świetle dokonanych ustalań za bezzasadne należało uznać zarzuty skargi dotyczące niedopuszczalności pomiaru masy całkowitej pojazdu jedną parą wag. Pojazd był bowiem ważony za pomocą wag SAW 10C/III, a w pkt 4.2 instrukcji obsługi wag SAW Seria III wyraźnie wskazano, że wagi te mogą być eksploatowane w konfiguracji dwóch wag (jednej pary) przy pomiarach obciążenia osi. Zgodnie z treścią pkt 6.3.1 instrukcji wagi SAW Seria III - sumując wyniki ważenia poszczególnych osi można obliczyć Masę Całkowitą Pojazdu.

Sąd wyjaśnił także, że w niniejszej sprawie nie znalazł zastosowania art. 140aa ust. 4 pkt 2 u.p.r.d., ponieważ podczas kontroli drogowej stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu. Dodatkowo skarżący nie wykazał, że dochował należytej staranności, co wyłączałoby odpowiedzialność na podstawie art. 140aa ust. 4 u.p.r.d.

Sąd podzielił również stanowisko organu, że przepis art. 189a § 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; k.p.a.) wprost wyłącza stosowanie całego działu IVa k.p.a., w sytuacji uregulowania w odrębnych przepisach przesłanek odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia. Sąd wyjaśnił, że takie przesłanki zostały uregulowane w przepisach u.p.r.d. tj. w art. 140aa ust 4, dlatego organy nie mogły zastosować przesłanek określonych w dziale IVa k.p.a. do odstąpienia od nałożenia kary administracyjnej.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie złożył skarżący, zaskarżając ten wyrok w całości i zarzucając naruszenie:

1. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1.1.art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. poprzez niedostrzeżenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie naruszenia przez organy przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, a tym samym petryfikowanie naruszenia przez organy:

1.1.1. art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., art. 189d k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie Prawo o ruchu drogowym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczących administracyjnych kar pieniężnych (dział IVa), które regulują zasady nakładania kar pieniężnych i powinny znaleźć zastosowanie do kar nakładanych przez organy na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym, a które to przepisy pozwalają od nich odstępować i które to przepisy zostały przez organy pominięte, pomimo że kary pieniężne w ustawie Prawo o ruchu drogowym zostały uregulowane w sposób częściowy, nieuwzględniający jednak wszystkich kwestii wymienionych w pkt 1-6 art. 189a § 2 k.p.a., przez co koniecznym jest w przypadku przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym odwołanie się do uregulowań działu I\/a k.p.a.

1.1.2. art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., art. 189d k.p.a. oraz art. 189f § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie do kary pieniężnej przewidzianej w ustawie Prawo o ruchu drogowym przepisów kodeksu postępowania administracyjnego dotyczącego administracyjnych kar pieniężnych (dział I\/a) i nakazujących odstąpić od nakładania kar w sytuacji gdy za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej.

1.1.3. art. 7, art. 8 § 1, art. 77 § 1, art. 80, art. 81a § 1 i art. 107 § 1 k.p.a. i wyrażonych w tych przepisach zasad prawdy obiektywnej, zasady oficjalności, zasady ciężaru dowodu, bezpośredniości i zupełności zgromadzonego materiału oraz zasady rozstrzygania wątpliwości faktycznych na korzyść strony, zgodnie z którymi to zasadami obciążenie strony sankcją administracyjną musi być poprzedzone jednoznacznym, nie budzącym jakichkolwiek wątpliwości ustaleniem faktu, iż istotnie naruszyła ona prawo, z którym to naruszeniem ustawa wiąże odpowiedzialność administracyjno-karną, natomiast w niniejszej sprawie ustalenie faktów stanowiących podstawę nałożenia kary - masy całkowitej, nastąpiło przy użyciu jednej pary wag typu SAW 10C/III, niezgodnie z ich instrukcją obsługi, tj.:

1.1.3.1. pkt 6.3.1 instrukcji obsługi opisującego i ilustrującego procedurę ważenia zgodnie z którą 1 para wag SAW służy do pomiaru obciążenia dla osi (jednej), natomiast do pomiaru masy całkowitej powinny zostać użyte w tym przypadku 4 pary wag SAW połączone ze sobą przy użyciu multipleksera w celu stworzenia mobilnej stacji pomiaru ciężaru całkowitego.

1.1.3.2. pkt 6.3.3.1 instrukcji obsługi opisującej procedurę ważenia zgodnie z którą podczas stosowania wagi SAW III w zagłębieniu, w celu zachowania odchylenia od głębokości zagłębienia na poziomie maksymalnie 10 % wymagany jest wymiar zagłębienie 39mm +/-4 mm, natomiast z dokumentacji znajdującej się w aktach sprawy nie wynika wagi były umieszczone w zagłębieniu spełniającym takie wymagania, a jednocześnie nie eliminują tego braku oświadczenie kierowcy, który ogólnie odnosi się do tego jak wyglądało miejsce ważenia, i nie wynika z niego by miejsce spełniało wymagania odnośnie głębokości zagłębień wskazane w instrukcji.

2. w granicach wskazanych w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie prawa materialnego przez jego niewłaściwe zastosowanie, tj.:

2.1. art. 62 ust. 4, art. 64 ust. 1 i 2 i 4b, art. 64c, art. 140aa ust. 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4, art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c) i ust. 2 u.p.r.d., art. 92a ust. 1, 7 pkt 2 u.t.d. w zw. z Ip. 10.2.2. zał. nr 3 do u.t.d. oraz art. 4 ust. 3 i art. 10e Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym w zw. z art. 1 ust. 1 Rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz załącznika nr I pkt. 4 do tego rozporządzenia dotyczącego grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE (przepisy dotyczące masy i wymiarów) poprzez nałożenie na przewoźnika kary za delikt dotyczący przekroczenia dopuszczalnej masy i wymiarów pojazdów na podstawie ustawy prawo o ruchu drogowym (u.p.r.d.) w sytuacji gdy na przewoźnika została nałożona kara za to samo naruszenie sklasyfikowane w ustawie o transporcie drogowym (u.t.d.), w sytuacji gdy naruszenia stypizowane w dwóch ustawach (u.p.r.d. i u.t.d.) dotyczą tego samego zachowania ("idem") i ich wspólnym źródłem jest Dyrektywa Rady 96/53/WE, którą wdraża u.p.r.d. i do której odwołuje się Rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 stanowiące podstawę wprowadzenia w polskim porządku prawnym (w ustawie o transporcie drogowym) deliktów dotyczących mas i wymiarów pojazdów, a jednocześnie przedmiot ochrony obydwóch aktów prawa unijnego jest tożsamy i stanowi go ochrona konkurencji w zakresie działalności transportowej oraz bezpieczeństwo w ruchu drogowym, co naruszyło zasadę ne bis in idem. W powyższym zakresie zwrócono uwagę na najnowsze orzeczenie WSA w Kielcach z 22 września 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 358/22.

2.2. art. 140aa ust. 4 pkt 2 u.p.r.d. poprzez jego niezastosowanie ze względu na stwierdzone nieznaczne przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej - DMC (o 5,75%) i nałożenie kary w wysokości właściwej dla przekroczenia nacisku osi (o 20 %), w sytuacji gdy ewentualna kara mogłaby zostać nałożona w wysokości właściwej dla przekroczenia DMC (o 5,75 %), bowiem podmiot wykonujący przewóz materiałów sypkich, nie ma wpływu na ich przemieszczanie się w przestrzeni ładunkowej i ewentualne przekroczenie z tego powodu nacisku osi, co stanowi ratio legis regulacji - art. 140aa ust. 4 pkt 2 u.p.r.d.;

2.3. art. 140aa ust. 4 pkt 2 u.p.r.d. poprzez nałożenie kary za przekroczenie o 20 % dopuszczalnego nacisku osi przy przewozie materiałów sypkich, w następstwie ustalenia przekroczenia DMC o 5,75 %, w sytuacji gdy użyte w trakcie kontroli wagi, w konfiguracji w jakiej zostały użyte, nie pozwalały na ustalenie masy całkowitej pojazdów, a zatem na ustalenie jej przekroczenia, czego konsekwencją jest brak możliwości ukarania za przekroczenie nacisku osi, skoro zgodnie z przywołanym przepisem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli rzeczywista masa całkowita pojazdu nienormatywnego nie przekracza dopuszczalnej wielkości lub wielkości określonej zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, przekroczenie dotyczy wyłącznie nacisku osi pojazdu przypadku przewozu ładunków sypkich oraz drewna.

2.4. art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez nieodstąpienie od nałożenia kary i poprzestania na pouczeniu w sytuacji gdy kara 10 000,00 zł za zarzucone naruszenie w okolicznościach w jakich do niego miało dojść i jego wagi jawi się jako nieproporcjonalna.

Wobec powyższego wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ewentualnie wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i poprzedzających go decyzji organów obydwu instancji i umorzenie postępowania w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w całości, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obydwie instancje oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Ponadto skarżący wniósł o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z pytaniem prejudycjalnym "czy art. 1 ust. 1 rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady w zakresie grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE dotyczących masy i wymiarów pojazdów którymi wykonywane są przewozy oraz załącznika nr I pkt. 4 do tego rozporządzenia dotyczącego grupy naruszeń przepisów dyrektywy Rady 96/53/WE (przepisy dotyczące masy i wymiarów) oraz art. 4 ust. 3 i art. 10e Dyrektywy Rady 96/53/WE z dnia 25 lipca 1996 r. ustanawiającej dla niektórych pojazdów drogowych poruszających się na terytorium Wspólnoty maksymalne dopuszczalne wymiary w ruchu krajowym i międzynarodowym oraz maksymalne dopuszczalne obciążenia w ruchu międzynarodowym należy interpretować w ten sposób, że art. 50 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz oczywista dla TSUE i przez niego uznawana zasada ne bis in idem sprzeciwia się temu by Państwa Członkowskie stosowały wobec jednego podmiotu za jeden przewóz dwie sankcje administracyjne - kary pieniężne, jedną za przejazd pojazdu nienormatywnego (przekraczającego dopuszczalne wymiary lub masę) z ładunkiem lub bez ładunku bez zezwolenia na podstawie przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym i drugą za dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej lub wymiarach które zostały przekroczone (są nienormatywne) na podstawie ustawy o transporcie drogowym, w sytuacji gdy jedno naruszenie (przejazd) zawiera się w drugim (przewóz którego częścią jest przejazd)".

III

Odpowiedź na skargę kasacyjną złożył organ, wnosząc o jej oddalenie, przeprowadzenie rozprawy zgodnie z art. 182 § 2 p.p.s.a. oraz zasądzenie od skarżącego na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

IV

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. postępowanie kasacyjne przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega zasadzie związania granicami skargi kasacyjnej. Granice skargi kasacyjnej są wyznaczone przez zakres zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji oraz podniesione i poddane konkretyzacji podstawy kasacyjne. Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Powyższe ustawowe podstawy kasacyjne wymagają od skarżącego kasacyjnie konkretyzacji poprzez sformułowanie tzw. zarzutów kasacyjnych. Jedynie w drodze wyjątku – w razie stwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego, o których mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., lub podstaw z art. 189 p.p.s.a. - Naczelny Sąd Administracyjny jest upoważniony do wyjścia poza zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej (art. 183 § 1, art. 186 i art. 189 p.p.s.a.).

Mając na względzie wskazane wyżej zasady postępowania kasacyjnego, wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności postępowania sądowego oraz podstaw do zastosowania art. 189 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył rozpoznanie sprawy do weryfikacji zarzutów skargi kasacyjnej.

Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie ma ona uzasadnionych podstaw.

W ocenie NSA nie jest zasadny zarzut podniesiony w punkcie 1.1.3.1 petitum skargi kasacyjnej, w ktorym wskazano, że do dokonania pomiarów pojazdu użyto jednej pary wag SAW 10C/III i przy jej pomocy dokonano ustaleń w zakresie rzeczywistej masy całkowitej pojazdu członowego składającego się z 2 osiowego ciągnika i 3 osiowej naczepy. Zdaniem skarżącego kasacyjnie taki sposób ważenia jest sprzeczny z pkt 6.3.1. instrukcji przedmiotowej wagi, gdyż dla grupy osi potrzebna jest więcej niż jedna para wag, a nadto do pomiaru masy całkowitej powinny zostać użyte w tym przypadku 4 pary wag SAW połączone ze sobą przy użyciu multipleksera w celu stworzenia mobilnej stacji pomiaru ciężaru całkowitego.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że w decyzji opisane zostały zarówno przepisy instrukcji obsługi wag SAW10C/III, jak też sposób ich użycia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wyczerpująco wyjaśnił procedurę ważenia przy pomocy zastosowanych wag, a WSA następnie wyjaśnił, dlaczego ten sposób zaakceptował. Pojazd członowy rzeczywiście został zważony przy pomocy wag SAW 10C/III, ale w pkt 4.2 instrukcji obsługi wag SAW Seria III wyraźnie wskazano, że wagi te mogą być eksploatowane w konfiguracji dwóch wag (jednej pary) przy pomiarach obciążenia osi. Zgodnie z pkt 1.4.2. i pkt 2 (Informacje ogólne) oraz pkt 6.3.1. instrukcji obsługi wag SAW serii III, w trakcie ważenia możliwe jest uzyskanie między innymi danych dotyczących: obciążenia kołowego, obciążenia osiowego, obciążenia wieloosiowego i masy brutto. Ponadto, w punkcie 6.3.1. instrukcji obsługi zawarto informację dotyczącą wyznaczenia masy całkowitej: "sumując wyniki ważenia poszczególnych osi można obliczyć masę całkowitą pojazdu (masa brutto)".

Mając powyższe na uwadze, w ocenie Naczelnego Sądy Administracyjnego nie można się zatem zgodzić ze skarżącym kasacyjnie, że ważenie opisanego pojazdu członowego zostało przeprowadzone niezgodnie z załączoną przez producenta instrukcją obsługi. Z treści Instrukcji obsługi wagi SAW 10C/III, załączonej do akt administracyjnych wynika, że za pomocą użycia pojedynczej pary wag SAW serii III możliwe jest w procedurze ważenia obliczenie masy całkowitej pojazdu wieloosiowego oraz że wagi SAW III mogą być stosowane w parach (oddzielnie, czy w grupach) w celu pomiaru nacisku osi, ale też nacisku koła, nacisku zespołu osi lub całkowitej masy wieloosiowej samochodów ciężarowych podczas jednej procedury ważenia (pkt 6.3.1.). Zgodnie z tą Instrukcją jedna para wag służy do pomiaru obciążenia dla osi, sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć masę całkowitą pojazdu (masa brutto), której definicję na użytek ważenia zawarto w pkt 1.4.2. instrukcji. Ponadto możliwość obliczenia masy brutto w wyniku zsumowania wyników ważenia poszczególnych osi potwierdza także rysunek 6-2 przykładowego rozmieszczenia podkładów wyrównawczych, gdy ustawienie wagi nie pozwala na jednoczesne zważenie wszystkich osi (pkt 6.3.2. instrukcji obsługi). Zatem poprzez ustalenie obciążenia każdej z poszczególnych osi za pomocą jednej pary wag i zsumowanie tych wyników możliwe jest zważenie pojazdu wieloosiowego (por. wyroki NSA z: 21 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1290/19; 21 lutego 2023 r., sygn. akt II GSK 1144/19; 1 kwietnia 2022 r., sygn. akt II GSK 263/22 oraz 19 października 2023 r., sygn. akt II GSK 704/20). Należy więc uznać, że w niniejszej sprawie prawidłowo zastosowano jedną parę wag do ustalenia parametrów wagowych spornego pojazdu, tj. nacisku poszczególnych osi oraz masy całkowitej.

Nadto wagi te legitymowały się ważną deklaracją zgodności CE z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych wdrożonej do prawodawstwa polskiego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 802), zgodnie z zapisami pkt 8.3 normy [...] Zagadnienia metrologiczne wag nieautomatycznych.

Nie jest też zasadny zarzut podniesiony w punkcie 1.1.3.2. petitum skargi kasacyjnej, dotyczący zważenia pojazdu niezgodnie z pkt 6.3.3.1 instrukcji obsługi, który przewiduje, że podczas stosowania wagi SAW III w zagłębieniu, w celu zachowania odchylenia od głębokości zagłębienia na poziomie maksymalnie 10% wymagany jest wymiar zagłębienia 39mm +/-4 mm. Nie ma bowiem racji skarżący, że brak jest dowodów wskazujących jaka była głębokość wnęk, w których umieszczono wagi SAW 10C/III użyte w tej sprawie. Z "Protokołu z pomiarów na stanowisku ważenia pojazdów metodą statyczną" wykonanego 11 listopada 2020 r. przez geodetę uprawnionego wynika, że wymiar wnęki na wagi w zakresie głębokości wynosi 36-42 mm, zatem mieści się w normach wynikających z ww. instrukcji (karta 2 akt administracyjnych).

Skoro więc użyte do ważenia wagi posiadały ważne świadectwa legalizacyjne i używane były zgodnie z instrukcją obsługi, to nie było podstaw do kwestionowania wyników przeprowadzonego ważenia. Mając powyższe na uwadze należy zatem uznać, że niezasadne są podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów postępowania, kwestionujące prawidłowość ustalonego w sprawie stanu faktycznego w zakresie stwierdzonych naruszeń dotyczących przekroczenia norm nacisku na pojedynczej osi napędowej oraz dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu (punkt 1.1.3. petitum skargi kasacyjnej).

Za nieusprawiedliwione należy także uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego podniesione w punktach 2.2. i 2.3. petitum skargi kasacyjnej.

Zgodnie z art. 140aa ust. 1 u.p.r.d. zasadą jest obciążenie przewoźnika odpowiedzialnością za wykonywanie przewozu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia. W art. 140aa ust. 4 pkt 2 u.p.r.d. ustawodawca przewidział możliwość uwolnienia się przewoźnika od odpowiedzialności za przekroczenie nacisków na osie (przy nieprzekroczeniu dopuszczalnej masy całkowitej) tylko przy przewożeniu ładunków sypkich oraz drewna, bowiem przy przewozie tych towarów sytuacja w trakcie przewozu może być dynamiczna i przewoźnik nie ma na nią wpływu, co pozwala na zwolnienie go od odpowiedzialności.

W niniejszej sprawie co prawda wstępował przypadek przewożenia pisaku luzem, niemniej jednak art. 140aa ust. 4 pkt 2 u.p.r.d. nie mógł znaleźć zastosowania, ponieważ podczas kontroli drogowej stwierdzono przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej oraz dopuszczalnego nacisku na pojedynczej osi napędowej pojazdu. Skarżący miał świadomość, iż pojazd po załadunku jest pojazdem nienormatywnym, tym samym nie dochował należytej staranności w realizacji zadania przewozowego. W aktach sprawy znajduje się bowiem dokument przewozowy z którego wynika, że waga ładunku wyniosła 27,55 t. Ponadto z zeznań kierowcy wynika, iż pojazd po załadunku został zważony i waga wskazała około 41t.

Nie są też zasadne zarzuty skargi kasacyjnej podniesione w punktach 1.1.1. i 1.1.2. oraz punkcie 2.4. petitum skargi kasacyjnej, nie ma bowiem racji skarżący kasacyjnie, że zaskarżony wyrok został wydany z naruszeniem art. 189a § 2 pkt 2 k.p.a., art. 189d oraz art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a.

Zakres stosowania przepisów Działu IVa k.p.a. "Administracyjne kary pieniężne" wyznacza art. 189a k.p.a., stanowiąc w § 1, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy niniejszego działu, w § 2 stanowi on jednocześnie, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: 1) przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, 2) odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, 3) terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, 4) terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, 5) odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, 6) udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej – przepisów wymienionego działu w tym zakresie nie stosuje się.

Z przywołanej regulacji jednoznacznie wynika, że uregulowanie w przepisach odrębnych zagadnień wymienionych § 2 jest wystarczające dla przyjęcia, że przepisy tego działu nie mają zastosowania, a nie jest konieczne, aby przepisy odrębne regulowały te zagadnienia w zakresie, w jakim są one uregulowane w przepisach działu IVa, to jest, aby zakres normowania w przepisach odrębnych pokrywał się z zakresem normowania w przepisach wymienionego działu (zob. A. Wróbel, art. 189a k.p.a., t. 7, w: Komentarz aktualizowany do ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego LEX/el. 2021).

Nie jest zatem zasadne oczekiwanie skarżącego odnośnie do zasadności zastosowania art. 189f § 1 k.p.a. i zarzut naruszenia tego przepisu przez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od nałożenia kary. W rozpatrywanej sprawie nie zaktualizowały się bowiem określone art. 189a § 2 k.p.a. przesłanki zastosowania instytucji przewidzianej w art. 189f k.p.a., gdyż z przepisów odrębnych w rozumieniu art. 189a § 2 k.p.a. in fine, a mianowicie z art. 140aa ust. 4 u.p.r.d. wynika, że w warunkach w nim określonych nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 140aa ust. 1, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się. Art. 140aa ust. 4 u.p.r.d. jako przepis odrębny w relacji do przepisów Działu IVa k.p.a., reguluje zagadnienie, o którym mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a. Konsekwencją jego zastosowania jest bowiem to, że w sytuacji zaistnienia naruszenia penalizowanego administracyjną karą pieniężną oraz zaktualizowania się jednej z określonych nim przesłanek wyłączenia odpowiedzialności przewoźnika drogowego, na przewoźnika tego nie jest nakładana kara pieniężna, albowiem nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia tej kary, a wszczęte umarza się. Stosowanie art. 140aa ust. 4 u.p.r.d. ma więc w istocie ten sam skutek, co zastosowanie instytucji odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, o której mowa w art. 189a § 2 pkt 2 w związku z art. 189f k.p.a., albowiem za zaistniałe i ujawnione naruszenie prawa, kara ta nie jest nakładana.

Niezasadny jest także zarzut naruszenia prawa materialnego podniesiony w punkcie 2.1. petitum skargi kasacyjnej.

W rozpoznawanej sprawie nie doszło do naruszenia zasady ne bis in idem, gdyż wbrew twierdzeniu skarżącego kasacyjnie, w tej sprawie za to samo naruszenie nałożono na skarżącego jedną sankcję administracyjną, tj. jedną karę pieniężną, biorąc pod uwagę stwierdzone przekroczenia dwóch różnych parametrów pojazdu, których nienaruszenie było wymagane dla uznania, że przejazd odbywał się zgodnie z prawem.

Na podstawie art. 92a ust. 1 i ust. 7 pkt 2 w związku z lp. 10.2.2 załącznika nr 3 ustawy o transporcie drogowym, administracyjnej karze pieniężnej w wysokości 5000 zł podlega wykonywanie przewozu drogowego lub innych czynności związanych z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, które polega między innymi na dopuszczeniu do wykonywania przewozu drogowego pojazdem lub zespołem pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 12 t, których dopuszczalna masa całkowita została przekroczona o co najmniej 5% i mniej niż 10%. Przy tym rekonstrukcja podmiotowych znamion tego deliktu (co jest istotne w świetle treści art. 92a ust. 7 u.t.d.) nie może pomijać przepisów art. 4 pkt 1, pkt 2, pkt 3 oraz pkt 6a u.t.d., w których odpowiednio definiowane są pojęcia: "krajowego transportu drogowego", "międzynarodowego transportu drogowego", "transportu drogowego" oraz "przewozu drogowego". Należy uwzględnić też art. 1 u.t.d., który określa przedmiotowy zakres jej zastosowania, wskazując między innymi zasady podejmowania i wykonywania krajowego transportu drogowego oraz międzynarodowego transportu drogowego.

Jakkolwiek faktem jest, iż wprowadzone ustawą nowelizującą z dnia 5 lipca 2018 r. zmiany ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym oraz ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym wynikały z konieczności wypełnienia przez Polskę zobowiązań nałożonych przez rozporządzenie Komisji (UE) 2016/403 z dnia 18 marca 2016 r. uzupełniające rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 w odniesieniu do klasyfikacji poważnych naruszeń przepisów unijnych, które mogą prowadzić do utraty dobrej reputacji przez przewoźnika drogowego, oraz zmieniające załącznik III do dyrektywy 2006/22/WE Parlamentu Europejskiego i Rady – w zakresie unormowań dotyczących kwalifikacji naruszeń dotyczących przewozu drogowego, a zmiana – aktualnej do czasu uchwalenia wymienionej ustawy – treści załączników do ustawy o transporcie drogowym była konieczna do prawidłowej transpozycji rozporządzenia (UE) 2016/403 do polskiego ustawodawstwa, to jednak z uzasadnienia projektu przywołanej ustawy nowelizującej wynika również, że "[...] w ust. 7 art. 92a przewiduje się rozgraniczenie wymienionych w wykazie załącznika nr 3 do u.t.d. naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego i wysokości kar pieniężnych za te naruszenia, przewidzianych dla podmiotu wykonującego przewóz drogowy - lp. 1-9 wykazu oraz dla przewoźnika drogowego - lp. 10 wykazu", a co więcej, że "[...] Kierunkowe zmiany zaproponowane w załącznikach do u.t.d. polegają na dostosowaniu brzmienia poszczególnych naruszeń do postanowień załącznika nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403, określeniu kwalifikacji poszczególnych naruszeń (tj. poważne naruszenie - PN, bardzo poważne naruszenie - BPN, najpoważniejsze naruszenie - NN) zgodnie z postanowieniami załącznika nr I do rozporządzenia (UE) 2016/403 oraz dostosowaniu wysokości kary do wagi naruszenia, przy uwzględnieniu m.in. wpływu na wzrost bezpieczeństwa ruchu drogowego, bezpieczeństwo publiczne, ochronę interesów pasażerów, zwalczanie nieuczciwej konkurencji.".

Z kolei z ustawy Prawo o ruchu drogowym wynika, że jej zakres normowania obejmuje: zasady ruchu na drogach publicznych, w strefach zamieszkania oraz w strefach ruchu; zasady i warunki dopuszczenia pojazdów do tego ruchu, a także działalność właściwych organów i podmiotów w tym zakresie; wymagania w stosunku do innych uczestników ruchu niż kierujący pojazdami; zasady i warunki kontroli ruchu drogowego (art. 1 ust. 1). Na podstawie tej ustawy karze pieniężnej podlega przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia (art. 140aa ust. 1), a kara ta nakładana jest, między innymi, na podmiot wykonujący przejazd (art. 140aa ust. 3 pkt 1). W rozumieniu tej ustawy, "pojazd nienormatywny", to pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach tej ustawy. Natomiast z art. 64 ust. 1 u.p.r.d. – do którego odsyła art. 140aa ust. 1 – wynika, że ruch pojazdu nienormatywnego jest dozwolony pod warunkiem uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdu nienormatywnego odpowiedniej kategorii, wydawanego w drodze decyzji administracyjnej, przestrzegania warunków przejazdu określonych w zezwoleniu oraz zachowania szczególnej ostrożności przez kierującego pojazdem nienormatywnym. Wymiary, masa, naciski osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-V oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać, określa zaś tabela stanowiąca załącznik nr 1 do ustawy (art. 64 ust. 3). Przepis art. 140ab ust. 1 u.p.r.d. stanowi, że określona nim wysokość administracyjnej kary pieniężnej za delikt, o którym mowa w art. 140aa ust. 1, jest determinowana kategorią zezwolenia, które powinien posiadać podmiot wykonujący przejazd w sposób zgodny z prawem (pkt 1 - 2), a wysokość kary pieniężnej za brak zezwolenia określonej kategorii uzależniona jest od określonego procentowo stopnia przekroczenia dopuszczalnej wartości nacisku jednej lub wielu osi, rzeczywistej masy całkowitej lub wymiarów pojazdu.

Odrębne i różne zakresy normowania ustawy o transporcie drogowym oraz ustawy Prawo o ruchu drogowym prowadzą do wniosku, że ustawy te realizują odrębne cele oraz chronią inne dobra i interesy prawne. Delikt administracyjny przypisany skarżącemu w rozpatrywanej sprawie na podstawie ustawy Prawo o ruchu drogowym nie może zatem być uznany za tożsamy z innym deliktem przypisanym mu na podstawie ustawy o transporcie drogowym. Nie można zatem uznać, że tożsame było zachowanie, z powodu którego każdy z tych deliktów został stronie skarżącej przypisany.

Podkreślić przy tym należy, że ustawodawca dysponuje znaczną swobodą regulacyjną w zakresie wyboru form, metod oraz drogi prawnego sankcjonowania tych nielegalnych zachowań adresatów norm, które ze względu na przyjęte założenia i cele polityki państwa oraz zasady i wartości konstytucyjne wymagają odpowiedniej i nierzadko skumulowanej reakcji prawodawczej (zwraca na to uwagę np. Trybunał Konstytucyjny w pkt 7.2 i n. uzasadnienia wyroku z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148; także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 marca 2019 r., sygn. akt I OSK 1336/17). Jeżeli więc przyjęte rozwiązania ustawodawcze nie naruszają w sposób oczywisty norm, zasad i wartości konstytucyjnych (w tym zasad proporcjonalności, równości lub sprawiedliwości społecznej), to brak jest podstaw do podważania ustawodawczych wyborów aksjologicznych i normatywnych. Konstytucja RP nie wprowadza zakazu kumulacji sankcji karnej i administracyjnej za ten sam czyn. Zakaz ne bis in idem w sensie ścisłym ma zastosowanie wtedy, gdy w stosunku do osoby uprzednio ukaranej za popełnienie czynu zabronionego przez prawo karne, wszczyna się postępowanie karne dotyczące tego samego czynu (zob. wyrok TK z dnia 21 października 2015 r., sygn. akt P 32/12, OTK ZU 9A/2015, poz. 148). W orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego funkcjonuje także szersze rozumienie zasady ne bis in idem, które obejmuje nie tylko wypadki ponownego wymierzenia sankcji stricte karnej za ten sam czyn, lecz także te wypadki, w których dochodzi do zbiegu sankcji karnej i sankcji administracyjnej, która ma charakter wybitnie represyjny, pełniąc de facto funkcję sankcji karnej. Z takim przypadkiem nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie, a zatem nie doszło do naruszenia przepisów powołanych w pkt 2.1 petitum skargi kasacyjnej.

W okolicznościach niniejszej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny nie widzi także potrzeby występowania do TSUE z pytaniem prejudycjalnym. W sprawie niniejszej nie doszło do naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Dyrektywy Rady 96/53/WE i rozporządzenia Komisji 2016/403. Z powołanych wyżej uregulowań wynika bowiem, że możliwe jest odrębne nakładanie sankcji za naruszenie stwierdzone na podstawie ustawy u.p.r.d. (jako powiązane z naruszeniem dyrektywy 96/53, zmienionej dyrektywą 2015/719) i ustawy u.t.d. (jako będące wynikiem naruszeń określonych w załączniku IV do rozporządzenia 1071/2009 i załączniku I rozporządzenia 2016/403). Z porównania przepisów rozporządzenia 1071/2009 i mającego charakter wykonawczy względem niego rozporządzenia 2016/403 oraz dyrektywy Rady 96/53 zmienionej dyrektywą 2015/719 wynika, że chronią odmienne dobra, choć w pewnych obszarach zazębiające się. Dlatego i kategoria dóbr chronionych przez u.t.d. i u.p.r.d. skutkuje możliwością nakładania odrębnych kar za naruszenia, mimo że stwierdzonych podczas jednej kontroli i ujętych w jednym protokole kontroli (por. wyroki NSA z 28 września 2021 r. o sygn. akt II GSK 375/21 i sygn. akt II GSK 248/21). Wobec powyższego, w niniejszej sprawie nie zachodziła uzasadniona wątpliwość co do wykładni wskazanych przepisów prawa unijnego, stąd też NSA nie widzi potrzeby wystąpienia z pytaniem prejudycjalnym do TSUE.

Mając na uwadze, że skarga kasacyjna nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, gdyż stawiane w niej zarzuty nie zostały oparte na usprawiedliwionych podstawach, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. a), § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) oraz § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 118). Zasądzona kwota 1800 zł stanowi zwrot kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika organu, który nie występował przed Sądem pierwszej instancji, z tytułu sporządzenia i wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną oraz udziału w rozprawie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym.