Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki, Sędzia NSA Mariusz Golecki (spr.), Sędzia WSA del. Alojzy Skrodzki, po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej E. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 7 listopada 2018 r. sygn. akt I SA/Bk 571/18 w sprawie ze skargi E. F. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 4 lipca 2018 r. nr 2001-ICK.500.2018 w przedmiocie nałożenia kary porządkowej 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od E. F. na rzecz Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku kwotę 360 (słownie: trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

1. Wyrokiem z 7 listopada 2018 r., sygn. akt I SA/Bk 571/18, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę E. F. (dalej: "Skarżący", "Strona", "Podatnik") na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS") z 4 lipca 2018 r. nr 2001-ICK.500.2018 w przedmiocie nałożenia kary porządkowej.

Postanowieniem z 4 lipca 2018 r. DIAS utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: "Organ pierwszej instancji") z 16 maja 2018 r. nakładające na Skarżącego karę porządkową w wysokości 2 000 zł.

2. Skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Białymstoku do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniósł Skarżący zaskarżając go w całości. Przedmiotowemu wyrokowi zarzucił on na podst. art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 262 § 1 pkt 2 i 2a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 800 ze zm., dalej: "O.p."), poprzez nałożenie kary porządkowej za nie przedłożenie dokumentów i nie złożenie wyjaśnień, dotyczących kwestii wykraczających poza zakres kontroli.

Skarżący wniósł o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i orzeczenie reformatoryjne w trybie art. 188 p.p.s.a. ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Organu pierwszej instancji. Nadto Skarżący wniósł o zasądzenie kosztów postępowania podług norm przepisanych.

3. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Strony Organ podatkowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu postanowienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4. Skarga kasacyjna, mimo zawartego w niej wniosku o rozpoznanie na rozprawie, stosownie do zarządzenia Przewodniczącej Wydziału I z dnia 23 sierpnia 2022 r., wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 w zw. z ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 1842, ze zm.), została skierowana na posiedzenie niejawne wyznaczone na 2 listopada 2022 r., o czym poinformowano pełnomocników stron, umożliwiając im złożenie na piśmie dodatkowego stanowiska.

4.1. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu.

4.2. Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 193 zd. drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera jedynie ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w sytuacji, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zd. pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny może sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań oceniających zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku Sądu pierwszej instancji.

4.3. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny jest związany granicami skargi kasacyjnej, z urzędu bierze pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie zachodzą przypadki nieważności postępowania, wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w takim zakresie, na jaki pozwalają zarzuty skargi kasacyjnej.

4.4. W niniejszej sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek nieważności postępowania, zatem sprawę ze skargi kasacyjnej można było rozpoznać tylko w granicach jej podstaw. W podstawie tej Skarżący zarzucił naruszenie art. 262 § 1 pkt 2 i 2a O.p. Zgodnie z tym przepisem (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania postanowień organów podatkowych) strona, pełnomocnik strony, świadek lub biegły, którzy mimo prawidłowego wezwania organu podatkowego: bezzasadnie odmówili lub nie dokonali w terminie wyznaczonym w wezwaniu złożenia wyjaśnień, zeznań, wydania opinii, okazania przedmiotu oględzin, przedłożenia tłumaczenia dokumentacji obcojęzycznej lub udziału w innej czynności (pkt 2) lub bezzasadnie odmówili okazania lub nie przedstawili w wyznaczonym terminie dokumentów, których obowiązek posiadania wynika z przepisów prawa, ksiąg podatkowych, dowodów księgowych będących podstawą zapisów w tych księgach (pkt 2a) – mogli zostać ukarani karą porządkową do 2800 zł.

Jak wynika z akt sprawy Skarżący działając, jako prezes zarządu S. Sp. z o.o. z siedzibą w A. (dalej: "Spółka"), pomimo wielokrotnego wzywania przez Organ pierwszej instancji nie przedłożył całej dokumentacji szczegółowo wymienionej w wezwaniach oraz nie udzielił pełnych wyjaśnień w zakresie prowadzonej kontroli celno-skarbowej.

Należy przy tym zauważyć, że bezspornym w rozpatrywanej sprawie jest to, iż 25 stycznia 2018 r., tj. w fazie początkowej kontroli celno-skarbowej, Skarżący przekazał Organowi pierwszej instancji ewidencję, o której mowa w art. 109 ust. 3 ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2174, dalej: "ustawa o VAT"), prowadzoną przez Spółkę. Z ewidencją przekazano m.in. faktury zakupu i sprzedaży. Żądanie przedłożenia dalszych dokumentów zostało zakwestionowane przez Skarżącego.

W ocenie Organu pierwszej instancji, która to została zaakceptowana przez Sąd pierwszej instancji Skarżący, działając w imieniu Spółki nie udzielił wyjaśnień dotyczących zmniejszenia wartości środków trwałych w budowie w Spółce w roku 2016, nie przedłożył faktur i innych dowodów dokumentujących wartość środków trwałych w budowie na początek i koniec 2016 r. oraz nie udokumentował związku przyczynowo skutkowego w zakresie dokonanego zmniejszenia przez Spółkę wyceny wartości środków trwałych w budowie na koniec 2016 r.

Konsekwencją bezpodstawnego niezastosowania się przez Skarżącego do prawidłowo doręczonego wezwania, jest uprawnienie do skorzystania przez organ podatkowy z narzędzia dyscyplinującego określonego w art. 262 § 1 w związku z § 1a O.p. w postaci nałożenia kary porządkowej, co też miało miejsce w przedmiotowej sprawie.

4.5. Podnoszone przez Skarżącego w skardze kasacyjnej zarzuty odnoszą się do niezasadności żądania przez organ podatkowy określonych dokumentów. Według stanowiska Skarżącego wydane przez niego 25 stycznia 2018 r. dokumenty były wystarczające do umożliwienia kontrolującym określenia obowiązku podatkowego, podstawy opodatkowania i odliczenia podatku o których mowa odpowiednio w art. 19a, art. 29a i art. 86 ustawy o VAT.

Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko Sądu pierwszej instancji, zgodnie z którym samo przekonanie Skarżącego, że przekazana dokumentacja jest wystarczająca, nie daje mu uprawnienia do odmowy wydania żądanych przez organ dokumentów, należy uznać za prawidłowe. Skarżący w skardze kasacyjnej w istocie rzeczy wchodzi w polemikę z orzeczeniem Sądu pierwszej instancji, przy czym jego argumentacja sprowadza się zasadniczo do przedstawienie jego subiektywnej opinii co do zasadności żądania od niego innych dokumentów niż te dostarczone 25 stycznia 2018 r. Podnieść przy tym należy, że zaakceptowanie prezentowanego przez Skarżącego poglądu oznaczałoby, że strona postępowania podatkowego będzie mogła zawsze sprzeciwić się udostępnieniu dokumentów, które w jej ocenie nie przyczyniłyby się do wyjaśnienia sprawy. Przyjęcie takiego stanowiska prowadziłoby w praktyce do pozbawienie organów podatkowych instrumentu niezbędnego do ustalenia prawdy obiektywnej.

5. Z tych też powodów sformułowany przez Skarżącego zarzut naruszenia naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 262 § 1 pkt 2 i 2a O.P. należało uznać na niezasadny i na podst. art. 184 p.p.s.a oddalono skargę kasacyjną.

6. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na zasadzie art. 204 pkt 1 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.

A. Skrodzki A. Mudrecki M. Golecki (spr.)

Sędzia del. WSA Sędzia NSA Sędzia NSA