Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz (spr.) Sędzia NSA Lidia Ciechomska- Florek Protokolant Agata Skorupska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2016 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [a] [a] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [a] z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 113/14 w sprawie ze skargi [a] [a] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [a] z dnia [a] r. nr [a] w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od [a] [a] na rzecz Dyrektora Izby Celnej w [a] 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w [a] wyrokiem z dnia 25 lutego 2014 r. sygn. akt I SA/Bd 113/14 oddalił skargę [a] [a] na decyzję dyrektora Izby Celnej w [a] z dnia [a] r.

Decyzją z dnia [a] r. Naczelnik Urzędu Celnego w [a] orzekł o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego jako byłego członka zarządu [A]-[A] sp. z o. o. w [a] za zaległości podatkowe tej spółki z tytułu zobowiązań podatkowych w podatku akcyzowym w łącznej kwocie [a] zł wraz z należnymi odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie [a] zł.

Rozpoznając odwołanie Dyrektor Izby Celnej w [a] zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji.

W uzasadnieniu swojej decyzji organ wskazał, że Naczelnik Urzędu Celnego decyzjami od nr [a] do nr [a] określił spółce [A]-[A] zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia [a] r. z tytułu sprzedaży oleju opałowego w ramach prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z brakiem uregulowania należności a także faktu ogłoszenia upadłości spółki, organ wszczął z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej - członka zarządu spółki [A]-[A] za wymienione zaległości podatkowe.

Organ podał, że z niekwestionowanych okoliczności faktycznych wynika, iż skarżący pełnił funkcję członka zarządu spółki [A]-[A] w okresie od lutego [a] r. do stycznia [a] r. tj. w terminie kiedy upływał termin płatności zobowiązań za okres od stycznia [a] do grudnia [a] r. Wskazał, że egzekucja prowadzona w ramach postępowania upadłościowego okazała się częściowo bezskuteczna. Spółka [A]-[A] nie posiada majątku na całkowite zaspokojenie zaległości podatkowej wynikającej z decyzji od nr [a] do nr [a]. Ponadto jak wskazał syndyk masy upadłości w piśmie z dnia [a] r., zaspokojenie wierzyciela III kategorii, w jakiej znajduje się Dyrektor Izby Celnej nie będzie możliwe w kwocie wyższej niż 10 %. Mając powyższe na uwadze w ocenie organu zostały spełnione przesłanki z art. 116 § 1 i 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm., dalej: o.p.).

Przechodząc do oceny istnienia przesłanek wyłączających odpowiedzialność członka zarządu, organ nie zgodził się ze stanowiskiem skarżącego, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony we właściwym czasie. Jak również nie zgodził się z zarzutem niewykazania, kiedy powstała zaległość podatkowa, za którą skarżący ponosi odpowiedzialność.

Sąd I instancji rozpoznający skargę na powyższe rozstrzygnięcie wskazał, że stan faktyczny sprawy ustalony przez organy nie budzi wątpliwości oraz, że ustalono go z poszanowaniem obowiązujących reguł, a sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji. Podstawę podjętego rozstrzygnięcia stanowił materiał dowodowy zgromadzony przez organ I instancji, a ocena tego materiału dowodowego dokonana została zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów.

Sąd uznał, że organom w całości udało się wykazać przesłanki odpowiedzialności skarżącego wynikające z art. 116 o.p. W pierwszej kolejności wskazał, że z przedstawionego odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego stan na dzień [a] r. oraz stan na dzień [a] r. (k- [a] akt administracyjnych) wynika, że skarżący pełnił funkcję członka zarządu - prezesa (zakończył piastować wraz ze złożeniem rezygnacji [a] r.) w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązań podatkowych za okres od stycznia do grudnia[a] r.

W odniesieniu do zarzutów skargi, Sąd I instancji wskazał, że zobowiązanie w podatku akcyzowym powstaje z mocy prawa na podstawie art. 21 § 1 pkt 1 o.p. Decyzja ma charakter deklaratoryjny i nie kreuje zobowiązania podatkowego, tylko określa prawidłowo zobowiązanie, które powstało z mocy prawa z momentem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Brak prawidłowego rozliczenia podatku w terminie obciąża skarżącego, determinując sposób oceny kondycji finansowej Spółki.

Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie nie zachodziły okoliczności uzasadniające zwolnienie się od odpowiedzialności skarżącego. W szczególności, iż ten nie udowodnił, że w odpowiednim momencie złożył wniosek o ogłoszenie upadłości. Z wniosku o ogłoszenie upadłości wynika, że za cały [a] r. spółka odnotowała zysk w kwocie ok. [a] zł, a w [a] r. odnotowała stratę w wysokości [a] zł. Z informacji nadesłanych przez organy podatkowe wynikało, że już za [a] r. spółka spóźniała się z zapłatą należności podatkowych, które były ściągane w drodze egzekucji, podobnie wyglądała sytuacja w roku [a]. Spółka bowiem posiadała zaległości podatkowe w podatku CIT za [a] r. Ponadto zaległość w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży oleju opałowego za [a] r. w łącznej wysokości wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie ponad [a] zł. Zaległość ta musiała zostać doliczona do długów spółki za [a] r. (co najmniej w kwocie głównej ok. [a] zł). Ponadto jak wynika z akt sprawy I SA/Bd 890/13 zaległość podatkowa spółki w podatku akcyzowym z tytułu sprzedaży oleju opałowego za [a] r. w kwocie należności głównej wynosiła ponad [a] zł. Skarżący nie wykazał, że prawidłowa wysokość zobowiązań spółki za lata [a] r. nie uzasadniała składania wniosku o upadłość najpóźniej w [a] r. Tym bardziej, że jak wynika z treści zaskarżonej decyzji – czego strona nie kwestionuje - spółka [A]-[A] za okres [a] wobec Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [a] posiadała zaległości w podatku od towarów i usług w kwocie [a] zł które nie zostały uregulowane i zostały zgłoszone na listę wierzytelności.

Reasumując, Sąd uznał, iż wobec braku skutecznego zakwestionowania przez stronę skarżącą zebranego w sprawie materiału dowodowego który wyznaczał art. 116 o.p. a także został prawidłowo oceniony w związku z art. 122, 187 § 1 i art. 188 o.p. złożona skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.

Skargę kasacyjną na powyższe orzeczenie złożył skarżący zarzucając naruszenie:

- przepisów prawa materialnego - art. 116 o.p. poprzez wadliwe zastosowanie i przyjęcie, że niezgłoszenie wniosku o upadłość oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło z winy skarżącego;

- przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy:

art. 187 o.p. poprzez brak wszechstronnego rozpatrzenia zgromadzonego materiału dowodowego oraz art. 191 o.p. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego materiału.

Wobec powyższego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w [a], a także o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zarzuty skargi kasacyjnej okazały się nieusprawiedliwione, co uzasadnia oddalenie skargi kasacyjnej.

Naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 187 i art. 191 o.p. skarżący dopatruje się w tym, że organ nie wykazał, kiedy powstała zaległość podatkowa. Zdaniem skarżącego dla odpowiedzialności osoby trzeciej zgodnie z art. 116 § 2 o.p., decydujący jest nie tylko moment powstania zobowiązania podatkowego, ale także moment przekształcenia się tego zobowiązania w zaległość podatkową. Odnosząc się do przesłanki "właściwego czasu" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości, podkreślił, że w okresie pełnienia obowiązków prezesa spółki, nie wiedział o istnieniu zobowiązania w podatku akcyzowym. Upadłość spółki została ogłoszona przez Sąd Rejonowy w [a] w dniu [a] r., a zatem w tej dacie organ I instancji nie dysponował jakąkolwiek prawomocną decyzją podatkową skierowaną do spółki. Decyzje od nr [a] do nr [a] dotyczące zobowiązań podatkowych za rok [a] zostały wydane w dniach [a] r., a więc wówczas, gdy spółka znajdowała się już w upadłości. Wobec tego nie można przypisać mu winy, że we właściwym czasie nie zgłosił wniosku o ogłoszenie upadłości. Powołując się na orzecznictwo SN, zaznaczył, że winę lub brak winy członka zarządu spółki z o.o. w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości należy oceniać w odniesieniu do chwili, w której powstał obowiązek zgłoszenia takiego wniosku, a nie - okresu późniejszego. Skarżący w tej kwestii wskazał, że o niewypłacalności spółki zdecydowały zobowiązania wobec jej kontrahenta [A] [a]. Niepowodzenie w negocjacjach z tym podmiotem skutkowało przegranymi procesami sądowymi i w konsekwencji niewypłacalnością spółki.

Ustosunkowując się do tak przedstawionego zarzutu należy wskazać, że w orzecznictwie sądów administracyjnych na gruncie art. 116 o.p. prezentowany jest pogląd, iż orzekając o odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, organ podatkowy jest zobowiązany wykazać okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, natomiast ciężar wykazania którejkolwiek z okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, stan faktyczny sprawy, ustalony przez organy i zaakceptowany przez WSA, nie budzi wątpliwości i został ustalony z poszanowaniem reguł procesowych wyrażonych w art. 187 i art. 191 o.p.

Oceniając pierwszą z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności członka zarządu, Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu w okresie, za który wydano decyzje Naczelnika Urzędu Celnego w [a] określające spółce [A]-[A] zobowiązanie w podatku akcyzowym za miesiące od stycznia do grudnia [a] r. W tym czasie skarżący pełnił funkcję prezesa, którą zakończył wykonywać [a] r.

Również ocena drugiej z pozytywnych przesłanek odpowiedzialności byłego członka zarządu jest zasadna, gdyż postanowieniem z dnia [a] r. Sąd Rejonowy w [a] ogłosił w sprawie [a] upadłość spółki, na wniosek złożony przez zarząd w dniu [a] r. W toku tego postępowania okazało się, że należności z tytułu podatku akcyzowego za [a] r. nie zostaną zaspokojone, z uwagi na stan majątkowy masy, w części większej niż 10%.

Mając powyższe na względzie, należy stwierdzić, że Sąd I instancji zasadnie wskazał, że spełnione zostały obie pozytywne przesłanki warunkujące odpowiedzialność członka zarządu za zaległości podatkowe spółki kapitałowej.

Jednocześnie, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w skardze kasacyjnej nie podważono prawidłowości oceny tzw. przesłanek egzoneracyjnych. Jak wynika z art. 116 § 1 o.p., osoba trzecia może uwolnić się od odpowiedzialności pod warunkiem, że wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jej winy.

Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że organy podatkowe zgodnie z zasadą swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, dokonały oceny tych okoliczności. Organ podatkowy prawidłowo uznał, że wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony z opóźnieniem, a zatem strona skarżąca nie wykazała podstaw do odstąpienia od orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej. Z wniosku o ogłoszenie upadłości wynika, że za [a] r. spółka odnotowała zysk w kwocie ok.[a] zł, natomiast w [a] r. poniosła stratę w wysokości [a] zł., Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że spółka wobec kontrahentów dokonywała płatności po wymaganym terminie lub nie regulowała swoich zobowiązań. Za lata [a] wykazano zaległości wobec Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w [a] w podatku od towarów i usług w kwocie [a] zł, które zostały zgłoszone na listę wierzytelności. Również załączona do wniosku o ogłoszenie upadłości lista wierzycieli obejmuje zobowiązania, które przekształciły się w zaległości w czasie, kiedy [a] [a] pełnił funkcję członka zarządu spółki PHU [A]-[A].

Zatem wbrew twierdzeniom skarżącego, z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób jednoznaczny wynika, że w okresie pełnienia przez stronę funkcji prezesa spółki powstał stan niewypłacalności, o którym mowa w art. 10, art. 11 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze, bowiem spółka zaprzestała regulowania swoich wymagalnych zobowiązań.

Wobec niepodważenia stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji za podstawę orzekania w sprawie, nie mógł być uwzględniony zarzut niewłaściwego zastosowania art. 116 o.p.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.