Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Błesiński Sędziowie Sędzia WSA Zofia Skrzynecka Asesor WSA Renata Kantecka (spr.) Protokolant Katarzyna Niewiadomska po rozpoznaniu w Olsztynie na rozprawie w dniu 17 stycznia 2008r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia "[...]" nr "[...]" w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2007r. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z dnia "[...]" Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia "[...]", którą ustalono B. K. wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za rok 2007 i odmówiono uznania budynku letniskowego za budynek mieszkalny.

W motywach decyzji organ odwoławczy stwierdził, iż wysokość podatku od nieruchomości organ I instancji ustalił przyjmując za podstawę wymiaru: grunt o powierzchni 860 m2 oznaczony symbolem "Bi", stanowiący teren rekreacyjny i budynek rekreacyjny o powierzchni użytkowej 106,91 m2 oraz stosując stawki podatkowe określone w Uchwale Nr "[...]" Rady Gminy "[...]" z dnia "[...]" w sprawie wysokości stawek podatku od nieruchomości w 2007r. Spór w sprawie dotyczy zakwalifikowania budynku stanowiącego własność podatniczki do jednej z kategorii budynków, o których mowa w art.5 ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (tekst jedn: Dz. U. z 2006r., nr 121, poz. 844 ze zmianami). Przepis ten różnicuje maksymalne stawki podatkowe w zależności od zaliczenia budynku do określonej kategorii.

Organ odwoławczy stwierdził, iż ustalając podatek od nieruchomości organ I instancji zastosował stawkę podatkową przewidzianą dla budynków pozostałych. Za rozstrzygające przyjął bowiem, że budynek został wybudowany na podstawie zezwolenia udzielonego na budowę domu letniskowego. Stanowisko to organ odwoławczy uznał za poprawne, gdyż w jego ocenie cechą przesądzającą o zakwalifikowaniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych nie jest posiadanie budynku w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych, lecz dokumentacja architektoniczno-budowlana.

Organ odwoławczy wskazał, iż z aktu notarialnego z dnia 18 lipca 2006r nr "[...]" wynika, że podatniczka nabyła zabudowaną nieruchomość o powierzchni 860 m2 , a posadowiony na opisanym gruncie budynek stanowi budynek letniskowy. Z treści zawiadomienia z dnia 25 lipca 2006r. o zmianie w rejestrze gruntów Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w "[...]" wynika także, że działka będąca przedmiotem umowy oznakowana jest symbolem "Bi" – inne tereny zabudowane.

Odnosząc się do powołanych przez podatniczkę w odwołaniu wyroków sądów administracyjnych organ stwierdził, że sposób ustalania rodzaju budynku na podstawie dokumentacji architektoniczno-budowlanej nie był w nich brany pod uwagę. Sądy rozstrzygnęły problem określenia rodzaju budynku tworząc samodzielnie definicje budynku mieszkalnego, bez uciekania się do informacji zawartych w zasobie geodezyjno-kartograficznym. Odnosząc się zaś do powołanej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2002r., sygn. akt FPK 3/02, organ podkreślił, że została ona podjęta w poprzednim stanie prawnym (przed 1 stycznia 2003r.). Obecnie podstawą ustalania charakteru budynku musi być przede wszystkim dokumentacja, tj. ewidencja gruntów i budynków, bądź w razie jej braku, inne dokumenty urzędowe. Organ odwoławczy nie podzielił poglądu przedstawionego we wskazanych przez podatniczkę uchwałach i wyrokach. Zaznaczył, że trudno byłoby przyjąć, że faktyczne zamieszkiwanie, np. przez bezdomnych w obiektach użyteczności publicznej, powodowałoby, że zgodnie z tymi orzeczeniami, należałoby rozważy, czy nie uznać tych obiektów, ich części, za mieszkalne w rozumieniu ustawy o podatkach i opłatach lokalnych.

Ustosunkowując się do okoliczności ciągłego zamieszkiwania strony i uzyskania stałego meldunku w spornym budynku, organ II instancji zaznaczył, iż nie przesądza to, że przedmiotowy budynek jest budynkiem mieszkalnym, skoro z decyzji o pozwoleniu na budowę, zawiadomieniu o zakończeniu budowy i aktu notarialnego wynika, że jest to budynek letniskowy. Dokumentacja budowlana ma decydujący wpływ na określenie, czy dom jest letniskowy, czy mieszkalny. Reasumując wskazał, że organ podatkowy dokonując klasyfikacji budynków zobligowany jest brać pod uwagę dokumenty urzędowe, sporządzone przez powołane do tego organy władzy publicznej. Jeżeli zatem z pozwolenia na budowę wynika, że jest to budynek letniskowy, a strona twierdzi, że jest to budynek mieszkalny, to powinna niejasności te wyjaśnić w organie, który wydał decyzją. Organ podatkowy nie ma podstaw do podważania prawomocnych decyzji, z których wynika, że dany obiekt budowlany jest budynkiem letniskowym.

W skardze na opisaną decyzję B. K. wniosła o jej uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Decyzji zarzuciła naruszenie zasad postępowania administracyjnego: praworządności, prawdy materialnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa i pomocy, wyrażonych w art.7-9 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz naruszenie art.75, 77§1 i 106 K.p.a., poprzez nie zebranie i nie rozpatrzenie całego materiału dowodowego, jak również wydanie decyzji wobec braku wystąpienia organu orzekającego o zajęcie stanowiska przez inny organ – przeprowadzenie ekspertyzy technicznej w celu określenia budynku jako mieszkalny. Skarżąca podniosła, iż w przedmiotowym budynku stale zamieszkuje, posiada zameldowanie, nieruchomość ta jest jedyną, którą posiada. Służy więc zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych skarżącej. W jej ocenie przy klasyfikacji danego budynku jako mieszkalnego należy posługiwać się tzw. kryterium funkcjonalnym, czyli faktycznym zaspakajaniem potrzeb mieszkaniowych właściciela tego budynku lub osób mu bliskich. Na poparcie swojego stanowiska powołała orzeczenia sądów administracyjnych. Zaznaczyła, że oprócz kryterium funkcjonalnego, decydujący wpływ ma także potwierdzająca przeznaczenia budynku dokumentacja techniczno-budowlana, lecz organy obu instancji mając możliwość rzetelnego rozpoznania sprawy nie poczyniły w tym celu żadnych starań, koncentrując się na jednym dokumencie – pozwoleniu na wybudowanie budynku letniskowego. O fakcie spełnienia warunków kwalifikowania przedmiotowego budynku jako mieszkalnego świadczy oświadczenie osoby uprawnionej, z którego wynika, że budynek ten spełnia warunki i normy przewidziane dla budynków mieszkalnych. Zdaniem skarżącej należący do niej budynek jest budynkiem mieszkalnym.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Stosownie do art.133 i 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153, poz.1270 ze zm., zwanej dalej w skrócie p.p.s.a.), sąd wydaje wyrok na podstawie akt sprawy, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Istota sporu sprowadza się zaklasyfikowania budynku stanowiącego własność skarżącej do jednej z kategorii budynków, o których mowa w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych. Przepis ten różnicuje maksymalne stawki podatkowe w zależności od zaliczenia budynku do określonej kategorii. Preferencyjną stawkę opodatkowania przewidziano dla budynków mieszkalnych (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a), wyższe stawki opodatkowania przewidziano dla budynków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą i zajętych na określone rodzaje działalności gospodarczej (art. 5 ust 1 pkt 2 lit. b, c i d), a także dla budynków pozostałych (art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. e).

W rozpoznanej sprawie ustalając skarżącej podatek od nieruchomości zastosowano stawkę podatkową przewidzianą dla budynków pozostałych. Za rozstrzygające organy podatkowe przyjęły bowiem to, iż budynek został wybudowany na działce oznaczonej jako "Bi" – inne tereny zabudowane oraz na podstawie zezwolenia udzielonego na budowę domu letniskowego. Stanowisko to należało uznać za błędne i nie znajdujące oparcia w powołanych przepisach. Wybudowanie budynku na gruncie oznaczonym jako inne tereny zabudowane oraz wskazanie w pozwoleniu na budowę, iż jest to budynek letniskowy, nie mogło zostać uznane za przesądzające o tym, iż budynek nie mógł zostać zaliczony do kategorii "budynku mieszkalnego". Istotną bowiem cechą przesądzającą o zakwalifikowaniu budynku do kategorii budynków mieszkalnych jest, w ocenie sądu, posiadanie budynku w celu zaspokojenia własnych potrzeb mieszkaniowych.

Konieczność zastosowania takiego kryterium wynika z faktu, iż w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych nie zostało zdefiniowane pojęcie "budynek mieszkalny". Z tego względu dla wyjaśnienia tej kategorii opodatkowania należało posłużyć się wykładnią językową. W Słowniku Języka Polskiego PWN pod red. M. Szymczaka (Warszawa 2002, t. II, s. 154) wskazano, że przez określenie budynek mieszkalny należy m.in. rozumieć budynek przeznaczony, nadający się do mieszkania, zamieszkiwania; mieszkać - to przebywać gdzieś stale lub czasowo, zajmować jakiś lokal, mieć mieszkanie, zamieszkiwać.

Za wykładnią językową omawianych przepisów opowiedział się również Naczelny Sąd Administracyjny w uchwałach składu pięciu sędziów NSA z dnia 17 października 2001r., sygn. akt FPK 9/01 (publ. ONSA 2002/2/64), z dnia 22 kwietnia 2002r., sygn. akt FPK 17/01, (publ. ONSA 2002/4/143) i z dnia 1 lipca 2002r., sygn. akt FPK 3/02, (publ. ONSA 2003/2/50).

W uchwałach tych wyrażono pogląd, że kryterium decydującym o zaliczeniu budynku do poszczególnych kategorii budynków, o których mowa w art.5 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym przed 1 stycznia 2003r., jest kryterium zaspokojenia podstawowych potrzeb mieszkaniowych właściciela i osób mu bliskich. Budynek letniskowy będzie mieścił się w pojęciu budynku mieszkalnego tylko wówczas, gdy będzie użytkowany faktycznie przez właściciela (jego bliskich) służąc tym samym zaspokojeniu podstawowych potrzeb mieszkaniowych (nie rekreacyjnych, wypoczynkowych bądź w celu lokaty kapitału).

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela treść powołanych uchwał oraz argumentację służącą ich uzasadnieniu. Ponadto stwierdza, że zachowały one swoją aktualność również w stanie prawnym obowiązującym po dniu 1 stycznia 2003r. Zgodnie z definicją, określoną w art.1a ust.1 pkt 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, budynkiem jest obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach. Cytowany przepis dodany został przez ustawę z dnia 30 października 2002r. zmieniającą ustawę o podatkach i opłatach lokalnych z dniem 1 stycznia 2003r. (Dz.U. nr 200, poz.1683). Wprowadzona definicja "budynku" jest jednakże bardzo ogólna, nie rozróżnia ona budynków letniskowych, ani mieszkalnych. Dlatego też wprowadzenie jej do ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie zmieniło problemów interpretacyjnych związanych z kryteriami zaliczania budynków do poszczególnych kategorii.

Świadczy o tym również obecne orzecznictwo sądów administracyjnych (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 stycznia 2004 r., sygn. akt III S.A. 1314/03, LEX nr 149183, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 11 kwietnia 2006r., sygn. akt I SA/Gd 537/04, Lex nr 235251).

W rozpoznawanej sprawie istotnym będzie zatem ustalenie czy sporny budynek należący do skarżącej służy, jak podnosi skarżąca, zaspokojeniu jej podstawowych potrzeb mieszkaniowych. Kryterium to organ podatkowy będzie musiał wziąć pod uwagę przy klasyfikowaniu spornego budynku.

Brak jednoznacznych ustaleń w tym zakresie w materiale dowodowym sprawy, upoważnia do wniosku, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem powołanego art.5 ust.1 pkt 2 lit. a i e ustawy o podatkach i opłatach lokalnych oraz zasad postępowania określonych w art.122, art.187 §1 Ordynacji podatkowej.

Zaznaczyć jednocześnie należy, iż organy podatkowe nie naruszyły wymienionych w skardze zasad podstępowania administracyjnego określonych w wymienionych przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż w postępowaniu podatkowym stosuje się ustawę z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn.: Dz.U. z 2005r., nr 8, poz.60 ze zm.).

Z powyższych względów Sąd, uznając, że doszło do naruszenia wyżej wymienionych przepisów praw materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy oraz przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, na podstawie art.145§1 pkt 1 lit.a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na postawie art.200 w związku z art.205 p.p.s.a. i §6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.). O tym, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku orzeczono na podstawie art.152 p.p.s.a.