I OSK 1189/21 - Wyrok

Data orzeczenia	2022-03-28	
Data wpływu	2021-07-01	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Anna Wesołowska /sprawozdawca/
Iwona Bogucka /przewodniczący/
Mariola Kowalska	
Symbol z opisem	6181 Zajęcie nieruchomości i wejście na nieruchomość, w tym pod autostradę	
Hasła tematyczne	Nieruchomości	
Sygn. powiązane	II SA/Łd 517/20	
Skarżony organ	Wojewoda	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżony wyrok i oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2019 nr 0 poz 2325; art 3 § 1, art 145 § 1 pkt 1c, art 141 § 4; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2020 nr 0 poz 256; art 105 § 1; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2020 nr 0 poz 65; art 124 ust. 1, art 128 ust. 4, art 129 ust. 1 i 5; Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Iwona Bogucka Sędziowie: sędzia NSA Mariola Kowalska sędzia del. WSA Anna Wesołowska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 marca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skarg kasacyjnych [...] S.A. z siedzibą w [...] i Wojewody [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 marca 2021 r., sygn. akt II SA/Łd 517/20 w sprawie ze skargi [...] i [...] na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości I. uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę, II. zasądza solidarnie od [...] i [...] na rzecz [...] S.A. z siedzibą w [...] kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, III. zasądza solidarnie od [...] i [...] na rzecz Wojewody [...] kwotę 340 (trzysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.	
Uzasadnienie
Wyrokiem z 10 marca 2021 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi po rozpoznaniu skargi [...] i [...] na decyzję Wojewody [...] (Wojewoda) z 29 kwietnia 2020 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za szkody powstałe z tytułu ograniczenia, w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] (Starosta) z 31 lipca 2019 r.

Wyrok wydany został w następujący stanie faktycznym i prawnym sprawy :

Decyzją Starosty z 25 lipca 2017 r. wydaną na podstawie art. 124 ust. 1, ust. 2, ust. 3, ust. 4 ust. 6 i ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 65), dalej jako: "u.g.n.", ograniczono na rzecz PGE Dystrybucja S.A. (uczestnik) sposób korzystania z nieruchomości [...] i [...] (Skarżący) poprzez zezwolenie na: rozbiórkę istniejącej linii 110 kV relacji [...]-[...], podwieszenie napowietrznych przewodów jednotorowej linii elektroenergetycznej 110 kV w pasie technologicznym o pow. 683,80 m2 dla działki nr [...] oraz rozbiórkę istniejącej linii 110 kV relacji [...]-[...], podwieszenie napowietrznych przewodów jednotorowej linii elektroenergetycznej 110 kV w pasie technologicznym o pow. 592,23 m2 dla działki nr [...].

Decyzją z 31 lipca 2019 r. Starosta po rozpoznaniu wniosku Skarżących działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 k.p.a. w związku z art.128 ust. 4, art. 129 ust. 1 i 5 u.g.n. umorzył postępowanie w sprawie odszkodowania za szkody powstałe z tytułu ograniczenia, w drodze decyzji, sposobu korzystania z nieruchomości położonej w [...], oznaczonej w ewidencji gruntów w obrębie G-12, jako działka nr [...] o pow. 0,5060 ha i działka nr [...] o pow. 0,4863 ha.

Starosta ustalił, że 13 lutego 2019 r. zawarta została umowa, w wyniku której [...] sp. z o.o. będąca wykonawcą inwestycji na podstawie umowy zawartej z właścicielem linii, tj. uczestnikiem, zobowiązała się do wypłaty Skarżącym odszkodowania w wysokości 24.833,00 zł. Odszkodowanie objęło zniszczone zasiewy, uprawy i plony oraz wszelkie straty powstałe w ramach prowadzonych prac budowlanych polegających na przebudowie linii WN 110 kV [...]-[...] na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...] w obrębie [...]. Zgodnie z § 2 umowy wysokość odszkodowania została ustalona polubownie za porozumieniem przez właściciela i wykonawcę.

Starosta uznał, że zawarcie porozumienia wyczerpuje możliwość dochodzenia roszczeń w trybie postępowania administracyjnego na podstawie przepisów u.g.n., co uzasadnia umorzenie postępowania administracyjnego w sprawie.

Po rozpoznaniu odwołania Skarżących Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Wskazał, że w myśl art.124 ust. 4 u.g.n. obowiązkiem podmiotu występującego o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości jest przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego, niezwłocznie po założeniu lub przeprowadzeniu ciągów, przewodów i urządzeń objętych decyzją. Jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, wówczas stosuje się przepisy dotyczące odszkodowań. Podjęcie szeroko rozumianych czynności związanych z ustaleniem odszkodowania może nastąpić najwcześniej po zakończeniu prac, na które zezwolono w decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Podkreślił, że umowne uregulowanie kwestii odszkodowania wyklucza możliwość dochodzenia odszkodowania w drodze decyzji administracyjnej (zob. Ł. Matys, Odszkodowanie za ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości. Nieruchomości, 2018, Nr 3). Skoro strony w drodze umowy ustaliły wysokość odszkodowania za wszystkie straty, to w ocenie organu odwoławczego Starosta słusznie ocenił, że wszczęte postępowanie jest bezprzedmiotowe i umorzył je na podstawie art. 105 § 1 k.p.a.

Skarżący wnieśli skargę na powyższą decyzję zarzucając jej naruszenie przepisów postępowania, które miało wypływ na wynik sprawy, tj. :

- art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy decyzji organu I instancji, w sytuacji gdy zapadła ona z naruszeniem przepisów prawa materialnego oraz procesowego, które miały wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. W ocenie skarżących w postępowaniu naruszono:

- art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie i rozpatrzenie całego materiału dowodowego i niepodjęcie kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, a przede wszystkim ustalenia wysokości szkody przez biegłego rzeczoznawcę do spraw rolnictwa i budownictwa,

- art. 77 § 1 k.p.a. polegające na błędnej ocenie zakresu umowy o wypłatę odszkodowania z dnia 13 lutego 2019 r. jako odnoszącej się do wyrównania szkody z tytułu zmniejszenia się wartości nieruchomości,

- art. 129 ust. pkt 1 w zw. z art. 124 ust. 4 u.g.n. poprzez niewykonanie zadania z zakresu administracji rządowej, mimo zaistnienia ku temu przesłanek,

- art. 65 § 2 Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię umowy o wypłatę odszkodowania z dnia 13 lutego 2019 r.,

- art. 128 ust. 4 u.g.n. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieuwzględnieniu spadku wartości nieruchomości w ramach oceny rozmiaru szkody wywołanej decyzją o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości,

- art. 105 § k.p.a. polegającego na niewłaściwym zastosowaniu przepisu i umorzeniu postępowania, mimo niewystąpienia przesłanki bezprzedmiotowości.

Wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie, prezentowaną na etapie odwołania od decyzji organu I instancji.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji.

Uchylając decyzje organów obu instancji sąd wskazał, że stanowisko organów co do bezprzedmiotowości postępowania uznać należało za wadliwie.

Podniósł że źródłem roszczenia Skarżących o zapłatę odszkodowania jest decyzja administracyjna, tj. decyzja Starosty z dnia 25 lipca 2017 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z działki nr [...] i [...]. Co za tym idzie, skoro ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości nastąpiło w trybie postępowania administracyjnego, to również sprawa o naprawienie szkody wynikłej z tego ograniczenia podlegać powinna rozpoznaniu w postępowaniu administracyjnym.

Wyjaśnił, że zasadności powyższego stanowiska upatrywać należy w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami, regulujących zagadnienie odszkodowania za szkody powstałe z tytułu ograniczenia w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości a następnie przywołał brzmienie art. 124 ust. 4 u.g.n. oraz art. 129 ust. 1 i ust. u.g.n. 5, z których w jego ocenie wynika jednoznacznie, że ustalenie wysokości odszkodowania za ograniczenie prawa własności na skutek decyzji administracyjnej powierzono organom administracji.

Jednocześnie Sąd stanął na stanowisku, że gdyby zamiarem ustawodawcy było dopuszczenie możliwości ustalenia wysokości odszkodowania w formie umowy cywilnej, powinien on wyraźnie przewidzieć taką możliwość w przepisach powołanej ustawy, podobnie jak to ma miejsce w innych przypadkach określonych w ustawie o gospodarce nieruchomościami, precyzujących kiedy kwestie w niej uregulowane podlegają rozstrzygnięciu w formie decyzji administracyjnej, a kiedy ustaleniu przez strony w umowie cywilnej. Przykładem może tu być art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami dotyczący ustalenia odszkodowania, w którym wyraźnie przewiduje się, iż odszkodowanie przysługuje w wysokości uzgodnionej między właścicielem a właściwym organem, a jeśli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, na wniosek właściciela odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązującego przy wywłaszczaniu nieruchomości. W tym przypadku, nie ulega zatem wątpliwości, że ustawodawca przewidział możliwość uregulowania kwestii odszkodowania za nieruchomość drogową wolą stron, bez stosowania przewidzianych przepisami prawa reguł odnośnie określenia wysokości odszkodowania.

Jednakże, zdaniem Sądu, brak było podstaw do stosowania powołanej regulacji w drodze analogii w kontrolowanej sprawie. Gdyby bowiem zamiarem ustawodawcy było dopuszczenie takiej możliwości w przypadku odszkodowania za ograniczenie w drodze decyzji sposobu korzystania z nieruchomości, to taką możliwość by przewidział, chociażby przez odwołanie się do uregulowania art. 98 ust. 3 u.g.n. Powyższe przesądza o wadliwości zaprezentowanego przez organy w sprawie stanowiska i zarazem przemawia za zasadnością skargi. Słusznie przy tym Skarżący zauważają, że ustalenie wysokości odszkodowania nastąpiło bez stosownej wyceny poniesionej szkody.

W konsekwencji sąd uznał, że zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia organów w kwestii zasadności umorzenia postępowania były przedwczesne, a co za tym idzie zapadły z naruszeniem art. 105 § 1 k.p.a. w zw. z art.128 ust. 4 oraz art. 129 ust. 1 i 5 u.g.n. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik kontrolowanej sprawy. Stwierdzenia zaś tych naruszeń uzasadniało uwzględnienie skargi poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji w całości.

Wojewoda zaskarżył wyrok Sądu pierwszej instancji w całości zarzucając mu :

I. w trybie art. 174 punkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy poprzez niewłaściwe zastosowanie:

1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 punkt 1 litera c p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że umorzenie postępowania było przedwczesne, że zawarcie porozumienia stron w sprawie wypłaty odszkodowania nie wyklucza dalszego ustalenia odszkodowania w trybie administracyjnym i przedmiotem postępowania administracyjnego powinno być ustalenie wartości poniesionej szkody z udziałem biegłego, podczas gdy umowne ustalenie odszkodowania wyklucza możliwość jego dochodzenia w trybie administracyjnym powodując bezprzedmiotowość postępowania stanowiącą podstawę do umorzenia postępowania, co uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a.

2. art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez pominięcie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku stanowiska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi pozwalającego na wykonanie wyroku, poprzez ogólnikowe stwierdzenie, że organ wyda "odpowiednie rozstrzygnięcie", co sprawia, że nie jest to wskazanie dostatecznie precyzyjne, jak organ ma ustalić wysokość odszkodowania za poniesioną przez skarżących szkodę na podstawie opinii biegłego, przy uwzględnieniu dowodu z umowy stron.

II. W trybie art. 174 punkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego to jest art. 124 ust. 1, 3 i 4, art. 128 ust 4 i art. 129 ust. 1 i 5 u.g.n. poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie do ustalonego stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że pomimo umownego ustalenia odszkodowania pomiędzy stronami postępowania, organ administracji publicznej powinien także w postępowaniu administracyjnym ustalić odszkodowanie odpowiadające wartości poniesionej szkody, podczas gdy prawidłowe ich zastosowanie uzasadnia oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. w związku z ustaleniem odszkodowania między stronami w drodze umowy wyłączającym ponowne/uzupełniające ustalenie odszkodowania w postępowaniu administracyjnym na podstawie decyzji administracyjnej.

Wojewoda wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa według norm przepisanych.

Skargę kasacyjną od wyroku sądu pierwszej instancji wniósł również uczestnik postępowania zaskarżając go w całości i podnosząc zarzut naruszenia:

a) przepisów postępowania, tj. art. 145 § I pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art, 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez dokonanie błędnych ustaleń faktycznych i przyjęcie, wbrew faktom wynikającym z dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, iż Strony nie uzgodniły i nie były uprawnione do uzgodnienia kwestii sposobu naprawienia szkody w związku z wydaniem decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, jak również iż do ustalenia wysokości odszkodowania niezbędny jest operat sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego, a w konsekwencji uznanie, iż pomimo zawarcia przez Strony porozumienia j w jego konsekwencji wypłaty odszkodowania, zasadne i konieczne jest wydanie przez Starostę decyzji ustalającej wysokość odszkodowania, a co za tym idzie uchylenie decyzji Wojewody i poprzedzającej ją decyzji Starosty, z czego wynika iż naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy;

b) przepisów prawa materialnego, tj, art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w zw. z art. 129 ust. 5 w zw. z art. 124 ust. 4 i art. 130 ust. 2 u.g.n., przez błędną wykładnię polegającą na tym, iż zdaniem Sądu i instancji powołane przepisy prawa uniemożliwiają ustalenie wysokości odszkodowania w sposób polubowny przez Strony i pomimo zawarcia porozumienia w tym przedmiocie konieczne jest przeprowadzenie przez Starostę postępowania i ustalenie wysokości odszkodowania w decyzji, a ponadto ustalenie wysokości odszkodowania musi nastąpić na podstawie operatu sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego.

Uczestnik wniósł o uchylenie wyroki i oddalenie skargi ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania.

W obu skargach kasacyjnych zrzeczono się przeprowadzenia rozprawy.

Odpowiedzi na skargi kasacyjne nie zostały wniesione.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.

W obu skargach kasacyjnych poniesione zostały zarzuty naruszenia przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego. Charakter sprawy wymaga jednak odniesienia się w pierwszej kolejności do zarzutów naruszenia prawa materialnego.

Istota zarzutów naruszenia prawa materialnego sprowadza się do stwierdzenia, że możliwe jest ustalenie w drodze cywilnoprawnej wysokości odszkodowania za szkody powstałe na skutek zdarzeń o których mowa w art. 124 u.g.n..

W obu skargach kasacyjnych zwrócono uwagę na brzmienie art. 124 ust. 4 u.g.n. zgodnie z którym na podmiocie występującym o zezwolenie na dokonanie czynności o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego. Dopiero jeżeli przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego jest niemożliwe albo powoduje nadmierne trudności lub koszty, stosuje się odpowiednio art. 128 ust. 4 u.g.n.

Oznacza to zatem, że nawet w razie wydania decyzji zezwalającej na ograniczenie korzystania z nieruchomości, pierwszą, preferowaną przez ustawodawcę drogą do przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, to jest naprawienia ewentualnie powstałych w niej szkód, jest działanie podmiotu, który uzyskał zezwolenie na podstawie decyzji administracyjnej. Dopiero niemożność naprawienia szkody w ten sposób wiąże się z możliwością zastosowania art. 128 ust. 4 u.g.n. w związku z art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n., to jest z ustaleniem odszkodowania przez organ na drodze administracyjnej.

W ustawie o gospodarce nieruchomościami nie zostało sprecyzowane w jaki sposób ma zostać dokonane przywrócenie nieruchomości do stanu poprzedniego. Ustawodawca pozostawił zatem właścicielowi oraz podmiotowi realizującemu zasadnie publiczne swobodę co do ustalenia zakresu czynności jakie powinny zostać podjęte celem usunięcia skutków prac opisanych w art. 124 ust. 1 u.g.n. Brak jest podstaw, by pojęcie doprowadzenia nieruchomości do stanu poprzedniego traktować literalnie, jako fizyczne usunięcie zmian powstałych na nieruchomości. Pojęcie to obejmować może również ustalenie i wypłatę odszkodowania.

Słusznie w obu skargach kasacyjnych zwrócono uwagę na art. 129 ust. 5 u.g.n. w którym przewidziano, że decyzja ustalająca wysokość odszkodowania wydawana jest na wniosek podmiotu realizującego cel publiczny lub właściciela wywłaszczonej nieruchomości. Wydanie decyzji odszkodowawczej nie jest zatem obligatoryjne, podobnie jak nie jest ani obligatoryjne, ani nawet możliwe ustalenie wysokości odszkodowania już w decyzji zezwalającej na ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości.

Rację ma Sąd pierwszej instancji wskazując, że możliwość ustalenia wysokości odszkodowania na drodze porozumienia stron została przewidziana wprost w ustawie o gospodarce nieruchomości w art. 98 ust. 3 u.g.n. Analogicznego sformułowania nie ma zaś w przepisach regulujących ustalenie odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości. Jednak z przywołanych w skargach kasacyjnych przepisów art. 124 ust. 4 w związku z art. 128 ust. 4 i art. 129 ust. 5 pkt 2 u.g.n. można wyprowadzić wniosek o dopuszczalności zawarcia porozumienia pomiędzy właścicielem nieruchomości a podmiotem wykonującym zadania publiczne, regulującego wysokość odszkodowania należnego w związku z ograniczeniem sposobu korzystania z nieruchomości. Przyjęcie takiej możliwości przyspieszyć może niejednokrotnie naprawienie szkód poniesionych przez właścicieli nieruchomości jak również ograniczyć związane z ustaleniem takiego odszkodowania koszty. W razie dokonywania ustaleń w drodze porozumienia stron nie zachodzi w szczególności konieczność sporządzania wyceny przez biegłego.

Ustalenie odszkodowania pomiędzy stronami w trybie cywilnoprawnym oznacza, że ewentualne spory wynikające z jego zawarcia i wykonania winny być rozpoznawane przez sąd cywilny. Dopiero w razie skutecznego uchylenia się przez strony od skutków prawnych oświadczeń o zawarciu porozumienia lub też dopiero w razie stwierdzenia nieważności umowy otwierać się będzie dla właściciela nieruchomości lub podmiotu wykonującego zadania publiczne możliwość żądania wydania decyzji administracyjnej ustalającej wysokość odszkodowania.

Zatem podniesione w skargach kasacyjnych zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego uznać należało za zasadne.

W świetle powyższych rozważań za zasadny należało uznać podniesiony w skardze kasacyjnej Wojewody zarzut naruszenia przepisów postępowania to jest art. 1. art. 3 § 1 i art. 145 § 1 punkt 1 litera c p.p.s.a. w związku z art. 105 § 1 k.p.a. Wbrew stanowisku Sądu pierwszej instancji organy prawidłowo przyjęły, że istnienie w obrocie prawnym porozumienia regulującego wysokość odszkodowania powoduje bezprzedmiotowość postępowania o jego ustalenie na drodze administracyjnej.

Sposób sformułowania przez Wojewodę zarzutu naruszenia art. art. 141 § 4 p.p.s.a. wskazuje, że organ kwestionuje nie tyle brak zgodności uzasadnienia z wymogami wynikającymi z przywołanego przepisu p.p.s.a. ile podkreśla wadliwość stanowiska uznającego, że pomimo ustalenia wysokości odszkodowania w drodze porozumienia, organ zobligowany jest do wydania decyzji administracyjnej ustalającej wysokość odszkodowania.

Sąd kasacyjny zwraca w tym miejscu uwagę, że w niniejszej sprawie zawarta została 13 lutego 2019 r. pomiędzy właścicielami nieruchomości wykonawcą prac umowa o wypłatę odszkodowania W § 1 umowy ustalono wysokość odszkodowania za zniszczone zasiewy, uprawy i plonów oraz wszelkie straty powstałe w ramach prowadzonych prac budowlanych polegających na przebudowie linii. W § 2 wskazano na polubowny sposób określenia odszkodowania. Dodatkowo w § 3 wskazano, że odszkodowanie wypłacone na podstawie umowy stanowi zaspokojenie roszczeń właściciela wobec Wykonawcy i Inwestora to jest uczestnika postępowania, związkach z realizacją inwestycji obejmujących szkody w pożytkach i uprawach wraz z infrastrukturą w melioracją i nawodnieniem.

We wniosku o wydanie decyzji Skarżący wskazywali natomiast, że ustalona kwota odszkodowania (która jak wynika z akt sprawy została również wypłacona) nie uwzględnia odszkodowania z tytuł nieosiągnięcia przez właściciela dochodów w związku ze zniszczeniem długoletniej plantacji i nie uwzględnia tobniżenia wartości nieruchomości. Uczestnik podkreślał natomiast, że sporządził dokumentację fotograficzną szkód, oraz wypłacił odszkodowanie zgodnie z umową.

Oznacza to, że pomiędzy Skarżącymi a uczestnikiem zaistniał spór, co do zakresu umowy i jej wykonania. Rozstrzygnięcie takiego sporu wykracza poza kompetencje organu administracji. Rację ma również Wojewoda, że w takiej sytuacji, przyjęcie, że organy zobowiązane są do ustalenia odszkodowania w drodze decyzji wiąże się z kwestią rozliczenia kwot wypłaconych na podstawie wcześniej zawartej umowy a co więcej, wiąże się również z problemem jaki zakres odszkodowania ma ustać ustalony w decyzji. Odpowiedzi na te pytania brak we wskazaniach Sadu pierwszej instancji co do dalszego sposobu procedowania przez organ.

Podniesione w skardze kasacyjnej uczestnika zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 145 § I pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art, 7 w zw. z art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. zmierzają do zakwestionowania przyjętej przez Sąd pierwszej instancji wykładni przepisów prawa materialnego w zakresie dopuszczalności ustalenia kwoty odszkodowania na drodze porozumienia. Do zarzutu tego odniesiono się powyżej.

Wobec powyższego uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art.151 uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. zasądzając solidarnie od Skarżących na rzecz Organ oraz uczestnika zwrot poniesionych przez nich kosztów postępowania kasacyjnego na które składały się kwoty wynagrodzenia pełnomocników oraz wpisy od skarg kasacyjnych.

W niniejszej sprawie pełnomocnicy skarżących kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekli się rozprawy, a skarżący w ustawowym terminie nie zawnioskowali o jej przeprowadzenie, stąd też rozpoznanie skarg kasacyjnych nastąpiło na posiedzeniu niejawnym.