Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jarosław Trelka, Sędziowie sędzia WSA Matylda Arnold-Rogiewicz (sprawozdawca), sędzia WSA Maciej Kurasz, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 maja 2019 r. sprawy ze skargi K. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany sposobu zabezpieczenia oddala skargę.

Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez K. sp. z o.o. z siedzibą w W. (dalej "Skarżąca", "Spółka") jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. w przedmiocie odmowy zmiany sposobu zabezpieczenia.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy:

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wszczął postępowanie zabezpieczające wobec majątku Skarżącej na podstawie własnego zarządzenia zabezpieczenia z dnia 5 października 2016 r., obejmującego przyszłe zobowiązanie podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r., w kwocie należności głównej 311.712,00 zł plus należne odsetki w kwocie 41.675,00 zł.

Zawiadomieniem z dnia 14 października 2016 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. Przedmiotowe zawiadomienie doręczono dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 17 października 2016 r., natomiast zobowiązanej Spółce wraz z odpisem ww. zarządzenia zabezpieczenia w dniu 3 listopada 2016 r.

Pismem z dnia 26 stycznia 2017 r. dłużnik zajętej wierzytelności poinformował organ egzekucyjny, iż zabezpieczenie zostało przyjęte do realizacji, na dzień sporządzenia pisma przez dłużnika na rachunkach Spółki zabezpieczone zostały środki w kwocie 150,01 zł. Równocześnie Bank poinformował, iż w ciężar rachunku będzie pobierał opłaty za jego prowadzenie.

Pismem z dnia 5 lutego 2018 r., Skarżąca wystąpiła, na podstawie art. 157a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2017 r. poz. 1201 ze zm. - dalej: "u.p.e.a.") z wnioskiem o zmianę sposobu zabezpieczenia poprzez przyjęcie pod zabezpieczenie pojazdu - samochodu ciężarowego [...] nr rej. [...], rok produkcji 2002 i zwolnienie spod zabezpieczenia rachunku bankowego Spółki prowadzonego przez Bank [...] S.A., zajętego zawiadomieniem z dnia 14 października 2016 r. w ramach postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 5 października 2016 r.

Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W., pismem z dnia 20 lutego 2018 r., wezwał Spółkę do uzupełnienia wniosku z dnia 5 lutego 2018 r. poprzez:

a) przekazanie informacji w zakresie, czy Spółka posiada inne rachunki bankowe oprócz rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] S.A.;

b) przedstawienie historii wszystkich rachunków bankowych za okres ostatnich 3 miesięcy;

c) wskazanie jakie inne prawa majątkowe posiada Spółka, tj. ruchomości, nieruchomości, akcje, obligacje, itp.;

d) określenie przybliżonej wartości rynkowej samochodu ciężarowego [...] nr rej. [...] z 2002 r. oraz miejsca postoju/garażowania pojazdu, a także wskazanie, czy pojazd jest obciążony na rzecz osób trzecich, np. zastawem;

e) wskazanie obecnych kontrahentów Spółki, z którymi prowadzona jest współpraca gospodarcza.

Pismem z dnia 7 marca 2018 r., w odpowiedzi na ww. wezwanie, Spółka udzieliła informacji, iż nie posiada innych ruchomości, nieruchomości, akcji, obligacji itp., które mogłyby stanowić przedmiot zabezpieczenia. Ponadto według oświadczenia Skarżącej wartość rynkowa przedmiotowego samochodu ciężarowego oscyluje w granicach 150.000,00 zł. Do przedmiotowego pisma załączona została historia rachunku bankowego prowadzonego przez Bank [...] S.A. na rzecz Spółki za okres od 1 grudnia 2017 r. do 28 lutego 2018 r., z której wynika, iż łączne saldo na rachunkach bankowych Spółki na dzień 28 lutego 2018 r. wynosi 11.974.97 zł. W przedmiotowym piśmie jednak nie zostało wskazane miejsce przechowywania samochodu ciężarowego [...] nr rej. [...] z 2002 r. oraz Spółka nie udzieliła informacji w zakresie czy ww. pojazd jest obciążony prawami na rzecz osób trzecich, jak również Spółka nie wskazała swoich obecnych kontrahentów, z którymi prowadzi współpracę gospodarczą.

Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2018 r., Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. odmówił zmiany sposobu zabezpieczenia dokonanego na podstawie zarządzenia zabezpieczenia z dnia 5 października 2016 r.

Pismem z dnia 8 maja 2018 r., Skarżąca wniosła w ustawowym terminie zażalenie na postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia 9 kwietnia 2018 r.

Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2018 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. z dnia 9 kwietnia 2018 r.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, iż odnosząc się do podstawowego celu postępowania zabezpieczającego - którym jest ochrona przyszłych interesów wierzyciela - zmiana sposobu zabezpieczenia zgodnie z wolą wnioskodawcy zagraża temu interesowi, bowiem obecny przedmiot zabezpieczenia, tj. blokada wierzytelności na rachunkach bankowych Spółki, stanowi bezpieczniejszy z punktu widzenia budżetu państwa środek zabezpieczający. W ocenie organu egzekucyjnego zaproponowany przez Spółkę majątek w postaci samochodu ciężarowego nie zabezpieczy w pełni interesu wierzyciela. Organ egzekucyjny wskazał przy tym, iż w rozpatrywanej sprawie na rachunku bankowym Spółki zabezpieczono około 11 tys. zł., co stanowi w przybliżeniu 3% kwoty wynikającej z zarządzenia zabezpieczenia, natomiast rynkowa wartość majątku ruchomego w postaci samochodu ciężarowego [...] z 2002 r. według zestawień INFO-EKSPERT oscyluje w granicach od 23.150,00 zł do 27.850,00 zł. Równocześnie Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W. wskazał, iż Spółka określiła wartość przedmiotowego pojazdu na kwotę 150.000,00 zł., jednak nie poparła tego twierdzenia żadnym materiałem dowodowym np. polisą ubezpieczeniową pojazdu, a w sytuacji, w której Spółka nie wskazała miejsca postoju ww. pojazdu, organ egzekucyjny nie ma możliwości oceny stanu pojazdu. Spółka nie wskazała również czy przedmiotowy pojazd jest obciążony prawami na rzecz osób trzecich. Z kolei przystąpienie do zajęcia, wyceny i sprzedaży wskazanej ruchomości wiązałoby się z koniecznością poniesienia wydatków, które w ostatecznym rozrachunku zmniejszyłyby kwotę dokonanego zabezpieczenia. Ponadto organ egzekucyjny zauważył, iż przedmiotowy pojazd w związku z jego eksploatacją z roku na rok traci na swej wartości. Wobec powyższego, w ocenie Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego W. Skarżąca nie wykazała argumentów pozwalających na przychylenie się do jej wniosku, nie wskazała również alternatywnego majątku, na którym można by dokonać zabezpieczenia, bez szkody dla Skarbu Państwa oraz Spółki.

Równocześnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w W. zauważył, iż jak wynika za akt sprawy, Spółka pomimo kolejnego wystosowanego przez organ egzekucyjny wezwania z dnia 6 kwietnia 2018 r. do wskazania miejsca postoju/garażowania samochodu ciężarowego [...] nr rej. [...] z 2002 r., nie udzieliła organowi odpowiedzi w tym zakresie. Zatem w ocenie organu nadzoru słusznie zauważył Naczelnik [...] Urzędu Skarbowego W., iż w tej sytuacji organ egzekucyjny nie ma możliwości oceny stanu pojazdu, co w konsekwencji powoduje brak możliwości ustalenia rzeczywistej wartości ww. pojazdu.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:

1) art. 157a u.p.e.a. poprzez niezasadną odmowę zwolnienia rachunku bankowego w Banku [...] S.A., mimo wykazania ważnego interesu Spółki oraz wskazania składników majątkowych, na których można ustanowić zastaw skarbowy, co zabezpieczyłoby interes Skarbu Państwa;

2) art. 7, art. 8 § 1, art. 77, art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r.

Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm. - dalej: "k.p.a.") w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na uznaniu, iż Spółka nie wykazała ważnego interesu w zwolnieniu rachunku bankowego;

3) art. 77 § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a. poprzez błędne uznanie, iż Spółka nie będzie w stanie uregulować należności publicznoprawnych;

4) art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a. poprzez zaniechanie podjęcia działań niezbędnych do załatwienia sprawy w sposób uwzględniający słuszny interes obywateli oraz budzący zaufanie obywateli do organów administracji publicznej, co doprowadziło do wadliwego uznania, iż na tle niniejszej sprawy zmiana środka zabezpieczającego nie zapewni realizacji celu postępowania zabezpieczającego.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy wskazać, że złożona w niniejszej sprawie skarga została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do obowiązującego, od dnia 15 sierpnia 2015 r., nowego brzmienia przepisu art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm. - dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy stronie zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Z art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Powyższa kontrola dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego aktu administracyjnego, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd badając legalność zaskarżonego aktu nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z dnia [...] czerwca 2018 r. w sprawie odmowy zmiany sposobu zabezpieczenia.

Stosownie do art. 157a u.p.e.a. organ egzekucyjny może w każdym czasie uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia.

Ustawa nie precyzuje przesłanek, którymi należy się kierować wydając postanowienie w takim przedmiocie. Przyjmuje się, że wobec braku takiej regulacji należy się kierować zasadami ogólnymi postępowania wyrażonymi w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Kodeksie postępowania administracyjnego oraz celami, które realizuje postępowanie zabezpieczające.

Użycie przez ustawodawcę zwrotu "może" (uchylić lub zmienić sposób lub zakres zabezpieczenia) oznacza, że organ działa w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zatem sposób rozstrzygnięcia pozostawiono całkowicie w gestii organu. Ustawodawca w przywołanym art. 157a u.p.e.a. nie sformułował żadnych uwarunkowań ani kryteriów, których wystąpienie może prowadzić do uchylenia lub zmiany sposobu zabezpieczenia. Tym samym do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy, przy czym przed rozstrzygnięciem organ zobowiązany jest do dokładnego i wnikliwego rozpatrzenia stanu faktycznego sprawy oraz podnoszonych przez wnioskodawcę argumentów.

Sądowa kontrola rozstrzygnięć wydawanych w trybie art. 157a u.p.e.a. sprowadza się tym samym do badania, czy wydanie postanowienia zostało poprzedzone prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem. Jeśli postanowienie to zostało wydane z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy, podlega ono uchyleniu na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. O tego rodzaju naruszeniach prawa można by mówić, gdyby organ dokonując oceny sprawy pominął istotne dla niej dokumenty lub okoliczności faktyczne, dokonał oceny dokumentów i okoliczności wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego, a także gdyby pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, czy też pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy. Kontrola legalności postanowień wydanych w ramach uznania administracyjnego sprowadza się zatem do badania, czy w procesie dochodzenia do tegoż rozstrzygnięcia organ podatkowy uwzględnił całokształt okoliczności faktycznych mających uzasadniać uchylenie lub zmianę sposobu lub zakresu zabezpieczenia oraz czy w ramach swego uznania nie naruszył zasady swobodnej oceny dowodów. Należy podkreślić, że negatywne rozstrzygniecie wniosku powinno być szczególnie przekonująco i jasno uzasadnione, zarówno jeśli chodzi o rzetelne ustalenie faktów, jak i odnośnie wykładni mających zastosowanie przepisów prawa, tak aby nie było wątpliwości, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Należy również wskazać na stricte formalny i wykonawczy charakter postępowania zabezpieczającego, którego podstawowym celem jest ochrona przyszłych interesów wierzyciela. Postępowanie to nie prowadzi bowiem do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, lecz jedynie stwarza gwarancje, że w przyszłości dojdzie do jego wykonania. Stosując zatem środki zabezpieczające z jak najmniejszym obciążeniem dla zobowiązanego, organ powinien mieć na względzie cel ustanowionego zabezpieczenia, jakim jest zachowanie należących do zobowiązanego aktywów majątkowych dla ewentualnej przyszłej egzekucji należności.

W ocenie Sądu, treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia bezspornie dowodzi, że materiał dowodowy został oceniony pod kątem zasadności zmiany sposobu zabezpieczenia w odniesieniu do skuteczności i szybkości przeprowadzenia przyszłej egzekucji w sytuacji, gdy skarżący nie wykona dobrowolnie ciążących na niej zobowiązań podatkowych.

Skarżąca wnosząc o zmianę sposobu zabezpieczenia zaproponowała uchylenie zajęcia wierzytelności z rachunków bankowych w zamian za dokonanie zajęcia zabezpieczającego ruchomości w postaci samochodu ciężarowego marki [...], którego wartość rynkowa według oświadczenia Spółki oscylowała wówczas w granicach 150.000,00 zł.

W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, utrzymując w mocy postanowienie organu pierwszej instancji o odmowie zmiany sposobu zabezpieczenia, nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Odmawiając zmiany sposobu zabezpieczenia w żądanym przez stronę zakresie stwierdził, iż w sprawie nie zachodzą ku temu przesłanki. Organ zaakcentował, że Spółka nie wskazała miejsca przechowywania ww. pojazdu oraz nie udzieliła informacji czy jest on obciążony prawami na rzecz osób trzecich. Ponadto organ wskazał, że rynkowa wartość majątku ruchomego w postaci samochodu ciężarowego [...] z 2002 roku według zestawień INFO-EKSPERT oscyluje w granicach od 23.150,00 zł. do 27.850,00 zł.

W kontekście powyższych okoliczności należy przyznać rację organowi egzekucyjnemu, że zmiana sposobu zabezpieczenia zgodnie z wolą wnioskodawcy mogłaby zagrozić przyszłym interesom wierzyciela, bowiem obecny przedmiot zabezpieczenia, tj. blokada wierzytelności na rachunkach bankowych Spółki, stanowi bezpieczniejszy z punktu widzenia budżetu państwa środek zabezpieczający. Nie ulega wątpliwości, że zaproponowany przez Spółkę majątek w postaci samochodu ciężarowego nie zabezpieczy w pełni interesu wierzyciela. Zobowiązanie podatkowe Spółki w podatku od towarów i usług za IV kwartał 2014 r. wynosi 311.712,00 zł plus należne odsetki w kwocie 41.675,00 zł, co daje łącznie kwotę 353,387 zł. Spółka określiła wartość samochodu ciężarowego [...] na kwotę 150.000,00 zł, jednak nie poparła tego żadnym dowodem, wobec czego nie można uznać tego oświadczenia za wiarygodne. Ponadto Skarżąca nie wskazała miejsca postoju ww. pojazdu, co powoduje, że organ egzekucyjny nie ma możliwości oceny jego stanu i ustalenia jego wartości. Spółka nie udzieliła również informacji czy przedmiotowy pojazd jest obciążony prawami na rzecz osób trzecich. Negatywne konsekwencje w zakresie niewykonania wezwania organu mogą obciążać tylko stronę, a organ nie mógł oprzeć się w tym zakresie jedynie na oświadczeniu złożonym przez Skarżącą.

Organ wskazał także na fakt, że przystąpienie do zajęcia, wyceny i sprzedaży wskazanej ruchomości wiązałoby się z koniecznością poniesienia wydatków, które w ostatecznym rozrachunku zmniejszyłyby kwotę dokonanego zabezpieczenia, co zdaniem organu nadzoru, w sytuacji braku możliwości realnej oceny wartości przedmiotowego pojazdu oraz faktu, iż przyszła egzekucja wierzytelności z rachunku bankowego nie jest obciążona dodatkowymi wydatkami po stronie organu egzekucyjnego, powoduje, iż zabezpieczenie w postaci zajęcia zabezpieczającego wierzytelności z rachunku bankowego jest z punktu widzenia wierzyciela lepszym środkiem do ochrony jego przyszłych interesów niż zajęcie zabezpieczające ruchomości w postaci wskazanego samochodu ciężarowego. Jest to, zdaniem Sądu, twierdzenie prawidłowe, znajdujące oparcie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Jak już wcześniej wskazano, to na Skarżącej spoczywał obowiązek wykazania możliwości zaspokojenia wierzytelności z ruchomości w postaci samochodu marki [...]. Nie sposób zatem podzielić poglądu Skarżącej, że ustanowienie zastawu skarbowego na samochodzie [...] zabezpieczyłoby interes Skarbu Państwa bez konieczności utrzymania zabezpieczenia na rachunku bankowym spółki.

Skarżąca kwestionuje również zabezpieczenie wierzytelności z rachunku bankowego podnosząc, iż utrudnia jej to prowadzenie działalności i ma negatywny wpływ na funkcjonowanie na rynku przedsiębiorców, bowiem nie może ona korzystać ze środków zgromadzonych na rachunku, które mogłyby być przeznaczone na zakup towarów niezbędnych do dalszego prowadzenia przedsiębiorstwa bądź zapłatę należności związanych z działalnością gospodarczą. W tym miejscu wskazać należy, iż celem zabezpieczenia jest zagwarantowanie wyegzekwowania kwoty zobowiązania, które w tym wypadku, zgodnie decyzją o zabezpieczeniu wynosi 311.712,00 zł plus należne odsetki w kwocie 41.675,00 zł.

Odnosząc się zatem do ww. twierdzeń Skarżącej, organ odwoławczy prawidłowo wskazał, iż ustawa egzekucyjna nie pozbawia strony możliwości regulowania bieżących zobowiązań z zajętego rachunku bankowego. Trafnie wskazano, że w okresie zabezpieczenia mogą być dokonywane za zgodą organu egzekucyjnego wypłaty z zajętego w celu zabezpieczenia rachunku bankowego po przedstawieniu przez Spółkę wiarygodnych dokumentów świadczących o konieczności poniesienia tych wydatków dla wykonywania działalności gospodarczej (art. 166a u.p.e.a.).

Wobec powyższego zarzuty naruszenia art. 157a u.p.e.a. i art. 77 § 1 w zw. z art. 8 § 1 k.p.a., art. 7, art. 8 § 1, art. 77 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. Sąd uznał za niezasadne.

Sąd nie stwierdził również naruszenia przepisów art. 6, art. 7, art. 8 k.p.a., bowiem organ w sposób wyczerpujący uzasadnił swoją decyzję, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy nie naruszając zaufania niezbędnego organowi władzy publicznej wobec Skarżącej, jak również prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego dokonując właściwej subsumpcji. Oceniając materiał dowodowy organ wziął pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy, odniósł się także do zarzutów zawartych w odwołaniu.

W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonego postanowienia, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.