Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski Protokolant: st. asystent sędziego Łukasz Mazur po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2017 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. C. i A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Go 767/14 w sprawie ze skargi T. C. i A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu podziału nieruchomości oddala skargę kasacyjną.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 15 stycznia 2015 r., sygn. akt II SA/Go 767/14 oddalił skargę T. C. i A. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji.

Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:

Decyzją z dnia [...] października 1988 r. nr [...] Prezydent Miasta Gorzowa Wielkopolskiego, działając m.in. na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz. U. Nr 22, poz. 99) zatwierdził projekt podziału nieruchomości oznaczonej numerem ewidencyjnym 338 obręb [...] W., stanowiącej własność małżonków A. i K. P., dla której Sąd Rejonowy w Gorzowie Wlkp. prowadził księgę wieczystą KW nr [...] – na działki nr 338/1 i 338/2. Decyzja ta została wydana zgodnie planem realizacyjnym zatwierdzonym wcześniejszą decyzją z dnia [...] maja 1988 r. nr [...], na wykonanie drogi i przebudowy istniejącej linii napowietrznej na ul. Wopistów w Gorzowie Wlkp., na podstawie planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego miasta Gorzowa Wlkp., zatwierdzonego uchwałą Miejskiej Rady Narodowej Nr XVII/87/86 z dnia 29 grudnia 1986 r. Ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wynika, że decyzję Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. z dnia [...] października 1988 r. doręczono K. P. w dniu 7 października 1988 r.

Na podstawie umowy sprzedaży zawartej w dniu 2 grudnia 1988 r. w formie aktu notarialnego Rep. A nr [...], własność nieruchomości położonej w Gorzowie Wlkp. – W., dla której prowadzona była księga wieczysta KW nr [...], nabyli T. i A. C. Jako zbywcy wystąpili A. P., B. P., M. P., A. P., J. P. oraz M., J. i M. B., którzy legitymowali się prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 kwietnia 1988 r., I 2Ns 227/88 o stwierdzeniu nabycia spadku po K. P., zmarłym dnia 23 czerwca 1986r.

Pismami z dnia 16 i 23 czerwca 2011 r. T. i A. C. zakwestionowali m.in. prawidłowość powyższej decyzji oraz prawidłowość jej doręczenia wskazując m.in., że nie mogła ona zostać doręczona K. P. we wskazanej wyżej dacie, gdyż zmarł on w dniu 23 czerwca 1986 r. Nadto podali, że w dniu 2 grudnia 1988 r. nabyli na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego własność działki nr 338, przy czym zarówno z tego aktu notarialnego jak i ze sporządzonego na podstawie rejestru gruntu dokumentu nr KS rob. [...], że działka nr 338 nie została podzielona. Została ona nabyta od dziewięciu współwłaścicieli ustalonych na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Gorzowie Wlkp. o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 29 kwietnia 1988 r., sygn. akt I 2Ns 227/88. Wskazano, że decyzja o podziale działki nr 338 z dnia 3 października 1988 r. byłaby skuteczna wówczas, gdyby została doręczona wszystkim współwłaścicielom.

Pisma T. i A. C. zostały zakwalifikowane przez Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 1988r. nr [...] i przekazane do rozpoznania Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu w Gorzowie Wlkp. Jednak pismem z dnia 5 stycznia 2012 r. T. i A. C. poinformowali Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że nie składali i nie składają wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. z dnia [...] października 1988 r.

W tej sytuacji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. w dniu 24 czerwca 2013 r. wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. z dnia [...] października 1988 r., zawiadamiając o tym fakcie, jak również o treści art. 10 § 1 K.p.a., T. i A. C. jako strony tego postępowania.

Decyzją z dnia [...] lipca 2013 r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. – na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdziło nieważność decyzji Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. z dnia [...] października 1988 r.

Organ wskazał, że stronami tej decyzji byli A. i K. P., tymczasem jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 kwietnia 1988 r. K. P. zmarł w dniu 23 czerwca 1986 r. Oznacza to, że przedmiotowa decyzja została skierowana do osoby zmarłej, zaś jak wynika z orzecznictwa sądowego, osoba zmarła nie może być stroną w sprawie administracyjnej.

Od powyższej decyzji T. i A. C. złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy.

Decyzją z dnia [...] sierpnia 2014 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gorzowie Wlkp. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego T. i A. C. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając naruszenie przepisów art. 145 w zw. z art. 146 § 1, art. 155 oraz art. 156 § 1, art. 73 § 1 k.p.a., a także przepisów regulujących wszczęcie postępowania z urzędu.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że naruszenia przepisów postępowania uzasadniające wznowienie postępowania nie mogą być podstawą stwierdzenia nieważności decyzji, uchylenie decyzji z dnia 3 października 1988 r. jest niemożliwe z powodu upływu terminów wskazanych w art. 146 § 1 k.p.a., zaś decyzja ta została skutecznie doręczona. Poniesiono, że uchylenie decyzji ostatecznej bez zgody strony, która na jej mocy nabyła prawo, zatem wbrew zasadzie wynikającej z art. 155 k.p.a. stanowi rażące naruszenie prawa. Skarżący nie wnosili również o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 3 października 1988 r. Podnieśli, że decyzja ostateczna o podziale nieruchomości z dnia 3 października 1988 r. nie nakłada obowiązków na małżonków K. i A. P., nie rodzi praw do terenu, jak również nie narusza prawa własności, gdyż właścicielami nabytej nieruchomości są nadal skarżący.

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 stycznia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim oddalił skargę wskazując, że w orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się, iż jednym z przypadków wydania decyzji z rażącym naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. jest skierowanie decyzji do osoby zmarłej. Wobec tego Sąd I instancji za prawidłową i zgodną z prawem uznał zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego.

Odnosząc się do zawartych w skardze zarzutów naruszenia przepisów art. 145 w zw. z art. 146 § 1 oraz art. 155 k.p.a. Sąd wskazał, że tryby te nie zostały zastosowane w niniejszej sprawie w odniesieniu do decyzji Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. z 3 października 1988 r., stąd też Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie mogło naruszyć tych przepisów. Brak jest też – w ocenie Sądu – podstaw do uznania, że Kolegium naruszyło art. 73 § 1 k.p.a. Zdaniem Sądu nie było przeszkód, aby skarżący przed wydaniem decyzji przez Kolegium zapoznali się w siedzibie tego organu z całym zgromadzonym materiałem dowodowym sprawy.

W ocenie Sądu I instancji niezasadny jest także zarzut wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. pomimo braku stosownego wniosku skarżących. Sąd przyznał, że skarżący wprawdzie nie wnosili o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. z dnia [...] października 1988 r., to jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze po powzięciu informacji o skierowaniu jej do osoby zmarłej wszczęło z urzędu postępowanie zmierzające do wyeliminowania jej z obrotu prawnego jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Było do tego uprawnione w świetle treści art. 157 § 2 k.p.a.

Odnośnie zawartego w skardze wskazania, że poza K. P. decyzja Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. z dnia [...] października 1988 r. została skierowana również do A. P., która wówczas żyła i odebrała tę decyzję, Sąd zwrócił uwagę, że zgodnie ze znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 kwietnia 1988 r., I 2Ns 227/88 spadek po K. P. nabyła nie tylko małżonka A. P., ale również jego dzieci B. P., M. P., A. P., J. P. oraz wnuki M., J. i M. B. Osoby te, za wyjątkiem A. P. nie zostały uznane przez Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. za strony postępowania zakończonego decyzją z dnia [...] października 1988 r. Krąg stron tego postępowania został zatem ustalony w sposób całkowicie błędny.

Odnosząc się do stwierdzenia, że decyzja Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. z dnia 3 października 1988 r. nie narusza prawa własności, gdyż właścicielami nabytej i podzielonej nieruchomości są nadal skarżący T. i A. C. Sąd zwrócił uwagę, że skutkiem zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, eliminującej z obrotu prawnego decyzję o podziale działki nr 338 jest powrót do stanu sprzed podziału. To z kolei skutkuje uznaniem, że spadkobiercy K. P., sprzedając w dniu 2 grudnia 1988 r. T. i A. C. działkę nr 338 obręb [...] – W. w Gorzowie Wlkp., byli uprawnieni do rozporządzenia całością tej działki. Brak jest zatem jakichkolwiek podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego kwestionuje prawo własności skarżących do działki nr 338 – przy zastrzeżeniu, że przedmiotem zawartej w dniu 2 grudnia 1988 r. umowy sprzedaży była działka nr 338 co do opisu i powierzchni odpowiadająca opisowi i powierzchni tej działki według stanu sprzed daty wyeliminowanej z obrotu prawnego decyzji z dnia [...] października 1988 r.

Ponadto Sąd wskazał, że z akt administracyjnych sprawy nie wynika, aby po dniu wydania decyzji w przedmiocie podziału nieruchomości nastąpiła zmiana właściciela całości lub części nieruchomości składającej się z działek gruntu o numerach 338/1 i 338/2 (poza wskazaną na wstępie umową sprzedaży z dnia 2 grudnia 1988 r.), co mogłoby się wiązać z kwestią nieodwracalności skutków prawnych i stanowić tym samym przeszkodę do stwierdzenia nieważności decyzji w rozumieniu art. 156 § 2 k.p.a. Powyższe potwierdził również skarżący na rozprawie w dniu 15 stycznia 2015 r.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wnieśli skarżący, reprezentowani przez radcę prawnego, zaskarżając wyrok w całości. Wniesiono o stwierdzenie nieważności postępowania, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, bądź uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi, przyznanie kosztów postępowania, w tym zastępstwa radcowskiego na rzecz pełnomocnika skarżącego oraz przeprowadzenie dowodu z następujących dokumentów:

- wyciągu z księgi wieczystej nr [...],

- aktu notarialnego z dnia 2 grudnia 1988 r. kupna działki nr 338 obręb [...] W. Gorzów Wlkp. wraz z mapą i opisem działki nr 338,

- wypisu z rejestru gruntów z dnia 5 marca 2013 r.

na okoliczność nabycia przez T. C. i A. C. własności działki nr 338 obręb W. w Gorzowie Wlkp., urządzenia dla wydzielonych działek gruntu nr 338/1 i 338/2 nowej księgi wieczystej nr [...],

- decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu z dnia [...] lutego 2000 r. nr [...]

- decyzji Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. zatwierdzającej projekt budowy drogi dotyczący działki nr 338/2, przy czym pełnomocnik zobowiązuje się do jego przedłożenia w terminie późniejszym tj. po jego odszukaniu i dostarczeniu pełnomocnikowi przez stronę,

na okoliczność wywołania przez decyzję podziałową nieodwracalnych skutków prawnych w postaci przeznaczenia działki nr 338/2 przez Urząd Miasta Gorzowa Wlkp. pod planowaną budowę drogi publicznej.

Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj.:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 zd. 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie oraz brak uchylenia zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2014 r. utrzymującej w mocy decyzję tego organu z dnia [...] lipca 2013 r. stwierdzającą nieważność decyzji podziałowej z dnia [...] października 1988 r. Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp., która wywołała nieodwracalne skutki prawne poprzez podział działki nr 338, którą następnie nabyli skarżący na podstawie aktu notarialnego z dnia [...] grudnia 1988r. rep. A nr [...];

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 i 2 k.p.a. porzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji SKO z dnia [...] sierpnia 2014 r. mimo wydania przez ten organ decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, wobec braku zbadania przez organ wszystkich przesłanek pozytywnych i negatywnych stwierdzenia nieważności decyzji;

3. naruszenie art. 33 § 1 w zw. z art. 91 § 2 p.p.s.a. poprzez brak zawiadomienia o rozprawie uczestnika postępowania z mocy prawa A. P. jako strony postępowania przed organem I instancji oraz wszystkich spadkobierców zmarłej strony jako jej następców prawnych;

4. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. przez brak zapewnienia udziału w toczącym się postępowaniu strony decyzji podziałowej A. P. oraz następców prawnych zmarłej strony, co uniemożliwiło im obronę ich praw w toczącym się postępowaniu;

5. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. poprzez brak uwzględnienia skargi i w jej wyniku uchylenia zaskarżonej decyzji, mimo wydania przez organ decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, które miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, wobec naruszenia przez organ art. 7, 77, 80 i 107 § 1 i 3, ustawy k.p.a. poprzez niezgromadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

6. naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 48 p.p.s.a. poprzez brak żądania przez Sąd I instancji złożenia przez skarżących dokumentu w postaci aktu notarialnego z dnia 2 grudnia 1988 r. rep. A nr [...], wypisu z księgi wieczystej nr [...] na okoliczność nabycia własności działki przez T. C. i A. C. oraz mapy i opisu działki z dnia 4 sierpnia 1988 r. na okoliczność braku wiedzy skarżącego i jego małżonki o podziale działki nr 338 w chwili zawarcia aktu notarialnego kupna nieruchomości, celem możliwości dokonania przez Sąd prawidłowej kontroli rozstrzygnięcia decyzji organu;

7. naruszenie art. 3 § 1 w zw. z art. 134 § 1 oraz art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez brak zbadania przez Sąd I instancji przedmiotu zaskarżenia w granicach danej sprawy oraz brak ustosunkowania się przez Sąd I instancji do zarzutów skargi, które pozwoliłyby dokonać oceny zasadności zapadłego wyroku w zakresie powołanych podstaw zaskarżenia.

Na podstawie art. 174 § 1 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

1. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu wydanej z naruszeniem wskazanego przepisu prawa materialnego polegającym na wydaniu zaskarżonej decyzji w oparciu o niewłaściwą przesłankę materialną stwierdzenia nieważności decyzji;

2. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 156 § 2 zd. 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie wobec oddalenia przez Sąd skargi na decyzję organu utrzymującą w mocy decyzję stwierdzającą nieważność decyzji organu I instancji mimo, iż wywołała ona nieodwracalne skutki prawne w postaci zmiany właścicieli działki nr 338;

3. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez niezgromadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy;

4. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 2 i 3 oraz art. 24 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (Dz. U .2013 r., poz. 707 ze zm.), poprzez jego niezastosowanie wobec niezbadania przez Sąd I instancji treści księgi wieczystej nr [...] ustanowionej dla działki nr 338 będącej przedmiotem niniejszego postępowania;

5. naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 64 Konstytucji RP poprzez jego nieuwzględnienie wobec uznania prawidłowości zaskarżonej decyzji organu wyższej instancji, a przez to doprowadzenie do utrzymania w mocy decyzji nieważnościowej w sytuacji gdy wywołała ona nieodwracalne skutki prawne.

W obszernym uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że nieodwracalnym skutkiem prawnym powodującym niedopuszczalność stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej z dnia [...] października 1988 r. mimo obarczenia jej wadą rażącego naruszenia prawa (skierowania do osoby nieżyjącej), jest nabycie na własność w dobrej wierze działki nr 338 – po jej podziale, przez osoby trzecie – T. C. i A. C. na podstawie aktu notarialnego z dnia 2 grudnia 1988 r. rep. A nr [...], którzy wstąpili we wszystkie prawa i obowiązki poprzednich właścicieli. Akt ten został zawarty między skarżącymi a A. P. i spadkobiercami zmarłego K. P. Niedopuszczalne było zatem – w ocenie skarżących – stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej w stosunku do poprzednich właścicieli działki nr 338. Wskazano, że następnie decyzją z dnia [...] lutego 2000 r. Prezydent Miasta Gorzowa Wlkp. ustalił warunki zabudowy i zagospodarowania terenu m.in. dla działki nr 338/2 na wykonanie i modernizację uzbrojenia oraz modernizację nawierzchni ulicy [...] w Gorzowie Wlkp. W dalszej kolejności została wydana decyzja Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. zatwierdzająca projekt budowy drogi dotyczący działki nr 338/2 – pełnomocnik skarżących podał, że dokument ten prześle niezwłocznie po jego odszukaniu i dostarczeniu przez skarżących. Skarżący wskazali, że decyzje te mimo, iż na dzień dzisiejszy nierealizowane, to nadal pozostają w obrocie prawnym. W ocenie skarżących decyzja podziałowa wywołała nieodwracalne skutki prawne poprzez przeznaczenie działki nr 338/2 do dalszego zagospodarowania.

Ponadto wskazano, że z księgi wieczystej nr [...] utworzonej dla działki nr 338/1 i 338/2 wynika wprost, że właścicielami tych działek — utworzonych w wyniku podziału działki nr 338 decyzją podziałową z dnia [...] października 1988 r. — są T. C. i A. C. Podniesiono, że gdyby organ prawidłowo zbadał materiał dowodowy, uznałby, że kluczowymi dowodami w sprawie są dokumenty w postaci aktu notarialnego z dnia 2 grudnia 1988r. rep. A nr [...] oraz że dla przedmiotowych działek 338/1 i 338/2 została założona odrębna księga wieczysta nr [...]. Natomiast ani organ, ani Sąd, nie zażądali od skarżących dokumentów potwierdzających nabycie prawa własności działki nr 338. Zaś księga wieczysta nr KW [...], na którą powołał się Sąd dotyczy działki nr 307, która nie jest przedmiotem niniejszego postępowania, a jej właścicielami są A. P. oraz wszyscy spadkobiercy zmarłego K. P.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.

Dokonując kontroli instancyjnej wyroku Sądu I instancji z dnia 15 stycznia 2015 r., Naczelny Sąd Administracyjny miał na uwadze, że zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej p.p.s.a.) w postępowaniu kasacyjnym rozpoznanie sprawy sądowoadministracyjnej następuje w granicach skargi kasacyjnej przy uwzględnieniu z urzędu przesłanek nieważności postępowania. W niniejszej sprawie autor skargi kasacyjnej powołał się na przesłankę nieważności określoną w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. i dlatego w pierwszej kolejności Naczelny Sąd Administracyjny przystąpił do oceny, czy postępowanie przed sądem pierwszej instancji dotknięte było wadą nieważności, o której mowa w tym przepisie. W ocenie autora skargi kasacyjnej doszło do nieważności postępowania sądowego, gdyż powinni brać udział w tym postępowaniu adresaci decyzji podziałowej, czyli A. P. oraz spadkobiercy K. P.

W tej kwestii zacząć należy od wskazania, że okolicznością bezsporną w sprawie jest doręczenie kwestionowanej decyzji Prezydenta Miasta Gorzowa Wielkopolskiego z dnia [...] października 1988 r. zatwierdzającej podział nieruchomości nr 338 jej właścicielom A. i K. P., który w dacie wydania wskazanej decyzji już nie żył. Z postanowienia Sądu Rejonowego w Gorzowie Wlkp. z dnia 29 kwietnia 1988 r. wynika, że K. P. zmarł 23 czerwca 1986 ( k. 21 akt adm.). Zatem decyzja o zatwierdzeniu podziału nieruchomości z dnia 3 października 1988 r. została skierowana do osoby zmarłej. Jak trafnie ocenił organ prowadzący postępowanie nadzwyczajne i podzielił to stanowisko Sąd pierwszej instancji, jest to okoliczność stanowiąca rażące naruszenie prawa w rozumieniu art.156 §1 pkt 2 k.p.a. Jest to z pewnością wada decyzji, która stanowi o konieczności usunięcia tej decyzji z obrotu prawnego. W postępowaniu zakończonym decyzją zatwierdzającą podział nieruchomości Nr 338 stronami byli jej właściciele A. P. oraz w miejsce K. P. powinni być jego następcy prawni. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wymienionej decyzji stronami powinny być strony postępowania zwykłego oraz podmioty, które wykażą, że decyzja ta wywołuje wpływ na ich prawa i obowiązki w znaczeniu prawnym, nie zaś faktycznym.

W postępowaniu zakończonym zaskarżoną do Sądu pierwszej instancji decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gorzowie Wlkp. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nie brały udziału osoby będące stronami postępowania zakończonego decyzją zatwierdzającą podział nieruchomości. Jednakże nie jest to okoliczność powodująca nieważność postępowania przed sądem pierwszej instancji w rozumieniu art.183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.. Krąg osób uprawnionych do bycia stroną postępowania sądowego wyznacza art. 32 p.p.s.a., który stanowi, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Zgodnie zaś z art. 33 § 2 p.p.s.a. udział w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności (..).

Zgodnie z art.147 k.p.a. wznowienie postępowania administracyjnego z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. następuje tylko na żądanie strony. Przepis art. 147 k.p.a. ma na celu uniemożliwienie wzruszenia z urzędu przez organ ostatecznej decyzji administracyjnej w przypadku, w którym strona, która nie brała udziału w postępowaniu bez swojej winy nie stara się bronić swoich praw i nie jest zainteresowana wynikiem tego postępowania. W postępowaniu administracyjnym to strona rozporządza swoimi prawami procesowymi. Zasadę rozporządzalności prawami procesowymi przez stronę należy więc mieć na uwadze przy dokonywaniu wykładni art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtował się pogląd, który podziela też Naczelny Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie, zgodnie z którym przesłanka wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. może stanowić podstawę uchylenia decyzji tylko wówczas, gdy powołuje się na nią podmiot uprawniony do skorzystania z tej przesłanki, to jest ten, który bez własnej winy nie został dopuszczony do udziału w postępowaniu, nie może być natomiast uwzględniana przez Sąd z urzędu (por. wyroki NSA: z dnia 22 grudnia 2008 r. sygn. akt II OSK 1109/07; z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. II OSK 51/08; z dnia 26 maja 2009 r., sygn. akt II OSK 832/08; z dnia 26 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 51/08; z dnia 18 maja 2010 r., sygn. akt II OSK 796/09, z dnia 14 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 1886/10; z dnia 26 marca 2013 r., sygn. II OSK 2276/11 publ. www.nsa.gov.pl).

Ponadto z akt sprawy wynika, że działka nr 338 została w całości sprzedana małżonkom C. i co do całości działki zostali oni wpisani do księgi wieczystej. A. P. oraz następcy prawni K. P. nie mają już żadnych praw do nieruchomości której dotyczy badana w postępowaniu nadzorczym decyzja.

Nietrafny zatem okazał się zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) w zw. z art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., a także zarzut naruszenia art.33 §1 w zw. z art.91§2 p.p.s.a.

Nie mogły być także uwzględnione pozostałe podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty procesowe. W aktach sprawy znajduje się bowiem akt notarialny z dnia 2 grudnia 1988 r. o sprzedaży przedmiotowej nieruchomości T. i A. C., co czyni niezasadnym zarzut naruszenia art. 3 § 1 w zw. z art. 48 p.p.s.a. poprzez brak żądania tego dokumentu przez Sąd I instancji.

Wymaga przypomnienia, że zarzuty oparte na podstawie określonej w art.174 pkt 2 p.p.s.a. mogą odnieść zamierzony przez autora skargi kasacyjnej skutek, jeżeli wykaże on, że uchybienia wskazanym przepisom procesowym miały istotny wpływ na wynik sprawy, czyli gdyby do tych naruszeń nie doszło, to zapadłaby w sprawie odmienna decyzja. W skardze kasacyjnej zarzuty procesowe naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 7, art. 77, art. 80 i 107 § 1 i 3 k.p.a. - poprzez niezgromadzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy - zmierzały w istocie do wykazania, że badana w postępowaniu nadzorczym decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości wywołała nieodwracalne skutki prawne. Zarzuty procesowe zostały powiązane z zarzutami naruszenia prawa materialnego – art. 158 § 2 w zw. z art. 156 § 2 zd.2 k.p.a. Podnoszone w skardze kasacyjnej argumenty na poparcie tezy, że decyzja zatwierdzająca podział nieruchomości wywołała nieodwracalne skutki prawne nie zasługują na uwzględnienie. Przede wszystkim, jak wynika z §3 aktu notarialnego z dnia 2 grudnia 1988 r. A. – T. i T. małżonkowie C. kupili działkę nr 338 o pow. 1750 m2 . Jak wynika z mapy projektu podziału nieruchomości będącego załącznikiem do kwestionowanej w postępowaniu nadzorczym decyzji zatwierdzającej podział (k.3 akt adm.) działka nr 338 o łącznej pow.1750 m2 według tego projektu miała być podzielona na działkę nr 338/1 o pow. 16 a 44 m2 i działkę nr 338/2 o pow. 106 m.2 Z tego wynika, że małżonkowie C. zakupili całą działkę nr 338 o pow. 1750 m2. Okoliczność posiadania lub nieposiadania przez nich wiedzy o istnieniu decyzji podziałowej nie ma znaczenia dla niniejszej sprawy, gdyż stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej w żaden sposób nie wpływa w tym przypadku na stosunki właścicielskie. Taki wpływ mogłoby mieć stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej, gdyby przedmiotem sprzedaży była wyłącznie działka 338/1 lub 338/2. Tymczasem, jak wskazuje autor skargi kasacyjnej dla działek nr 338/1 i 338/2 została utworzona księga wieczysta, gdzie wpisani są jako właściciele gruntów małżonkowie T. i A. C. Z tego wynika, że prawidłowo wywiódł Sąd pierwszej instancji, że brak jakichkolwiek podstaw do uznania, że stwierdzenie nieważności decyzji podziałowej "kwestionuje prawo własności skarżących do działki nr 338". Okoliczność natomiast uzgodnienia wpisów w księdze wieczystej należy do kognicji sądów powszechnych.

Nie stanowią nieodwracalnych skutków prawnych okoliczności wskazane w skardze kasacyjnej: wydanie przez Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp decyzji z dnia [...] lutego 2000 r. ustalającej warunki zabudowy i zagospodarowania terenu m.in. dla działki nr 338/2 na wykonanie i modernizację uzbrojenia oraz modernizację nawierzchni ulicy Wopistów w Gorzowie Wlkp. oraz decyzji Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. zatwierdzającej projekt budowy drogi dotyczący działki nr 338/2. Nie można podzielić poglądu autora skargi kasacyjnej, że decyzja podziałowa wywołała nieodwracalne skutki prawne poprzez przeznaczenie działki nr 338/2 do dalszego zagospodarowania. Nieodwracalne skutki prawne to takie, których organ administracji nie może " znieść" w ramach przysługujących mu kompetencji, wydanie decyzji administracyjnych nie stanowi o istnieniu nieodwracalnych skutków prawnych.

Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art.184 p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.