Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Diana Trzcińska Sędziowie: sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz (spr.) asesor WSA Magdalena Dobek-Rak po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lipca 2020 r. sprawy ze skargi I. P., K. P. oraz F. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 12 marca 2020 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Burmistrza z dnia 23 grudnia 2019 r., nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego solidarnie na rzecz skarżących I. P., K. P. oraz F. P. kwotę 631,00 zł (sześćset trzydzieści jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

I. P., F. P. i K. P., dalej określani jako skarżący, wnieśli skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 12 marca 2020 r. utrzymujące w mocy postanowienie Burmistrza z 23 grudnia 2019 r. o odmowie wznowienia postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia polegającego na przebudowie i zmianie sposobu użytkowania istniejącego gospodarstwa rolnego zlokalizowanego na działce nr [..] (obr. [..]) w m. B., gm. K., zakończonego ostateczną decyzją z 15 stycznia 2019 r. oraz odmowie wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji Burmistrza z 15 stycznia 2019 r. określającej środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia polegającego na przebudowie i zmianie sposobu użytkowania istniejącego gospodarstwa rolnego zlokalizowanego na działce nr [..] (obr. [..]) w m. B., gm. K.

Stan sprawy przedstawia się następująco:

W dniu 15 stycznia 2019 r. Burmistrz na wniosek J. K. wydał decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą "przebudowa i sposób zmiany użytkowania istniejącego gospodarstwa rolnego zlokalizowanego na działce nr [..] (obr. [..]) w m. B., gm. K.". Planowane przedsięwzięcie polegać miało na budowie jednego kurnika inwentarskiego tj. kurnika o obsadzie 38 350 stanowisk dla bojlerów kurzych (tj. 153 DJP), w tym część mieszkalną dla osób obsługujących hodowlę drobiu; montażu dwóch silosów paszowych. Decyzja ta nie została zaskarżona przez żadną ze stron postępowania i stała się ostateczna.

Pismem z 7 sierpnia 2019 r. skarżący wnieśli do Burmistrza o: wznowienie postępowania w przedmiotowej sprawie z uwagi na fakt, iż nie brali udziału w tym postępowaniu oraz o uchylenie "zaskarżonej decyzji i wydanie w jej miejsce nowej decyzji rozstrzygającej o istocie sprawy. "

Postanowieniem z 29 sierpnia 2019 r. Burmistrz odmówił wznowienia postępowania w sprawie.

Postanowieniem z 18 listopada 2019 r. Kolegium uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Kolegium uznało, że w badanej sprawie, kwestia nieposiadania statusu, strony wnoszących o wznowienie postępowanie nie jest oczywista i jednoznaczna, oraz wskazało wątpliwości, które winny być szczegółowo przeanalizowane po wznowieniu postępowania. W katalogu zagadnień do przeanalizowania Kolegium oznaczyło potrzebę dokładnego przeanalizowania załączników do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, na bazie m.in. których organ I instancji określił strony postępowania. Kolegium wyraziło również wątpliwość co do odmiennie wyznaczonego kręgu stron postępowania dla planowanej inwestycji w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy i decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach. Kolegium podkreśliło, iż aspekt oddziaływania inwestycji na środowisko jest kwestią kluczową w zakresie wyznaczania stron postępowania

Wskutek ponownego rozpoznania sprawy Burmistrz postanowieniem z 23 grudnia 2019 r. odmówił wznowienia postępowania oraz odmówił wstrzymania wykonania ostatecznej decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach z 15 stycznia 2019 r.

Organ I instancji w zaskarżonym postanowieniu, odniósł się do wskazanych przez Kolegium wątpliwości:

Burmistrz wyjaśnił wykazane przez Kolegium rozbieżności, w zakresie wskazanego na załączonym do wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowań graficznym zobrazowaniu oddziaływania inwestycji.

Organ I instancji powtórzył, że strony w badanej sprawie określone zostały na podstawie art. 74 ust. 3 a ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz.U. z 2018r., poz.2081 ze zm.), dalej ustawa, wg którego stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach: jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się:

działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie;

działki, na których w wyniku realizacji lub funkcjonowania przedsięwzięcia zostałyby przekroczone standardy jakości środowiska;

działki znajdujące się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem.

Organ I instancji odniósł się w sposób bezpośredni do będącego głównym źródłem zainteresowania skarżących, oddziaływania planowanego zamierzenia na piekarnię i ośrodek agroturystyczny i stwierdził (w oparciu o zebrany materiał dowodowy w sprawie), że są one poza zasięgiem oddziaływania planowanego przedsięwzięcia a planowana inwestycja nie będzie wprowadzała ograniczeń w użytkowaniu i zagospodarowaniu sąsiednich nieruchomości, w tym piekarni.

Burmistrz w zaskarżonym postanowieniu ustosunkował się również do kwestii odmiennie wyznaczanych stron postępowania na potrzeby postępowań o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i decyzji o warunkach zabudowy.

Kolegium, po analizie zebranego materiału dowodowego (w tym szczególnie wyjaśnień co do graficznego zobrazowania zakresu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia i jednoznacznego wskazania, że planowana inwestycja nie będzie wprowadzała ograniczeń w użytkowaniu i zagospodarowaniu sąsiednich nieruchomości), a przez to usunięciu przedstawianych w poprzednim rozstrzygnięciu wątpliwości uznało, że organ I instancji prawidłowo wyznaczył strony postępowania.

Zasięg oddziaływania planowanej inwestycji według zebranego w sprawie materiału dowodowego ograniczy się do działki nr [..] w B. Teren tej działki otoczony jest z każdej strony terenem działki nr [..] (należącej do inwestora). Najbliższe obiekty mieszkalne od granicy planowanej fermy drobiu znajdują się w odległości ok. 170 m na działce nr [..]. Piekarnia skarżących znajduje się na działce nr [..]. Budynek piekarni oddalony jest od granicy działki inwestycyjnej o ok. 140 m (na podstawie (https[..]). Poza tym inne zabudowania mieszkalne znajdują się na działkach nr [..], [..] (własność skarżącego) w odległości odpowiednio ok. 280 m i 295 m. Niezabudowane działki skarżących tj. dz. o nr [..]-[..] graniczą z działką [..]. Żadna z działek skarżących nie graniczy z terenem, na którym planowana jest inwestycja. Ze sporządzonego Raportu o oddziaływaniu planowanej inwestycji na środowisko, wynika iż oddziaływania potencjalnie generowane na skutek realizacji przedmiotowego zamierzenia zamkną się w granicy działki inwestycyjnej. Żadna z wyżej wymienionych działek, nie znajduje się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia.

Potwierdziły to również organy współdziałające, biorące udział w procedurze wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, w tym Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w postanowieniu z 10 grudnia 2018r.

W sytuacji tej Kolegium powołując się na wskazany w zaskarżonym postanowieniu wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 stycznia 2011 r. II OSK 95/10, wskazujący, że w sytuacji, gdy z treści wniosku o wznowienie postępowania w sposób oczywisty i niebudzący żadnych wątpliwości wynika, że wnioskodawca nie ma przymiotu strony postępowania wznowieniowego, to zbędne jest przeprowadzanie przez organ postępowania rozpoznawczego i wyjaśnianie tej kwestii (LEX nr 953098), postanowiło utrzymać postanowienie organu I instancji w mocy.

We wniesionej skardze zarzucono naruszenie art. 149 § 1-3 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 74 ust. 3a ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko z dnia 3 października 2008 r. poprzez przedwczesną ocenę czy skarżący posiadają status strony w postępowaniu zakończonym decyzją z 15 stycznia 2019 r., podczas gdy ocena taka mogła zostać dokonana dopiero po wznowieniu przedmiotowego postępowania, co miało wpływ na wynik sprawy.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący domagają się uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz uchylenie postanowienia Burmistrza z 23 grudnia 2019 r. w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydane w sprawie oraz zasądzenia kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

Skarżący zarzucili, iż decyzja z 15 stycznia 2019 r. została wydana z naruszeniem art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., tj. strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu. Jak wynika z utrwalonego i jednolitego orzecznictwa sądowego, jeśli wnioskodawca jako podstawę wznowienia wskazuje art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., organ ma obowiązek wznowić postępowanie i dopiero po jego wznowieniu ocenić czy składającemu służy przymiot strony.

We wniosku o wznowienie skarżący przywołali szeroką argumentację świadczącą o tym, że rzeczywiście posiadają status strony w tym postępowaniu. Zaznaczyli skarżący, że argumentacja ta była na tyle bogata, że wymagała merytorycznej oceny - właśnie po wznowieniu postępowania.

Cytując przepis art. 74 ust. 3a ustawy skarżący podali, że istotnie ich działki nie przylegają bezpośrednio do działki nr [..], na której ma być realizowane przedsięwzięcie. Jednakże wydzielenie przez J. K. z działki nr [..] mniejszej działki, która obecnie oznaczona jest nr [..], prawdopodobnie miało właśnie na celu sztuczne wyeliminowanie przesłanki z pkt 1, a więc sprawienie, że działka nr [..] będzie otoczona inną działką należącą do J. K.

Zasadnym jest natomiast wniosek, że działki sąsiadujące z działką nr [..], a stanowiące własność wnioskodawców, tj.:

działki nr [..]-[..], przeznaczone na rozbudowę ośrodka agroturystycznego (własność K. P.)

działka nr [..], na której znajduje się siedlisko (własność K. P.)

działka nr [..], na której znajduje się piekarnia (własność I. i F. małżeństwa P.)

znajdują się w obszarze oddziaływania przedsięwzięcia wobec tego, że:

A. w wyniku funkcjonowania przedsięwzięcia przekroczone zostaną standardy jakości środowiska (przesłanka z art. 74 ust. 3a pkt 2 ustawy)

B. znajdują się w zasięgu znacznego oddziaływania przedsięwzięcia które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem (przesłanka z art. 74 ust. 3a pkt 3 ustawy) - dotyczy działki nr [..] i nr [..].

W ocenie skarżących oczywistym jest, że wybudowanie fermy drobiu w sposób znaczący oddziaływać będzie na środowisko, w szczególności okoliczny mikroklimat. Ferma drobiu jest szczególnym przedsięwzięciem, gdyż generuje ponadprzeciętne zanieczyszczenia i odór, nieporównywalne do innych standardowych gałęzi produkcji rolniczej czy przemysłowej. Ze względu na bliskość planowanego obiektu nastąpi pogorszenie warunków zabudowy mieszkalnej, oraz znaczne pogorszenie warunków życia. Wprawdzie Burmistrz w skarżonym postanowieniu szeroko omawia wpływ planowanej inwestycji na warunki życia okolicznych mieszkańców, w szczególności przywołując odpowiednie wnioski z raportu, to jednak sam argument, że maksymalne stężenie szkodliwych substancji miałoby być niższe od obowiązujących norm, jest niewystarczający. Kierować się także należy tzw. zasadą prewencji oraz przezorności (art. 6 ustawy o ochronie środowiska). Nie chodzi więc tylko o to, czy inwestycja będzie emitowała stężenie szkodliwych substancji ponad miarę, ale czy będzie zwyczajnie uciążliwa dla mieszkańców.

Zauważyli skarżący, że w najbliższej odległości (około 100 m) od działki nr [..], na której planowana jest inwestycja, położona jest działka nr [..], na której znajduje się spożywczy zakład produkcyjny (piekarnia - cukiernia) należący do I. i F. małżeństwa P. Piekarnia produkuje chleb, bułki i wyroby cukiernicze. Firma prężnie się rozwija i promuje produkty będące wizytówką regionu i miejscowości. Piekarnia powstała z myślą o promocji miejscowości, w której działa. Produkcja pieczywa jest ekologiczna, stosowane receptury mają wieloletnią tradycję. Jest to ostatni zakład piekarniczy w tym regionie, który produkuje chleb stosując technologie procesu fermentacji spontanicznej, polegającej na wykorzystywaniu naturalnych bakterii i drożdży, znajdujących się w otoczeniu.

Zakład piekarniczy sąsiaduje z działką nr [..], na której ma powstać ferma drobiu w odległości zaledwie 100 m. Przy wydaniu decyzji środowiskowej dla inwestycji J. K. nie uwzględniono piekarni - cukierni jako obiektu, który mieści się w tak bliskim sąsiedztwie planowanego kurnika. W decyzji został on ujęty w sposób ogólny i nieprecyzyjny jako "działka przemysłowa". Tymczasem jak podkreślili skarżący, zakłady produkujące żywność muszą sprostać szczególnym wymogom sanitarnym, które z oczywistych względów są wyższe aniżeli w przypadku innych gałęzi przemysłu. Ma to m.in. na celu wyeliminowanie wszelkich czynników, które mogą powodować skażenie żywności lub wpływać ujemnie na jej jakość. Wątpliwym jest, że w/w decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach zostałaby pozytywnie zaopiniowana przez Państwową Inspekcję Sanitarną, gdyby organ ten wiedział, że na sąsiedniej działce funkcjonuje spożywczy zakład produkcyjny – gdyż jak wskazano wyżej działka ta została określona w sposób ogólny jako działka przemysłowa.

Z racji bliskiego sąsiedztwa fermy kurzej oraz z uwagi na specyfikę produkcji, proces produkcyjny w piekarni będzie szczególnie narażony na negatywne oddziaływanie skażonego powietrza. Niektóre ze związków mogą wpływać na jakość i zapach pieczywa, a nawet zabijać bakterie potrzebne w produkcji. Powstanie kurnika może doprowadzić do całkowitego zniszczenia naturalnej flory bakteryjnej, która znajduje się w tym miejscu. Urządzenia - centrale wentylacyjne znajdujące się w piekarni posiadają filtry zabezpieczające przed standardowymi zanieczyszczeniami powietrza, ale nie przed zanieczyszczeniami chemicznymi i biologicznymi. Oprócz w/w związków w powietrzu może znajdować się duża ilość pyłów oraz zarodników pleśni. Przy takiej produkcji gazów i związków odorotwórcznych, stale zasysanych poprzez centrale wentylacyjne w budynku piekarni-cukierni (zasysają 3000m3 powietrza na godzinę), bez wątpienia będzie mieć to katastrofalny wpływ na produkcję chleba oraz innych wyrobów.

Piekarnia z racji produkcji nocnej i związanego z tym oświetlenia zakładu oraz istniejącej w sąsiedztwie fermy zwierząt futerkowych już w chwili obecnej boryka się z problemem znacznej ilości owadów, zwłaszcza muchówek, co powoduje konieczność inwestowania w drogie systemy zabezpieczenia produkcji żywności. Ponadto, ze względu na mikroklimat, piekarnia stara się nie używać środków chemicznych do zwalczania tych owadów. Planowany potężny obiekt inwentarski, ściągnie tych owadów znacznie więcej niż dotychczasowa ferma.

Zarzucili skarżący, że żadnej z powyższych okoliczności złożony przez inwestora raport nie omawia.

W konsekwencji działki skarżących znajdują się w zasięgu znaczącego oddziaływania przedsięwzięcia, które może wprowadzić ograniczenia w zagospodarowaniu ich własnej nieruchomości, zgodnie z jej aktualnym przeznaczeniem (art. 74 ust 3 a pkt 3 ustawy). Stąd jednoznacznie i w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości stwierdzić trzeba, że są oni stroną niniejszego postępowania. Odmienna ocena organów I i II instancji całkowicie abstrahuje od okoliczności prawnych i faktycznych sprawy i razi swoją dowolnością. Tym bardziej, że w sprawie o wydanie decyzji o warunkach zabudowy, ten sam organ uznał wnioskodawców za stronę tego postępowania (sprawa nr [..] Burmistrza Gminy).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga okazała się uzasadniona jednak w części z innych przyczyn niż wskazane w skardze.

Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. z 2020 r., poz. 256 – dalej jako k.p.a.) w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu.

Skarżący żądając pismem z 7 sierpnia 2019 r. wznowienia postępowania zakończonego ostateczną decyzją Burmistrz z dnia 15 stycznia 2019 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pod nazwą "przebudowa i sposób zmiany użytkowania istniejącego gospodarstwa rolnego zlokalizowanego na działce nr [..] (obr. [..]) w m. B., gm. K." powołali się na wskazaną wyżej podstawę wznowienia postępowania.

Zauważyć jednak należy, iż stosownie do art. 148 § 1 k.p.a. podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Natomiast § 2 tego artykułu wskazuje, że termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji.

Zgodnie z art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. z 2018 r., poz. 2081 ze zm.) organ właściwy do wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej po przeprowadzeniu oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko podaje do publicznej wiadomości informacje o wydanej decyzji i o możliwościach zapoznania się z jej treścią oraz dokumentacją sprawy, w tym z uzgodnieniami i opiniami organów, o których mowa w art. 77 ust. 1. Przepis stosuje się odpowiednio do decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wydanej bez przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko.

Z akt sprawy wynika, że obwieszczenie zawierające informację o wydaniu decyzji z dnia 15 stycznia 2019 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia Burmistrz opublikował w dniach od 16 do 30 stycznia 2019 r.

Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia jak również postanowienia organu I instancji nie wynika jednak, aby organy dokonały oceny, czy wniosek o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie został złożony w terminie określonym w art. 148 k.p.a. W szczególności nie odniesiono się do wyjaśnień skarżących odnośnie zachowania tego terminu zawartych we wniosku o wznowienie postępowania konfrontując je z datą publikacji obwieszczenia informującego o wydaniu decyzji z dnia 15 stycznia 2019 r.

Nadto w ocenie Sądu wbrew stanowisku organów okoliczność, że skarżący nie winni być uznani za strony postępowania zakończonego decyzją Burmistrza z dnia 15 stycznia 2019 r. nie jest oczywista w świetle art. 73 ust. 3a pkt 1 ustawy. Zgodnie z tym przepisem stroną postępowania o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest wnioskodawca oraz podmiot, któremu przysługuje prawo rzeczowe do nieruchomości znajdującej się w obszarze, na który będzie oddziaływać przedsięwzięcie. Przez obszar ten rozumie się działki przylegające bezpośrednio do działek, na których ma być realizowane przedsięwzięcie.

Bezspornym jest, iż działki skarżących przylegają bezpośrednio do działki inwestora, z której wydzielono działkę, na której będzie realizowane przedsięwzięcie polegające na budowie jednego kurnika inwentarskiego tj. kurnika o obsadzie 38 350 stanowisk dla bojlerów kurzych (tj. 153 DJP), w tym część mieszkalną dla osób obsługujących hodowlę drobiu; montażu dwóch silosów paszowych.

Dokonany przez inwestora zabieg w postaci wydzielania działki stanowiącej teren inwestycji wyeliminował udział jakichkolwiek stron z udziału w tym postępowaniu poza samym inwestorem. W ocenie Sądu w ten sposób inwestor ominął uregulowania art. 73 ust. 3a pkt 1 ustawy.

Działki skarżących znajdują się w stosunkowo niewielkiej odległości od terenu zamierzonej inwestycji (ok 100 m), która z uwagi na jej charakter może mieć wpływ wprowadzający ograniczenia w zagospodarowaniu tych nieruchomości, zgodnie z ich aktualnym przeznaczeniem. Organy stoją na stanowisku, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wyklucza takie ograniczenia. Jednakże w ocenie Sądu to udział skarżących jako stron postępowania umożliwiłby zasadną kontrolę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie weryfikując to stanowisko.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 2325) orzekł jak w sentencji wyroku.

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 oraz 205 § 2 tej ustawy.