Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Grzegorz Panek, Sędzia WSA Piotr Popek, Sędzia WSA Tomasz Smoleń /spr./, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 września 2024 r. sprawy ze skargi E. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Rzeszowie z dnia 7 maja 2024 r. nr SKO. 4140/201/2024 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. oddala skargę.

E.K. (dalej: "Skarżąca" lub "Podatniczka") poddała kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w {...}z {...} maja 2024 r. nr{...}, którym organ ten odmówił Jej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza Gminy i Miasta {...} z {...} stycznia 2024 r. nr {...} w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2024.

Z przedłożonych Sądowi akt sprawy i stanowiska wyrażonego przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wynikało, że decyzja Burmistrza Gminy i Miasta {...}z {...} stycznia 2024 r. została doręczona Podatniczce 19 lutego 2024 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął 4 marca 2024 r. Odwołanie zostało wniesione 19 marca 2024 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności procesowej. We wniosku tym Podatniczka podała, że ze względu na stan zdrowia nie była w stanie odczytać zawartego w decyzji pouczenia napisanego zbyt małym drukiem, w tym o prawie do wniesienia odwołania. Musiała czekać na powrót córki z ferii zimowych. W dniu 4 marca 2024 r. córka wykonała przelew zapłaty za podatek i odczytała pouczenie z decyzji. Wówczas podjęła decyzję o wniesieniu odwołania. Wnioskodawczyni podniosła, że jest osobą w podeszłym wieku, niepełnosprawną, w tym z powodu zaburzeń wzroku. Wymaga pomocy innych osób przy wielu czynnościach, w tym przy sporządzaniu pism.

Postanowieniem z {...} maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybienie przez Podatniczkę terminu do wniesienia odwołania. Odrębnym postanowieniem z tego dnia organ odwoławczy odmówił Podatniczce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uznając, że nie zostało wykazane, że do uchybienia terminu doszło w sposób przez Nią niezawiniony. Nie ziściły się zatem warunki określone w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej. Ponadto podanie o przywrócenie terminu powinno zostać wniesione w terminie 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Dlatego już od 4 marca 2024 r. Podatniczka mogła liczyć na wsparcie córki, przez co wskazany termin 7 dni upłynął 11 marca 2024 r., podczas gdy podanie wniesiono 19 marca 2024 r., względzie, z powodu braku koperty, w której wniesiono odwołanie, można było przyjąć, że czynności tej dokonano 14 marca 2024 r., co jednak i tak nastąpiłoby po upływie ww. terminu. Przywrócenie tego 7-dniowego terminu jest zaś niedopuszczalne.

Ww. postanowienie o odmowie przywrócenia terminu zostało przez Skarżącą poddane kontroli tut. Sądu (skarga na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania została zarejestrowana pod sygn. akt I SA/Rz 452/24).

W skardze podniesiono, że zasadniczą przyczyną opóźnień w dotrzymaniu terminów jest niepełnosprawność Skarżącej, która ma charakter trwały, istniejący od roku {...}, kiedy przyznano jej na trwałe {...} grupę inwalidzką. Cierpi na liczne dolegliwości, w tym {...}. Do wszystkich czynności poza domem jest dowożona samochodem. Mieszka samotnie, często korzysta z pomocy córki, która pracuje zawodowo i z tego powodu nie może w każdym przypadku udzielić jej pomocy. Z tych względów nie jest w stanie sprostać wymogom prawa i terminom stawianym zdrowym osobom.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas wyrażone stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje;

Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola zaskarżonego postanowienia oraz postępowania, w którym je wydano, nie ujawniła naruszenia przez organ odwoławczy prawa, które mogłoby stanowić podstawę do zastosowania przez Sąd środków prawnych określonych w przepisach art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: P.p.s.a.). Uwzględnienie skargi, którego skutkiem może być uchylenie zaskarżonego aktu, może nastąpić tylko w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przez organ prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto Sąd stwierdza nieważność postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (w tym Ordynacji podatkowej). Może też stwierdzić wydanie postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach szczególnych. Żadna z powyższych okoliczności w kontrolowanej sprawie jednak nie zaistniała.

Z poddanego kontroli Sądu postanowienia wynikało, że Skarżąca domagała się od organu odwoławczego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, który został uchybiony. Decyzję organu pierwszej instancji doręczono Podatniczce 19 lutego 2024 r., zatem termin do wniesienia odwołania, wynoszący 14 dni, upłynął 4 marca 2024 r. Odwołanie wniesione zostało po tej dacie; wpłynęło ono do organu pierwszej instancji 19 marca 2024 r., wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu. Organ odwoławczy przyjął, że strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu i odmówił jego przywrócenia. Wskazał ponadto, że samo podanie o przywrócenie terminu zgłoszono z uchybieniem terminu 7 dni. Skarżąca starała się zaś wykazać, że do uchybienia terminu doszło bez jej winy, ponieważ stan jej zdrowia uniemożliwiał dopełnienie określonych czynności procesowych w przepisanych terminach.

Stosownie do art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.

Przy wykazywaniu przesłanki braku winy ustawodawca zezwolił na posłużenie się przez wnioskującego uprawdopodobnieniem, które znaczenie łagodzi wymagania dowodowe względem wykazania. Nie daje ono bowiem pewności, a tylko duży stopień wiarygodności twierdzenia o faktach. Ciężar uprawdopodobnienia braku winy nałożono jednak na ubiegającego się o przywrócenie terminu, a nie na organ podatkowy. Brak winy można przyjąć tylko wtedy, gdy wnioskodawca (zainteresowany) nie mógł przezwyciężyć przeszkody w zachowaniu terminu, nawet za pomocą największego w danych warunkach wysiłku. Przy ocenie tego warunku należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przesłanki niedotrzymania terminu muszą zaistnieć obiektywnie.

Aby przywrócenie terminu mogło zaistnieć należy dopełnić określonych wymagań proceduralnych. Z art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej wynika, że podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi, a jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. Z kolei z art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej wynika, że przywrócenie terminu do złożenia podania przewidzianego w § 2 jest niedopuszczalne. W sprawie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia ostatecznie organ podatkowy właściwy do rozpatrzenia odwołania lub zażalenia (art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej).

Nie był między stronami sporny termin skutecznego doręczenia Skarżącej decyzji organu pierwszej instancji, termin przewidziany do wniesienia odwołania, ani sam fakt uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Okoliczności te znajdują potwierdzenie w aktach sprawy i stanowisku Podatniczki. Sąd za prawidłowe uznał stanowisko organu odwoławczego, że w ustalonych okolicznościach faktycznych uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu nie mogło mieć miejsca. Wprawdzie szczegółowo przedstawiony stan zdrowia Podatniczki mógł świadczyć o tym, że nie była ona w stanie samodzielnie dokonać określonych czynności, w tym zapoznać się z treścią pisma i sporządzić na nie pisemnej odpowiedzi, to jednak stan taki trwał, jak oświadczyła Podatniczka, do 4 marca 2024 r. W tym dniu uzyskała od odwiedzającej Ją córki niezbędne informacje na temat procedury odwoławczej. Był to ostatni dzień, w którym mogła jeszcze dokonać czynności procesowej w ustawowym terminie. Natomiast każda czynność od 5 marca 2024 r. musiała być uznana za podjętą po upływie ustawowego terminu. Wniosek o przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, powinien być zgłoszony w terminie 7 dni od tego dnia. Czynności tej dokonano natomiast po jego upływie. Dlatego jakakolwiek argumentacja mająca przemawiać za brakiem winy w uchybieniu terminu nie mogła zostać przez organ odwoławczy uwzględniona, ponieważ zgłoszenie podania o przywrócenie terminu w terminie określonym w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej stanowi warunek formalny, bez którego merytoryczna ocena podania nie jest dopuszczalna (tak też kwestia ta jest oceniana w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym m.in. w wyrokach z 2 grudnia 2022 r. sygn. akt I FSK 202/22, z 24 lipca 2020 r. sygn. akt II FSK 1207/18 i z 15 maja 2020 r. sygn. akt II FSK 4/20). Wprawdzie organ odwoławczy zwrócił uwagę, że nie dysponował kopertą, w której nadano odwołanie z wnioskiem o przywrócenie terminu, ale przyjęto z korzyścią dla strony, że nawet gdyby nastąpiło to w dniu sporządzenia pism, tj. 14 marca 2024 r., to i tak czynności tej dokonano by z uchybieniem terminu. A niezależnie od powodów, które to spowodowały, przywrócenie terminu, o którym mowa w art. 162 § 2 Ordynacji podatkowej, jest niedopuszczalne, o czym bezwzględnie stanowi przepis art. 162 § 3 Ordynacji podatkowej. Z tych powodów Sąd obowiązany był ocenić zaskarżone postanowienie jako zgodne z prawem. Organ odwoławczy w przedstawionych okolicznościach faktycznych nie mógł uwzględnić wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia dowołania.

Na marginesie Sad sygnalizuje, że dołączone do skargi dokumenty i zaprezentowana w niej argumentacja nie mogły odnieść zamierzonego przez Skarżącą skutku. Niezbędnych dowodów mających uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania należało dostarczyć organowi podatkowemu, ponieważ sąd administracyjny ocenia tylko zgodność z prawem działań i aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej. Z uwagi na prawną autonomię organów administracji publicznej Sąd nie może tych organów zastąpić ani w obszarze czynionych ustaleń, ani podejmowanych aktów administracyjnych. Może tylko skontrolować, czy ich aktywność jest zgodna z prawem. A takich uchybień odnośnie do organu odwoławczego rozpoznającego wniosek Podatniczki o przywrócenie terminu nie stwierdzono. Dlatego skarga podlegała oddaleniu jako niezasadna, o czym orzeczono w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.