Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Waldemar Śledzik, Sędziowie sędzia WSA Tomasz Janeczko, asesor WSA Marcin Maszczyński (spr.), , Protokolant sekretarz sądowy Grażyna Dmitruk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi T. L. i P. L. na uchwałę Rady m.st. Warszawy z dnia 29 sierpnia 2019 r. nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu tzw. Dworca Południowego I. stwierdza nieważność § 39 pkt 5 lit. b), d), e) i f) zaskarżonej uchwały w odniesieniu do działki [...] obr. [...] II. zasądza od Prezydenta m.st. Warszawy solidarnie na rzecz T.L. oraz P.L. kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

T. L. i P. L. – użytkownicy wieczyści działki nr ewid. [...] obr. [...] (dalej: "skarżący") wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "Sąd") skargę na uchwałę Rady m.st. Warszawy (dalej: "Rada" lub "organ") Nr LXXVII/2422/2006 z dnia 22 czerwca 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu tzw. [...] (dalej: "Plan" lub "m.p.z.p.").

Skarżący, po bezskutecznym wezwaniu organu do usunięcia naruszenia prawa, podnieśli zarzuty:

1) naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 2 pkt 17 w zw. z art. 4 ust. 1 ustawy

z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (dalej: "u.p.z.p.") poprzez ich niezastosowanie i rażące nadużycie władztwa planistycznego przez Radę m. st. Warszawy, polegające na ustaleniu dla nieruchomości skarżących położonych w kwartale [...] zaopatrzenia

w media w sposób całkowicie sprzeczny z zasadą optymalnego wykorzystania terenu (z walorami ekonomicznymi przestrzeni), w tym polegające na arbitralnym założeniu, że nieruchomość ta musi zostać obligatoryjnie zaopatrzona w media od konkretnie wyznaczonej przez organ drogi, do której - co niezwykle istotne - nieruchomość nie przylega w sposób bezpośredni, przy jednoczesnym braku jakiegokolwiek uzasadnienia dla ustalenia przeprowadzenia takiego dostępu nieruchomości do mediów, podczas gdy zaopatrzenie nieruchomości w media z ul. B. (w Planie oznaczonej jako ul. N.) pozwoliłoby na optymalne wykorzystanie nieruchomości i stanowiłoby rozwiązanie racjonalne, ekonomiczne i znacznie bardziej wydajne pod względem technicznym;

2) naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 64 ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i w konsekwencji poprzez naruszenie interesu prawnego właściciela i użytkowników wieczystych nieruchomości, przejawiającego się w nieuzasadnionym ustaleniu dla kwartału komunikacyjnego [...], obejmującego nieruchomość skarżących, zaopatrzenia w media za pośrednictwem sieci o konkretnym,

z góry założonym przebiegu, tj. od drogi, do której nieruchomość nie przylega w sposób bezpośredni, podczas gdy:

a) nieruchomość nie przylega bezpośrednio do ul. G. i P., wobec czego dostęp do mediów nie będzie możliwy bez uzyskania dodatkowego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości należących do osób trzecich, a oddzielających nieruchomość od wskazanych ulic,

b) zaopatrzenie nieruchomości w media od ul. B., tj. przy wykorzystaniu rozwiązania które jest racjonalne, ekonomiczne i znacznie bardziej wydajne pod względem technicznym dla władających nieruchomością oraz

c) żadna z zasad planowania i zagospodarowania przestrzennego określona w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. nie uzasadnia w niniejszym przypadku ingerencji

w konstytucyjnie chronione prawo własności, które zostało rażąco naruszone przez organ poprzez zaopatrzenie nieruchomości w media

w konkretny, nieuzasadniony sposób, podczas gdy położenie nieruchomości pozwala na zaopatrzenie jej w media w sposób racjonalny od innej drogi publicznej.

Wobec powyższego, skarżący wnieśli o:

1) stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały, w części dotyczącej działki ewidencyjnej nr [...], z obrębu ewidencyjnego [...], w zakresie ustaleń

§ 39 pkt 5 lit. b), d), e) i f) Planu;

2) zasądzenie na rzecz skarżących kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu swojej skargi skarżący podnieśli, że są współużytkownikami wieczystymi nieruchomości położonej w W., stanowiącej działkę ew. nr [...] z obrębu ew. [...], która objęta jest Planem i znajduje się na terenie oznaczonym w m.p.z.p. jako [...].

Wskazali, że Rada m. st. Warszawy przewidziała w § 39 pkt 5 lit. b), d), e) i f) Planu, iż zaopatrzenie nieruchomości w media będzie odbywać się obligatoryjną, projektowaną siecią odpowiednio w ulicy G. ([...]) oraz ulicy P.

([...]), tj. w następujący sposób:

a) kanalizacja - projektowaną siecią w ulicy [...] i [...] oraz w ulicy N.;

b) kanalizacja deszczowa - projektowaną siecią w ulicy [...], [...] do

ul. N.,

c) c.o. - z projektowanej sieci w ulicy [...], zasilanej z projektowanego kanału w ul. N.,

d) energetyka - z projektowanej sieci w ulicy [...], zasilanej docelowo

z projektowanej RSO, tymczasowo zasilanej z RSM "[...].,

e) telekomunikacja - w kwartale projektuje się szafkę kablową przyłączoną

do [...].

Formułując powyższe postanowienia, w ocenie skarżących, organ planistyczny nie zważył jednak na fakt, że w istocie, nieruchomość skarżących nie przylega bezpośrednio do ul. G. i ulicy P., co wyraźnie utrudnia zaopatrzenie jej w media w sposób przewidziany w Planie. Z załączonej do skargi opinii architekta mgr. inż. arch. M. N. z dnia [...] grudnia 2023 r.,

w ocenie skarżących wynika, iż położenie nieruchomości pozwala na zaopatrzenie jej w media w sposób racjonalny od innej drogi publicznej, tj. od ul. B.,

a dostęp ten będzie rozwiązaniem które jest racjonalne, ekonomiczne i znacznie bardziej wydajne pod względem technicznym. Ponadto skarżący podnieśli,

że dokonali już uzgodnień z właścicielem działek ew. nr [...] i [...] z obrębu ew. [...]

w zakresie ustanowienia na wskazanych działkach służebności na rzecz ich nieruchomości. Niniejsze nie tylko istotnie ułatwia zaopatrzenie jej w media od

ul. B., ale dodatkowo wyłącza konieczność ustanawiania dodatkowych ograniczeń dla władających nieruchomościami oddzielającymi nieruchomość skarżących od ul. G. i P. i jednoznacznie stanowić ma o zasadności niniejszej skargi.

Tymczasem organ, zdaniem skarżących, nie zważając na możliwość

i zasadność podłączenia do nieruchomości mediów od strony ul. B., arbitralnie i bez jakiegokolwiek uzasadnienia narzucił władającym nieruchomością wykonanie rzeczonego podłączenia od strony ulicy G. i ulicy P. Takie działanie, w ich ocenie, stanowi o rażącym nadużyciu władztwa planistycznego przez organ oraz naruszenie art. 1 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 2 pkt 17 w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. poprzez ich niezastosowanie. W ocenie skarżących organ planistyczny ustalił przebieg mediów dla nieruchomości w sposób całkowicie sprzeczny z zasadą optymalnego wykorzystania terenu oraz całkowicie sprzeczny z walorami ekonomicznymi przestrzeni. Ponadto, organ planistyczny nie tylko naruszył przysługujące mu kompetencje narzucając na władających nieruchomością realizację konkretnego i nieadekwatnego przebiegu mediów, ale również w żaden sposób nie uzasadnił przyczyn, dla których zastosował przewidywane rozwiązanie.

Skarżący podkreślili przy tym, że określenie zaopatrzenia w media powinno odbywać się zgodnie z zasadą optymalnego wykorzystania terenu, optymalnego wykorzystania istniejącej sieci uzbrojenia terenu oraz z walorami ekonomicznymi przestrzeni. Działanie polegające na określeniu nieadekwatnych i nieuzasadnionych zasad budowy systemów infrastruktury technicznej poprzez narzucanie realizacji tej infrastruktury w konkretny i znacznie trudniejszy niż inny, dostępny sposób, można byłoby usprawiedliwiać wyłącznie w przypadku, gdyby przemawiały za tym inne, chronione ustawą wartości. Tymczasem w niniejszej sprawie taka sytuacja nie ma miejsca, bowiem ustalenia zaskarżonego m.p.z.p. w zakresie zaopatrzenia nieruchomości w media w sposób istotny naruszają walory ekonomiczne przestrzeni, a ukształtowana przez Radę m. st. Warszawy sytuacja prawna wymusza na władających nieruchomościami położonymi w kwartale [...] realizowanie mediów o znacznie bardziej skomplikowanym przebiegu, niż byłoby to możliwe

w przypadku poprawnego sformułowania postanowień o dostępie do mediów w treści § 39 Planu, tj. w przypadku zapewnienia możliwości zrealizowania omawianej infrastruktury również od strony ul. B. Niewątpliwym pozostaje, w ocenie skarżących, że tego typu działanie Rady m. st. Warszawy narusza art. 1 ust. 2 pkt 6 w zw. z art. 2 pkt 17 w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. oraz jest całkowicie nieracjonalne

z ekonomicznego i technicznego punktu widzenia.

Ponadto, zdaniem skarżących, organ wydając zaskarżoną uchwałę, rażąco ograniczył prawo własności oraz prawo użytkowania wieczystego nieruchomości, poprzez narzucenie konkretnego (obligatoryjnego) i nieadekwatnego sposobu jej zaopatrzenia w media. Takie ograniczenie prawa byłoby dopuszczalne, gdyby znajdowało uzasadnienie w interesie publicznym, którego granice wyznaczają zasady określone w art. 1 ust. 2 u.p.z.p. Tymczasem, zdaniem skarżących, analizując stan faktyczny oraz prawny nieruchomości znajdujących się w kwartale [...] oraz treść art. 1 u.p.z.p. nie sposób dopatrzeć się żadnego uzasadnienia dla ww. ograniczenia praw. W ich ocenie organ planistyczny nie wykazał w toku postępowania planistycznego, że konieczność zabezpieczenia potrzeb nieruchomości w zakresie obsługi w media wyłącznie za pośrednictwem odpowiednio ul. G. i P. - z czego jednoznacznie wynika niedopuszczenie przez m.p.z.p. realizowania ww. potrzeb za pośrednictwem ul. B. - jest podyktowana czytelnymi, obiektywnie istniejącymi przesłankami zagospodarowania przestrzennego.

W ocenie skarżących, przeprowadzona analiza prowadzi do jednoznacznego wniosku, że ustalenie dla nieruchomości zaskarżonego sposobu zaopatrzenia

w media nie znajduje żadnego uzasadnienia w kontekście: wymagań ładu przestrzennego, walorów architektonicznych i krajobrazowych, wymagań ochrony środowiska, ochrony dziedzictwa kulturowego, wymagań ochrony zdrowia oraz bezpieczeństwa i mienia, potrzeb obronności i bezpieczeństwa państwa, potrzeby interesu publicznego, ani potrzeb w zakresie rozwoju infrastruktury technicznej.

Wobec powyższego, zdaniem skarżących, Rada m. st. Warszawy dopuściła się rażącego naruszenia art. 1 ust. 2 pkt 7 u.p.z.p. w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 6 ust. 1 u.p.z.p. w zw. z art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 64 ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP.

Jednocześnie wskazali oni, że analogiczna do niniejszej sytuacja była już przedmiotem postępowań toczących się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, który jednoznacznie i bez wątpienia stwierdzał nieważność m.in. § 39 pkt 5 lit. b), d), e) i f) m.p.z.p. w stosunku do nieruchomości sąsiadujących z nieruchomością skarżących.

W odpowiedzi na skargę z dnia 23 lutego 2024 r. organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie Rady m.st. Warszawy nieruchomość skarżących faktycznie nie przylega bezpośrednio do ul. G. i P. ale również nie przylega bezpośrednio do ul. B. Ponadto dla nieruchomości istnieje możliwość przyłączenia do mediów zgodnie z m.p.z.p. Odnosząc się do zapadłych w analogicznych sprawach wyroków, to organ wskazał, że dotyczyły one innych nieruchomości, położonych znacznie bliżej ul. B., odległość nieruchomości skarżących od tej ulicy to ok 42 m a od ul. G. ok 33 m. Jednocześnie organ podniósł, że skarżący nabyli prawo do nieruchomości dopiero po 8 latach od wejścia w życie m.p.z.p. w chwili tego nabycia skarżący wiedzieli już w jaki sposób mogą podłączyć się do mediów, w toku wyłożenia m.p.z.p. nikt nie zgłaszał tego typu uwag.

Ustosunkowując się do odpowiedzi na skargę organu, skarżący w piśmie

z dnia 28 maja 2024 r. uzupełniającym skargę podnieśli dodatkowe argumenty na jej poparcie. Skarżący przedstawili orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym chwila nabycia nieruchomości nie ma znaczenia a jej właściciele mają prawo do złożenia skargi na Plan w każdym czasie. Jednocześnie podnieśli, że legitymują się prawem do dysponowania działkami sąsiednimi – [...] i [...] – na co przedstawili umowę notarialną ustanowienia służebności gruntowej z dnia 7 lutego 2024 r. a także opinie gestorów sieci wodociągowej i ciepłowniczej. Przyznali przy tym, że w ich ocenie organ wprawdzie ma prawo do ograniczenia prawa własności skarżących ale musi wskazać dokładne przyczyny takiego ograniczenia, czemu organ w niniejszej sprawie nie sprostał. Podnieśli przy tym, iż wbrew sugestiom organu zawartym

w uzasadnieniu skargi ustalenie "zasad obsługi w zakresie infrastruktury technicznej oraz linii rozgraniczających teren tej infrastruktury" zgodnie z art. 10 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. nie jest obligatoryjne ale fakultatywne – "w zależności od potrzeb", co też

w niniejszej sprawie nie miało miejsca.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa

i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej (pkt 5) oraz akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej (pkt 6). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, wydając wyrok na podstawie akt sprawy (art. 133 § 1 p.p.s.a.).

Kontrola sądowa prawidłowości aktu prawa miejscowego, jakim jest miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego musi być każdorazowo poprzedzona badaniem tzw. legitymacji skargowej podmiotu domagającego się od sądu administracyjnego stwierdzenia nieważności takiego aktu lub jego części.

Zgodnie z art. 101 ust. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2024 r. poz. 609, dalej: "u.s.g.") każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy

w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Jak wynika z tego przepisu, warunkiem zaskarżenia do sądu administracyjnego uchwały rady gminy w przedmiocie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego jest to, że musi ona naruszać interes prawny lub uprawnienie osoby wnoszącej skargę. Dlatego też, zaskarżeniu

w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. podlega uchwała organu gminy nie tylko niezgodna

z prawem, ale i jednocześnie godząca w sferę prawną podmiotu, który wnosi skargę - wywołująca dla niego negatywne konsekwencje prawne np. zniesienia, ograniczenia, czy też uniemożliwienia realizacji jego uprawnienia lub interesu prawnego. Składający skargę musi wykazać naruszenie własnego aktualnego i realnego interesu prawnego, polegające na istnieniu bezpośredniego związku pomiędzy zaskarżoną uchwałą a własną, indywidualną i prawnie chronioną sytuacją (por. np. wyrok WSA w Warszawie z dnia 20 maja 2021 r., sygn. akt VII SA/Wa 419/21).

W przypadku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego - co do zasady - podmiotami legitymowanymi do jego zaskarżenia na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. są właściciele (lub użytkownicy wieczyści) nieruchomości położonych na terenie objętym planem. Zgodnie z art. 6 ust. 1 "u.p.z.p. ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują bowiem, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Ponadto, stosownie do treści art. 6 ust. 2 pkt 2 u.p.z.p. każdy ma prawo, w granicach określonych ustawą, do ochrony własnego interesu prawnego przy zagospodarowaniu terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych. Przyjmowane więc w planie miejscowym ustalenia co do przeznaczenia i warunków zabudowy konkretnych nieruchomości oraz sposobu zagospodarowania określonego terenu pozostają

w bezpośrednim związku z uprawnieniami i obowiązkami właścicieli nieruchomości, chronionymi przepisem art. 140 Kodeksu cywilnego, ale też art. 1 ust. 2 pkt 7 i art. 6 ust. 2 u.p.z.p. Ustalenia planu miejscowego dotyczące sposobu zagospodarowania

i zabudowy nieruchomości sąsiednich mogą więc potencjalnie naruszać interes prawny właściciela nieruchomości, jeżeli będą miały wpływ na wykonywanie przez niego prawa własności (zob. wyrok NSA z dnia 3 kwietnia 2019 r. II OSK 1423/17).

Ciężar wykazania naruszenia interesu prawnego spoczywa na podmiocie wnoszącym skargę (podobnie wyrok NSA z dnia 14 marca 2002 r. sygn. akt II SA 2503/01). Wymóg zaistnienia naruszenia interesu prawnego (uprawnienia) nakłada na skarżącego obowiązek wykazania, że istnieje określony związek pomiędzy jego indywidualną, prawnie gwarantowaną sytuacją, a zaskarżoną uchwałą, skutkujący ograniczeniem lub pozbawieniem danego podmiotu konkretnych uprawnień lub nałożeniem konkretnych obowiązków (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia

29 czerwca 2009 r. sygn. akt II SA/Kr 560/09, CBOSA i tam przywołane orzecznictwo sądów administracyjnych). Skarżący musi zatem wykazać, w jaki sposób doszło do naruszenia jego prawem chronionego interesu lub uprawnienia (por. wyrok NSA

z dnia 4 lutego 2005 r., sygn. akt OSK 1563/04, wyrok NSA z dnia 22 lutego 2006 r., sygn. akt II OSK 1127/05, CBOSA). Musi to być zatem interes przekładający się na stwierdzenie, że poprzez określoną regulację w uchwale nastąpi konkretne oddziaływanie na sytuację prawną skarżącego (nie faktyczną) poprzez uszczuplenie jego praw (pogorszenie jego sytuacji prawnej) lub wygenerowanie obowiązków (uciążliwości). Przy czym oddziaływanie to musi być rzeczywiste, a nie potencjalne, mogące wystąpić w przyszłości. Dopiero naruszenie interesu prawnego lub uprawnienia otwiera drogę do merytorycznego rozpoznania skargi. Sąd zatem najpierw bada legitymację skargową, a dopiero później, gdy stwierdzi, że ta legitymacja skarżącemu przysługuje, może przejść do oceny, czy wraz

z naruszeniem tego interesu prawnego naruszony został obiektywny porządek prawny (por. postanowienie NSA z dnia 1 lipca 2021 r. sygn. akt II OSK 1105/21).

Jednocześnie Sąd podziela w pełni przytoczony przez skarżących pogląd sądów administracyjnych, zgodnie z którym podmioty posiadające odpowiedni interes są uprawnione do wniesienia skargi na uchwałę w każdym czasie, tj. zarówno niezwłocznie po uchwaleniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jak również w późniejszym, dowolnym okresie (zob np. wyrok WSA w Warszawie

z dnia 5 listopada 2021 r. VII SA/Wa 961/21). W przedmiotowej sprawie bez znaczenia jest również i to, że w trakcie wyłożenia planu nikt nie zgłaszał do niego uwag, w ocenie Sądu nowi właściciele czy użytkownicy wieczyści nieruchomości objętej planem nie mogą bowiem ponosić odpowiedzialności za działanie lub brak działania swoich poprzedników.

Sąd dopuścił przy tym – na wniosek skarżących - na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a., uzupełniające dowody z następujących dokumentów

1) opinii mgr inż. arch. M. N. z dnia [...] grudnia 2023 r.;

2) aktu notarialnego repertorium [...] z dnia [...] lutego 2024 r. – oświadczenie o ustanowieniu służebności gruntowej;

3) załącznika nr 1 do Warunków technicznych przyłączenia c.o.;

4) warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej i kanalizacyjnej

z dnia 12 stycznia 2024 r.

Skarga okazała się zasadna.

Analiza zaskarżonej w części uchwały, dokonywana w granicach wyznaczonych prawnym interesem skarżących, prowadzi do wniosku, że § 39 pkt 5 lit. b), d), e) i f) Planu uchwały Rady m.st. Warszawy Nr LXXVII/2422/2006 z dnia

22 czerwca 2006 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu tzw. [...] został uchwalony z istotnym naruszeniem zasad sporządzania planu miejscowego, co powoduje nieważność uchwały Rady w tej części – zgodnie z art. 28 ust. 1 u.p.z.p.

W ocenie tutejszego Sądu skarżący wykazali w sposób niebudzący wątpliwości, że – jako użytkownicy wieczyści działki [...] obr. [...] położonej

w W. na terenie ujętym w przedmiotowym planie miejscowym – przysługuje im interes prawny do wniesienia skargi z uwagi na rzeczywiste oddziaływanie uchwały w jej zaskarżonej części na prawo skarżących. Spełnione też zostały pozostałe wymogi formalne skargi do sądu administracyjnego na akt planistyczny (przede wszystkim wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa).

Sąd w składzie niniejszym w pełni podziela ocenę prawną zbliżonego stanu faktycznego (odnoszącego się do działek położonych w sąsiedztwie), zawartej

w przywołanych w skardze prawomocnych wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia: 11 lutego 2015 r. sygn. akt IV SA/Wa 1973/14; 6 września 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 717/20 oraz 21 maja 2021 r.

VII SA/Wa 9/21 i VII SA/Wa 10/21 i przyjmuje ją za własną.

Zgodzić się bowiem należy ze skarżącymi, iż ustalenia Planu przesądzają

o tym, że zaopatrzenie w media działki skarżących o nr [...] ma obligatoryjnie następować za pośrednictwem "oddalonej" od przedmiotowej działki ul. [...] i [...] (do której działka skarżących może uzyskać dostęp wyłącznie pośredni; wymaga odpłatnego ustanowienia stosownych służebności na nieruchomościach sąsiednich), wykluczając tym samym co do zasady dopuszczalność wykorzystania na ww. cel drogi publicznej, tj. ulicy N. (ul. B.), jak chcieliby tego skarżący. Niewątpliwie zaś zasady zaopatrzenia nieruchomości w media istotnie wpływają na sposób korzystania z nieruchomości, na treść i sposób wykonywania prawa własności; niewątpliwie także w interesie właściciela nieruchomości co do zasady leży nie tylko posiadanie "bezpośredniego" ale również "tańszego" czy też mniej "skomplikowanego" zarówno dostępu do drogi publicznej, ale też – jak

w przedmiotowej sprawie - dostępu do infrastruktury wodociągowej, kanalizacyjnej, gazowej, itd. Zgodzić się przy tym wprawdzie należy z organem, iż nieruchomość skarżących położona jest w zbliżonej odległości zarówno co do ul. [...] i [...], jak

i do ul. B. i nie posiada z żadną z nich bezpośredniego położenia, jednak jak słusznie wskazują skarżący - kwestionowane postanowienia planu dopuszczają wyłącznie jeden (spośród kilku hipotetycznie dostępnych) sposób korzystania

z nieruchomości; naruszają w efekcie interes prawny skarżących (co nie jest równoznaczne z bezprawnością takiego naruszenia, którą to kwestię sąd administracyjny rozstrzyga dopiero w ramach merytorycznej kontroli legalności zaskarżonego aktu (por. wyrok NSA z dnia 17 kwietnia 2018 r., sygn. akt II OSK 2970/17).

Przystępując do oceny rozwiązań planistycznych i kontrolując legalność § 39 pkt 5 lit. b), d), e) i f) Planu, Sąd zauważa, że kompetencja do ustalania przez gminy przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu w planie miejscowym składała się na przysługujące gminie tzw. władztwo planistyczne. Jak trafnie wskazał NSA

w wyroku z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II OSK 2081/11, badając granice ww. władztwa: "Prawo własności w RP jest chronione konstytucyjnie (art. 21 ust. 1 Konstytucji RP), lecz prawo to nie jest prawem bezwzględnym, doznając

w określonych sytuacjach ograniczeń. Możliwości tych ograniczeń dopuszcza wskazywana w kasacji Konstytucja RP w art. 64 ust. 3 stanowiąc, że własność może być ograniczana, tyle że tylko w drodze ustawy i tylko w takim zakresie, w jakim nie narusza to istoty prawa własności, a więc z poszanowaniem zasady proporcjonalności (...)". I dalej, jak słusznie zaznaczył NSA w przywołanym wyroku: "Stosownie do regulacji art. 32 ust. 3 Konstytucji RP ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw, w tym prawa własności, mogą być ustanawiane tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego bądź dla ochrony środowiska, zdrowia

i wolności publicznej albo wolności i praw innych osób. Ingerencja w sferę prawa własności musi zatem pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do

ww. celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia, przy czym ograniczenia te winny być dokonane wyłącznie w formie przepisów ustawowych." Takimi przepisami ustawowymi były zarówno przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r.

o zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 1999 r. Nr 15, poz. 139, z późn.zm.), jak i też obecnie obowiązującej u.p.z.p. Przepisy te należy uznać więc za podstawę dla gmin do uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,

w których gminy ustalają przeznaczenie i zasady zagospodarowania terenu

(art. 2 ust. 1 ww. u.p.z.p.), w konsekwencji ograniczając sposób wykonywania prawa własności. Ograniczenia te mają zatem swe źródło w ustawie, tak jak tego wymaga Konstytucja RP.

We wspomnianym wyrok NSA zaznaczył w efekcie, że gmina ma oczywiście prawo do wprowadzania na jej obszarze określonych ograniczeń w wykonywaniu prawa własności poprzez ustalanie przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu, jednak pod warunkiem, że ograniczenia te wprowadza w odpowiedniej proporcji do celów koniecznych dla zapewnienia racjonalnej gospodarki przestrzennej, stanowiącej element szeroko rozumianego porządku publicznego. To, że gmina dysponuje zespołem uprawnień w tym zakresie, doktrynalnie określanym władztwem planistycznym, nie oznacza, że gmina może to władztwo wykonywać dowolnie, a jej samodzielność w tym zakresie jest nieograniczona. Zatem, uprawnienia gminy do ustalania przeznaczenia i zasad zagospodarowania terenu nie mogą być nadużywane, a prawnie wadliwymi będą nie tylko te ustalenia planu, które naruszają przepisy prawa, ale także te, które będą wynikiem ewentualnego nadużycia przysługujących gminie uprawnień.

Z postanowień zaskarżonego Planu wynika, że działka nr ew. [...] obr. [...] jest przeznaczona pod zabudowę mieszkaniową wielorodzinną, usługi ponadlokalne i lokalne, w kwartale oznaczonym na rysunku planu symbolem [...] (ustalenia szczegółowe dla tego terenu zamieszczono w § 39 planu).

Z ustaleń § 39 Planu wynika, że zaopatrzenie kwartału [...] w media ma obligatoryjnie następować za pośrednictwem ulic [...] i [...] (§ 39 pkt 5).

Z rysunku planu wynika, że działka skarżących nie przylega do pasa drogowego dróg [...] i [...]. Dostęp działki skarżących do drogi [...] i [...] (na potrzeby zaopatrzenia w media) nie będzie zatem możliwy bez uzyskania dodatkowego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości sąsiednich, należących do osób trzecich, a oddzielających nieruchomość skarżącej od ww. ulicy. Wprawdzie nieruchomość skarżących nie przylega także bezpośrednio do

ul. B., i również niezbędne będzie uzyskanie dodatkowego tytułu prawnego do korzystania z nieruchomości sąsiedniej, niemniej jednak skarżący taki tytuł przedstawili – ustanowioną aktem notarialnym służebność gruntową na działkach sąsiednich nr [...] i [...], i co wydaje się istotne w tej sprawie – służebność ta została ustanowiona bezpłatnie. Jednocześnie skarżącyprzedstawili opinie gestorów mediów, z których wynika racjonalność zaproponowanego przez nich sposobu przyłączenia się do tych mediów. Należy jednocześnie podkreślić, że w toku postępowania planistycznego nie wykazano, że konieczność zabezpieczenia potrzeb w zakresie obsługi w media - wyłącznie za pośrednictwem [...] i [...], z czego jednoznacznie wynika niedopuszczenie przez Plan realizowania ww. potrzeb za pośrednictwem ulicy B. - jest podyktowana czytelnymi, obiektywnie istniejącymi przesłankami zagospodarowania przestrzennego. Należy więc podzielić stanowisko skargi, że wskazane rozwiązania nie znajdują żadnego uzasadnienia na przykład w kontekście wymagań ładu przestrzennego, walorów architektonicznych

i krajobrazowych, czy wymagań bezpieczeństwa ludzi i mienia (art. 1 ust. 2 u.p.z.p.). Jakkolwiek Sąd nie przesądza, że przedmiotowa obsługa winna być dopuszczalna od strony ul. B. i poprzez działki sąsiednie o nr ew. [...] i [...], jednakże zdaniem Sądu, uznać należy, że zapis Planu, co do zasady wykluczający taką obsługę

a priori, nie znajduje uzasadnienia. W ocenie Sądu kategoryczne wykluczenie innego, zdaniem skarżących sprawniejszego, ale przede wszystkim tańszego

(w kontekście ww. bezpłatnej służebności gruntowej poprzez działki [...] i [...]) zaopatrzenia w media, w której jest on potencjalnie możliwy, bez wskazania ku temu uzasadnionych przyczyn, uznać należy za niedopuszczalne. Poza tym Sąd stwierdza, że z dokumentacji zaprezentowanej w odpowiedzi na skargę (zdjęcia lokalizacji sieci) jednoznacznie wynika, że zaopatrzenie w media działki skarżących nie musi odbywać się wyłącznie za pośrednictwem drogi [...] i [...] (może bowiem odbywać się także za pośrednictwem ulicy B.). W odpowiedzi na skargę nie wykazano, że stan ten w dacie uchwalania planu przedstawiał się odmiennie,

czy inaczej: aby istniały przeciwskazania do zaopatrzenia działki skarżącej w media od strony drogi publicznej.

Z tych powodów Sąd przyjął, że przy uchwalaniu kwestionowanych ustaleń planu - § 39 pkt 5 lit. b), d), e) i f) - doszło do przekroczenia przez Radę m.st. Warszawy władztwa planistycznego, polegającego na nieuzasadnionym

i kategorycznym przesądzeniu, że zaopatrzenie w media może się odbywać wyłącznie za pośrednictwem drogi [...] i [...], a co za tym idzie – podniesione w pkt 1 i 2 skargi zarzuty naruszenia wymienionych tam przepisów u.p.z.p. oraz z art. 140 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 64 ust. 3 oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, okazały się zasadne.

Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 28 ust. 1 u.p.z.p. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w pkt 1 sentencji wyroku.

O kosztach, na które składa się zwrot uiszczonego wpisu sądowego od skargi (300 zł), koszty zastępstwa prawnego profesjonalnego pełnomocnika (480 zł) wraz

z kwotą uiszczonej opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa (17 zł), Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt. 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1935).