Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska po rozpoznaniu w dniu 8 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 231/25 o odrzuceniu skargi M.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2025 r., nr SKO 4511.3.2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego postanawia: oddalić zażalenie.

Pismem z dnia 5 marca 2025 r. M.M. (dalej "skarżąca") złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 27 stycznia 2025 r., nr SKO 4511.3.2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego.

W wykonaniu zarządzenia Zastępcy Przewodniczącego Wydziału z dnia 7 maja 2025 r., pismem z dnia 14 maja 2025 r., wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez podanie numeru PESEL. Wskazano, że niewykonanie wezwania w terminie siedmiu dni, będzie skutkowało odrzuceniem skargi.

Przesyłkę sądową zawierającą odpis ww. zarządzenia z uwagi na niemożność jej osobistego doręczenia skarżącej złożono w placówce pocztowej w dniu 15 maja 2025 r. na okres 14 dni z adnotacją o jej doręczeniu, o czym powiadomiono skarżącą umieszczając stosowne zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej (awizo). Powtórnego awiza dokonano na kolejne 7 dni. Skarżąca, po upływie 14 dni od dnia pierwszej awizacji, nie odebrała przesyłki, w związku z czym została ona zwrócona do Sądu i dołączona do akt sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 29 maja 2025 r. (k. 10 akt sądowych). W wyznaczonym terminie strona skarżąca nie uzupełniła wskazanego braku skargi.

Postanowieniem z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 231/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej "P.p.s.a."), odrzucił złożoną skargę. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że skarżąca w zakreślonym terminie nie uzupełniła braków formalnych skargi – poprzez wskazanie własnego nr PESEL, co obligowało Sąd do jej odrzucenia.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o jego zmianę oraz ustanowienie dla niej adwokata z urzędu i całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podkreśliła, że żadne z awiz nie zostały jej doręczone, dlatego też nie mogła odebrać korespondencji Sądu a tym samym uzupełnić braków formalnych złożonej skargi. Skarżąca podała jednocześnie własny nr PESEL.

Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2025 r., sygn. akt IV SPP/Wr 131/25 referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we Wrocławiu przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu oraz umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych.

W dniu 27 sierpnia 2025 r. Okręgowa Rada Adwokacka ustanowiła dla skarżącej pełnomocnika z urzędu.

W dniu 7 listopada 2025 r. pełnomocnik z urzędu wniósł pismo "uzupełnienie zażalenia z dnia 10 lipca 2025 r." zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie:

1. art. 49 § 1 i 2 P.p.s.a. w zw. z art. 65 § 1 i 2 P.p.s.a. polegające na błędnym przyjęciu, że wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej zostało skutecznie doręczone skarżącej, podczas gdy:

• skarżąca nie otrzymała ani wezwania, ani żadnego awiza,

• brak doręczenia wynikał z nieprawidłowości operatora pocztowego,

• sąd nie podjął żadnych czynności weryfikujących prawidłowość doręczenia,

• sąd pominął okoliczności osobowe skarżącej, w tym jej stałą terminowość w wykonywaniu obowiązków procesowych,

• sąd błędnie zastosował domniemanie doręczenia, mimo że doręczenie faktycznie nie nastąpiło, co - zgodnie z utrwalonym orzecznictwem NSA (np. I OSK 2491/13, I OSK 1457/17,I GZ 186/14) - wyklucza wywołanie skutków prawnych.

2. art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. polegające na zastosowaniu tego przepisu i odrzuceniu skargi kasacyjnej pomimo braku podstaw materialnoprawnych do takiego rozstrzygnięcia, w sytuacji gdy:

• niewykonanie wezwania nie wynikało z winy strony,

• sąd zastosował sankcję procesową w warunkach, w których strona nie miała obiektywnej możliwości wykonania obowiązku,

• sąd nie rozważył zasady proporcjonalności oraz zasady prawa do sądu,

• brak formalny został uzupełniony niezwłocznie po powzięciu informacji o postanowieniu, a zatem cel wezwania został w pełni zrealizowany.

3. naruszenie zasady zaufania do władzy publicznej i prawa do sądu (art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP) polegające na przyjęciu skrajnie formalnego ujęcia obowiązku doręczenia, bez analizy rzeczywistego przebiegu doręczenia, co doprowadziło do pozbawienia strony możliwości merytorycznego rozpoznania środka odwoławczego. W szczególności sąd:

• pominął okoliczność, że skarżąca zawsze terminowo wykonywała wezwania,

• nie zweryfikował, czy operator pocztowy w istocie prawidłowo przeprowadził procedurę awizowania,

• zastosował fikcję doręczenia w sposób automatyczny, pomijając ustalenia faktyczne i

okoliczności szczególne.

4. naruszenie zakazu nadmiernego formalizmu oraz art. 12 § 1 P.p.s.a. (zasada proporcjonalności i szybkości postępowania) polegające na zastosowaniu wobec skarżącej negatywnych skutków procesowych wynikających z braku doręczenia wezwania, co:

• obciąża stronę winą za uchybienie, którego nie popełniła,

• pomija okoliczność, że skarżąca natychmiast uzupełniła brak formalny, realizując cel wezwania,

• prowadzi do odmowy dostępu do drugiej instancji w sposób naruszający standard sprawiedliwego postępowania.

W oparciu o powyższe zarzuty wniesiono o:

1. uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu;

2. przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu sądowi;

3. zasądzenie kosztów postępowania w tym nieopłaconych kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W tym samym dniu pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie wskazać należy, że warunki formalne skargi, nieuzupełnienie których w zakreślonym terminie – stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a. – skutkuje jej odrzuceniem, zostały określone w art. 57 § 1 tej ustawy. Zgodnie z powołanym przepisem, skarga powinna zawierać elementy wymienione w pkt 1-3 omawianej regulacji, a ponadto powinna czynić zadość wymaganiom dla każdego pisma w postępowaniu sądowym – przewidzianym w art. 46 P.p.s.a. W szczególności, w myśl art. 46 § 2 pkt 1 lit. b P.p.s.a., pismo strony powinno zawierać w przypadku gdy jest pierwszym pismem w sprawie numer PESEL strony wnoszącej pismo, będącej osobą fizyczną, oraz numer PESEL jej przedstawiciela ustawowego, jeżeli są obowiązani do jego posiadania albo posiadają go, nie mając takiego obowiązku. W takim przypadku zastosowanie znajduje art. 49 § 1 P.p.s.a., na mocy którego przewodniczący wzywa skarżącego do uzupełnienia braków skargi w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Siedmiodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych jest terminem ustawowym. Oznacza to, że termin ten nie może być ani skracany ani przedłużany. W sytuacji, gdy strona nie uzupełni w omawianym terminie braków formalnych skargi Sąd zobowiązany jest do jej odrzucenia na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a.

W rozpoznawanej sprawie, w związku ze stwierdzonymi brakami formalnymi skargi, zarządzeniem Zastępcy Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 7 maja 2025 r. skarżąca została wezwana do podania swojego numeru PESEL, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie zostało przesłane na adres wskazany w skardze. Z akt sprawy wynika, że przesyłkę zawierającą odpis ww. zarządzenia - z uwagi na niemożność jej osobistego doręczenia stronie skarżącej - dwukrotnie awizowano - w dniach 15 maja 2025 r. i 23 maja 2025 r., na co wskazuje znajdująca się w aktach sprawy koperta zawierająca przedmiotowe wezwanie (k. 10 akt sądowych). W związku z tym, że strona skarżąca w toku postępowania nie zmieniła adresu, ani nie wskazała innego adresu do doręczeń, a podwójną awizację przesyłki przeprowadzono prawidłowo, przesyłkę uznano za doręczoną - w trybie art. 73 P.p.s.a. - z dniem 29 maja 2025 r.

Zauważenia wymaga, że art. 73 P.p.s.a., jest regulacją wyjątkową opartą na tzw. fikcji doręczenia, a więc domniemaniu, że przesyłkę doręczono adresatowi, chociaż faktycznie doręczenie do rąk adresata nie miało miejsca. Zgodnie z powołanym przepisem, w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. (§ 2). Zgodnie z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

W rozpoznawanej sprawie Sąd dokonał doręczenia pisma przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe, do którego stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego rozdziału nie stanowią inaczej (art. 65 § 1 i 2 P.p.s.a.). Skoro operator pocztowy nie zastał skarżącej pod adresem wskazanym w jej piśmie (skardze) dopuszczalne było zastosowanie trybu doręczenia zastępczego z art. 73 P.p.s.a., a więc pozostawienie pisma w placówce pocztowej, przy zachowaniu warunków określonych przepisami, a więc art. 73 § 2 i 3 P.p.s.a.

W konsekwencji słusznie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uznał, że siedmiodniowy termin do uzupełnienia braku formalnego skargi upływał w dniu 5 czerwca 2025 r., zaś skarżąca w zakreślonym terminie nie uzupełniła wymaganych braków, co obligowało Sąd do odrzucenia skargi w niniejszej sprawie.

Nie mogły również odnieść skutku argumenty zażalenia o braku awiza w skrzynce, czy składane przez stronę wyjaśnienia zawarte w zażaleniu, że "Sąd wskazał błędnie ocenę sytuacji, która wynika i leży wyłącznie po stronie Dostawcy korespondencji,. Dostawca zawarł zapis o "dwukrotnym awizowaniu korespondencji", a które nie zostały mi jako stronie dostarczone" czy też, że wysłana do skarżącej korespondencja była przesyłana pomiędzy dwiema placówkami. Z ustalonych danych wynika bowiem, że korespondencję w niniejszej sprawie prowadziła Placówka Pocztowa położona [...] przy ul. [...] i ta placówka dokonywała awizacji kwestionowanej przesyłki. Adnotacje zamieszczone na kopercie pisma zwróconego do Sądu zaprzeczają twierdzeniom strony. Na kopercie widnieją adnotacje o dwukrotnym awizowaniu przesyłki oraz, że adresat nie podjął przesyłki z placówki pocztowej w terminie.

Należy zauważyć ponadto, że zwrotne potwierdzenie odbioru jest dokumentem urzędowym, który korzysta z domniemania prawdziwości informacji w nim zawartych. Strona twierdząc, że zawiadomień o pozostawieniu pisma w placówce pocztowej nie otrzymała powinna wskazać okoliczności mające uprawdopodobnić możliwość zaistnienia takiego zdarzenia. Natomiast prezentowana argumentacja opiera się w istocie wyłącznie na gołosłownym oświadczeniu o braku zawiadomień o awizowaniu przesyłki, czemu wprost przeczą dane na zwrotnym potwierdzeniu odbioru.

W świetle przedstawionych uwag twierdzenia zażalenia należało ocenić jako niewystarczające do obalenia fikcji doręczenia w niniejszej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny nie miał podstaw, by stwierdzić, iż nie zachowano procedury doręczenia zastępczego poprzez niepozostawienie zawiadomień w skrzynce adresata, tym bardziej, że strona poparła je wyłącznie własnym oświadczeniem o niedoręczeniu zawiadomień o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej.

Również argumenty przedstawione przez pełnomocnika skarżącej w piśmie z dnia 7 listopada 2025 r. nie zdołały podważyć zasadności rozstrzygnięcia wydanego przez Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu.

Przyjąć zatem należało, że odrzucenie skargi przez Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 P.p.s.a, było prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.