Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: Sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia X Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 kwietnia 2026 r. sygn. akt II SA/Gl 191/26 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi X Sp. z o.o. z siedzibą w [...] na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Katowicach z dnia 15 grudnia 2025 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania budowy obiektu budowlanego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2026 r., sygn. akt II SA/Gl 191/26, odmówił X Sp. z o.o. z siedzibą w [...] wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Katowicach z dnia 15 grudnia 2025 r., [...], w przedmiocie wstrzymania budowy obiektu budowlanego

Jak wskazał Sąd pierwszej instancji w uzasadnieniu wniosku zawartego w skardze podniesiono, że wykonanie zaskarżonego postanowienia skutkuje wstrzymaniem realizacji inwestycji oraz paraliżuje możliwość wykorzystania nieruchomości w ramach prowadzonej działalności gospodarczej strony skarżącej. Wskazano ponadto, iż generuje to realne i trudne do odwrócenia skutki ekonomiczne (przestoje, ryzyko odpowiedzialności kontraktowej, koszty organizacyjne). Jednocześnie sama zasadność zaskarżonego postanowienia budzi poważne wątpliwości prawne.

Wskazanym na wstępie postanowieniem Sąd pierwszej instancji uznał wniosek za pozbawiony usprawiedliwionych podstaw. W ocenie tego Sądu w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest stanowisko, zgodnie z którym skoro postanowienie wydane w trybie art. 48 ustawy Prawo budowlane uruchamia tryb postępowania naprawczego prowadzonego przez organ nadzoru budowlanego, lecz go nie kończy sprawy i jej nie załatwia, zatem jego wstrzymanie nie jest możliwe na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) – dalej: "P.p.s.a." (por. postanowienie NSA z dnia 24 listopada 2022 r., sygn. akt II OZ 683/22, LEX nr 3439293 oraz z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt II OZ 401/23, LEX nr 3585823).

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła X Sp. z o.o. z siedzibą w [...]. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła:

1. naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. przez jego błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że skarżąca nie uprawdopodobniła niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy wykonanie postanowienia o wstrzymaniu budowy prowadzi do realnego i aktualnego paraliżu inwestycji oraz wykorzystania nieruchomości w ramach działalności gospodarczej skarżącej,

2. naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 3 § 2 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że zaskarżone postanowienie organu nie jest aktem, którego wykonanie może zostać wstrzymane, mimo że wywołuje ono bezpośredni skutek prawny i faktyczny w sferze uprawnień i obowiązków inwestora, polegający na obowiązku niekontynuowania robót oraz faktycznym zablokowaniu prowadzonej inwestycji,

3. naruszenie art. 141 §4 P.p.s.a. w zw. z art. 166 P.p.s.a. przez sporządzenie uzasadnienia w sposób wewnętrznie niespójny, albowiem z jednej strony Sąd pierwszej instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie skutkuje wstrzymaniem realizacji inwestycji oraz paraliżuje możliwość wykorzystania nieruchomości w ramach działalności gospodarczej skarżącej, z drugiej zaś odmówił udzielenia ochrony tymczasowej mimo stwierdzenia istnienia właśnie takich skutków.

W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca Spółka wniosła o:

- zmianę zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonego postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia 15 grudnia 2025r., nr [...], do czasu prawomocnego zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego,

- ewentualnie - uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania,

- na podstawie art. 196 P.p.s.a.- wstrzymanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wykonania zaskarżonego postanowienia organu do czasu rozpoznania niniejszego zażalenia przez Naczelny Sąd Administracyjny,

- zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu zażalenia powyższe zarzuty dodatkowo umotywowano.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 P.p.s.a., sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z konstrukcji powyższego przepisu wynika, że na skarżącym spoczywa ciężar wykazania przesłanek zawartych w cytowanym przepisie, zaś sąd może wstrzymać wykonanie zaskarżonego aktu, jeżeli jest spełniona ustawowa przesłanka określona jako potencjalna możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, gdy akt lub czynność zostanie wykonana. Jest to wyjątek od zasady, w myśl której wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu lub czynności.

W niniejszej sprawie skarga dotyczy postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego w Katowicach z dnia 15 grudnia 2025 r. utrzymującego w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Wodzisławiu Śląskim z dnia 1 września 2025 r. wstrzymujące właścicielowi - X sp. z o.o. budowę hali nr 2 o funkcji gospodarczej zlokalizowanej na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...] położonej przy ul. [...] w T., zrealizowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę oraz informujące o możliwości złożenia wniosku o legalizację, a także o konieczności wniesienia opłaty legalizacyjnej w celu uzyskania decyzji o legalizacji obiektu budowlanego. Wstrzymanie budowy miało zatem związek ze stwierdzeniem, że przedmiotowy obiekt realizowany jest w warunkach samowoli budowlanej, co skutkowało zastosowaniem art. 48 ust. 1 pkt 1, art. 48 ust. 3 i 5 oraz art. 83 ust. 1 ustawy Prawo budowlane.

Zauważyć zatem trzeba, że wstrzymanie wykonania postanowienia nakazującego wstrzymanie prowadzenia robót budowlanych skutkowałoby dalszym prowadzenie prac. Udzielenie ochrony tymczasowej w takiej sytuacji stałoby w sprzeczności z regulacją Prawa budowlanego dotyczącą czasowego wstrzymania prowadzenia robót budowlanych (por. postanowienie NSA z dnia 17 października 2018 r. sygn. akt II OZ 1007/18, LEX nr 2578535).

Zaskarżone postanowienie inicjuje postępowanie, które może zakończyć się legalizacją przedmiotowej budowy lub nakazem jej rozbiórki. Tym samym na etapie wydania postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych co do zasady nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, ponieważ skarżąca może podjąć kroki zmierzające do legalizacji przedmiotowego obiektu budowlanego. Zaskarżone postanowienie nie wywołuje skutku w postaci nakazu rozbiórki, ponieważ dopiero od działań skarżącej będzie zależało, czy w odrębnej decyzji organ będzie mógł ewentualnie wydać stosowny nakaz lub wydać decyzję o legalizacji. Zaskarżone postanowienie nie ma więc charakteru kończącego postępowanie administracyjne i załatwiającego co do istoty kwestię legalizacji robót budowlanych. Oznacza to tym samym, że brak jest podstaw do zastosowania wnioskowanej ochrony tymczasowej.

Wobec powyższego należy stwierdzić, że Sąd pierwszej instancji słusznie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia albowiem nie przedstawiono we wniosku ani w zażaleniu okoliczności uzasadniających przyjęcie, że skarżącej zagraża znaczna szkoda, czy też że mogą wystąpić trudne do odwrócenia skutki związane z powstrzymaniem się od wykonywania robót budowlanych. W konsekwencji wniosek okazał się bezzasadny i prawidłowo nie został uwzględniony przez Sąd pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. i art. 61 § 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.