Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Andrzej Skoczylas Sędzia del. WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Burmistrza Gminy Kostrzyn z dnia 29 marca 2026 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Gminy Kostrzyn a Wójtem Gminy Kościerzyna w przedmiocie potwierdzenia prawa do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych postanawia: wskazać Burmistrza Gminy Kostrzyn jako organ właściwy do załatwienia sprawy.

I

Wnioskiem z 29 marca 2026 r. Burmistrz Gminy Kostrzyn (dalej także jako "wnioskodawca") zwrócił się do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy nim, a Wójtem Gminy Kościerzyna poprzez wskazanie tego ostatniego jako organu właściwego do rozpoznania wniosku o wydanie decyzji o potwierdzenie prawa Ł. K. (dalej jako "świadczeniobiorca") do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

W uzasadnieniu Burmistrz Gminy Kostrzyn wskazał, że świadczeniobiorca ostatnie miejsce zamieszkania, co wynika z historycznego adresu zameldowania na pobyt stały, posiadał na terenie gminy Kościerzyna.

W odpowiedzi na wniosek Wójt Gminy Kościerzyna wskazał, że z dokumentacji zebranej i znajdującej się w posiadaniu wnioskodawcy wynika, że świadczeniobiorca ostatnie miejsce zamieszkania posiadał na terenie gminy Kostrzyn, co pozwala na obalenie domniemania wynikającego z ostatniego miejsca zameldowania i przemawia za zasadnością uznania Burmistrza Gminy Kostrzyn za organ właściwy w sprawie, jak również wniósł o rozważenie rozpoznania sprawy poza kolejnością.

II

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

W myśl art. 15 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: ppsa) w związku z art. 4 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje spory o właściwość powstałe pomiędzy organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez spór o właściwość, o którym mowa w powyższych przepisach, należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też każdy z nich uważa się za niewłaściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór zainicjowany wnioskiem złożonym w tej sprawie ma charakter negatywnego sporu o właściwość.

Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1461 ze zm.; dalej: ustawa o świadczeniach) sprawa o potwierdzenie prawa do świadczeń opieki zdrowotnej świadczeniobiorcy, o którym mowa w art. 2 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, należy do zakresu kompetencji organu wykonawczego gminy właściwej ze względu na miejsce zamieszkania świadczeniobiorcy. Stosownie do poglądu przyjmowanego w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach wprowadza regulację szczególną względem art. 21 § 1 pkt 3 kpa, co skutkuje modyfikacją treściową zakresu zastosowania tego ostatniego przepisu (por. np. postanowienia NSA z 26 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GW 6/18; z 25 stycznia 2019 r., sygn. akt II GW 40/18; z 27 lipca 2020 r., sygn. akt II GW 13/20; z 10 listopada 2021 r., sygn. akt II GW 86/21; z 21 czerwca 2022 r., sygn. akt II GW 8/22). Znaczenie pojęcia miejsca zamieszkania podlega rekonstrukcji zasadniczo na podstawie art. 25 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny, co pozwala na przyjęcie, że miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu, a więc wykazuje z danym miejscem nie tylko związek zewnętrzny (fakt przebywania), lecz także wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Jeżeli nie można ustalić aktualnego w momencie wszczęcia postępowania w sprawie z art. 54 ust. 1 ustawy o świadczeniach miejsca zamieszkania świadczeniobiorcy, konieczne jest ustalenie ostatniego miejsca zamieszkania tego podmiotu (por. np. postanowienia NSA z 15 września 2022 r., sygn. akt II GW 35/22; z 28 lutego 2023 r., sygn. akt II GW 68/22). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby polegającego na skoncentrowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Tak rozumiane zamieszkanie nie sprowadza się zatem do zameldowania, choć w praktyce fakt meldunku na pobyt stały, w braku wiarygodnych przeciwdowodów, w istocie stanowi dowód potwierdzający, że dana osoba przebywa w danej miejscowości z zamiarem stałego pobytu (por. postanowienie NSA z 25 kwietnia 2024 r., sygn. akt II GW 14/24).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, z dokumentacji sprawy wynika, że świadczeniobiorca ostatnie miejsce zamieszkania miał na terenie gminy Kostrzyn (vide notatka z rozmowy telefonicznej z byłą partnerką świadczeniobiorcy z 23 lutego 2026 r., oświadczenie świadczeniobiorcy z 29 stycznia 2026 r. – w zakresie wskazanej miejscowości).

Biorąc pod uwagę powyższe, w okolicznościach przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że ostatnim miejscem zamieszkania, stanowiącym centrum aktywności życiowej świadczeniobiorcy, była gmina Kostrzyn. Wobec tego nie zachodziła konieczność odwoływania się do ostatniego miejsca zameldowania na pobyt stały (gmina Kościerzyna), albowiem domniemanie wzruszalne istnienia wynikającej z zameldowania okoliczności faktycznej miejsca zamieszkania osoby fizycznej zostało w niniejszej sprawie obalone wskutek wyżej wskazanych dokumentów i wynikających z nich okoliczności (por. postanowienie NSA z 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II GW 112/22).

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny postanowił na podstawie art. 4 w zw. z art. 15 § 2 ppsa jak w sentencji.