I SA/Gl 1432/24 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-04-24	
Data wpływu	2024-11-27	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Anna Rotter /sprawozdawca/
Anna Tyszkiewicz-Ziętek /przewodniczący/
Katarzyna Stuła-Marcela	
Symbol z opisem	6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty	
Hasła tematyczne	Podatki inne	
Sygn. powiązane	III FSK 1126/25	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 399;  art. 6k ust. 4; Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek, Sędziowie WSA Anna Rotter (spr.), Katarzyna Stuła-Marcela, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi [...] Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 10 października 2023 r. nr SKO.4105.1.2024 w przedmiocie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oddala skargę.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 10 października 2023r. nr SKO.4105.1.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: SKO, organ odwoławczy) utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Usług Komunalnych w C. (dalej organ pierwszej instancji) z dnia 30 listopada 2023r. nr [...] w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wobec [...] Spółdzielni Mieszkaniowej [...] (dalej: spółdzielnia, skarżąca) z nieruchomości położonej w C.przy ul. [...].

Powyższa decyzja wydana została na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2025r., poz. 111 ze zm., dalej: o.p.) w zw. z art. art. 6o, art. 6k ust. 4 i art. 6q ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 399 ze zm., dalej: u.c.p.g.) oraz w zw. z § 6 uchwały Rady Miasta Częstochowy Nr 735.LIII.2021 z dnia 16 grudnia 2021r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i ustalenia stawki tej opłaty oraz zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (Dz. Urz. Woj., Śląskiego z 2021r. poz. 8577, dalej: uchwała Rady Miasta).

Stan sprawy.

Decyzją z dnia 30 listopada 2023r. organ pierwszej instancji określił skarżącej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w C. przy ul. [...]:

• w kwocie 3 286,08 zł za każdy miesiąc od 01.02.2023 r. do 31.07.2023r., odpowiadającej opłacie za 342,3 m3 średniomiesięcznego zużycia wody przez mieszkańców, którzy nie korzystają ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi,

• w kwocie 3 183,36 zł za każdy miesiąc od 01.08.2023 r. odpowiadającą opłacie za 331,6 m3 średniomiesięcznego zużycia wody przez mieszkańców, którzy nie korzystają ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

W powyższej decyzji zaznaczono, iż opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości, określonej w decyzji, obowiązuje do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym następuje zmiana danych niezbędnych do określenia wysokości tej opłaty, zgodnie z art. 6o ust. 2 u.c.p.g.

Organ pierwszej instancji zaznaczył, iż w żadnej ze złożonych na nieruchomość położoną przy ul. [...] w C., deklaracjach w okresie obowiązywania od lutego 2023r. skarżąca nie wykazała, aby zamieszkiwały tam rodziny wielodzietne.

Jak podkreślono w decyzji, zgodnie z zapisem u.c.p.g., samo posiadanie Karty Dużej Rodziny, dalej: KDR) przez jedną czy dwie osoby nie jest wystarczającą przesłanką do zastosowania zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ponieważ na nieruchomości powinna zamieszkiwać rodzina wielodzietna, a nie wybrani jej członkowie posiadający KDR. Zdaniem organu pierwszej instancji powyższe koresponduje z art. 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2014r. o Karcie Dużej Rodziny (t.j. Dz.U. z 2024 poz. 1512, dalej: ustawa o KDR), zgodnie z którym karta jest dokumentem identyfikującym członka rodziny wielodzietnej i poświadczającym jego prawo do uprawnień ustalonych w trybie określonym w ustawie o KDR lub przyznanych na podstawie odrębnych przepisów. Przepisem odrębnym, o którym mowa w powyższej ustawie jest w tym wypadku uchwała rady gminy ustalająca zwolnienie w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi i odwołująca się do okoliczności zamieszkiwania nieruchomości przez rodzinę wielodzietną. Rozstrzygające znaczenie, w ocenie organu pierwszej instancji, powinno mieć faktyczne zamieszkiwanie rodziny wielodzietnej.

Na poparcie powyższego stanowiska organ pierwszej instancji wskazał na wyrok WSA w Gliwicach z dnia 5 kwietnia 2018 r., I SA/GI 1329/17 (publik. LEK nr 2473978). Zgodnie z powyższym orzeczeniem warunkiem skorzystania z ulgi w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jest zamieszkiwanie nieruchomości przez rodzinę wielodzietną, a nie posiadanie KDR przez poszczególnych jej członków.

W decyzji organu pierwszej instancji wyjaśniono, że w rozpoznanej sprawie liczba osób zamieszkujących na nieruchomości w lokalach numer [...], [...] oraz numer [...], dla których wykazano zastosowanie 50% zwolnienia w opłacie nie potwierdza, aby w powyższych lokalach zamieszkiwały rodziny wielodzietne. W spornych lokalach zamieszkują poszczególni członkowie rodzin wielodzietnych w liczbie dwóch lub trzech osób. Zaznaczono, ż samo posiadanie KDR przez dwie czy trzy osoby nie jest wystarczającą przesłanką do zastosowania zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ponieważ na nieruchomości powinna zamieszkiwać rodzina wielodzietna, a nie wybrani jej członkowie.

Z upoważnienia dla rady gminy zawartego w art. 6k ust. 4 u.c.p.g. wynika, że zwolnienie obejmuje rodziny wielodzietne zamieszkujące na nieruchomości, spełniające kryteria wynikające z ustawy o KDR, a nie poszczególnych członków rodziny, którzy posiadają kartę (KDR). Warunkiem skorzystania z 50% zwolnienia w opłacie za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest w ocenie organu zamieszkiwanie nieruchomości przez rodzinę wielodzietną, a nie samo posiadanie KDR.

Organ pierwszej instancji, analizując zgromadzony materiał dowodowy uwzględnił oświadczenie skarżącej dotyczące historycznego zużycia wody z nieruchomości za okres od 1 Iipca 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w wysokości 342,3 m3 oraz od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023 r. w wysokości 331,6 m3 w oparciu o złożone w dniach: 8.03.2023 r., 4.04.2023 r. oraz w dniu 8.09.2023r. deklaracje o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości przy ul. [...].

Wskazano, że średniomiesięczne zużycie wody wykazane przez [...] Spółdzielnię Mieszkaniowa [...], w deklaracji obowiązującej od 1 lutego 2023 za okres rozliczeniowy od 1 Iipca 2022 r. do 31 grudnia 2022r. oraz w kolejnej deklaracji obowiązującej od 1 sierpnia 2023 r- za okres rozliczeniowy od 1 stycznia 2023 r. do 30 czerwca 2023r., jest większe niż zużycie wody przedstawione w zestawieniu odczytów z liczników głównych od Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji Okręgu [...] S.A w C.. W żadnym ze złożonych dokumentów spółdzielnia nie potwierdziła wystawienia korekty faktur pierwotnego zużycia wody.

Zdaniem organu pierwszej instancji oznacza to, że organ podatkowy nie ma możliwości obliczenia i wykazania w decyzji zmniejszonej opłaty na podstawie pozyskanych informacji z przedsiębiorstwa wodociągowo- kanalizacyjnego. Warunkiem zmniejszenia powinno być złożenie korekty deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz przedstawienie dokumentów (faktur) stanowiących podstawę do sporządzenia pierwotnej deklaracji wraz z korektami faktur z przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego, z których wynika korekta zużycia wody za analogiczny okres wskazany w deklaracji. W niniejszej sprawie nie została sporządzona żadna korekta faktur czy też korekta (zmiana) dokumentu wskazującego pierwotny odczyt zużycia.

W konsekwencji organ pierwszej instancji określił skarżącej dla nieruchomości położonej w C. przy ul. [...], wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 3.286,08 zł za każdy miesiąc od 1 lutego 2023r. do 31 lipca 2023r. odpowiadającej opłacie za 342,3 m3 średniomiesięcznego zużycia wody przez mieszkańców, którzy nie korzystają ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz w kwocie 3.183,36 zł za każdy miesiąc od 1 sierpnia 2023 r. odpowiadającej opłacie za 331,6 m3 średniomiesięcznego zużycia wody przez mieszkańców, którzy nie korzystają ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Od powyższej decyzji spółdzielnia wniosła odwołanie zaskarżając w/w decyzję w całości oraz zarzucając naruszenie:

- przepisów postępowania tj. art. 191 o.p. poprzez błędne uznanie, iż KDR zostały złożone dla wykazania uprawnienia dla skorzystania ze zwolnienia w sytuacji gdy zostały one złożone dla wykazania, iż ich posiadacze stanowią rodzinę wielodzietną zamieszkującą na danej nieruchomości. Ponadto zdaniem skarżącej organ w nieuprawniony sposób uznał, iż złożone dokumenty w postaci KDR nie dowodzą faktu bycia rodzina wielodzietną zamieszkującą na danej nieruchomości w rozumieniu ustawy o KDR,

- przepisów prawa materialnego tj. § 6 uchwały Rady Miasta w zw. z art. 6k ust. 4 u.c.p.g. poprzez ich błędną wykładnię, a w konsekwencji uznanie, iż uprawnienie do zastosowania zwolnienia w wysokości 50% opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest możliwe wyłącznie w przypadku zamieszkiwania w danym lokalu wszystkich członków rodziny wielodzietnej.

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy, ewentualnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji.

SKO decyzją z dnia 10 października 2023r. utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji w sprawie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.

Organ odwoławczy zaznaczył, iż wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi ustala się na podstawie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6m ust. 1a u.c.p.g.). Wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o (art. 6m ust. 1d u.c.p.g.). Ponadto w myśl art. 6o u.c.p.g. w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Z decyzji SKO wynikało, iż organ pierwszej instancji postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2023r. wszczął z urzędu wobec skarżącej postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] za okres począwszy od 1 lutego 2023 r. Jak zaznaczono, w dniu 8 września 2023 r. do organu pierwszej instancji wpłynęła kolejna deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości, zabudowanej budynkiem wielolokalowym lub budynkami wielolokalowymi sporządzona przez skarżącą z datą obowiązywania od sierpnia 2023 r. dla nieruchomości położonej w C. przy ul. [...]. Z deklaracji oraz dołączonego do niej załącznika wynikało, iż powyższą nieruchomość zamieszkuje 106 osób. W poz. 41 deklaracji wskazano, iż w spornym budynku wielolokalowym zamieszkują mieszkańcy, którzy korzystają ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w części dotyczącej rodziny wielodzietnej, o której mowa w ustawie o KDR. Ponadto w deklaracji wskazano, iż całkowite zużycie wody z w/w nieruchomości wynosi 1989,6 m3, średniomiesięczne zużycie wody przez mieszkańców, którzy korzystają ze zwolnienia z poz. 41 deklaracji wynosi 9,8 m3, a średniomiesięczne zużycie wody przez mieszkańców którzy nie korzystają ze zwolnienia wynosi 321,8 m3.

SKO podniosło, iż spór w sprawie dotyczy nieuwzględnienia przez organ pierwszej instancji przy określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zwolnienia wynikającego z § 6 uchwały Rada Miasta. W § 6 tej uchwały wprowadzono zwolnienie w wysokości 50% z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części nieruchomości na których zamieszkują rodziny wielodzietne o których mowa w ustawie o KDR.

SKO podzieliło stanowisko organu pierwszej instancji wskazując, iż w myśl art. 6k ust. 4 u.c.p.g. rada gminy, w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust. 1 lub 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm., dalej: u.p.s.), lub rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o KDR.

W art. 4 ust. 1 ustawy o KDR ustawodawca wskazał, iż prawo do posiadania Karty przysługuje członkowi rodziny wielodzietnej, przez którą rozumie się rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek.

Organ odwoławczy zaznaczył, iż rada gminy nie może wprowadzać innych ograniczeń lub dodatkowych warunków w zakresie uzyskania prawa do zwolnienia z opłaty, nie jest uprawniona do różnicowania sytuacji prawnej mieszkańców w zakresie uzyskania prawa do zwolnienia ze względu na liczbę posiadanych przez nich dzieci ani do uzależnienia uzyskania prawa do zwolnienia od legitymowania się przez członków rodziny wielodzietnej KDR czy posiadania tych Kart.

Jak wyjaśniło SKO, z dokumentów zgromadzonych w sprawie, tj. złożonych przez spółdzielnię deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według stanu na luty 2023 r., marzec 2023 r. i sierpień 2023 r. wynika, iż lokal nr [...] jest zamieszkały przez dwie osoby, lokal nr [...] jest zamieszkały przez dwie osoby, a lokal nr [...] był zamieszkały w lutym przez trzy osoby, a od marca 2023 r. mieszkają w nim dwie osoby. Następnie organ odwoławczy podniósł, iż przez rodzinę wielodzietną rozumieć należy rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek. Z kolei w przywołanej już wyżej uchwale Rady Miasta w § 6 wprowadzono zwolnienie w wysokości 50% z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części nieruchomości na których zamieszkują rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o KDR. W orzecznictwie wskazuje się, że w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach celowo nie posłużono się kategorią "miejsce zamieszkania", lecz posłużono się wyłącznie pojęciem "zamieszkiwania". Użycie tego pojęcia jest świadomym zabiegiem legislacyjnym, wskazującym, że na gruncie ww. ustawy żadnego znaczenia nie ma zamiar stałego pobytu, a znaczenie ma wyłącznie faktyczne przebywanie danej osoby na nieruchomości. Tym samym w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nacisk położony jest na faktyczne przebywanie (bytowanie) danej osoby na nieruchomości, na koncentrację życia w danym miejscu, co powoduje wytwarzanie na tej nieruchomości odpadów komunalnych przez tę osobę i konieczność zagospodarowania tych odpadów. Sporadyczne czy okazjonalne (odwiedziny) przebywanie w danym budynku (nieruchomości) nie jest i nie może być uznane za zamieszkanie w powyżej wskazanym znaczeniu (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 8 mara 2017 r., sygn. akt I SA/Gl 1160/16, LEX nr 2290685, wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 20 marca 2018 r., sygn. akt I SA/Bd 54/18, LEX nr 2475944).

Wobec powyższego SKO stwierdziło, iż w lokalach nr [...], [...] i [...] nie zamieszkują obecnie rodziny wielodzietne, a jedynie dwoje (lokal nr [...]) lub po jednym członku (lokale nr [...] i [...]) rodzin wielodzietnych, a zatem osoby zamieszkujące wskazane powyżej lokale nie powinny korzystać ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi o którym mowa w § 6 uchwały Rady Miasta. Na poparcie swojego stanowiska organ odwoławczy wskazał na wyrok WSA z dnia 5 kwietnia 2018 r., sygn. akt I SA/1329/17, LEX nr 2473978. W wyroku tym w analogicznym stanie faktycznym WSA stwierdził, iż warunkiem skorzystania z ulgi w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zamieszkiwanie nieruchomości przez rodzinę wielodzietną, a nie posiadanie KDR. Ten sam Sąd w wyroku z dnia 8 listopada 2023 r., sygn. akt I SA/Gl 839/23 wskazał, że warunkiem skorzystania z ulgi w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zamieszkiwanie nieruchomości przez rodzinę wielodzietną, a nie posiadanie KDR. Taką możliwość zwolnienia z części opłaty przewiduje art. 6k ust. 4 u.c.p.g., w którym ustawodawca określa warunek zwolnienia w postaci zamieszkiwania przez rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o KDR.

Zdaniem SKO, organ pierwszej instancji odniósł się w treści zaskarżonej decyzji do wykazanego przez spółdzielnię w złożonych deklaracjach zużycia wody z nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] oraz danych o zużyciu przesłanych przez Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji Okręgu [...] S.A. Organ odwoławczy mając na uwadze treść przywołanego wyżej przepisu art. 6m ust. 5 u.c.p.g. nie znalazł podstaw do zakwestionowania stanowiska organu pierwszej instancji. 

Spółdzielnia złożyła skargę na decyzję SKO do tut. Sądu.

Skarżąca zarzuciła organowi odwoławczemu naruszenie § 6 uchwały Rady Miasta w zw. z art. 6k ust. 4a ustawy z dnia 13.09.1996r o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, poprzez ich błędną wykładnię a w konsekwencji uznanie, iż uprawnienie do zastosowania zwolnienia w wysokości 50% opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest możliwe wyłącznie w przypadku zamieszkiwania w danym lokalu wszystkich członków rodziny wielodzietnej. 

Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zobowiązanie organu do wydania decyzji wskazując sposób załatwienia sprawy lub jej rozstrzygnięcie.

Skarżąca zaznaczyła, iż posiada w swoich zasobach budynek wielomieszkalny położony w C. przy ul. [...]. W budynku tym znajduje się 70 lokali mieszkalnych, z czego zamieszkałych jest 69. W trzech lokalach (nr [...], [...] i [...]) zamieszkują w ocenie skarżącej rodziny wielodzietne w rozumieniu ustawy o KDR, które korzystają ze zwolnienia określonego w § 6 Uchwały Rady Miasta.

W oparciu o art. 6k ust. 4 u.c.p.g. Rada Gminy Częstochowa wydała chwałę nr 735.LIII.2021, którą w § 6 wprowadziła zwolnienie w wysokości 50% z opłaty za gospodarowanie odpadami w częściach nieruchomości na których zamieszkują rodziny wielodzietne. Skarżąca wskazała na zmianę w przepisach ustawy o KDR, która weszła w życie z dniem 01.01.2019r. Do dnia 31.12.2018r zgodnie z art. 4 u.c.p.g. rodzina wielodzietna definiowana była jako rodzina, w której "rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają na utrzymaniu co najmniej troje dzieci". Od dnia 01.01.2019r zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o KDR przez rodzinę wielodzietną rozumie się "rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek."

Dalej w art. 4 ust. 2 u.c.p.g. wskazano, kto jest członkiem rodziny wielodzietnej. I tak, członkami rodziny wielodzietnej są:

- rodzic (rodzice) - przez którego rozumie się także rodzica (rodziców) zastępczych lub osobę (osoby) prowadzącą rodzinny dom dziecka;

- małżonek rodzica;

- dziecko - przez które rozumie się także dziecko, nad którym rodzic sprawuje rodzinną pieczę zastępczą, oraz osobę przebywającą w dotychczasowej rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2025r. poz. 49, dalej: u.w.r.s.).

Jak zaznaczyła spółdzielnia, w wyliczeniu tym brak jest zatem dzieci innych niż określone w art. 4 ust.2 pkt. 3 u.c.p.g., a więc nie jest w rozumieniu ustawy członkiem rodziny wielodzietnej dziecko nad którym opiekę rodzice sprawują wyłącznie w oparciu o kodeks rodzinny i opiekuńczy. Odnosząc się do kwestii członka rodziny wielodzietnej to skoro nie jest członkiem dziecko inne niż określone w art. 4 ust. 2 pkt. 3 ustawy o KDR to nie można wymagać aby dla skorzystania z ulgi konicznym było zamieszkiwanie tychże dzieci na danej nieruchomości. W ocenie skarżącej istotnym jest kwestia rozróżnienia pojęcia zamieszkiwania w lokalu rodziny wielodzietnej oraz zamieszkiwania w lokalu członków (w tym wszystkich członków) rodziny wielodzietnej.

W przekonaniu spółdzielni, ustawodawca nie bez powodu w pierwszej kolejności zdefiniował rodzinę wielodzietną poprzez wskazanie, iż jest nią rodzina w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek a następnie, odrębnie niejako wskazał kto jest członkiem takiej rodziny. Ponadto rodzina staje się rodziną wielodzietną w chwili spełnienia w/w przesłanki tj. posiadania w chwili obecnej lub wcześniej (a obecnie już nie) na utrzymaniu co najmniej trójki dzieci. Rodziną wielodzietną nie przestaje się więc być w związku z wyprowadzką lub śmiercią jednego czy kilku z jej członków, (np. sytuacja gdy w lokalu zamieszkuje dwoje rodziców i czworo dzieci, a następnie dwoje dzieci wyprowadza się lub też wyprowadza się jeden z rodziców).

Kwestią sporną jest to, czy w lokalu zamieszkiwać ma rodzina wielodzietna w rozumieniu ustawy o KDR czy wszyscy jej członkowie.

Jak podano w skardze, od dnia 01.01.2019r rodzina wielodzietna to taka w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek. Tym samym do skorzystania z ulgi uprawniony jest rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica, którzy mają lub mieli na utrzymaniu co najmniej troje dzieci jeżeli zamieszkują na danej nieruchomości. Dlatego też, zdaniem skarżącej, dla bycia rodziną wielodzietną nie ma znaczenia legitymowanie się KDR. Rodzina jest "rodziną wielodzietną" zamieszkującą na danej nieruchomości, nawet w sytuacji, gdy jedno z dzieci opuszcza dom rodzinny lub gdy któreś z rodziców umiera pod warunkiem, że wcześniej na utrzymaniu rodzica, rodziców lub małżonka rodzica było łącznie co najmniej troje dzieci. 

W ocenie spółdzielni okoliczność, iż jedno z dzieci wyprowadziło się nie powoduje, że nie mamy już do czynienia z "rodziną wielodzietną" zamieszkującą na nieruchomości w rozumieniu ustawy o KDR. Ta rodzina wielodzietna nadal istnieje i w związku ze zmianą z dniem 01.01.2019r przepisów ustawy o KDR poprzez dodanie stwierdzenia "mieli na utrzymaniu", rodzina ta nadal zamieszkuje na nieruchomości, tyle tylko że nie mieszkają tam wszyscy jej członkowie, co już stanowiłoby dodatkowy wymóg, którego Rada Gminy nie może wprowadzać.

W ocenie skarżącej w treści uchwały Rady Miasta C. nie ma ograniczenia w postaci dodatkowego warunku w zakresie uzyskania prawa do ulgi w opłacie i uchwała w swej treści nie różnicuje sytuacji prawnej mieszkańców w zakresie uzyskania prawa do zwolnienia ze względu na konieczność zamieszkiwania w lokalu wszystkich członków rodziny wielodzietnej. To organy w sposób nieprawidłowy interpretują przesłankę "zamieszkiwania na nieruchomości rodziny wielodzietnej", a w konsekwencji w sposób nieprawidłowy stosują uchwałę. Ani uchwała Rady Miasta C. ani przepis art. 6k ust.4 u.c.p.g. nie stawia dodatkowego warunku zamieszkiwania na nieruchomości wszystkich członków rodziny wielodzietnej. Taka okoliczność byłaby bowiem właśnie dodatkowym warunkiem do którego ustalenia Rada Gminy w żaden sposób nie jest uprawniona.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Spór w rozpoznanej sprawie dotyczy zwolnienia przy określeniu wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, wynikającego z § 6 uchwały Rady Miasta C.. Zdaniem skarżącej rodzina jest rodziną wielodzietną zamieszkującą na danej nieruchomości, nawet w sytuacji, gdy jedno z dzieci opuszcza dom rodzinny lub gdy któreś z rodziców umiera, pod warunkiem, że wcześniej na utrzymaniu rodzica, rodziców lub małżonka rodzica było łącznie, co najmniej troje dzieci.

Odmiennego zdania jest organ, według którego warunkiem skorzystania z w/w ulgi w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zamieszkiwanie nieruchomości przez rodzinę wielodzietną, a nie posiadanie KDR.

Rację w sporze należało przyznać organowi.

Skarga jako bezzasadna podlega oddaleniu.

Sąd zauważa, iż podobny problem prawny był już przedmiotem orzekania przez WSA w Gliwicach w wyroku z dnia 8 listopada 2023r. sygn. akt I SA/Gl 839/23. Skład orzekający w niniejszej sprawie akceptuje i uznaje za własne argumenty zawarte w tym orzeczeniu. Stąd też uzasadniając rozstrzygnięcie w tej sprawie Sąd posłużył się argumentami i wywodami przedstawionymi w powyższym wyroku sygn. akt I SA/Gl 839/23.

Zgodnie z art. 6k ust.1 i 2 u.c.p.g. Rada gminy, w drodze uchwały:

1) dokona wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi spośród metod określonych w art. 6j ust. 1 i 2 oraz ustali stawkę takiej opłaty; dopuszcza się stosowanie więcej niż jednej metody ustalenia opłat na obszarze gminy;

2) ustali stawkę opłaty za pojemnik lub worek o określonej pojemności, przeznaczony do zbierania odpadów komunalnych na terenie nieruchomości;

3) ustali stawkę opłaty za m3 zużytej wody - w przypadku wyboru metody ustalania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6j ust. 3a.

Rada gminy, określając stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, bierze pod uwagę:

1) liczbę mieszkańców zamieszkujących daną gminę;

2) ilość wytwarzanych na terenie gminy odpadów komunalnych;

3) koszty funkcjonowania systemu gospodarowania odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6r ust. 2-2b i 2d;

4) przypadki, w których właściciele nieruchomości wytwarzają odpady nieregularnie, w szczególności to, że na niektórych nieruchomościach odpady komunalne powstają sezonowo.

W myśl art. 6k ust. 4 u.c.p.g. Rada gminy, w drodze uchwały, może zwolnić w całości lub w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części dotyczącej gospodarstw domowych, w których dochód nie przekracza kwoty uprawniającej do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, o której mowa w art. 8 ust. 1 lub 2 u.p.s. lub rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o KDR.

Rada Miasta C. w § 6 podjętej Uchwały wprowadziła zwolnienie w wysokości 50% z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy, w części nieruchomości na których zamieszkują rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o Karcie Dużej Rodziny. Powyższa Uchwała została zmieniona uchwałami Rady Miasta Częstochowy Nr 782.LVI.2022 z dnia 3 marca 2022 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2022 r. poz. 1572) i Nr 905.LXVIII.2022 z dnia 27 października 2022 r. (Dz. Urz. Woj. Śląskiego z 2022 r. poz. 6943), jednak uchwały te nie zmieniały treści przywołanego wyżej przepisu § 6 Uchwały Rady Miasta.

Z kolei z art. 4 ust. 1 ustawy o KDR wynika, że prawo do posiadania Karty przysługuje członkowi rodziny wielodzietnej, przez którą rozumie się rodzinę, w której rodzic (rodzice) lub małżonek rodzica mają lub mieli na utrzymaniu łącznie co najmniej troje dzieci bez względu na ich wiek.

Zgodnie zaś z ust. 2, 2a i 2b tego paragrafu członkami rodziny wielodzietnej są:

1) rodzic (rodzice) - przez którego rozumie się także rodzica (rodziców) zastępczych lub osobę (osoby) prowadzącą rodzinny dom dziecka;

2) małżonek rodzica;

3) dziecko - przez które rozumie się także dziecko, nad którym rodzic sprawuje rodzinną pieczę zastępczą, oraz osobę przebywającą w dotychczasowej rodzinie zastępczej albo w rodzinnym domu dziecka, o której mowa w art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (Dz. U. z 2020r. poz. 821 oraz z 2021 r. poz. 159 i 1006).

Prawo do posiadania Karty przysługuje dziecku, jeżeli w dniu składania wniosku o przyznanie Karty co najmniej troje dzieci w rodzinie wielodzietnej spełnia wymagania, o których mowa w ust. 2b.

Prawo do posiadania Karty przysługuje odpowiednio dziecku:

1) w wieku do ukończenia 18. roku życia;

2) w wieku do ukończenia 25. roku życia - w przypadku gdy dziecko uczy się w:

a) szkole - do dnia 30 września następującego po końcu roku szkolnego,

b) szkole wyższej - do dnia 30 września roku

- w którym jest planowane ukończenie nauki zgodnie z oświadczeniem, o którym mowa w art. 10 ust. 4 pkt 4;

3) bez ograniczeń wiekowych - w przypadku dzieci legitymujących się orzeczeniem o umiarkowanym albo znacznym stopniu niepełnosprawności.

Stanowisko skarżącej o spełnieniu warunku zwolnienia z części opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi na podstawie § 6 Uchwały Rady Miasta jest błędne.

Treść § 6 Uchwały jest jasna i jednoznaczna. Warunkiem skorzystania z 50 % ulgi w opłatach za gospodarowanie odpadami komunalnymi jest zamieszkiwanie nieruchomości przez rodzinę wielodzietną, a nie posiadanie KDR. Taką możliwość zwolnienia z części opłaty przewiduje art. 6k ust. 4 u.c.p.g., w którym ustawodawca określa warunek zwolnienia w postaci zamieszkiwania przez rodziny wielodzietne, o których mowa w ustawie o KDR.

W realiach rozpoznanej sprawy - w lokalach [...], [...] i [...] mieszczących się w budynku wielolokalowym na nieruchomości położonej w C. przy ul. [...] nie zamieszkują rodziny wielodzietne, a jedynie dwoje (lokal nr [...]) lub po jednym członku (lokale nr [...] i [...]) rodzin wielodzietnych.

Skoro zatem sporne lokale nie były zamieszkiwane przez rodziny wielodzietne, a jedynie, co prawidłowo wskazał organ odwoławczy, przez jej członków, to żadna z osób zamieszkujących w wymienionych wyżej lokalach nie powinna korzystać ze zwolnienia w części z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o którym mowa w § 6 Uchwały Rady Miasta.

W konsekwencji zaskarżona decyzja organu odwoławczego jest zgodna z prawem, a zarzuty są bezzasadne. To z kolei determinowało konieczność oddalenia wniesionej na nią skargi, co też uczyniono, działając stosownie do art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze. zm.).

Z tych względów orzeczono jak w sentencji.