II GSK 59/21 - Wyrok

Data orzeczenia	2021-03-19	
Data wpływu	2021-01-12	
Sąd	Naczelny Sąd Administracyjny	
Sędziowie	Andrzej Kuba
Grzegorz Wałejko
Wojciech Kręcisz /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6209 Inne o symbolu podstawowym 620	
Hasła tematyczne	Ochrona zdrowia	
Sygn. powiązane	VII SA/Wa 692/20	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	Oddalono skargę kasacyjną	
Powołane przepisy	Dz.U. 2019 nr 0 poz 2325; art. 133 § 1, art. 134 § 1; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Dz.U. 2016 nr 0 poz 186; art. 8, art. 16, art. 17 i art. 18; Ustawa z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta - tekst jedn.	
Sentencja
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz (spr.) Sędzia NSA Andrzej Kuba Sędzia del. WSA Grzegorz Wałejko po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej A. sp. z o.o. w B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 692/20 w sprawie ze skargi C.D. na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] stycznia 2020 r. nr X. w przedmiocie naruszenia praw pacjenta oddala skargę kasacyjną	
Uzasadnienie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 2 lipca 2020 r. sygn. akt VII SA/Wa 692/20 po rozpoznaniu sprawy ze skargi [C.D.] na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie naruszenia praw pacjenta uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie i zasądził na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przedstawił stan faktyczny sprawy, z którego wynikało, że Rzecznik Praw Pacjenta pismem z dnia [...] stycznia 2020 r. znak [...] skierowanym do Wielospecjalistycznego Szpitala Wojewódzkiego w [...] na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 849), sprostowanym postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r. w zakresie brzmienia rozstrzygnięcia, stwierdził naruszenie prawa pacjenta - skarżącego do wyrażenia zgody na udzielenie świadczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 16 ww. ustawy przez Wielospecjalistyczny Szpital Wojewódzki w [...]. Zdaniem organu, w dniu [...] lutego 2017 r. ww. podmiot leczniczy naruszył prawo pacjenta do wyrażenia zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 16 ustawy. Po wykonaniu operacji laparoskopii nastąpiło nagłe załamanie stanu zdrowia pacjenta. Wtedy, pomimo sprzeciwu pacjenta (wyrażonego w formie pisemnej oraz ustnej), argumentując stanem zagrożenia życia, zadecydowano o przetoczeniu krwi. Pacjent został poinformowany przez lekarza o wszystkich okolicznościach związanych z danym zbiegiem i świadomie odmówił poddania się procedurze medycznej, co oznacza, że zaakceptował ryzyko z tym związane. Wobec tego jego decyzja powinna być uszanowana.

Kolejnym rozstrzygnięciem z dnia [...] stycznia 2020 r. znak [...] Rzecznik Praw Pacjenta, na podstawie art. 53 ust. 1 pkt 1 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poinformował skarżącego, że nie stwierdził naruszenia prawa pacjenta - skarżącego do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 tej ustawy przez Wielospecjalistyczny Szpital Wojewódzki w [...] sp. z o.o. W uzasadnieniu organ wskazał, że uwzględnienie sprzeciwu pacjenta wobec leczenia preparatami krwiopochodnymi doprowadziłoby do nieuchronnego zgonu. W tej sytuacji podjęto jedyną słuszną decyzję o zabiegu operacyjnym. Wobec stanu bezpośredniego zagrożenia życia, Ordynator Oddziału Chirurgii podjął decyzję o przetoczeniu krwi pacjentowi, jako jedynej w tej sytuacji możliwości uratowania życia. Powyższe stanowisko potwierdza opinia wewnętrznego konsultanta medycznego. Wobec tego, Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że nie doszło do naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 powołanej ustawy.

W skardze do WSA w Warszawie skarżący domagał się uchylenia rozstrzygnięcia Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] stycznia 2020 r. znak [...] stwierdzającego, że nie doszło do naruszenia ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta.

W odpowiedzi na skargę Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uwzględnił skargę na powyższe rozstrzygnięcie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325, zwanej dalej: p.p.s.a.).

Sąd I instancji stwierdził, że po przeprowadzeniu postępowania wszczętego zawiadomieniem skarżącego, Rzecznik Praw Pacjenta wydał w tym samym dniu i w odniesieniu do tego samego stanu faktycznego dwa rozstrzygnięcia. W pierwszym rozstrzygnięciu znak: [...], sprostowanym postanowieniem z dnia [...] marca 2020 r., organ stwierdził naruszenie prawa pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie świadczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. W drugim rozstrzygnięciu znak: [...] Rzecznik Praw Pacjenta uznał, że w sprawie nie doszło do naruszenia prawa pacjenta do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. Wydając z urzędu drugie rozstrzygnięcie Rzecznik wskazał, że rozszerzył prowadzone postępowanie o prawo pacjenta do świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 8 powołanej ustawy, jednakże w żaden sposób nie odniósł się do praw pacjenta wynikających z art. 16 i 18 tej ustawy.

W ocenie Sądu I instancji, w tej sprawie nie było możliwe rozdzielenie oceny uprawnienia pacjenta zawartego w art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta do udzielania świadczeń zdrowotnych z należytą starannością, od udzielenia świadczeń z poszanowaniem praw przysługujących pacjentowi (wymogu uzyskania jego zgody). Nie tylko bowiem należyta staranność, ale wprost przepis prawa wymaga, dla udzielenia określonych świadczeń zdrowotnych uzyskanie zgody pacjenta.

Sąd I instancji podkreślił, że w ocenie organu sformułowanej w rozstrzygnięciu znak [...], podmiot leczniczy naruszył prawo skarżącego do wyrażenia zgody na udzielanie świadczeń zdrowotnych, o którym mowa w art. 16 ustawy. Pacjent został poinformowany przez lekarza o wszystkich okolicznościach związanych z danym zbiegiem i świadomie odmówił poddania się procedurze medycznej, to oznacza, że zaakceptował ryzyko z tym związane. Wobec tego jego decyzja była wiążąca. Z treści art. 16 tej ustawy wynika bowiem, że (co do zasady) świadczenia medycznego nie można narzucić wbrew woli pacjenta. Reguła ta decyduje o autonomii pacjenta w jego relacji z podmiotami udzielającymi świadczeń zdrowotnych. Konieczność uzyskania zgody wynika z konstytucyjnego prawa jednostki do samostanowienia oraz ochrony integralności.

W ocenie Sądu I instancji, w zaskarżonym rozstrzygnięciu znak [...] organ dokonał natomiast wadliwej wykładni art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez błędne uznanie, że udzielono świadczeń zdrowotnych zgodnie z przepisami prawa, podczas, gdy pacjent nie wyraził zgody na transfuzję krwi, która była wymagana na gruncie ustawy o prawach Pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 16, 17, 18), jak i ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty (art. 34). Organ nie uwzględnił przy tym własnego stanowiska wyrażonego w rozstrzygnięciu znak [...]. Nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, gdyż nie odniósł się do okoliczności, które zadecydowały o stwierdzeniu naruszenia art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta i wpływu tego naruszenia na prawo pacjenta wynikające z art. 8 tej ustawy. Błędne było przyjęcie, iż w okolicznościach sprawy udzielenie świadczeń zdrowotnych zgodnie z aktualną wiedzą medyczną, przesądzało o tym, że nie doszło do naruszenia prawa pacjenta określonego w art. 8 ustawy. W zaskarżonym rozstrzygnięciu doszło również do naruszenia przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, to jest art. 107 § 1 i 3 k.p.a., poprzez brak jego dostatecznego uzasadnienia. Dlatego skarga została uwzględniona.

Sąd I instancji zalecił by ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględnił powyższą ocenę i wydał stosowne rozstrzygnięcie, które rzetelnie uzasadni.

W skardze kasacyjnej Wielospecjalistyczny Szpital Wojewódzki w [...] sp. z o.o. zaskarżył powyższy wyrok w całości, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i zasądzenie kosztów postępowania.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a.:

1) naruszenie przepisów postępowania mających wpływ na wynik sprawy, to jest:

- art. 133 § 1 p.p.s.a. poprzez wydanie wyroku bez uwzględnienia stanu faktycznego, wynikającego z akt sprawy;

- art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez przekroczenie przedmiotowych granic sprawy objętej decyzją Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] stycznia 2020 r. znak [...], poprzedzającą zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego;

- art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. polegające na uznaniu, że w decyzji Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] stycznia 2020 r. znak [...], poprzedzającej zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego doszło do naruszenia art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez jego błędną wykładnię oraz art. 16, 17 i 18 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez ich niezastosowanie.

2) naruszenie prawa materialnego, tj.:

- art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez jego błędną wykładnię,

- art. 16, 17 i 18 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta poprzez ich niewłaściwe zastosowanie w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono stanowisko na poparcie podniesionych zarzutów.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rzecznik Praw Pacjenta wniósł o umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie jest zasadna i nie zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, a mianowicie sytuacje enumeratywnie wymienione w § 2 tego przepisu. Skargę kasacyjną, w granicach której operuje Naczelny Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 174 p.p.s.a., można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz na podstawie naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zmiana lub rozszerzenie podstaw kasacyjnych ograniczone jest natomiast, określonym w art. 177 § 1 p.p.s.a. terminem do wniesienia skargi kasacyjnej. Rozwiązaniu temu towarzyszy równolegle uprawnienie strony postępowania do przytoczenia nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych sformułowanych w skardze. Wywołane skargą kasacyjną postępowanie przed Naczelnym Sądem Administracyjnym podlega więc zasadzie dyspozycyjności i nie polega na ponownym rozpoznaniu sprawy w jej całokształcie, lecz ogranicza się do rozpatrzenia poszczególnych zarzutów przedstawionych w skardze kasacyjnej w ramach wskazanych podstaw kasacyjnych. Istotą tego postępowania jest bowiem weryfikacja zgodności z prawem orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego oraz postępowania, które doprowadziło do jego wydania.

Spór prawny w rozpatrywanej sprawie dotyczy oceny prawidłowości stanowiska Sądu I instancji, który kontrolując zgodność z prawem rozstrzygnięcia Rzecznika Praw Pacjenta w przedmiocie naruszenia praw pacjenta stwierdził, że kontrolowany akt nie jest zgodny z prawem, co uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika (por. s. 11 – 13), że za zasadniczy powód uchylenia kontrolowanego rozstrzygnięcia – wydanego w związku z rozszerzeniem zakresu postępowania zainicjowanego wnioskiem strony dotyczącym naruszenia prawa pacjenta do wyrażenia zgody na udzielenie świadczenia zdrowotnego – Sąd I instancji uznał wadliwość podejścia organu do rozumienia, a w konsekwencji również zastosowania w stanie faktycznym rozpatrywanej sprawy, art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, albowiem – zdaniem tego Sądu – ocena odnośnie do udzielania świadczeń zdrowotnych z należytą starannością, jak wymaga tego wymieniony przepis prawa – a ściślej rzecz ujmując ocena odnośnie do spełniania wymogu udzielania świadczeń zdrowotnych z należytą starannością – nie może abstrahować od udzielania tych świadczeń z poszanowaniem praw przysługujących pacjentowi, w tym zwłaszcza abstrahować od wymogu uzyskania zgody pacjenta na udzielanie świadczeń zdrowotnych, o czym stanowi, między innymi, art. 16 przywołanej ustawy – w sprawie zaś nie jest sporne, że pacjent nie wyraził zgody na transfuzję krwi. Za nie mniej istotne z punktu widzenia oceny odnośnie do braku zgodności z prawem zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd I instancji uznał i to, że organ nie uwzględnił tych okoliczności rozpatrywanej sprawy, które zdecydowały o równoczesnym stwierdzeniu przez tenże organ naruszenia przez Wielospecjalistyczny Szpital Wojewódzki w [...] sp. z o.o. przepisu art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta – co nastąpiło rozstrzygnięciem znak [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. – albowiem o braku naruszenia art. 8 przywołanej ustawy nie można wnioskować na tej podstawie, że udzielenie świadczenia zdrowotnego nastąpiło zgodnie z aktualną wiedzą medyczną.

Zarzuty skargi kasacyjnej wyznaczające, zgodnie z zasadą dyspozycyjności, granice kontroli zgodności z prawem zaskarżonego wyroku, nie uzasadniają twierdzenia, że rezultat tej kontroli powinien wyrazić się w krytycznej ocenie wyroku Sądu I instancji, której konsekwencją powinno być jego uchylenie. Innymi słowy, według Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarga kasacyjna nie podważa stanowiska Sądu I instancji, że kontrolowane przez ten Sąd rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta nie jest zgodne z prawem z powodów, które wskazane zostały w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.

Za nieusprawiedliwiony należało bowiem uznać zarzut z pkt 1 tiret pierwsze petitum skargi kasacyjnej, albowiem w rozpatrywanej sprawie nie doszło do naruszenia art. 133 § 1 p.p.s.a. w sposób, w jaki przedstawiono to na gruncie tego zarzutu oraz w jego uzasadnieniu.

Odnosząc się do oceny zasadności omawianego zarzutu kasacyjnego trzeba podkreślić, że z wyrażonej na gruncie art. 133 § 1 p.p.s.a. zasady orzekania przez sąd administracyjny I instancji na podstawie akt sprawy wynika, iż w postępowaniu sądowoadministracyjnym sąd ten orzeka na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przez organy administracji publicznej w prowadzonym postępowaniu administracyjnym, uwzględniając również, zgodnie z art. 106 § 4 p.p.s.a., powszechnie znane fakty, a także, jak stanowi art. 106 § 3 p.p.s.a., dowody uzupełniające z dokumentów. Z przepisu tego wynika więc nakaz wyprowadzania oceny prawnej na gruncie faktów i dowodów znajdujących odzwierciedlenie w aktach sprawy ustanawiający jednocześnie granice, w obrębie których sąd administracyjny może operować i poza które nie może wykraczać, co ma i tę konsekwencję, że błąd w odczytaniu akt sprawy nie uzasadnia tezy o naruszeniu wymienionego przepisu, lecz wniosek o naruszeniu art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez błędne przedstawienie stanu sprawy w uzasadnieniu orzeczenia (por. np. wyroki NSA z dnia: 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt II GSK 1898/16; 16 marca 2018 r., sygn. akt I FSK 1225/16; 7 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1881/16; 17 stycznia 2018 r., sygn. akt II FSK 3655/15).

W świetle powyższego należałoby więc przyjąć, że naruszenie zasady orzekania na podstawie akt sprawy, o której mowa w art. 133 § 1 p.p.s.a. mogłoby stanowić podstawę kasacyjną na przykład w sytuacji oddalenia skargi mimo niekompletnych akt sprawy, pominięcia istotnej części tych akt, przeprowadzenia postępowania dowodowego przez sąd z naruszeniem przesłanek zawartych w art. 106 § 3 p.p.s.a., czy oparcia orzeczenia na własnych ustaleniach sądu, tzn. dowodach lub faktach nieznajdujących odzwierciedlenia w aktach sprawy, o ile nie znajduje to umocowania w art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. np. wyrok NSA z dnia 26 maja 2010 r., sygn. akt I FSK 497/09). Naruszeniem art. 133 § 1 p.p.s.a. będzie więc takie przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonego aktu, które doprowadzi do przedstawienia przez sąd administracyjny I instancji stanu sprawy w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 19 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1645/09). Innymi słowy, art. 133 § 1 p.p.s.a. może być podstawą skargi kasacyjnej wówczas, gdy sąd przyjął jakiś fakt na podstawie źródła znajdującego się poza aktami sprawy.

Z uzasadnienia skargi kasacyjnej nie wynika, aby skarżący kasacyjnie wykazał zaistnienie którejkolwiek z wymienionych powyżej sytuacji – lub sytuacji rodzajowo im podobnej – w świetle której za uzasadnione należałoby uznać twierdzenie o wykroczeniu przez Sąd I instancji poza wyznaczone aktami administracyjnymi granice, w których mógł operować, co również w świetle konsekwencji wynikających z art. 176 w związku z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. prowadzi do wniosku, że omawiany zarzut kasacyjny nie mógł odnieść skutku oczekiwanego przez skarżącego kasacyjnie (por. w tej mierze również np. wyroki NSA z dnia: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13).

Tym bardziej, gdy w korespondencji do powyżej przedstawionych argumentów podnieść również, że przywoływane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczności oraz fakty, w tym również fakt wydania przez Rzecznika Praw Pacjenta rozstrzygnięcia znak [...] z dnia [...] stycznia 2020 r. stwierdzającego naruszenie przez Wielospecjalistyczny Szpital Wojewódzki w [...] sp. z o.o. prawa pacjenta, o którym mowa w art. 16 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, a mianowicie prawa do wyrażenia zgody na udzielenie świadczenia zdrowotnego, nie stanowią okoliczności, ani też faktów, które nie znajdowałyby swojego odzwierciedlenia w aktach sprawy, co oznacza, że Sąd I instancji nie przekroczył granic, w obrębie których mógł w rozpatrywanej sprawie operować i poza które nie mógł wykraczać. Zasadność tego stanowiska potwierdza lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku, w którym w jego części sprawozdawczej szczegółowo przedstawiono stan fatyczny rozpatrywanej sprawy, który organ utrwalił w materiale dowodowym akt sprawy oraz w podejmowanych w sprawie czynnościach procesowych. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku – tak gdy chodzi o jego część sprawozdawczą, jak i analityczną – nie potwierdza więc, że stan sprawy przedstawiony został przez Sąd I instancji w sposób oderwany od materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy i ustaleń dokonanych w kontrolowanym przez ten Sąd akcie.

Z przedstawionego punktu widzenia za niezasadny trzeba więc uznać argument odnoszący się do przypisywanego przez skarżącego kasacyjnie znaczenia dowodu z opinii wewnętrznego konsultanta medycznego, albowiem nie jest on przydatny dla wykazania tezy o naruszeniu przez Sąd I instancji art. 133 § 1 p.p.s.a.

Po pierwsze dlatego, że pomija tą istotną okoliczność, iż to organ administracji jest gospodarzem postępowania prowadzonego w sprawie, zaś zadaniem biegłego jest dostarczenie organowi orzekającemu w sprawie wiadomości specjalnych w celu ułatwienia należytej oceny zebranego materiału dowodowego, a nie rozstrzygnięcie sprawy za organ administracji publicznej, który jest właściwy w sprawie. Zwłaszcza, że nie jest on również związany opinią biegłego (por. np. wyroki NSA z dnia: 1 lutego 2007 r., sygn. akt II OSK 1445/06; 29 listopada 2017 r., sygn. akt I OSK 174/16).

Po drugie zaś dlatego, że w relacji do istoty sądowoadministracyjnej kontroli administracji – której zakres, najogólniej rzecz ujmując, obejmuje kontrolę rekonstrukcji norm proceduralnych stanowiących podstawę oceny realizacji prawnych wymogów ustalania faktów; kontrolę sposobu prawnej kwalifikacji tych faktów, co odnosi się do materialnoprawnych podstaw rozstrzygnięcia administracyjnego, w tym również w zakresie dotyczącym kontroli wykładni prawa przeprowadzonej przez organ; przez pryzmat zaś przepisów ustaw procesowych określających prawne wymogi odnośnie uzasadnienia decyzji administracyjnej, kontrolę konkretnego sposobu ustalenia w konkretnej sprawie faktycznych podstaw rozstrzygnięcia – nie uwzględnia tego, że zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów wyznaczają normy prawa materialnego, albowiem to one stanowią podstawę przyznania uprawnienia, zwolnienia z obowiązku, cofnięcia lub uszczuplenia uprawnień, albo nałożenia obowiązku wyznaczając tym samym zbiór prawnie relewantnych faktów koniecznych do załatwienia sprawy. Jeżeli zaś istota rozpatrywanej sprawy, zważywszy na jej przedmiot, dotyczyła kwestii prawa pacjenta, o których mowa w art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta, to nie powinno budzić żadnych wątpliwości, że to właśnie przywołany przepis prawa wyznaczał zakres postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń. Stąd też, w konsekwencji zarzucenia organowi administracji wadliwości podejścia do rozumienia, a co za tym idzie również zastosowania w rozpatrywanej sprawie, art. 8 przywołanej ustawy, Sąd I instancji stwierdził, że organ nie rozpatrzył całego materiału dowodowego, gdyż nie odniósł się do okoliczności, które stanowiąc podstawę stwierdzenia naruszenia art. 16 tej ustawy nie mogły również pozostawać bez wpływu na ocenę odnośnie do naruszenia jej art. 8.

W tym też kontekście trzeba podnieść, że przywołane stanowisko Sądu I instancji (por. s. 13 oraz s. 11 uzasadnienia zaskarżonego wyroku) nie uzasadnia twierdzenia o naruszeniu w rozpatrywanej sprawie art. 134 § 1 p.p.s.a. Skoro w świetle przywołanego przepisu prawa granice rozpoznania wojewódzkiego sądu administracyjnego określa sprawa administracyjna będąca przedmiotem zaskarżenia, a treść i zakres sprawy administracyjnej, czyli tożsamość sprawy, wyznaczają normy prawa, które determinują treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie i precyzują czynności pozwalające zidentyfikować skonkretyzowany w nich stosunek prawny (por. wyrok NSA z dnia 15 stycznia 2005 r., sygn. akt II GSK 321/07), to za uzasadniony należy uznać wniosek – formułowany na podstawie analizy uzasadnienia zaskarżonego wyroku – że Sąd I instancji orzekał w granicach sprawy wyznaczonych przepisem prawa determinującym treść rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym akcie, a mianowicie art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta. Nie sposób jest więc twierdzić, że nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, Sąd I instancji nie wyszedł poza ich granice, mimo że w danej sprawie powinien był to uczynić, zwłaszcza zaś, że rozpoznając skargę dokonał oceny pod względem zgodności z prawem innej sprawy (w znaczeniu przedmiotowym i podmiotowym), niż sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym aktem lub rozpoznał skargę z przekroczeniem granic danej sprawy lub że nie rozpoznał istoty sprawy.

Nie dość więc, że skarżący kasacyjnie – co należy podkreślić – nie wykazał, aby miało być inaczej, to w korespondencji do argumentów odnoszących się do wyznaczonego normą prawa materialnego zakresu postępowania wyjaśniającego w sprawie i koniecznych do przeprowadzenia w nim ustaleń oraz dowodów trzeba również podnieść, że art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta nie funkcjonuje przecież w próżni prawnej, co nie jest bez znaczenia dla rekonstrukcji jego normatywnej treści, która – aby jej rezultat mógł być uznany za prawidłowy – nie może przecież pomijać kontekstu natury systemowej, funkcjonalnej, celowościowej, czy też aksjologicznej (por. w tej mierze również M. Zieliński, Osiemnaście mitów w myśleniu o wykładni prawa, Palestra 2011 nr 3 – 4, s. 20 i n.). To zaś prowadzi do wniosku, że o naruszeniu art. 134 § 1 p.p.s.a. nie sposób jest zasadnie wnioskować na tej (tylko i wyłącznie) podstawie, że kontrolując, a w rezultacie kwestionując prawidłowość podejścia organu administracji do rozumienia art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (oraz do jego zastosowania w rozpatrywanej sprawie), Sąd I instancji odwołał się również do art. 16, art. 17 i art. 18 przywołanej ustawy.

Stwierdzając w związku z powyższym, że zarzut z pkt 1 tiret drugie petitum skargi kasacyjnej, a mianowicie zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., trzeba było uznać za niezasadny – zwłaszcza, gdy w tej mierze podkreślić również, że zarzut naruszenia wymienionego przepisu prawa nie może służyć kwestionowaniu wyniku sądowej kontroli prawidłowości ustaleń faktycznych przeprowadzonych w sprawie przez organy administracji publicznej, ani też prawidłowości zajętego stanowiska prawnego i wyrażonych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądów (por. wyroki NSA: z dnia 17 września 2018 r., II OSK 3343/17, z dnia 20 lutego 2019 r., II OSK 840/17, z dnia 13 marca 2019 r., II GSK 2349/17) – za niezasadne należało również uznać zarzuty z pkt 1 tiret trzecie oraz z pkt 2 tiret pierwsze i drugie petitum skargi kasacyjnej, których komplementarny charakter uzasadnia, aby rozpoznać je łącznie.

Odnosząc się do podnoszonego na ich gruncie naruszenia art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przez błędną jego wykładnię, trzeba przypomnieć, że – jak przyjmuje się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego – zarzut błędnej wykładni prawa materialnego to zarzut nieprawidłowego zrekonstruowania normy prawnej z konkretnego przepisu (przepisów) polegający na mylnym zrozumieniu jej treści lub znaczenia albo na niezrozumieniu intencji prawodawcy albo zastosowaniu normy nieobowiązującej (zob. np. wyroki NSA z dnia: 5 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 294/14; 11 czerwca 2014 r., sygn. akt I OSK 575/14; 6 lutego 2015 r., sygn. akt II OSK 2233/13), który jednocześnie wymaga – aby mógł być rozpatrzony – wykazania na czym dokładnie polegała błędna wykładnia przepisu, którego zarzut kasacyjny dotyczy oraz jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia, co oznacza potrzebę podjęcia merytorycznej polemiki ze stanowiskiem wyrażonym w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku odnośnie do tego rodzaju kwestii spornej.

Tymczasem, z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że nie zawiera ono wskazanego elementu.

Co więcej – a trzeba to podkreślić – z uzasadnienia skargi kasacyjnej wynika, że skarżący kasacyjnie podziela podejście Sądu I instancji do rozumienia art. 8 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (por. akapit pierwszy na s. 3). Wbrew zaś stanowisku skarżącego kasacyjnie, o błędnej wykładni wskazanego przepisu prawa nie sposób jest zasadnie wnioskować na tej podstawie, że Rzecznik Praw Pacjenta podjął dwa rozstrzygnięcia dotyczące dwóch różnych naruszeń. Nie dość bowiem, że przekonują o tym argumenty odnoszące się do przedstawionej powyżej istoty zarzutu błędnej wykładni prawa materialnego, to również powyżej już przywołane argumenty, w świetle których za niezasadny trzeba było uznać zarzut naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a.

W związku z powyższym, zarzut błędnej wykładni art. 8 przywołanej ustawy trzeba uznać za oczywiście niezasadny, a co za tym idzie za nieskuteczny.

Omawiane zarzuty kasacyjne należało uznać za nieskuteczne również w zakresie, w jakim na ich gruncie skarżący kasacyjnie podnosi naruszenie art. 16, art. 17 i art. 18 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta przez niewłaściwe ich zastosowanie.

Ponownie odwołując się w tym względzie – a to zważywszy na sposób, w jaki omawiane zarzuty zostały uzasadnione – do argumentacji, która legła u podstaw wniosku odnośnie do braku zasadności zarzutu naruszenia art. 134 § 1 p.p.s.a., w sposób w jaki przedstawiono to w skardze kasacynej, trzeba przede wszystkim wyjaśnić, że zarzut niewłaściwego zastosowania przepisów prawa materialnego – na co również należy zwrócić uwagę i o czym mowa będzie jeszcze dalej – najogólniej rzecz ujmując polega na tzw. błędzie subsumcji, tj. błędnym uznaniu stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający lub nieodpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej, co oznacza, że w tzw. formie pozytywnej zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego wiąże się z zarzuceniem zastosowania normy prawnej, która nie powinna być w danej sprawie zastosowana, zaś w formie negatywnej, z zarzuceniem niezastosowania normy prawnej, która w ocenie wnoszącego skargę kasacyjną powinna być zastosowana w sprawie ze względu na ustalenia jej stanu faktycznego (por. np. wyrok NSA z dnia z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15).

Wobec tego, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, który wymaga nie tylko przytoczenia podstaw kasacyjnych, lecz także ich uzasadnienia w sposób korespondujący z tym zarzutami, co oznacza, że jej uzasadnienie powinno zasadniczo zawierać rozwinięcie zarzutu "niewłaściwego zastosowania" prawa materialnego, co wymaga wykazania i wyjaśnienia, jak dany przepis prawa powinien być stosowany ze względu na stan faktyczny sprawy albo dlaczego ze względu na ten stan faktyczny nie powinien być stosowany, a w przypadku zarzutu niezastosowania tego przepisu, dlaczego powinien być zastosowany w sprawie (por. np. wyroki NSA z dnia: 31 sierpnia 2018 r., sygn. akt I FSK 1595/16; z dnia z 14 czerwca 2017 r., sygn. akt II GSK 2735/15), należy stwierdzić – zwłaszcza, że stan faktyczny przyjęty za podstawę wyrokowania w sprawie nie został skutecznie zakwestionowany, a stanem faktycznym miarodajnym dla oceny zasadności zarzutu niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie jest stan faktyczny, który strona skarżąca kasacyjnie uznaje za prawidłowy – iż omawiane zarzuty wymogów i warunków tych nie spełniają, przez co są nieskuteczne.

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.